William Millerpa musquynpi, qallariypi kaq “bulla”, runakuna allqonkunaqa joyakunata llamk’achiyta qallarisqankumanta ñawpaqta, Millerqa joyakunata huñuspa “hamuychik, qhawariychik” nispa waqyasqa karqan. Cristoqa hallp’a pichana apaq runa hina, pichanawan q’upa hinallata q’upa q’epikunata pichaspa hurqun, joyakunata aswan hatun kajonman huñun, chaymantataq payqa Millerta “hamuy hinaspa qhaway” nispa waqyan. Cristoqa pichanawan llamk’aynta qallariqtin, cuartoqa ch’usaq karqan, imaraykuchus Millerqa kayhinata qillqarqan: “huk punku kicharisqa karqan, hinaspa huk runa cuartoman yaykurqan, chaymi runakuna llapa lloqsirqanku; paytaq, makimpi hallp’a pichana apaspa, ventanakunata kicharirqan, hinaspa cuartomanta allpa q’upatawan q’upa q’epikunata pichayta qallariqan.”
Llup’a pichana runaqa wasiman yaykun tukuy runakuna chaymanta lluqsisqankumanta qhipaman. 2023 watapi, llup’a pichana runaqa ch’usaq wasiman yaykurqa, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunapa kuyuriyninku ñit’isqa, ch’iqichisqa kasqanrayku. 2012 watamanta Habacucpa Tablanakunapi rikuchisqa cheqaq-kunata q’upa ukhupi pampasqa karqa, hinaspa chay wasi ch’usaq karqa. Llup’a pichana runaqa Juan Bautista qhepata hamuqmi, pichamanta Juanka nirqan abanoyuq kasqanta, hinaspa chay abanota pampanta tukuy hinantinpi pichanapaq llamk’achinqanta.
Ñoqaqa cheqaqtapuni yakuwan bautizaykicheq arrepentikunaykichispaq; ichaqa qhepamanta hamuqqa noqamanta aswan atiyniyuqmi, paypa usut’anta apayllapaqpas mana allinchasqa kanichu. Paymi bautizasunkicheq Santo Espírituwan, hinallataq ninawan. Paypa makimpiqa aventadorninmi kachkan, erasnintañataq sumaqta pichaykunqa, trigonta waqaychanaman huñuykunqa; ichaqa qaranqataqa mana hayk’aq wañuq ninawan ruphaykuchinqa. Chaymantataq Jesusqa Galileamanta Jordánman hamun Juampa bautizasqa kananpaq. Mateo 3:11–13.
Galileaqa huk kutichiy p’unchawpa unanchaqninmi, hinaspa Jordán mayupi Jesus bautizasqa kananpaq hamusqan chay cheqaqa Bethabara sutiyuqmi, chay sutitaq “chimpana pasajeta” ninmi, hinaspa ñawpaq Israel llaqtapa Auniskasqa Hallp’aman chimpaq risqanta rikuchin. Jesus bautizakuspanqa, chaymantaqa Jesus Cristomi tukurqan. Galilea, Jordán, Bethabara, hinaspa Jesuspa Cristo tukusqanpas llapallanmi huk dispensaqionpa cambiakusqanta kallpachaykuchkan, chaymi punkupas unanchan, aswanraq Filadelfia runakunapaq, paykunaman kichasqa hinaspa wisq’asqa punkupa llaven qosqasqa kaptin.
Filadelfiapi iglesiapi angelninman qillqay: Kaykunatan nin chay santu kaq, cheqaq kaq, Davidpa llavenniyoq kaq, kicharin, manataq pipas wisq’ayta atinchu; wisq’an, manataq pipas kichariyta atinchu; Ruwasqaykikunatan reqsini: qhawariy, ñawpaqniykipi kichasqa punkutan churani, mana pipas wisq’ayta atinchu: aswanpis pisilla kallpayuq kanki, simiytapas waqaycharqanki, sutiytapas mana ñegarqankichu. Apocalipsis 3:7, 8.
Cristoqa “punkuta” “kicharirqan” hinaspa “ukuman yaykurqan” chayqa, chay punkutaqa “Paypa punkun” karqan, imaraykuchus Payqa llapan allinta pichan “Paypa pampanta.” Sichus chay pampa Paypataqmi kan, chayqa chay ukupa wasinpas Paypataqmi.
“Capernaúm llaqtapim Jesúsqa tiyakurqan puriyninkuna ukhunpi, kayman chayman riykachasqan chawpikunapi, chaymi reqsikurqan ‘Kikinpa llaqtan’ nisqa hina. Chayqa Galilea quchap patanpi karqan, hinallataq sumaq Genezaret pampap lindirunkunaman qayllapi, mana chay pampapi kikinpi kaptinqa.” The Desire of Ages, 252.
Payqa wasinman yaykun trigoninta huñunaypaq, hinaspa cizañakunata huñuspa rupachinapaqpas. Galilea, Jordán, Betábara, bautismo, Juanmanta Jesusman tikrakuyninwan rikuchisqa kamachiy pacha tikrakuyninqa, Laodicea sutiyuq maqanakuk iglesia-manta Filadelfia sutiyuq atipaq iglesia-kama tikrakuyninwan tupanchakun. Payqa 2023 watapi julio killapi wasinman yaykurqan. Millerqa 2020 watapi julio killapa 18 p’unchawninpi, ch’aqway ukunpi, ñawinta wichqarqan; hinaspan ñawinta kicharimuptin, wasi runakunaq mana kashasqanwan q’alaq karqan; cheqaq kayqa pantay uraman pampasqa karqan, chaymantataq allpa pichaq qhari ventanakunata kicharirqan hinaspa q’upa qichakunata hawaman pichayta qallariqan.
“‘Paypa aventadornin makinkispa, paymi erañanta allinta picharinqa, trigonñinta taqenman huñurinqa.’ Mateo 3:12. Kayqa huk pichay tiempokunam karqa. Cheqaq simikunawanmi laq’uqa trigonmanta rakisqa karqa. Achka runakunaqa, ancha yanqa hatunchakuspa, kikinkupaq allin kayman atinispa, anyachiyta mana chaskisqanrayku, kay pachata ancha munaspa, huch’uy sonqowan kawsayta mana chaskiyta munasqanrayku, Jesusmanta karunchakurqan. Kunanpas achkakunaqa chayllatam ruwashanku. Almakunaqa kunan p’unchaypas pruebaypi churakun, imaynan Capernaúm llaqtapi sinagogapi chay discipulokuna pruebaypi churakusqankuman hina. Cheqaq kaqta sonqoman apamuptinku, kawsayninkuq mana Diospa munayninwan tinkusqanta rikunku. Rikunkum kikinkupi tukuy imapi hunt’asqa huk ch’ikanman tikraypa kasqanta; ichaqa mana munankuchu kikinta ñak’arichispa llamk’anata apaqayta. Chayraykum huchankuna rikuchisqa kaptin phiñakunku. Piñakusqa ripukunku, imaynan discipulokuna Jesusmanta ripurqanku, rimrillaspanku: ‘Kay rimayqa sasa rimaymi; ¿pitaq uyariyta atinman?’” El Deseado de Todas las Gentes, 392.
