Joel qillqapi sut’inchanmi Diospa uvas chakra tunichisqa kasqanta tawa kaq miraypi ocurrisqanta.
Kay Joélman hamuq Señorpa simin, Pethuélpa churinman.
Uyariychis, qankuna machu runakuna; uyariychispas, llapa kay allpapi tiyaqkuna. Kayqa karqachu qankunapa p’unchayninkunapi, utaq taytakunaykichispa p’unchayninkunapipas? Willaychis churiykichiskunaman kaymanta, churiykichiskunataq willachunku paykunapa churinkunaman, paykunapa churinkunataq huk qatiq mirayman.
Imatachus qhiparichisqata t’ika kurun mikhurqan; locosta qhiparichisqataqa cankerworm mikhurqan; cankerworm qhiparichisqataqa caterpiller mikhurqan.
Rikch’aychis, machasqakuna, waqaychis; qaparichis, llapa vinota upyaqkuna, musuq vinorayku; simiykichismantaqa kuchusqa kachkan. Joel 1:1–5.
Chunka sipas qanchis doncellakunaq rikch’achikuyqa Adventismop rikch’achikuyninmi, chay rikch’achikuypi hatariyqa trigo hinaspa cizaña t’aqasqa kaptinmi pasakun; chay pachapin cizañakuna yachanku “musuq vinomanta” “kuchusqa” kasqankuta. “Kuchusqa” nisqa simiqa Abrampa ñawpaq pacto ruwanasninmanta huk ñiqinmi, maypichus huk vaca, huk cabra china, hinaspa huk carnero ishkayman kuchusqa karqan yawarwan pactota takyachinapaq. Chay kikin pacto pasaje-pipin Dios sut’inchan llaqtanta taripayninwan watukusqanta tawa miraypi.
Hinaspanmi Abramta nirqan: Cheqaqtapunin yachay, mirayniykikunaqa mana paykunaq kaynin suyupi mitmaq hina kankuq, paykunata sirvinkuq; paykunatañataq tawa pachak wata ñak'arichinqaku. Chay llaqtatapas, mayqenman sirvinkuqta, noqa juzgasaqmi; chaymanta qhipamanmi ancha achka kaqwan lluqsimunkuq. Qamñataq taytaykikunaman hawka kaypi rinqanki; allin machu kaypi pampasqa kanki. Ichataq tawa miraypi kayman kutimunkuq; amorreo runakunaq huchankuq hunt'asqa kayninqa manaraq hunt'asqachu. Génesis 15:13–16.
Chay willakuy tawa miraypi hunt’akusqan p’unchawpi, Moisespa mirayninpi, Señorqa Chunka Kamachiykunata churarqan Dioswan akllasqa llaqtanwan rimasqa kamachinakuypa unanchaqninta hina. Chay chunka kamachiykunamanta iskayñiqinpi, Abrampa tawa mirayninkunapa k’anchayninqa hatunchasqa karqan.
Ama ruraychu manam ima llaqllaykuna rurasqatachu, nitaq ima rikch’aynintapas hanaq pacha patapi kaqkunamanta, uray allpapi kaqkunamanta, nitaq allpa uranpi unu ukhupi kaqkunamantapas: ama qonqorikuychu paykunapa ñawpaqninpi, amataq sirviychu paykunata: noqaqa, Tayta Diosniyki, envidioso Dios kani; cheqnisqaykunaq taytankunapa huchankuta wawakunaman watukuq, kimsañiqinmanta tawañiqinkama miraykunapi; hinallataq khuyapayakuq waranqankunaman, munakuwaqniykunaman, kamachiykunatapas waqaychaqniykunaman. Éxodo 20:4–6.
Abrampa rimanakuypa tawa mirayninkunaqa Diospa kikin kayninta hatunchasqanman hukllachasqa karqan, payqa envidiosoq Dios kasqanrayku. Chay envidiasqanqa llaqllasqa idolokunawan tupachisqa kachkan. Abrampa tawa kaq mirayninwan kuskaqa huk wiñayllamanta taripaynintapas tarisunchik. Chay taripayqa karqan chay suyupi, maypichus Diospa llaqtan watasqa kasharqan, hinallataq Diospa llaqtanmanpas; chay qhepamanmi Amor runakuna taripasqa kanankupaq karqan. Abramqa reqsichin huk wiñayllamanta taripay ruwanakuyta, mayqen Diospa wasinmanta qallarispa pacha tukuy hinantin kay pachapi wiñayllamanta purin; iskay kaq kamachikuytaq reqsichinmi chay taripay ruwanakuy runakunata iskay rak’iman rakisqanta: Diosta cheqnikuqkunapa huk rak’i, Diosta kuyakuqkunapaq huk rak’i; chay hina kasqanraykun Domingo kamachikuyta rikch’achin, qaparispa: “Sichus kuyawankiqa, kamachikuyniykunata waqaychay.”
