Cesarea Filiposmanta Cesarea Marítimakama rikuchin kimsa kaq horamanta isqun kaq horakama pacha, chaymi soqta kaq horapi rakisqa kachkan. Cesareamanta Cesareakama rakiyqa Transfiguración Orqom karqan. Transfiguración Orqoqa huk iskay siq’ikunatapas tupachin kimsa puriyniyuq señalkaman, chaymi Pentecostal domingo leyta ñawpaqman pichqa punchaw ñawpaqchasqa.
Orqopiqa urqupi, Dios Yayaqa iskay kutita rimarqan. Ñawpaq kuti rimarisqanqa Cristopa bautizakusqanpim karqan, qhipa kuti rimarisqanqa chakata manaraq kashaqtinmi karqan.
Kunanqa ñuqapa almaymi llaqisqa kachkan; hinaspan, ¿imataq nisqay? Taytáy, kay horasmantayá salwaykuway; ichaqa kayraykum kay horaman hamurqani. Taytáy, sutiykita hatunchay. Chaymantataq hanaq pachamanta huk rimay hamurqa, nispa: Ñam sutiyta hatuncharqaniña, hinaspataq yapamanta hatunchasqay. Chayrayku runakuna, chaypi sayaspa uyarirqankuqa, illapa qaparirqan nisqanku; hukkunataq nirqanku: Huk angelmi payman rimarqan. Juan 12:27–29.
Diosqa sutinta hatunchan, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunata sellaspa, paykunaman sutinnta qillqaspa.
Atipaqmi, paytaq Diosniypa templonpi huk pilarta rurasaq, hinaspan manañam chaymanta lluqsinqachu; paypa patanpitaq qillqasqayki Diosniypa sutinta, Diosniypa llaqtanpa sutinta, musuq Jerusalén sutiyuqta, mayqinchus Diosniymanta hanaq pachaqmantapacha uraykamun; hinaspan paypa patanpitaq qillqasqayki musuq sutiyta. Pipas rinriyuq kaqqa, uyariychun Espíritu imatachus iglesiakunaman nin chayta. Apocalipsis 3:12, 13.
T’ikrakuy Orqopi, Pedro, Santiago, Juan ima sapan discipulokunalla chaypi karqaku, Jairuspa ususipa kawsarimusqanpi hinallataq, hinaspataq Getsemanípipas. Getsemaníqa, Yohan chunka iskayniyuqpi Tayta rimarisqanman rikch’akuq hina, chakata manaraq hamuqtiymi karqa. Getsemaní niyqa “aceite ñit’ina” nisqayuqmi, virginkunapa aceitewan suyaychasqa pruebanta reqsichispa. Getsemaníqa chay “krisis” nisqami, alma-ta “wañuywan uya uya” tinkuchiq; yachaq virginkunataq chay pruebata pasanku, iskay templo pruebapiqa kawsaywan “uya uya” tinkurqanku, imaynachus Jesusqa kimsa chunka p’unchawkama “uya uya” yachachirqan hina.
Yayqay kutipi Tayta rimarqan Cristop bautizakusqanpi, hinaspa ñawpaq kutitaq Pedrota, Santiagota, Juanta sapankama pusarqan Jairuspa chunka iskay watayuq ususinta kawsarichisqanpi. Chunka iskay watayuq virgenta kawsarichiyqa Cristopa bautizakuyninwan tupachkan, chaymi kawsarimuy atiyninta unanchan. Jairuspa ususinpa kawsarichisqantaq Cristopa bautizakuyninwan Caesarea Philippiwan tupachkan. Getsemanípi pasasqan, hinaspa Tayta rimashaqtin cruzman manaraq chayaspa Cristopa llaquyninpas Caesarea Maritimawan tupachkan.