2023 watapa qhipa p’unchayninpi, mayqinchus 2024 watapa ñawpaq p’unchayninman tupaykun, Judá ayllumanta Leónqa kikinmanta revelacionninta pisillamanta kicharispa qallarisqa. Daniel chunka iskayniyuq qillqapi kichariypa kimsa pata pruebanakuy procesonman hinaqa, chaymantaq kimsa pruebakuna kanman karqan, “purificado, blancochasqa, hinaspa probado” nisqakunawan rikuchisqa.
Hinaspanmi: Riy, Daniel, rimaykunataq wichqasqa, sellasqaña kachkan pacha tukukuyninkama. Askha runakuna chuyanchasqa kanqaku, yurahyasqa kanqaku, pruebanapi churakusqa kanqaku; ichaqa mana allin runakunaqa mana allinta ruwaspa purinqaku. Mana mayqin mana allin runapas entiendenqachu; yachaqkunaqa ichaqa entiendenqaku. Daniel 12:9, 10.
Ñawpaq angelqa pichayta rikuchin, huchallikuywan sonqonpi kawsachisqa huchasapa runa kanchapata uku pampapi haywarisqa qarpay pataman huchankunata churaptin, chaypi yawarwan justificadosqa kachkan.
Yawarqa chaymanta apasqa kan ch’uya wasiman, maypim ch’uya kaypa ch’uyanchay ruraynin rikuchisqa kachkan, patiopi yawar mayllayninwan yuraqyachisqa hina. Chaypi chiqap kayqa rikuchikun, yawarwan hinaspa testimoniankupa siminwan atipaqkunapi.
Chaymantaraqmi pruebanakuypi churakunku, hinaspataq qhepa p’unchaykunapi tarisqa kanku Babiloniapa llapa huk yachaq runakunamanta chunka kuti aswan allin kasqankuta. Kimsa kaq pruebayqa maypinchus Aswan Santu Cheqepi hatunchasqa kanku, chaypitaq huk clase nisqa yachaq kasqankuta rimarikuq runakunamanta sut’inchasqa kanku. Chay kimsa kaq pruebayqa domingu leymin, hinaspa ñawpaq kaq pruebayqa ñawpaq angelpa waqyakuyninmi, cimientosman kutirinapaq; imaraykuchus qatiq pasopi templota sayarichinku. Chay qatiq pasoyqa iskay kaq angelpa t’aqay willakuyninmi, chaymantataq kimsakaq angelpa litmus prueba qatipayan.
2023 watapi, ñawpaq angelqa chayamurqa imaynatachus 1840 watapi agosto 11 p’unchawpi rurqarqa hinata, iskay kaq llaquy willakuywan, Islammanta willakuyta apamuspata uraykamuspa. Payqa uraykamurqa imaynatachus 9/11-pi rurqarqa hinata, kinsa kaq llaquypa Islammanta willakuywan, hinaspa machu ñankunaman kutimunaykichikpaq qayakuyninwan. Millerite historiapa sayayninkunaqa sayarichisqa karqan, iskay kaq llaquypa willakuynin 1840 watapi agosto 11 p’unchawpi hunt’asqa kaptin. Chaymantataq Apocalipsis chunka kaq qillqapa angelnenqa uraykamurqa; chayhinataq rikuchirqan Apocalipsis chunka pusaqniyuq kaq qillqapa angelnenpa uraykamuyninta, hinaspa kinsa kaq llaquypa chayaykunanta.
Josiah Litchqa hina ñawpa pacha willakuywan Augustu 11, 1840 p’unchawpi cimientokuna churasqa kasqanwan tantiyasqa runam. “Josiah” sutipa ninanqa “Diospa cimienton” nisqami, hinaspa qhapaq Josíasqa sagrado historiapi Josíaspa allinchakuyninta rikuchin, chaypiqa Moisespa ñaqay willakuynin tarisqa karqan, santuario ukhupi q’upa qotop ukhupi pampasqa hina, imaynachus Millerpa alhajakunan cuarto ukhupi pampasqa karqan hina.
Rey Josías wañurqan Meguido llaqtapi, chaymi kashan Apocalipsis chunka soqta ñiqin kapitulumanta Armagedón. Josiaspa reformaciónninqa hunt’akusqan karqan mana kasukuq profeta willakusqan qhelqasqa profeciamanta, Jeroboam Betelpiwan Danpi iskay altarniyoqta sayarichiptin. Chay mana kasukuq profeta wañurqan asnuwan leonwan chawpinpi. Rey Josíasqa sutinmanta ñawpaqta willasqa karqan, reformaciónninpas chay ñawpaq willakuyta hina karqan; chaypiqa nirqan hamuq p’unchaypi rey Josías kikin taksananpaq chay altar-ta, maypichus mana kasukuq profeta millay rey Jeroboamta uywanakurqan.
Josías sutiyoqmi “Diospa cimenton” ninan; hinallataq rey Josíasqa hunt’arqanmi willakuyta, paypa reynonmanta hina kimsa pachak tawa chunka watakuna ñawpaqta qospasqa karqan chayta. Payqa umallirqanmi huk kawsarichiyta hinaspa huk allinchayta, chaymi qhipaman chayarqan altarman, maypichus Judámanta profetaqa rey Jeroboamta uywanakuran. Chayman chayaspataq, Josíasqa altarta urmachispa pakirqan, imaynan profecía nisqanman hina ruwananta nisqankama. Jeroboampa iskay altarninkunaqa kasqanku yuyaychasqa llullachiq rikch’ayninmi Jerusalén templomanta, chay hina ukhuyninkama Jeroboamqa llulla raymi p’unchaykunatapas sayarichirqan. Chayta ruwaspanqa, payqa mana imatapas aswanqa ruwarqan Aaronpa quri becerrowan ruwasqanllatam. Aaronpa hatarikuyninqa karqan ñawpa Israelpa sagradu historianninqa cimentonpi. Chayqa pasarqunmi Moisés Leyta chaskisqan pacha, chay Leymi Diospa gobiernonninpa cimenton.