Chay pacha hinallataqmi Sinaípi Kamachikuy qespichisqa kashaqtin, Moisesman Diospa kaynin rikuchisqa.
Hinaspan Señorqa Moisesman nirqan: “Ishkay rumi lawkhakunata ruray ñawpaqkuna hina; chay lawkhakunapi qillqasaq ñawpaq lawkhakunapi kaq simikunata, qam p’akirqaykita. Paqarinpaq wakichisqa kay, hinaspa paqarin Sinay orqoman wichariy, chaypi orqopa patanpi ñawpaqniypi rikuchikuy. Manataq pipas qanwan kuska wicharinanchu, nitaq pipas llapa orqo tukuypi rikurikunanchu; nitaq ovejakuna ni wakakuna chay orqopa ñawpaqninpi michinankuchu.”
Hinaspan iskay rumi llaqtakunata ñawpaqkuna hina; chaymanta Moisés tutamanta temprano hatarispan, Sinaí urquman wicharirqa, imaynachus Señor payta kamachisqa karqa hinata, makinpi apaspan chay iskay rumi llaqtakunata. Hinaspan Señor puyupi uraykamurqa, chaypi paywan sayarirqa, Señorpa sutinta willarispan. Hinaspan Señor ñawpaqninmanta pasarqa, hinaspan willarirqa,
Señorqa, Dios Señorqa, kuyapayakuq hinaspa sumaq sonqoyuq, unaymuchaq suyayniyuq, allin kaypiwan cheqaq kaypiwanpas ancha qhapaq, waranqakunapaq kuyapayakuyninta waqaychaq, hucha, pantay hinaspa mana allin rurasqakunatapas pampachaqqa; ichaqa huchayuqtaqa mana imaynamantapas mana qispichinqachu; taytakunapa huchankunatan wawakunaman, wawakunapa wawakunamanpas watukuq, kimsa kaqmanta tawa kaq miraykama.
Hinaptinmi Moisésqa utqaylla pampaman umañawanta kumuykuspa yupaycharqan. Hinaspan nirqan: Kunanqa qhapaq sonqoykipi allin kayta tarirqani chayqa, Señor, mañakuyki, Señorniy, ñuqayku ukhupi puriykuway; kay llaqtaga kunkanniyuq runakuna hinan; hucha kayniykuta, juchanchiktapas pampachaykuway, hinaspa herenciaykirayku hap’iykuway. Éxodo 34:1–9.
Iskay kutin leyta qusqanmanta, 1850 watapi ñawpaq willakuy qillqawan tupachkan. Ñawpaq tablaskuna p’akikurqan, hinallataq ñawpaq tablapi yupaykunapi pantay karqan. Chaymanta unay Israel llaqtam Diospa leyin waqaychaqnin hina churakusqa karqan, chaynallataq musuq Israel llaqtapas Diospa leyinpa waqaychaqnin hina, hinallataq Diospa profétic Simiyninpa leyninkunapa waqaychaqnin hina churakusqa karqan. Iskay tabla ñawpaq kutipi riqsichisqa kaptin, campamentopi cheqaq hatun hatariy kawsarqan; hinaspapas 1850 watapi chay qillqa riqsichisqa kaptin, campamentopi espiritupi hatariy puñuchkasharqan. Abrampa tawa generacionmanta profecíanninqa Moiseswan tawa generacionpi hunt’akusqa karqan, maypichus Diosqa juicioq rikuchikuyninta mast’arirqan tawa generacionpi iskay kamachikuypi. Rurachisqa ídolo-kunaqa Diospa cheqaq yupaychayninpa llulla rantinman tukurqan, hinaspa Diospa celoson kasqan juiciowan tinkisqa karqan. Chaymantataq Moisesqa Diospa k’anchayninta qhawarqan. Payqa Diospa celoson kasqanta Diospa carácter ninpi huk imayna kasqan hina rikarqan, imaynachus “sutin” nisqapi rikuchisqa, hinaspa yupaychaq runapa taytankunapa huchankunawan tinkisqanqa sut’ita churakusqa kashan.