Líneamanta hawan Pedroqa pachak tawa chunka tawa waranqa sellasqakunata rikuchin, Cesarea Filipospi, maypichus Simon Barjonaq sutin Pedroman tikrasqa. Paniumpi, chayqa Cesarea Filiposmi, sellasqa kaspan Pedroqa orqo soqta horaman rin, maypichus unanchahina hoqarisqa kachkan, hinallataq Cesarea Maritimapi Cornelioq qayasqanta kutichinapaq ñawpaqman purispa. Cesarea Filipospi Pedroqa camp meeting nisqa Exetermanta lloqsiy, Diospa sellonwan chaymanta Chawpi Tutapa Qapariynin willakuyta willakunapaq. Islam willakuy, trompetakunapa rayminwan rikuchisqa, Pedrota qochapa patapi Cesareakama apaykachan. Islam willakuyqa Pedrota hoqarin pacha runakunaq qawanankupaq, Pedroqa ñawpaqmantapacha Islam prophetic hamuyninta trompetakunapa raymimanta ñawpaqta willakusqanrayku.
Qhawariychik, qankunaman kachamusqayki Elías profetata, Señorpa hatun manchay p’unchaynin hamunankama ñawpaqta: paymi taytakunapa sonqonta wawankunaman kutirichinqa, hinaspa wawankunapa sonqonta taytankunaman, ama hamuspay allpata ñakaywan maqaykunaypaq. Malaquías 4:5, 6.
Líneapa línéap shamusqanta mensaje Elías nisqaqa chaymi sayarimun taytakunata wawankunawan chiqanchaypi. Elíasqa Tayta Miller karqan, paymi wawankunata rikuchin. Pachak tawa chunka tawayuq waranqa tawa chunka tawayuq runakunaqa William Millerpa wawankunam, hinaspa Millerpa sonqonta wawankunaman tikrayqa Milleritakunapa historianta Elíaspa historíanwan chiqanchaymi, chaynallataq Juan Bautistata pachak tawa chunka tawayuq waranqa tawa chunka tawayuqkunawan chaskisqa mensajerowan. Kay tawa línéakunapa chiqanchasqa kayninmanta huk elementoqa kaymi: sapa huk Elías, Juan, hinaspa Millerpa pruebanakuy historíakunapiqa kunan p’unchawpa cheqaq willakuynin sapallañam karqan—chayqa mensajeromanta hamuq mensaje karqan.
Hinaspata Elías tisbita runa, Gilead llaqtapi tiyaqkunamanta kaq, Acabta nirqan: “Israelpa Diosnin Señor kawsashanrayku, paypa ñawpaqenpi sayashaqmi, kay watakunapi manam kanqachu chhikchhi nitaq para, aswanpas simiyniyman hina.” 1 Reyes 17:1.
Pani Whiteqa sut’ita riman, Juanpa willakuyninta mana chaskiqkuna, pichus Jesusqa Eliasmanta reqsichirqan, Jesuspa yachachikuyninkunamanta mana allinchasqa kanqaku chaymanta; hinallataq, Millerpa willakuyninta qichuqkuna, ñawpaq angelpa willakuynin hina rikuchisqa, iskay ñiqin angelpa willakuyninmantapas mana allinchasqa kayta atirqankuchu. Eliaspa willakuyninwan kuska, paramqa paypa kamachisqanman hina sapallan hamunqa nispa, qhipa kaq hatun pruebayoqmi karqan, maypichus kamachikuy karqan akllanaykipaq: Eliaspa willakuyninchu utaq Baalpa willakuyninchu. “Hayk’aqkama” nisqa profético unanchayqa Eliaspa Carmelo orqonta domingo kamachikuywan tupachin.