Aarónpa hatariyninqa huk saphi hatariy karqan, chaymi kutipasqa karqan Jeroboam chunka hanaq llaqtakuna ayllukunata Israel hina sayarichisqanpi. Moisésqa Aarónta anyarqan, hinaspataq Moisésqa alfa, icha saphi, Cristo omega-man tupachisqa. Aarónwan Moiséswan iskay kastakunata rikuchinku chay saphi hatariypi, hinaspa kinsa kaq kastataq chay Moiséswan kuska sayaq sinchikuna kanku—Levitakuna. Rey Jeroboamwan Judámantapacha profetawan iskay kastakuna kanku hanaq reinoq saphi hatariyninpi, hinaspataq yapamanta Levitakunaqa sinchikuna kanku.
Jeroboampa qallariy hatun kutichisqanpi, Judá llaqtamanta hamuq profetapas payta anyarqan hinaspa huk reypaqqa willarqan, sutichasqa kananmanta “Diospa cimienton” nisqawan—Josías. Ñawpaqmantapacha willasqa reforma hunt’akusqanman yaykun, chaypi Josías kawsarichiynta hinaspa reformanta qallarisqanpacha, Moisespa ñak’ariy simin tarikusqa karqan, hinaspa Moisespa ch’uya siminkunata ñawirisqanqa kallpacharqan ña qallarisqa kaq kawsarichiyta hinaspa reformata. Josíasqa, sut’itaq proféticupa unancha kaspa, rikuchin huk kawsarichiyta hinaspa reformata, chayqa kallpachasqa kan Moisespa qillqasqanmantapacha huk profecía tarikusqanrayku.
Rey Jeroboampa willakuy ninapi hatun sapinkasqa hatalliyqa Israilpa reywan rikuchisqa kashan, hinallataq Judá llaqtamanta profetawanpas, payqa kachkasqa karqan Diospa willakuyninwan Jeroboampa sapinkasqa hatalliy contranpi, chaymantapas profetaman kamachiykunawan, ima ñantataq Judáman kutispan mana hap’inanpaq reqsichisqa. Judá llaqtamanta profetaqa Jeroboampa mañakusqanta qispirikuspa mana qhiparirqachu, ichaqa chaymanta qhipaman Betel llaqtapi llulla profetapa waqyakuyninta chaskirqan, chaywanmi kikinpa destinoyta sellarqan. Mana kasukuq profetaqa asnupa lionpa chawpinpi wañunqa karqan, hinaspan llulla profetapa aya wasi ukunpi pampasqa kanqa karqan.
1840 watapi 11 kaq killapi, iskay ñak’ariypa willakuy hunt’akuchkarqa, Adventismoq cimientonkunapas churakuchkarqa. Josiah Litchqa 1838 watapi chay willakuyta qawarichirqan, hinaspataq 1840 watapi 11 kaq killaman chunka p’unchay pishaqpi yupaychasqankunata allinta allinchaspataq 1840 watapi 11 kaq killata willarqan, chay p’unchaypi otomano supremacía tukukunanpaq, iskay ñak’ariypa islammanta willakuynin hunt’akusqanman hina.
Rey Josíasqa tukuy qhipa p’unchaykunapi kaq qispichiymanta musuq kawsariymanta hinaspa allinchaymanta rikch’achin, imaraykuchus sapa profeta qhipa p’unchaykunamanta astawan chiqanta riman ñawpaq p’unchaykunamantaqa. Rey Josíasqa tukuy qhipa kawsariymanta hinaspa allinchaymanta rikch’achin, chay allinchaytaq Bibliapi huk willakuy nisqawan qhawachisqa kashan. Joelpa libronmi reqsichin chay tukuy qhipa kawsariyta hinaspa allinchayta, mayqan runakunachus pachak tawa chunka tawa waranqa kanqaku chaykunapura ruwakusqanta. Josíaspa kawsariyninqa iskay patam karqan: qallarikurqan, chaymantataq huk profecía kichasqa karqan, chaymi llamk’ayman kallpata yaparqan. Chay iskay patakunaqa ñawpaq para hinaspa qhipa para kasqankum, Joelpa libropi qhawachisqa hina, hinaspa Hechos nisqa librokunapi hunt’asqa, chaymantapas hukmanta yapamanta Millerita historiapi hunt’asqa.
Aarónpa, rey Jeroboampa, hinaspa Judámantaprofetapa rebelionkunamanta qallariypi, rey Josíasman, chaymantataq Josiah Litchkama, payqa huk testimoniopa siq’inta reqsichin, qallariy pruebamanta. Qallariy pruebaqa ñawpaq kaq pruebañam; chaymanta qipaman templo pruebayuq hamun, maypachachus umalliq rumi churakusqa kachkan. Chaymanta qipataq kimsa kaq prueba, litmus prueba, chayamun.
Quri charumanta, Jeroboampa Betelpiwan Danpiwan altar-ninkunakama, chaymanta rey Josíasman, Josiah Litchkama rikuchin huk serie profético puriy raprankunata, chaykuna pusanku 9/11-pa cimiento-prueba nisqaman. Nueva York llaqtapa hatun wasi-kuna 9/11-pi urmaqtinku, kimsñiqin ay! nisqapa profecían reqsichirqan chay prueba-ta, qayakushpa kutimunaykipaq ñawpaq, cimiento nisqa ñan-kunaman; August 11, 1840 wan 9/11 wan paraleloqa rikuyta atisqa karqan ima Laodicea Séptimo Día Adventista munaqpaq rikuyta. Al Qaeda-pa participaciónnin 9/11-pi achka kuti tapukusqa kan kay p’unchaykunapi conspiración-teoría-kunapa chaupinpi, chaykuna llapanpi aswanpuni cheqaq kasqankuwan; ichaqa Al Qaeda niyninqa “cimiento” nisqam, paykunaqa qallariqku huk organizacion hina huk wata ñawpaqmi tiempo del fin nisqapa ñawpaqninpi, 1989 watapi, cheqaqtaq August 11, 1988 p’unchaypi.