Cristoqa templota ñawpaq kutipi pichariptin, chaymantam disipulonkuna yuyarirqanku: Wasinmanta qhapaq munakuyninmi mikhuparinman karqa. “Qhapaq munakuy” nisqaqa “celon” nisqa simim. Diospa chay carácter-nin, paypa celonta rikuchiq, Cristota kuyuchirqan templonta picharinanpaq; chaymanta, taytakunaykikuna huchankunata willakuy munasqanmanta profético atributoqa, qhipamanmi Levitico iskay chunka suqta qanchis kutikama juicio nisqapi arrepentimiento-man waqyayninpa ancha allin kaqninman tukurqan. Abrampa “tawa generación” nisqanqa, pacto historiapi purichkaptin, astawan astawan llasasqa tukuspa wiñan. Joelpa libronqa qhipa para pacha-ta rikuchin, chaymi qhipa p’unchaykunapi pasakun. Joelpa libronqa mensajenta takyan, tawa generaciónkunamanta mensajeta ñawpaqman churarispa, chaymi Abrampa Dioswan kimsa kuti pacto-ninpa ñawpaq paso-ninpi qillqasqa tema karqa. Chay temaqa Joelpa libronpi tukukuyninman chayan.
Simiq llaqtaman chayasqanmanta qhipaman, Rimanakuypa Arkanqa Silopi karqan, maypichus mana allin, mana yuyayniyuq hatun sacerdote Elí, iskay millay churinkunawan, Samuelpa waqyasqas kasqanwan tupachisqa rikuchisqa kanku. Silonqa Rimanakuypa Arkap puriyninpi huk patata karqan, chay Arkataqmi rimanakuypa unanchan karqan. Arkata Jericopa pirqankunata urmachinapaq unanchan hina llamk’achisqamanta qhipaman, Silopi churakusqa karqan tawa pachak watakunata hina, Elípa wañusqankama, millay churinkunapa wañusqankamakama. Chaymantaqa filisteokuna hap’ipakapurqanku; chay qhepaman, Davidpa Arkata Jerusalénman apachisqanwan, Jerusalénman haykuy atipayninpa ñawpaq rikuchikuyninqa hunt’asqa karqan. Rimanakuypa unanchanta Jerusalénman apachiyta nisqanku qhipa munayninqa kaymi karqan: Diosqa akllarqan sutinta Jerusalénpi churayta; sutinmi celonwan tupasqa, chay celotaqmi tawa miraypi celoso taripayninwan tupasqa.
Inti p’unchay kamachikuy chayamunan p’unchaypi, Señorqa iglesiata atipaqta tukusqa kaqta llapa urqukunamanta, moqokunamantapas aswan hanaqman oqarinqa, hinaspa mana judío nacionkunaqa ninqaku: “hamuychik, Diospa wasinman risaqchik.”
Qhipa p’unchaykunapiqa pasasqa kanqa: Señorpa wasinpa urqun sayachisqa kanqa urqukunapa umankunapi, hinaspataq moqokunamanta aswan hatunchasqa kanqa; llapa nacionkunataq chayman ayqenqaku. Achka llaqtakuna rinqaku hinaspa ninqaku: Hamuychik, wicharisunchik Señorpa urqunman, Jacobpa Diosninpa wasinman; paymi ñankunamanta yachachiwanchik, ñanninkunapitaq purisunchik. Sionmantan kamachikuy lloqsinqa, Señorpa siminqa Jerusalénmantataq. Isaías 2:2, 3.
Señorpa simin Jerusalénmanta lluqsisqa, chaypim Pay akllarqa sutinta churayta. Moiseswanqa, “Señorqa phuyu ukunman uraykamuspa, chaypi paywan sayarqa, hinaspa Señorpa sutinta willararqa. Hinaspa Señorqa ñawpaqninmanta pasaspa willararqa,
Señor, Señor Dios, khuyapayakuq, allin sonqoyuq, unayllata muchukuq, sumaq kaypiwan cheqaq kaypiwan hunt’asqa, waranqa waranqakunapaq khuyapayayninta waqaychaq, mana allin rurayta, huchallikuyta, huchatapas pampachaq; ichaqa huchayuqtaqa mana ima hina kaspapas qispichinqachu; taytakunapa mana allin rurayninta wawakunaman, wawakunapa wawakunamanpas watukuq, kinsa kaq mirayman chaymanta tawa kaq miraykama. Éxodo 34:6, 7.