Chhaynaqa Acabqa tukuy Israelpa churinkunaman kacharkan, hinaspataq profetakunata huñurqan Carmelo orqoman. Chaymantataq Elíasqa llapa runakunaman asuykuspa nirqan: ¿Hayk’aqkama iskay yuyaykunapura sayasqalla purinkichik? Sichus Señor Dios kasqan chayqa, payta qhatikuychik; ichaqa Baal kasqan chayqa, payta qhatikuychik. Hinaspa runakunaqa manam huk simillapas kutichirqankuchu. Chaymantataq Elíasqa runakunata nirqan: Ñoqa, ñoqa sapallaymi Señorpa profetan hina puchurani; Baalpa profetankunataq tawa pachak pichqa chunka qhari kanku. Chayrayku iskay turukunata quwachun; hinaspataq paykunaqa huk turuta akllachunku paykunaqpaq, chayta cuchuchunku, qiruman churachunku, ichaqa ama ninata urayman churachunchu. Ñoqataq huknin turuta allichaspa qiruman churasaq, manataq ninata urayman churasaqchu. Qankunataq diosniykichikkunapa sutinta waqyaychik, ñoqataq Señorpa sutinta waqyasqaq; ninawan kutichiq Diosmi Dios kanqa. Hinaqtin llapa runakuna kutichispa nirqanku: Allinmi rimarisqa. 1 Reyes 18:20–24.
Carmelpi pruebakuyqa iskay willaykuna ukhupi akllaymi karqa. Chayqa cheqaq hinallataq llulla profecía chawpipi huk pruebakuy karqa, hinaspa kachaq Elías utaq Jezabelpa mesanpi tiyaykuq profetakuna. Chayqa kachaqmanta hinallataq willaymanta karqa. 1844 watapi, Carmelta yapamanta rurakurqa, Señor huk pruebat apamuspá, chaywan Millerqa cheqaq profeta kasqanta rikuchirqan, hinaspa Millerpa willayninqa shullay hina para hinam karqa. Cheqaq profeta cheqaq willaywan, llulla profeta llulla willaywan contrapuestopi kasqan t’aqanakuyqa Exeter camp meetingpi representasqa karqa, Exeterpa carpanwan hinaspa Watertown grupopa carpanwan. Iskay tabernáculo-kuna, cheqaqta llullaqmanta contrastaspa representaq. Carmelpi rurasqa t’aqanakuyqa hinaspa 1844pa historianninqa Cesarea Filipipi reqsisqa kachkan, maypichus Pedro sellasqa kachkan hinaspa orqoman hoqarisqa, huk señaltahina. Payqa hoqarisqa karqa, imaraykuchus payqa nirqan paypa willayninlla qhepa paramanta sapan cheqaq willay kasqanta. Payqa hoqarisqa karqa, predicciunnin hunt’akusqanrayku.
Trompetakunapa rayminqa kimsa kaqmi, Pentecostal pachapi suq musuq qhaway pruebapas hina; chay prueba manaraq chayamuptinmi Pedro reqsichin Islam lloqsisqa kananpaq, Chaupi Tuta Qapariypa willakuynin qallariyninta señalaspa. Profecíapa hunt’akuyninmi Milleritakunata Protestantekunamanta sapaqcharqan; paykunaqa ñawpaq rimanakuy llaqtata rikuchin, chay llaqtataqa saqespa pasasqaña kashan. Elíasqa sapallanmi llulla profetakunata wañuchirqan, cheqaq kaqmanta llulla kaqman sapaqchaynin rikuchisqa kaptin. Chay sapaqchayqa trompetakunapa raymipin ruwakun, Islammanta willasqa huk prediccion hunt’akusqanpi.
Millerita historiapi Chawpi Tuta Qapariyninqa huk willakuy karqan, chaymi allinchasqa karqan hinaspataq hunt’asqa. Chayqa hunt’asqa karqan 1844 watapa octubre killapa 22 p’unchawninpi, ichaqa Millerpa qallariy yuyayninqa Chawpi Tuta Qapariymanta 1843 wata karqan. Samuel Snowqa willakuypa allinchayninta rikuchin, hinaspataq paypa willakuynin reqsisqa karqan “chiqaq” Chawpi Tuta Qapariy willakuy hina.