Kay uranchakunapa proféticanta cimientokunamanta kay sut’ichaykunata mana reparaspaqa, ashkha imapas chinkachkan. 11 septiembrepi cimientokuna churakurqan ñawpaq kaq pasopi. Iskay kaq pasopi temploqa tukuchisqa kachkan, hina capstone churakusqanwan. Kimsa kaq pasoqa domingo leyq wisq’asqa punkun. 11 septiembremanta domingo leykamaqa mensajeqa aswanqa Laodicea nisqapi qanchis punchaw Adventistakunamanmi dirijisqa kachkan, imaraykuchus juicioqa Diospa wasinpi qallarin, hinaspan Diospa wasinpaqqa domingo leypi tukukun. Chaypi hinaspa chay pachapi Laodicea qanchis punchaw Adventismoqa pasasqa saqisqa kachkan; imaynan Protestantekuna pasasqa saqisqa karqan Millerite historiapi, Judíokunañataq Cristopa historiapi, hinallataq Moisespa historiapi tawa chunka watamanta aswanpi wañuqkunapas.
Iskay ñak’ariy 9/11-paqa Augustu 11 p’unchaw 1840 watapi iskay ñak’ariywan rikch’achisqa karqan, chay nivelpiqa iskaynin waymark-kunapas asnuwanmi uyarichisqa kanku, Bibliapa willakuyninpi Islam-pa ñawpaq señalanan kashan asnu. Domingo kamachiyqa bestiapa señalninmi, chay bestiapas achkha kuti leon-hina uyarichisqa kashan, chayhinapin Judá ayllupa Leonninta qhatiq-tukuspa llullachin. Domingo kamachiyqa leonmi, hinaspa Judámanta mana kasukuq profetaqa asnuwan leonwan chawpipi wañurqan, hinaspa Betelmanta llulla profetawan kuska kikin pamparaypi pampasqa karqan. Payqa 9/11-manta Domingo kamachiykama profetiku pacha ukhupi wañurqan, chayqa profetiku pacham asnumanta leonkama. Chay pruebay pachaqa Betelmanta llulla profetapa pamparayninmi, paymi Judámanta mana kasukuq profetata kikinpa sapaq pamparayninpi pampachirqan.
Jeroboampa qhapaqsuyunqa, Judá qhapaqsuyupa llullakuy rikch’aynin hina rikuchisqa, maypichus Jerusalén llaqtapas templupas kachkan, Millerita historiapi protestantekunata rikuchirqan, paykunaqa manañam Diospa llaqtanchu karqanku. Paykunaqa pactopi sutichasqa kayninkuta chinkachirqanku 11 de agosto de 1840 p’unchawmanta 22 de octubre de 1844 p’unchawpi wichqasqa punkukama. Chay historiaqa 9/11-manta Domingo kamachikuykama tupachakun, chayraykutaq Judámanta mana kasukuq profetaqa Betelmanta llulla profetawan rikuchisqa apostata protestantekunawan kuska huk p’ampasqa ayakuchapi pamparin.
Llapanpi, rey Josíasqa allin reymi karqa, ichaqa Meguidopi wañurqan, chayqa Armagedónman sut’i hinaspa chiqap churakuyninmi. Pantasqa purirqan Necomanta hamuq waqyay willakuyta mana chaskisqanrayku. Necoqa, Egipto rey, chayrayku uray suyuq rey karqa; payqa aywarqa Babiloniawan maqanakunapaq, paymi hanaq suyuq rey karqa. Josíasqa Judeamanta runakunata rikch’achin, paykunam Armagedónpi wañunku, imaraykuchus Daniel 11:40–45 nisqapi uray suyuq reywan hanaq suyuq reywan maqanakuymanta waqyay willakuyta mana chaskirqankuchu. Chay willakuyqa 9/11 pi cimientonman tukurqan.
Ñawpaq pruebamqa ñawpaq angilpa qayakuyninmi kachkan, cimientokunaman kutirinapaq.
Iskay kaq musuq yuyaychanakuyqa iskay ñiqin angelpa waqyayninmi t’aqanakunapaq hinaspa templota tukuchinapaq.
Kimsa kaq pruebanqa kimsañiqin angelpa qelqasqan pruebam, sellota utaq señalta reqsinapaq.
Ñawpaq kaq pruebam cimientosnisqanpi prueban, hinaspa 2024 watapi, Sabbath zoom tantanakuykunawan chaypi kasqakunamanta yupaqta kuskan hina lluqsirqanku, 1843 watapa cartanpi rikuchisqa sapaq yachachiy rimanakuyllamantam. Chay rimanakuyqa chay símbolomanta karqan, mayqanmi qhepakaq p’unchaykunapi Diospa llaqtanpa rikuy-nisqanta sayachin. Millerita controversiapi Protestantekuna nirqanku Antiochus Epiphanes, utaq Islam, hatunchakuspa hinaspa urmaq atiyniyuq kasqanta, Daniel chunka hukniyuq tawa chunka tawaq versiculopi rikuyta sayachinapaq.
Chay p’unchaykunapiqa achkha runakuna hatarinqaku uray llaqtapa rey contra; hinallataq llaqtaykimanta suwa runakunapas hatarinqaku rikch’ayninta sayachinankupaq; ichaqa urmankuq. Daniel 11:14.
¿Islamchu utaq Antíoco Epífaneschu karqan llaqtayki runakunapa suwanku, ichaqa Romachu karqan, imaynachus Miller sut’incharqan hina? Millerqa allinta entienderqanmi paganu kaypa ch’usaqyachiq atiyninkuna, hinallataq papalismopa ch’usaqyachiq atiyninkuna, iskayninku kikinchikmi karqan hatunchakuspa hoqarikusqanku, urmaqkuna, hinaspa Diospa llaqtanpa suwankuna. Chay rimayqa charta nisqapi rikuchisqam, mayqinchus “Diospa makinpura kamachisqa karqan, mana tikrasqa kananpaqchu,” hinaspa sapallanmi iskaynin Habacucpa tablankunapi rikuchiq huk pasayta mayqinchus mana kaqchu profetapa Simiypi chiqap willakuyninwan. Chay chartapi willakuyqa churakusqa karqan chay tiqsi takyasqa rimayta qhawachinapaq, Diospa profetapa Simiyninpa t’aqaq atiyninpa unancha hina.
2024 watapi, zoom huñunakuymanta casi kuskanmi lluqsirqanku chay llulla yuyayrayku: Estados Unidosmi rikch’ayninta sayarichin, manataq Roma, imaynachus Milleritakuna allin hinalla sinchita amacharqanku chayman hina.