Sutin “sutinmi” kanmi; Diospa kanmiqa ancha sasachakusqa, chaymantaq ancha sasa kayninmantaq pas. Diosqa munakuymi, chaymi Kanpa kannin allin hunt’asqa, ichaqa sasallata willakusqa. Abramman rurasqa pactopa cheqaq kaynin “tawa miray taripaypa” nisqaqa “siki sikiq patanpi” mast’arikusqa iskay kaq kamachikuypa yapasqa k’anchayninwan tawa miraymanta. Chaymanta Moisespa kawsasqanqa tawa miraypa Diospa kanninwan tupaqllapi kasqanmanta k’anchayta mast’arikun, Kanpa celokayninpa k’anchayninta yapaspa. Inspiracionqa kanmi nisqanta sut’incharqa “yuyaykuna hinaspa musyaykuna huñusqa” nispa, ichaqa inspiracionllataq willawarqanchik Diospa yuyayninkuna mana ñuqanchikpa yuyayninchik hina kasqanta. Kanpa kanninqa Kanpa yuyayninkuna hinaspa musyayninkuna huñusqanmi, hinaspa Kanpa kanninpiqa anchata uyariq rikch’ayninkuna kanku, ñuqanchik runa yuyayninchik hinaspa musyayninchik sasalla kasqanmanta aswan karupi; chaymanta hukchayqa Kanpa yuyayninkuna hanaq pachamanta allpamanta aswan hanaq kasqankama hina kasqanmi.
“Manam yuyaykunaqa manam qankunapa yuyaynikichischu, nitaq ñannikichiskunapas ñuqapa ñanniykunachu, nin Señor. Imaraykuchus hanaq pachakuna kay pachamanta aswan alto kasqan hina, chay hinallataq ñanniykunaqa qankunapa ñannikichismanta aswan altom, yuyayniykunapas qankunapa yuyaynikichismanta,” Isaías 55:8, 9.
Chayqa, kaypi kaqmi huk runapa yuyay, unanchanapaq; Diospa kaynin Sutinwan rikuchisqa kaptinqa, chayqa Diospa Sutinpa sapa rikurimuyninqa kayninpa huk rikurimuyninmi. Judá ayllup Pumaqa profetakuq Siminta sellanpas kicharinpas; Palmoniqa pakasqa imakunata yupaykuq Admirablemi, paymi ch’aki allpamanta lloqsiq Sapi hinapas, nina rawray sach’a hinapas, ninamanta sayaq pilár hinapas, arcángel Miguel hinapas, chaymanta aswan, chaymanta aswan. Diospa kayninpa imayna kayninkuna, imaymana Sutinpi rikuchisqa kasqankuman hina, mana tukukuqmi. “Runapa yuyay unanchanapaq” nisqaqa kaymi: Diospa kayninpa llapa imaymana rikurimuyninkuna yachasqa kasqankunawan, ima ancha chaninnaqmi chayqa—Abramwan kinsa kuti rurasqa pactopa ruwanakuyñinpi ñawpaq kaq pactopa puriyninpi—“tawa kaq miraypa juicio” nisqa rimayqa pactopi saphichasqa willakuynin kaptin—chayqa Sutinman rikch’akuq?
Hinaptinmi Abramta: Cheqaqtapunin yachay, mirayniykiqa mana paykunapaq kaq hallp’api karu runa kanqa, paykunatataq sirvinqa; paykunataq ñak’arichinqaku tawa pachak watakunakamata. Chay llaqtatapas, mayqanmanchus sirvinqaku, noqa juzgasaq; chaymantaq qhipaman llapa qhapaq kaywan lluqsinqaku. Qamri taytaykikunaman hawkalla ripunki; allin machuyasqa watakunapi pampasqa kanki. Ichataq tawa miraynipi kayman kutimunqaku, amorreo runakunapa mana allin ruwayninqa manaraq hunt’asqachu. Génesis 15:13–16.
Diospa runakunaq llapan suyukunapaqpas Juez kasqanpa carácter-ninmi runakunaman huk probación pacha qun, chaymi tawa miraykunawan rikuchisqa. Diosqa Juezmi, payqa khuyapayakuqmi, paciencia-yuqmi, hinaspataq runakunapa suyukunap judgmentunta tukuchin tawa kaq miraypi. Diospa akllasqa llaqtanwan rurasqan pactonpi hatun saphi rimayninqa tawa miraykunapi juicio-ta hapin. Imanallataq ñawpaq angelpa willakuyninqa kimsa sapa angelkunapa willakuyninkunapa llapa carácter-ninkunata apaq hina, chay hinallataq Abrampa pactonpa ñawpaq puriyninqa llapan kimsa-kutin pacto-pa carácter-ninkunata apaq. Diospa sutinqa kaymi: payqa khuyapayakuq Juezmi, mayqinchus tawa kaq miraypi juzgan. Akllasqa llaqtapa pacto historiapi wakin llapa puriyninkunaqa chay sayaq saphi hawapi sayarin.