1844 watapi karqan huk rikch’ayninmi Millerpa willakuyninwan Protestantekunapa willakuyninwan t’aqanakuyta. Pruebaman yaykuq ruwanakuypi Protestantekuna Millerpa wañuchisqan karqanku, chaymantaq apostata Protestantismo tukurqanku, Romapa ususinkuna, Jezabelpa sacerdotenñinkuna. Chay t’aqanakuyqa rikuchikurqan profétic willakuyta chaskispa utaq qhesachispa. Juanwan Millertaq, profétic willakuyqa ñawpaq pacto llaqtapa llulla willakuyninta qawarichirqan, paykuna pasasqa kashaqtin. Eliaspa willakuyninqa nirqan manam para kanqachu siminraykullam, hinaspa kimsa wata kuskanmanta qhipaman chay nisqampa pruebanninqa rikuchisqa kanan karqan.
Hinaspanmi, Acab Elíasta rikuspanta, Acab payta nirqan: ¿Qamchu Israelta turbaykachanki? Paytaq kutichirqan: Manan noqaqa Israelta turbaykachanichu; aswanqa qammi, taytaykipa wasinwan kuska, Señorpa kamachikuyninkunata saqesqaykichikrayku, hinaspa qam Baalkunata qatirqanki. Chayraykun kananqa kachay, hinaspa llapan Israelta Carmel orqoman ñoqaman huñuy, Baalpa tawa pachak pichqa chunka profetankunata, hinaspa sach’a-amu profetakunata tawa pachakta, Jezabelpa mesa-nmanta mikhuqkunata. 1 Reyes 18:17–19.
Llulla kaqwan cheqaq kaqwan rakisqa kasqanmanta, qamachiqchu icha willakuyninchu kasqanmanta, huk suyaychasqa pruebaypi rurasqa karqan; chaypi iskayninpaqpas, willakuypaqpas willakuqpaqpas, huchachakuykuna karqan. Elíasmi karqan Israelta ch’aqwichisqanmanta huchachakusqa, imaraykuchus willakuynin para sayachirqan. Israelpi para qatiqllaraq kanan kaptinqa, Elíasmanta ima sasachakuypas mana hatarinqachu karqan. Chay sasachakuqqa Elíaspa ñawpaq willakusqanman sayasqa karqan, hinallataq kimsa wata kuskanpi hunt’akusqanman.
Petrusqa Cesarea de Filipospi prueba decisivaman chayamanta kaqpi, trompetakunapa fiestankunapi, chaymanta hina asno paskasqa kaqpi, Chawpi Tuta Qapariypa willakuyninpa qallariynin señalasqa kachkan. Petrusqa, Elías hina, ñapamanta qhawarqanmi willasqanpa chiqapchasqa kasqanta, hinallataq cheqaqwan llullaqpa t’aqanakuyñin llapan rikunanpaq rikuchisqa karqan. Willasqapa chiqapchasqanqa trompetakunapa fiestawanmi rikuchisqa kachkan—chaymi prueba decisiva. Chay willasqaqa 1840 watapipas 1844 watapipas rikuchisqa karqan, maypichus huk willasqa allinchasqa kan, chaymantaqa hunt’asqa. Josiah Litchpa allinchasqa willasqanqa primer angelta kallpacharqan 1840 watapi agosto killapa 11 p’unchayninpi, hinaspa Millerpa 1843 watapa willasqantapas Snow allincharqan.
“1840 watapi huknin watachawmi huk musuqman rikch’akuq, admirakuypaq profecía hunt’akusqan llapa runakunapa yuyayninkunata kuyuchirqan. Iskay wata ñawpaqta, Josiah Litch, iskay kaq hamuqmanta willakuq predicadorkunamanta hukninqa, Apocalipsis 9 nisqamanta huk qhawariyta qillqarqan, Otomano Imperiopa urmayninta ñawpaqmanta willaspa. Paypa yupaychasqanman hina, kay atiyniyuq kamachiyqa urmachisqa kanan karqan... 1840 wata, agosto killapa 11 p’unchawninpi, Constantinopla llaqtapi otomano atiypa p’akikuyta suyayta atinchis. Chaymi noqaqa creenii, chayhina kasqanta tariykusunchik” nispa.