2023 watapi qallarik pichayqa qallarikurqan Cristo paypa wayrachinaqninwan wasiman haykuykusqanpi, chay wayrachinaqninqa paypa cheqaq kay rimayninkunam. Paypa wasinman haykuykusqanpi, runakunamanta ch’usaq karqan, chayraykum huk simita ch’in pampa-pi hatarichirqan Señorpa ñanninta waqichanapaq. Chay simiqa Alianzapa Kachaqnin usqhaylla templonman hamunanpaqmi ñanta waqichanan karqan; chay templonqa pachak tawa chunka tawa waranqa runakunap templonmi.
Chaynaqa 2024 watapi karqan ñawpaq pruebam, cimientokunapa prueban, pipa visionninta sayachisqanpa prueban—chay visionmi puchuq qhepakuqkunata sellan. Ukhu vision, puchuq qhepakuqkunata sellaq, capítulo chunka ukhupi Cristopa visionninmi; hawapi visiontaq anticristo sayachisqan visionmi, anticristotaq Romam. Huk ukhu visión Cristomanta, huk hawapi visión anticristomanta. Sellakuyqa cheqaq kaypi takyaymi, espiritualmente hinallataq intelectualmentepas; capítulo chunkapa ukhu visionninqa espiritualmi, capítulo chunka hukniyuqpa hawapi visionnintaq intelectualmi. Iskay visionkunapa yachayninwan chayman hina tupaq experiencianpas sellasqa kananpaq munakkuqpaq mañakusqa criteriokunam, imaynachus Daniel rikuchirqan Daniel capítulo chunkapa ñawpaq versículopi.
Persia llaqtap kamachiqnin Cirospa kinsa watanpi huk rimay Danielman sut’inchasqa karqa, paypa sutintaq Beltsasar nisqa karqa; chay rimayqa chiqaqmi karqa, ichaqa churasqa pacha unaymi karqa. Paymi chay rimayta entienderqa, rikuchisqa musquypaqtaq yuyayniyoq karqa. Daniel 10:1.
Uyarinaqpa qallariyninakunapa alfa pruebanqa Daniel chunka hukniyuq capítulo, chunka tawañiqin versículomanta karqa, chayqa Millerista qatiqkunapa chay kikillan qallariynin pruebanwan paralelo karqa, hinaspa chay prueba sapallanmi Millerista qatiqkunapa historiankumanta controversiata rikuchin, mayqantaq Habacucpa ricchariq qhawaqninman qillqanankupaq sut’ichinankupaq kamachisqa mesa patapi. 2024 watapa qallariynin pruebaqa ñawpaq angelpa uraykuy karqa, imaynachus rikuchisqa kasqa agosto 11, 1840, 1888 y 9/11 nisqakunapi.
Chay ángelqa Michael hinallataq uraykamurqan, Michaelqa Moisesta kawsarichiqmi kasqanrayku; paymi Elíaswan kuska 2023 watapa qhipa p’unchayninpi kawsarichisqa karqan. Chay kawsarichisqaqa Ezequielpa nisqanpi tawa wayrakunapa profecíanninta ruwasqa hina rikuchisqa kachkan, chaytaq Hermana White sut’inchan phiñakusqa, hark’asqa caballopi hina, mayqinchus 11 agosto 1840 Islam nisqa kaqwan, hinaspa 9/11 wan. Alfa pruebanqa qallariy, cimientopi sayasqa hawaman qhawariy prueban karqan. Omegapa pruebanqa uku capstone qhawariy kanqa.
¿Imaraykutaq kankiman huk alpha nisqa, huk omega nisqapas, chaymanta huk kinsa kaq pruebaywan qatiq? Kaymi cheqaq asunto kani rikuchisqayqa. 2024 watapi alpha nisqa hawa pruebaypa rikch’ayninqa, kinsa pruebasmanta ñawpaq kaqmi. Chay kallpachaq, sayasqa pruebayqa atipasqa kanan tiyan, capstone omega nisqa pruebaypi ruwasqa kananpaq. Chay iskay pruebaykunaqa huk profético kayniyuqmi kanku, mana kinsa kaq pruebayhinachu. Kinsa kaq pruebayqa huk litmus prueba hinam, mayqinchus rikuchin candidatoqa cheqaqtapuni ñawpaq iskay pasos nisqakunata atipasqanta.
Ñawpaq pruebayqa cimientonmi, iskay kaq pruebayqa tukusqa templonmi. Templopa cimientonqa churakusqa karqa Babiloniamanta lluqsimuypaq ñawpaq decretopa historiampi. Iskay kaq decretopa historiapin temploqa tukuchisqa karqa. Kimsa kaq decretotaq hukniraq karqa, chay decretopin Judá suyupa nacionninpa kamachikuynin kutichisqa karqa, civil hinallataq religioso huchakunata taripananpaq atiyta qospa. Taripayqa kimsa kaq decretopin kutichisqa. 2024 watapi, alpha nisqa cimientopaq pruebayqa rakirqan allpapi sach’a q’umir runapa virtualmente casi ch’usaq cuartonpi kaqkunata.
Omega pruebaqa kachkan maypim templota tukukusqa, capstone churakusqanwan rikuchisqa hina. Templopa tukukuyninqa iglesiata atipaqta, trigo ukhupi qhichwata hina kachaqkuna hurqusqa kaptin sayarichisqa kasqanta. Templopa tukukuyninqa Millerpa musquyninpi karqan maypim quri rumi hina alhajas kutichisqa karqanku aswan hatun cajaman “mana ima rikuy atina nanayniyoq runaqa chayman haykuchisqanwan.” Miller allpa pichana runata reqsispa, paymi chay alhajasta aswan hatun cajaman haykuchishaqta, testimoniunta tukuchan kay simikunawan: “Kusikuymanta qaparirqani, chay qapariyniytaqmi rikcharichiwarqan.”