Joel qillqaqa phisqa kaq versículopi Chawpi Tuta Qapariyninpa rikch’ariyninman churakuspa, hinaspa “musuq vinu” paykunapa siminkumanta “qichusqa” kaptin, akllakusqa pactok runakunapa chay qhipa pacto t’aqanakuyta qallariychin chay pactopa sayaynin willakuyninmi, mayqinchus sut’inchan pactok runakunapa hatarikuyninta; chaymanta paykunaqa “qichusqa” kanku tawa miraypi hunt’asqa kasqanrayku. Paykunaqa “qichusqa” kanku, pactopa sayaynin willakuyninta mana entiendesqankurayku.
Génesis quincepi tawa versículokunapi alianzaq chay hatun qallariy willakuyninmi tupuna varaqa—juzgamientopa siq’inmi, chaywanmi alianzaq tukuchay rumi willakuynin “musuq vinota” hina qhepa p’unchaykunapi rikuchisqa kaptin tupusqa kan. Efraínpa machasqakunata rikch’achiywan kuska llasayqa, maypachachus “musuq vinota” “kuchusqa” kachkan, chayqa cheqaqtapuni entiendesqa kan—imaynachus chayqa huk mana kasukuq akllasqa llaqtapa qhepa tawa generaciónnin contra juzgamientomanta willakusqapa contexto ukhupi churakusqa kaptin, qhepa paraq pruebanakuy tiemponpi.
Génesis chunka qanchisniyuqpi, tarikunchik Abrahamwan kimsa kuti rurasqa pactopa iskay ñiqin patanta:
Hinaspataqmi Diosqa Abrahamta: Qanqa pactoyta waqaychanayki, qampas, qanmanta mirayniykipas qhepa wiñaykuna llaqtankupi. Kaymi pactoyqa, mayqintachus waqaychankichik noqawan qankunawan, hinaspa qanmanta qhepa mirayniykiwanpas;
Qankunamanta llapa qhari wawa circuncidashqa kanqa. Qankunaqa circuncidankichik qaraykichikpa punta qaran aychanta; chaymi ñoqaqwan qankunawan rimanakuypa señalan kananpaq. Pusaq p’unchayniyuq kaqmi qankunapurapi circuncidashqa kanqa, llapa qhari wawa mirayninkunapi, wasikipi paqarisqa kaqpas, utaq qollqewan rantisqa huk karu runapas, mana mirayniykimanta kaq. Wasikipi paqarisqa kaqpas, qollqeykiwan rantisqa kaqpas, circuncidashqa kaytaqa mana qunqaypa ruwanan; hinaptinmi ñoqaq rimanakuyniyqa aychaykichikpi wiñaypaq rimanakuy kanqa. Mana circuncidasqa qhari wawaqa, paypa punta qaran aychan mana circuncidasqa kaptinqa, chay almaqa llaqtanmanta qichusqa kanqa; payqa rimanakuyniyta p’akisqanrayku. Génesis 17:9–14.
Iskay kaq ñanqa huk iskay testigota qon “kuchusqa” kasqanmanta rikch’ayninman. “Kuchusqa” nispa tikrasqa simiqa sapiyta tariyku chunka phisqayuq t’aqapi Abrampa uywakunata iskayman kuchusqanpi, chay pasajepitaq, pipas mana circuncidasqa kaqqa tratomanta “kuchusqa” kanqa. Circuncisiónqa bautismowanmi rantisqa karqa tratopa historiapi, maypichus Cristoqa kay kikin chiqaq kaykunata takyachispa kasharqa; chayraykum Payqa, noqanchispa qhawananchis hina, pusaq p’unchawpi kawsarimusqa.
Chay señalqa pusaq ñiqin p’unchaypi hunt’asqa kanan karqa, arkap i pusaq almahina runakunawan rikuchisqa hina. Iskay ñiqin patapiqa qhawarisqa prueba rikuchisqa kashan: chayqa Israelpa akllasqan Jezabelpa profetankunata Eliaspa profetankunamanta, Eliaspa rurasqan taripaymanta ñawpaqta, icha Danielpa, Sadracpa, Mesacpa, Abed-negopa uyankunaqa reypa mikhuyninta mikhusqankunamanta aswan allin, aswan wirasapa rikurimuq kasqankuwan; iskay ñiqin pruebaqa qhawarisqa prueban. Circuncisiónqa kawsaypa señalanmi, arkap i pusaq almamanta runakunaqa kawsarqankuta rikuchin, wañuqkunamanta t’aqakusqa.