“Chay pachapuni nisqanman hina, Turquía llaqtaqa, kachaqninkunawan, Europa continentepi huñusqa atiykunapa amachayninta chaskirqan, chayhinataq cristiano nacionkunapa kamachiynin uraman churakusqa karqan. Chay ruwayqa sut’itaq profecía nisqapa willakusqanta hunt’arqan. Chay yachasqa kaptin, achka runakunaqa Millerpa, paywan kuska kaqkunapa ima hina profeciakunata hamut’aspa qhawariyta chaskisqankumanta cheqaq kayninta yuyarirqanku, advento kuyuytataq musuqmanta allichasqa kallpachayta qon. Yachaq runakuna, hinallataq allin chiqninpi kaq runakuna, Millerwan hukllachasqa karqanku, ichaqa yachachispa hinallataq paypa qhawariyninkunata qillqaspa willarispa; 1840 watamanta 1844 watakamaqa chay llamk’ayqa utqayllata mast’arikusqa.” The Great Controversy, 334, 335.
Litchpa willakuyqa Islammanta karqan, Snowpa willakuyñataq wisq’asqa punkumanta karqan. Litchpa willakuynin hunt’akusqanpi, willakuyta takyasqan yachayñan chaskisqa karqan, chay willakuyta chaskiqkunataq willakuqwan “hukllachasqa” karqanku. Iskayñinmi, willakuypas willakuqpas, chay willakuynin hunt’akuyninpi reqsisqa karqan. Litchpa willakuyqa Islammanta karqan, Snowpa willakuyñataq wisq’asqa punkumanta karqan.
“Diospa llaqtanta kusisqa suyaywan rikurqani, Señor-ninkuta maskhaspa. Ichaqa Diosqa munarqan paykunata pruebayta. Makinmi pakarqan huk pantayta profeciapa pachasnin yupaypi. Señor-ninkuta suyashaqkunaqa manam chay pantayta tariqkuchu, nitaj pacha nisqapa contra sayaq aswan yachaysapa qhariakunapas manam rikurqankuchu. Diosqa munarqan llaqtanqa huk llakikuywan tupaykunanta. Pachaqa pasarpunña, hinaspan Salvador-ninkuta kusisqa suyaywan suyashaqkuna llakisqa, sonqon p’akisqa karqanku; ichaqa Jesúspa rikurimuyninta mana munaspa, manchariyllawan willakuyta chaskiqkunaqa kusikurqanku, suyasqa pachapi mana hamusqanrayku. Rimakusqankuqaqa manam sonqota tupachirqanchu, nitaj kawsayta ch’uyanchirqanchu. Pachapa pasayninqa allinmi karqan chay sonqokunata rikuchinampaq. Paykunam ñawpaqta tikrakurqanku, hinaspa chiqnikuspanku asipayarqanku chay llakisqa, pantasqa runakunata, pikunachus cheqaqtapuni Salvador-ninkupa rikurimuyninta munarqanku. Rikurqanitaq Diospa yachayninpi allinta kasqanta llaqtanta pruebananpaq, hinaspa huk allin mask’ana pruebayta qonampaq, trialpa horanpi pikunachus q’episqa qhipaman kutirinqaku chaykunata reqsinanpaq.”