Qillqaychasqa yuyariy, Millerpa hatun qapariynin, mayqan rikch’achin, “kusikuywan” kallpachasqa kasqanta. Kusikuyqa Joelpi kaqkunaq unanchaqninmi, paykunaqa “musuq vinoyuqkuna” kanku; chaymanta “pinqay” churakusqa kachkan wakin vino upyaqkunaman, paykunaqa musuq vinomanta rakisqa kasqankurayku. Chawpi Tutaq Qapariy, mayqan Millerta rikch’achin, allpa pichana runaq jawhariykunata aswan hatun kajonman wikch’uykusqan qhepanta hamun. Chay aswan hatun kajonqa hunt’asqan kachkan chay jawhariykunawan, q’upamanta t’aqasqa hinaspa kajonman wikch’uykusqa kasqankuwan; chayqa iskayninmanta kachkan, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq templon, hinaspa Chawpi Tutaq Qapariy willakuyninpas. Temploqa iskay kaq kamachiypi tukukun, utaq iskay kaq angelpi, utaq iskay kaq hinaspa omega pruebaypi. Millerpa musquyninpi, omega pruebayqa rikuchisqa kachkan hanaq pacha ventanakuna kicharisqa kaptin.
Hinaspata uyariq hina hatun achka runakunapa rimayninta, achka yakukunapa rimaynin hina, kallpayoq illapakunapa sinch’i qapariynin hina, nispa: Aleluya; tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi kamachin. Kusikusun, ancha kusikuywan asikusun, paytaq yupaychasun; Corderopa kasarakuy p’unchaynin chayamunña, warminpas wakichikusqanña. Paymanpas qosqa karqa sumaq llamp’u linu p’achawan, chuyaq, yuraqwan p’achallikuspa kananpaq; chay sumaq linuqa santoskunapa chanin kayninmi. Hinaspan niwan: Qillqay, samisqa kanku Corderopa kasarakuy mikhuyman waqyachisqa kaqkuna. Hinaspan niwan: Kaykunaqa Diospa cheqaq rimayninkunam. Apocalipsis 19:6–9.
1844 watapi octubre killapi 22 p’unchawpi, “Cristopa tawa hamuyninkuna” hunt’akusqa karqan, chay tawa hamuyninkunam sapa hukninpas aswan hunt’asqa kanqa utqayllam hamuq domingo leypi. Payqa Hamut’aqnin Kovenantopa hina hamurqan, Malaquías kimsa qillqapi Levípa churinkunapa pichayninwan ch’uyaichayninwan hunt’achispa. Payqa hamurqan suyu chaskiq, Daniel 7:13 nisqapa hunt’akuyninpi. Payqa hamurqan santuario pichaypaq, Daniel 8:14 nisqapa hunt’akuyninpi, hinaspataq kasarakuymanpas hamurqan. Chay kasarakuymi ruwakun novia wakichisqa kachkaptin.
“‘Mikhuna puquptinqa rikurimuqtinmi, chaylla hoztawan rutukun, cosēcha p’unchay chayamushqanrayku.’ Cristoqa ancha munaywan suyan pay kikinpa rikurimuynin Iglesia-ninpi rikurinanpaq. Cristoq runa kaynin llapan hunt’asqa hina paypa llaqtanpi kutichisqa kaptinmi, chaypachaqa hamunqa paypaq kikinpa kaqkuna hina chaskinanpaq.” Christ’s Object Lessons, 69.
Hinallataqa, “kay pachaqa willakuylla atiyta atin,” “qhari warmikuna” Diospa sellonwan rikuykusqankurayku, Domingo kamachiy sasachakuy pachapi.
“Espíritu Santoq rurananqa kaymi: huchamanta, chiqap kaymanta, hinaspa taripaymanta pacha kay munduta yuyayman churananpaq. Kay mundoqa hukllaña willasqa kayta chaskinqa, cheqaqta creenkuqkuna cheqaqwan santuyaqchasqa kasqankuta rikuspalla, hanan hinaspa santu kamachiykunaman hina purisqankuta qhawaspalla, Diospa kamachikuyninkunata waqaychaqkunapaq hinaspa chaykunata chakinkuwan saruqkunapaq ch’iqninnaq rikuchiq chiqanta, hatun hinaspa hanan yuyaypi rikuchispa. Espírituq santuyaqchayninqa reqsichin Diospa sellonniyuqkunapa hinaspa llulla samana punchawta waqaychaqkunapa imaymana kasqankuta. Pruebakuy chayamunan p’unchawpiqa, ima kasqanta animalpa señalanqa sut’ita rikuchisqa kanqa. Chayqa domingo p’unchaw waqaychasqanm. Cheqaqta uyarispaña chay punchawta santu hina qhawariyta mana saqeqkunaqa, pacha hinaspa kamachikunata tikrayta yuyarqan huchaq runapa firmanta apanku.” Bible Training School, December 1, 1903.
Novia alistakusqanmi cosecha chayamun. Cosechaqa qallarin ñawpaq rurukunamanta trigota huñunaywan, mayqinchus oqarisqa huk qawachiy ofrendahina, huk unanchahina. Ñawpaqtaqa ñawpaq rurukuna, Apocalipsis libropi pachak tawa chunka tawa waranqa kasqankuna, huñusqa kanku; chaymantaq huknin rebaño, hatun achka runakuna kasqanku, huñusqa kanku. Unanchaqa paypa atiyniyuq ejercitonmi, hinaspa paypa atiyniyuq ejercitoqa sumaq yurac lino p’achawan churakusqa kachkan. Kasarakuypiqa, pachak tawa chunka tawa waranqapa templonqa tukusqa ñawpaqmanmi domingo kamachiypa juicioyninmanta; chay templotaq mana Millerpa aswan hatun cajonnillachu, aswanpas iglesiam triunfante, llapa donesniyoq, profecía espiritutapas hap’iqmi.
Paypa chakinkunaman urmaykurqani payta yupaychanaypaq. Hinaspan niwarqan: Ama chayta ruwaychu; ñoqapas qanwan kuska sirviqmi kani, Jesuspa willakuyninta hap’iq wauqeykikunawan ima. Diosllata yupaychay; imaraykuchus Jesuspa willakuyninqa profeciapa espiritunmi. Apocalipsis 19:10.
Pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaqa Jesús-pa willakuyninta hap’iqkuna kanku, hinaspa Jesús-pa willakuyninqa “siq’i patapi siq’i” nisqahinam rikuchisqa kachkan iskayninpi, Bibliapi hinallataq Profecía Espíritu nisqapi. Pachak tawa chunka tawa waranqakunaq Laodicea kuyuyñin, pachak tawa chunka tawa waranqakunaq Filadelfia kuyuyñinman tukrupuptin, llapankum “siq’i patapi siq’i” yachachiy ñanta llamk’achinqaku willakuyninkuta qhawarichinankupaq. Chay willakuyninqa huk huñusqam kachkan Divino yawarwan runaq testigowan.