Cristopa historiapin, pactopa señalanan bautismoman tikrasqa kaptin, apóstol Pablo kay versículokunapa kikin pactopa historianta llamk’achirqan pactopa historiapin hatun tikrayta rikuchinampaq. Señalanan circuncisiónpi kuchusqa aychata llamk’achirqan, divinidadwan runapa tinkuyninpa símbolon hina, hinaspa runapa uray kaq naturalezanta hanaq kaq naturalezawan tinkuchispa símbolon hina. Pabloqa Diospa profético Simiwan yachachirqan yachaqninkunata, hinaspa paypa munayninqa “akllasqa huk” hina (imayna sutin Saúl nin, chayrayku) literal Israelmanta espiritual Israelman tikrakuqta reqsichiy karqan, Diospa pacton runakuna hina, chaymi pactopa historiapin hatun tikrayta rikuchin. Chay kamachisqa llamk’ayninta hunt’aspaqa, profético willakuyninta qawarichirqan pactopa historiapa contexto-pi.
Génesis chunka qanchisniyuqmi kimsa tiyanakuy saphi ruraykunamanta iskay ñiqi puriyninta rikuchin, chay kimsa ruraykunaqa Apocalipsis chunka tawaqniyuqpi kimsa angelkunapi omega hunt’akuyninta tarinku. Iskay ñiqiqa circuncisión señalwanmi rikuchisqa, chaymi Diospa sellonta rikch’achin pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapi, paykunaqa enseña kanku, chaymi rikuy prueba nisqanta rikuchin. Kimsa angelkunaqa Abrahampa alpha tiyanakuyninpa omeganmi kanku. Abrahampaq kinsa ñiqiqa iskay chunka iskayniyuq kapitulon karqa.
Hinaspan Señorpa angelnin hanaqpachamanta Abrahamta qayariq iskay kuti, hinaspa nirqan: Noqa kikiyraykum jurani, nispa Señor, kayta rurasqaykirayku, churiykita mana qichusqaykirayku, sapallan churiykita: Ancha bendicisqaywanmi bendecisqayki, mirachisqaywanmi mirachisqayki mirayniykita hanaqpachapi qoyllurkunahinata, lamar qochapa patanpi aqohinata; mirayniykiqa awqankunapa punkunta hap’inqa; mirayniykipim kay pachapi llapa nacionkuna bendicisqa kanqaku, simiyta kasukusqaykirayku. Génesis 22:15–18.
Capítuloq huk ñiqin versículon nin: “Kaykuna qhipaman pasasqanmanta, Diosqa Abrahamta pruebayta munarqan, hinaspan payta nirqan: Abraham. Payñataq nirqan: Qhawariy, kaypi kani.” Diosqa Abrahamta pruebarqan, chayhinaqa kimsa kaq pactokuy willakuymanta ñawpaqman qhipa pruebatam reqsichin. Abraham chay pruebatapasaykuptinqa, chaymantataq Abrahampa kimsa kutin pactokuy ninanpa qhipa tawa versículonkuna willasqa karqan. Abrahamqa Diospa “kasukusqanrayku”, kay pasaje-pi paypa “pactokuy simin” kasqanrayku, Abrahamqa suyukunapa taytan hina bendecisqa kanqa. Kimsa kaq angelqa huk pruebam, Abraham hina, chayqa huk prueba kasqanta rikuchin, imayna runa kayninta sut’inchan; chay runa kayqa Diospi creenki Abraham hina icha mana creenki chaymanmi sayan. Pipas pruebatapasanku, Abraham hina, paykunam kay pachapi llapa suyukunata huñunaypaq llamk’achisqa kanqaku. Chunka qanchis versículokuna, kimsa capítulomanta, Dioswan akllasqa llaqtapa chawpinpi pactokuyta reqsichinku; chayta ruwaspataq, akllasqa llaqtapa pactokuy historianta alpha nisqanta rikuchinku; hinallataq chay versículokunaqa pactokuy historiapa omega nisqantapas rikuchinku, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa hatarichisqanwan.