“Jesúsqa llapan hanaq pachapi kaq qhapaq huñuwan kuska, llamp’u sonqowan hinaspa munakuywan qhawarirqanku chaykunataqa, may sumaq suyakuypi unaymanta munasqanku rikuyman hamunanpaq pichus alma-nku munakusqan. Angelkunaqa muyuriq kasharqanku paykuna muyuriqpi, kallpachaypaq paykunataqa ensayo p’unchayninkupi. Chay hanaq pacha willakuyta mana chaskiqkunaqa tutayaypi saqesqa karqanku, hinaspa Diospa piñakuyninqa paykuna contra hap’irqan, imaraykuchus mana munarqankuchu chaskiyta chay achkita, payman hanaq pachamanta kachamusqanta. Chay sutinchakuq, mana allinta chaskisqa, mana atispa entiendenankupaq imarayku Señorninku mana hamurqanchu, mana saqesqachu karqanku tutayaypi. Watasqa kutita Bibliankuman pusasqa karqanku, maskhanankupaq willakusqa pachakunata. Señormi makinqa yupaykunamanta horqosqa karqan, hinaspa pantasqaqa sut’inchasqa karqan. Rikurqanku willakusqa pachakunaqa 1844 watakama chayasqanta, hinaspa chayllataq evidenciata paykuna qawarichisqanku willakusqa pachakuna 1843 watapi tukukuq kasqanta sut’ichanankupaq, pruebanmi karqan 1844 watapi tukunanpaq. Diospa Siminmanta achkiqa paykunapa kasqankuman k’ancharqan, hinaspa taripay tiempo-ta tarirqanku: ‘Mana usqhaylla chayamuchkanchu chayqa, suyakuy payta.’ Cristopa usqhay hamuyninpaq munakuyninkupiqa qonqarqanku rikch’ariynin suyakuyninta, chay visiónpa tardayninta, mayqinchus rikhurichinanpaq karqan cheqaq suyakuqkunata. Watasqa kutita huk pacha puntoyoq karqanku. Ichaqa rikurqani achka paykunamanta mana atisqankuta sayariyta chay sinchi llakikuyninkumanta hawaman, hinaspa mana hap’iyta atinankuta chay hina fervor-ta hinaspa kallpata, mayqinchus 1843 watapi iñiyninkuta señalasqa karqan.”
“Satanwan angelninkunawan paykunata atiparqan, chay mensajeta mana chaskiqkunataq kikinkupura kusikurqananku karu qhawaq yuyayninkumanta, yachayninkumantawan, chay pantachikuyman mana chaskisqankurayku, imaynachus suticharqanku hina. Manan repararqunankuchu paykunaqa Diospa yuyaychakuyninta kikinkupa contrankupi qespichisqankuta, aswanpas Satanwan angelninkunawan hukllachasqa llamk’asqankuta Diospa llaqtanta sasachananpaq, paykunaqa hanaqpachamanta kachamusqa mensajeta kawsayninkupi hunt’achishaqtin.”
Kay willakuypi iñiqqa runakuna iglesiakunapi ñak’arichisqa karqanku. Huk pisi tiempollaña, kay willakuyta mana chaskiyta munasqakunaqa manchakuyninkuwan hark’asqa karqanku sonqonkupi kasqan yuyaykuna rurayman lluqsichinankupaq; ichaqa tiempopasarisqanmi cheqaq munayninkuta rikuchirqan. Paykunaqa upallaykachiyta munarqanku chay suyaypi kaqkunaqa willakunankupaq kallpachasqa kasqan testimoniota, nispa profecía pacha unaykuna 1844 watakama mast’arikusqanta. Sut’inchasqawan iñiqqa runakunaqa pantasqankuta sut’icharqanku hinaspa imaraykuchus 1844 watapi Señorninkuta suyarqanku chayraykuta rikuchirqanku. Paykunapa contra kaqkunaqa mana ima rimaykunatapas apamuyta atirqankuchu chay atiyniyuq razones qosqakunapa contranpi. Ichaqa iglesiakunapa piñakuyninqa hap’ichisqa karqan; paykunaqa sonqochakuspa mana uyariyta munarqankuchu pruebakunata, hinaspa iglesiakunamanta testimoniota wisq’ayta munarqanku, wakinkuna ama uyariyninkupaq. Dios qosqan k’anchayta wakinkunamanta mana pakayta atiriqkunaqa iglesiakunamanta qarqosqa karqanku; ichaqa Jesusqa paykunawan kasharqan, hinaspa paypa uyanchanpa k’anchayninpi kusisqa karqanku. Paykunaqa iskay kaq angelpa willakuyninta chaskinankupaq wakichisqa karqanku.” Early Writings, 235–237.