Paytaqa mishki Wawapa yawarninwan atiparqanku, hinallataq testimoniunkupa siminwan; mana kawsayninkutapas wañuykama munakurqankuchu. Apocalipsis 12:11.
Runakunapa willakuynin, Dios kayninpa yawarninwan hukllachasqa, Moisespa hinaspa Corderopa willakuyninmi. Moisesqa runakayninmi karqa, omega Corderopa Dios kayninpa yawarninpaq alpha hina. Llapa donokuna kutichisqa kanku ñawpaqlla, novia kikinta wakichikusqanman hina; chaymanta, yuraq linu p’achawan p’achasqa atiyniyoq soldadohinap hina, Señorpa ñawpaqman puriq ejercitonpa señalanan hina suyunchasqa kayninman churakun. Chay maqanakuy puriymi qallarin novia wakichisqa hinaspa yuraqwan p’achasqa kasqanpi; chaymi hanaq pacha ventanakuna kicharisqa kanku, imaynachus Millerpa musquyninpi karqa chayhina.
Hinaqtapas qhawarirqani, qhawaytaq, yuraq caballopi huk tiyayuq; paymi sutichasqa karqa Cheqaq hinaspa Chiqap, chaymantataq chanin kaypi juzgan hinaspa maqanakun. Ñawinkuna nina ruphay hina karqan, umanpitaq achka coronakuna karqan; paytaq huk suti qillqasqayuq karqan, mana pipas yacharqanchu, aswanpas pay sapallan. Pacha pachallisqanmi karqa yawarpi ñut’usqa p’achawan; sutintaqmi sutichasqa Diospa Simin. Hanaq pachapi kaq ejércitokunataq qatirqanku yuraq caballokunapi, sumaq llautu llinowan p’achallisqa, yuraq hinaspa ch’uya. Siminmantataq lluqsin huk t’uqsiq ñaqaq espada, chaywan suyukunata maqananpaq; paytaq fierro varawan kamachinqa; paytaq llank’an tukuy atiyuq Diospa sinchi phiñasqan hinaspa piñakuyninpa uvapa saruy toqota. P’achanpitaq hinaspa chankanpitaq qillqasqa huk sutiyuqmi, REYKUNAPA REYNIN, HINASPA SEÑORKUNAPA SEÑORNIN. Apocalipsis 19:11–16.
Mayqin qhapaq pichanawan runa ch’usaq cuarto-man haykuspá ventanakunata kicharispan, quri rumikunata huñurispá hatun omega casket-man wikch’un. James Whiteqa chay quri rumikunata Diospa llaqtan nispa reqsisqa, ichaqa William Millerqa niymanmi unanchakunaqa hukllachu mana niyuqchu, aswan hukmanta astawanmi niyniyuq kanku; chaymi quri rumikunaqa mana chhikaqmanta t’aqasqa kallpachaq cheqaq yachachiykunallatachu rikuchin, manaraqmi t’aqasqa quri rumikunatapas rikuchin, mayqinkunachus hoqarisqa coronapi kachkan, Cristo-pa k’anchayniyuq qhapaq kayninta rikuchispa.
Hina p’unchaypi Señor Diosninkuqa salvanqa paypa llaqtanpa ovejakunan hina; paykunaqa coronapa rumiyninkuna hina kanqaku, paypa hallp’anpi unancha hina hoqarisqa. Zacarías 9:16.
Romaq visionta sayarichisqan alfa cimientopa qhepanta omega iskay ñiqin pruebayqa, umalliq capstone omega prueban. Chayqa templota tukuchiy pruebanmi, juicioq kimsañiqin litmus pruebaman ñawpaqman puriq. Chay pruebayqa iskay clase adoradorkunata hukninmanta hukninman pichan, yachaqkunata hinaspa mana yachaqkunata aceite nisqapi hina t’aqaykuspa; chay aceiteqa mensajem, utaq imaynatachus Hermana White nisqa Capernaum sinagogamanta comentariopi riqsichirqan hina—“cheqaq kaypa simikuna.”
Capernaumqa pin Juan 6:66pi Jesús huk kutillapi aswan achka disipulonkuna chinkarqan, chay disipulokunataq manam hayk’aqpas kutimurqankuchu. Cristo p’unchawkunapi disipulokunaq aswan hatun prueban kasqanrayku, Capernaumqa Cristo p’unchawkunapi omega prueban disipuladomanta unanchanmi; chaymantaq, 2023 watapi qallarisqa kimsa-siki prueba ruraypi omega prueban disipuladomanta rikch’akuyninmi karqan. Capernaumpiqa, prueba Hanaq Pankawanmi rikuchisqa karqan, chaymi judiokunaq pantasqankuta reqsichirqan, profeciata mana entiendenankurayku, imaraykuchus mana munarqankuchu chaskiyta: Jesús pacha-kaymanta imakunamanta rimaptinqa, chayqa espirituypi apaykusqa yuyaywanmi entiendenapaq kasqanta.
Kaykunakuna qatiq qillqapi kaykunata qatiqkusunchik.
“Cristopa sinagogapi kawsay tanta-manta rimarisqanqa Judaspa historiampi muyuy rikch’ariypaqmi karqan. Payqa kay simikunata uyarirqan: ‘Runapa Churinpa aychantam mana mikunki-chu, Hinaspa Yawarntapas mana upyanki-chu, qankunapiqa manam kawsay kanchu’ nispa. Juan 6:53. Payqa rikurqan Cristoq kaypi espirituallata aswanqa qonqanmanta, manataq kay pachapi allin kaqkunallatachu. Payqa kikinta karu qhawariq hina yupaycharqan, hinaspataq yuyarqan Jesusqa mana yupaychasqa kananmanta, nitaq qatiriqninkunaman hatun chiqankunata qonanmanta. Chayrayku yuyaychakurqan mana hina ch’isiqta Cristowan hukllachasqa kananpaq, ichaqa munaspa karu ripukunman. Qhawananpaqmi karqan. Hinaspa qhawarqanmi.”
“Chaymanta pacha payqa iskayraykunata willarirqan, chaykuna discipulokunata pantachirqan. …” El Deseado de Todas las Gentes, 719.