Hayk’aqninchikmi wasita, utaq huk antawta rantiyta munaspa mana ñawpaqtaqmi contrato nisqap kamachikuyninkunata qhawarispa? Hayk’aqnin Laodicea sutiyuq qanchis p’unchaw adventistakuna yachanku Dioswan rimanakusqankupaq contrato nisqap ñawpaq kaq kamachikuyninqa kayman hina kasqanta: Diosmi pay kikin sut’ichakun khuyapayakuq Dios kasqanta, tawa miraypi juzgamientota rurashanman hina. Llakikuyqa kaymi: paykunaqa mana yachankuchu Millerita qatiq ñawpaq historiap tiyanan cheqaq-kunata, nitaq yachankuchu paykunaq sutichakusqa pactonkuwan Dioswan tiyasqanmanta ñawpaq tiyanan cheqaq-kunata; chayrayku paykuna, ñawpaq Israel hina, mana yachankuchu watukuysapa p’unchawninkuq pacha chayasqanta. Chay watukuypa pacha tukukuyninqa, 9/11-manta qallarisqa kaq, chawpi tutapi rikch’achisqa kanku, chayraq yachaspa qichusqaña kasqankuta.
Qatiq qelqey qillqapiqa qatiqkachasunchik.
“18 abril killapi, urmay wasikuna rikch’aynin ñawpaqniyman pasasqanmanta iskay p’unchaw qhipaman, Los Angeles llaqtapi Carr Street Iglesiapi huk cita hunt’anaypaq rirqani. Iglesiaman qayllaykusaqtiyku, willakuy wawakuna qapariqta uyarirqayku: ‘¡San Francisco llaqtata huk allpa kuyuy tukuchirqan!’ Sonqoy llakiywan hunt’asqa kachkaptin, chay manchay ñak’ariymanta ñawpaq, utqaylla qillqasqa willakuykunata ñawirqani.”
“Iskay semana qhipaman, wasinchikman kutimushaspa purisqaykupim San Francisco llaqtata pasaykurqayku; hinaspan huk carruajeta alquilaspa, chay hatun llaqtapi ruwasqa waklliyta qhawarispa huk hora y media qespirqayku. Wakinqa wasikuna, mana chinkachiy atisqanpaq yuyasqa kasqankum, thuñisqa hinaspa urmasqa karqanku. Wak kawsaykunapiqa, wasikuna chay allpaman huk partella sunkusqa karqanku. Llaqtaqa rikuchirqan anchata manchay rikch’ayninta, runapa yachay-sapa rurayninpa mana allin kasqanta, nina mana hap’iy atisqan hinaspa pachakuywan mana urmachisqa ruwanakunata sayachiypi.”
Profetan Sofonías nisqanwanmi Señorqa sut’inchan imayna taripaykunatachus mana allin rurayniyuqkunaman apamunanta: “Tukuy imakunatan llaqtamanta llapanmanta chinkachisaq, nin Señorqa. Runatapas uywatapas chinkachisaq; hanaq pacha p’isqukunatapas, qochapi challwakunatapas, millay runakunawan kuska urmachiqkunatapas chinkachisaq; runatataq llaqtamanta kuchusaq, nin Señorqa.”
“‘Señorpa sacrificion p’unchaypi pasaspaqa, ñoqaqa castigasaj kamachiqkunata, reypa churinkunata, hinaspa llapa wak llaqtamanta p’achawan p’achasqakunatapas. Chay kikin p’unchayllataqmi castigasaj punku punkunta phinkiriqkunata, paykuna patronninkupa wasinkunata kallpawan hinaspa llullakuyninwan hunt’achiqkunata….
“‘Chay p’unchawpiqa kayninta pasasqa kanqa: Jerusaléntaqa k’anchaykunawan mask’asqaymi, hinaspan castigasqayki chay runakunata, pisi-pisimanta samasqa hina qhepakusqankupi tiyaqkunata, sonqonkupi nispa: Señorqa manan allinta ruranchu, nitaj manan mana allintapas ruranchu. Chayraykun imaynakunapas kapuyninkuqa qechusqa apasqa kanqa, wasinkunapas chunyayasqa kanqa: wasikunata ruwankaq, ichaqa manan chaykunapi tiyanqachu; uvas chakraikunatapas tarpunkaq, ichaqa manan vinonta upyanqachu.
“‘Señorpa hatun punchawnin qayllañam, qayllañam, ancha utqayllataq hamushan; Señorpa punchawninpa qapariyninpas uyarikunqa: kallpasapa runapas chaypi llakiywanmi waqanqa. Chay punchawqa piñakuypa punchawninmi, ñak’ariypa, sasachakuypa punchawninmi, tukukuypa hinaspa ch’usaqyachikuypa punchawninmi, tutayaypa hinaspa laqhayaypa punchawninmi, puyukunapa hinaspa yana tutapa punchawninmi, waqrapukuna waqyamunanpa hinaspa maqanakuy qaparikuypa punchawninmi sinch’i llaqtakunapa contranpi, hinaspa hatun altu torrekunapa contranpi. Runakunamanmi sasachakuyta apamusqaq, ñawsa runakuna hinam purinqaku, Señor contra huchallikusqankurayku; yawarninkutaq allpa hina jich’asqa kanqa, aychankupas wanu hina. Manataq qolqenkupas nitaq qoriynkupas qispichiyta atinmanchu Señorpa piñakuynin punchawninpi; aswanpas llapa kay allpataqa paypa celon nina ruphasqanmanta tukusqa mikhusqa kanqa: payqa utqayllatam kay allpapi tiyaqkunata llapallankuta tukuchinqa.’ Sofonías 1:2, 3, 8–18.”
“Diosqa manaña unayta aswan aguantaqchu. Ñanmi Paypa juicionkunaqa wakin cheqakunapi uraykuyta qallarinña, chaymantataq manas unayllachu huk cheqakunapipas señalakusqa mana kusikuyninqa musyasqa kanqa.
“Kanqa kanqa ruwaykuna kanqa, chaykunawan Diosqa kay kasqapi kamachiqmi kasqanta rikuchinqa. Cheqaq kayqa sut’i, mana pantasqa rimaywan willasqa kanqa. Ñuqanchik llaqta hinaqa, Espíritu Santopa llapa imapi kamachisqan umallikuynin uraypi, Señorpa ñanninta wakichinanchikmi tiyan. Evangelioqa ch’uya kayninpi qusqa kanan tiyan. Kawsayniyuq yaku mayuqa purisqanpi aswan ukhuman, aswan hatunman yaykunan tiyan. Llapa chakrakunapi, qayllapiwan karupiwan, runakunaqa yapuy lamatamanta, hinallataq umata ancha hap’iq sapa p’unchaw rantikuy llamk’aykunamantapas waqyasqa kanqaku, yachayniyuq runakunawan kuska yachachisqa kanankupaq. Imayna allinta llamk’ayta yachaspankutaq, cheqaq kayta atiywan willakunqaku. Diospa providencianta ancha musphayniyuq ruwasqanwan, sasachakuy urqukunaqa hurqusqaña kanqaku, lamar qochaman wiqch’usqaña kanqaku. Kay pachapi tiyakuqkunapaq ancha allin nisqayoq kachasqa willakuyqa uyarisqa hinallataq entiendisqa kanqa. Runakunaqa yachanqaku ima cheqaq kasqanta. Ñawpaqman, aswanpas ñawpaqman, llamk’ayqa ñawpaqman purinqa tukuy kay pachaqa willasqaña kachkaptin; chaymantataq tukukuynin hamunqa.”
Aswan-aswanmi, p’unchaykuna pasashaqtinmi sut’inchakushan Diospa juicionkuna kay pachapi kasqanku. Ninapi, unu lloqsiypi, hinallataq allpa kuyukuypi payqa kay pachapi tiyakuqkunata willakushan qayllamuspanta. Qayllamushanña chay pacha, maypachachus hatun sasachakuy kay pachap historiyanpi chayamunqa, maypachachus Diospa gobiernonpi llapa kuyuypas ancha munakuyniyuq qhawasqa kanqa, mana rimay atina mancharikuypiwan. Utqayllapi qatiqninpi, Diospa juicionkuna hukmanta hukman hamunqaku—nina, unu lloqsiy, allpa kuyukuy, guerrawan yawar unu ichhuywanpas.
“¡Ay, runakuna kay watukuy pacha chayamuyta yachanankuman! Askha runakunan kachkan manaraq kay pachapa pruebayuq cheqaqta uyarirqankuchu. Askha runakunan kachkan Diospa Espiritunwanraq maqanakuspa. Diospa tukuchiq juicioykunapa pachanqa khuyapayakuypa pachanmi kachkan chaykunapaq, mayqenkunachus mana hayk’aqpas cheqaq ima kasqanta yachayta atirqankuchu. Señorqa llamp’u sonqowan qhawarinqa paykunata. Khuyapayakuyniyuq sonqon kuyurichisqanmi; makinpasraq mast’arasqa kachkan salvaypaq, punku wisq’asqa kaptin mana haykunayta munarqankuchu chaykunapaq.”
Diospa khuyapayakuyninqa rikuchikun paypa unay-paq muchuywan awantakuyninpi. Payqa taripayninkunata hark’ashan, suyakuspan tukuy runakunaman willakuy willayta waqyarichisqa kanankama. ¡Ay, llaqtanchik runakuna imayna sentirinankuta sentirinkuman chay hapiqkuna patapi kashan kay pachaman qhipa khuyapayakuy willayta qunankupaq, may sumaq llamk’aymi ruwasqa kanman! Testimonies, volumen 9, 94–97.