Ñawpaq Prueba
Qispiqqa Judasman qhawaqta Jesús qhawarisqanmi payta yachachirqan, Yachachiqninqa paypa iskay uya kayninta hamut’asqanta, hinaspa p’enqay, millay, mana allin sonqo kayninta ñawinch’asqanta. Kayqa Judas ñawpaqta chaskisqanmantapas aswan chiqap, aswan sut’i anyay karqa. Chayraykun piñakusqa rikurirqan, hinaspataq Satanás yaykunan punku kicharisqa karqa, yuyayninkunata kamachinanpaq. Mana wanakuspataqmi, kutichiyta yuyaychakurqa. Huchan yachasqa kasqanwan t’iksisqa, hinaspa huchan reqsichisqa kasqanrayku uma chinkayman hina phiñakusqa, mesa patamanta hatarispan, kuraq sacerdotepa palacionninman ripurqa, maypichus tantanakuy suyu huñusqa kasharqa. Satanaspa espiritunwan hunt’asqa karqa, hinaspa mana yuyayniyoq runa hinam rurarqu. Yachachiqninpa traicionayninpaq prometisqa pagonqa kimsa chunka qullqi qollqekuna karqa; hinaspataq, mishki asnaq q’apapa cajonnin chanikusqanmantapas aswan pisillawanmi Qespichiqta rantikurqa.
“Ajayupi ruwasqanman hina, Judasmanmi achka runakuna rikch’akunku. Chay runakunapaj allinman qhawarisqa kasqankamanta mana imapas nisqa kaptin, mana rikuchisqa chikniykunaqa mana rikurinqachu; ichaqa piñarisqa kanku chayqa, sonqonkutaqa hayak k’achkhasqanmi hunt’an.” Youth Instructor, July 12, 1900.
Iskay Prueba
“Pascua manaraqmi Judas iskay kutita sacerdotekunawan hinaspa escribakunawan tupasqa karqan, hinaspataq tratota tukuchirqan Jesus-ta makinman entregananpaq.... Kunanqa Judasqa piñakusqa karqan Cristopa rurayninmanta, discipulonkuna chakinkunata mayllakusqanrayku. Sichus Jesus chayhina uraykuyta atinman karqan, nispa yuyarirqan, manam Israelpa reynin kanmanchu. Tukuy suyasqan pacha kaypi hatunchaymanta huk temporal reinopi chinkasqa karqan. Judasqa sut’ita yacharqan mana imapas ganakuy kananpaq Cristota qatiqtiqa. Payta qawaspa, imaynachus pay yuyarirqan hina, kikinta uraykachisqanta, aswan kallpanchasqa karqan payta ñakaspa saqenanpaq, hinaspa kikinta engañasqa kasqanta willakunanpaq. Supaymi payta apoderakusqa karqan, hinaspataq señorninta traicionaspa rurana nisqanta hunt’achiyta yuyaychakurqan.” El Deseado de Todas las Gentes, 645.
Qhipa Akllay
“Imayna manchakusqa, hinaspa pantasqa kaspa imaynataq yuyasqan qawachisqa kasqanrayku, Judas utqayllam hatarirqan wasi ukhuta saqenampaq. ‘Chaymantam Jesus payta nirqan: Ruwasqaykitaqa utqaylla ruway.... Payqa t’antata chaskispa, chaypacham utqaylla lloqsirqan: tutam karqan.’ Tutaqa karqan chay traicionaqpaq, Cristo-manta karunchakuspa hawa tutayayman kutirisqan hina.”
“Kay kamachiy chaskisqa mana rurasqa kaptinmi, Judasqa manaraqmi arrepentikuy atiyta saqesqachu karqan. Ichaqa Señorninpa qayllanmanta, hinallataq masi disipulonkunaq qayllanmanta lluqsisqan pachaqa, qhepaman mana kutiy atina qhipa akllasqan ñam rurasqa karqan. Payqa tinkuy muyu churana lindertam hich’arusqa karqan.”
Admirablemi karqan Jesúspa unay-unaypaq muchukuq sonqowan kay watukuq almawan rimasqampi. Mana imapas, Judas-ta salvananpaq ruwayta atinman chayqa, mana ruwaqlla saqisqa karqachu. Señorninta rantikuyta iskay kutitaña aruskasqanmanta qhipapas, Jesúsqa hinaspallataq kutirikunapaq pacha qorqan. Traidorpa sonqonpi pakasqa munayninta ñawinchaspan, Cristoqa Judasman qorqan Tukuy tukukuq, cheqaqchasqa rikuchiyta paypa divinidadninmanta. Kayqa llulla discipulopaqmi karqan qhipa qayakuy kutirikunapaq. Mana imapas, Cristopa divino-humano sonqon ruwasqanmanta mañakuyqa, saqisqachu karqan. Khuyapayakuypa qochakunaqa, sasa sinchi hatun orgullowan kutichisqa, aswan kallpayoq lamar qochayman kutimorqan atipachiq munakuypi. Ichaqa, huchan rikuchisqa kasqanwan musphachisqa mancharisqa kashaspapas, Judasqa aswanraqmi chaypi sayarirqan. Sacramental mikhunamanta lloqsispa, rirqanmi rantikuy llamkayninta hunt’aq.
“Judaspa contran ayqota willakuspallantaq, Cristoqa disipulonkunapaqpas khuyapayakuyniyoq munaynin karqa. Chayhinapin Payqa paykunaman Mesías kasqanmanta aswan hatun qhipa qhawarisqa sut’i chiqaq willakuyninta qorqa. ‘Manaraq chay hamuptinmi niykichis,’ nispa nirqa, ‘chay hamuspa hunt’akusqan p’unchawpiqa, noqa KANI nisqayta creyinkichispaq.’ Jesús upallalla qhipakuspa, Payman ima hamunanmanta mana yachasqan rikch’aywan kaspaqa, disipulokuna yuyayman hamaqchu karqan Maestro-ninku mana divino qhawariy ñawpaq yachayniyoq kasqanta, astawanka mancharisqa hina hap’isqa kasqanta wañuchiq runa tantanakuyq makinman entregakuspa. Huk wata ñawpaqtañan, Jesúsqa disipulonkunata nirqan chunka iskayniyoq akllasqanta, hinaspa huknin supay kasqanta. Kunanqa Judasman nisqan siminkuna, paypa traicionnin Maestro-ninpaq hunt’asqa yachasqa kasqanta rikuchispa, Cristopa chiqaq qatiqninkunapa iñiyninta kallpanchanqa Paypa p’enqaychasqa kasqan tiempopi. Hinaspa Judas manchay tukukuyninman chayasqan p’unchawpiqa, paykuna yuyarinqaku Jesús traicionaqpa contran ayqota imayna willakusqanta.” The Desire of Ages, 653–655.