Pedro sutinta chusku chunka tawayuq waranqakunata rikch’achin, paykunaqa Litch hina Islammanta iskay ñak’ariy tukukuymanta hinaspa huk qhapaq suyu tukukuymanta allinchasqa willakuyta willarinku; hinaspataq Snow hina, Pedroqa wisq’asqa punkumanta allinchasqa willakuytapas willan. Litchpa iskay ñak’ariy Islammanta willakuyninqa hawa lawmanta willakuy karqan, Snowpa wisq’asqa punkunmanta willakuynintaq ukhu lawmanta willakuy karqan. Snowpaqaqa llamk’ayqa qallarin, Señor makinta yupaykuna patamanta hurquptin, chaypim rikurqan chay kikin pruebakuna, ñawpaqta 1843 watata qawachinankupaq yuyasqa kasqankuta, cheqaqtapuni 1844 watayoq octubre killapa 22 p’unchawninta qawachisqankuta. Litchpaqaqa huk yupay karqan, hunt’akusqanwanmi Apocalipsis chunka ñiqin angelta uraykachimuran hallp’api qochapipas sayarinanpaq.
Kay patsa Litchqa chunka p’unchay ñawpaqman willakuyninta musuqmanta yupaychaspa chiqaqman hunt’akusqanmanta ñawpaqta allinchasqanmanta reqsisqa kasqan, ñawpaq willakuyta allichay llamk’ayqa huk prueban kasqanta rikuchin. ¿1840 watapi qallariynin, 1844 watapita tukukuyninwan kuska, huk willakuy musuqmanta yupaychasqa kasqanmanta, chiqaq Chawpi Tuta Qapariy tukunanpaq profetiku unanchachaychu? ¿Miller runakunaq historiankupa alfa nitaq omega nisqan, Chawpi Tuta Qapariy willakuyninwan tukukuq, cheqaqpuni huk pachak tawa chunka tawa waranqa runakunaq chiqaq Chawpi Tuta Qapariyninpa profetiku kawsayninkunata rikuchinchu?
Ishkaynin pachaspi allinman churaska willakuypa willakusqanpiqa, Miller llaqta runakunapa willakuyninpa contrankupi phiñanakuy rikuchisqa karqan, chay willakuy runakunata llakichisqanrayku. Pedroqa Cesarea Filipipi sayariptin, chay willakuymanta phiñanakuy kan, Cesarea Filipimanta ñawpaqta qallarisqamanta, imaraykuchus hunt’asqanmi takyachin para willakuypas Pedropa simillanmanta urmayta qallarisqanta. Cesarea Filipiqa trompetakunapa rayminmi, Cristoq iskay disipulunkunata kachamusqanwan tupachkan, paykunam iskay kaq angelta rikuchin, Islampa asnunta paskananpaq. Islampa asnun paskasqanmi Exeter camp meeting nisqapi Chawpi Tuta Qapariypa willakuynin qallariyninta willakun, caballopi huk p’unchaw qhipaman chayamuspa, agosto killapa 13 p’unchawninpi, Samuel Snow, kichkapi suyaspa, mana qallariy p’unchawpi chayamuspaqa, suyay pacha tukukuyninta, hinallataq chay willakuypa qallariyninta señalan, chay tantakuy agosto 17 p’unchawpi tukukuptin lamar mayu hina apasqa kananpaq.
Miller runakunapa willakuy historiapi ch’aqway, rey Acabpa tumpanakuykuna, hinaspa Cristo Jerusalénman haykuriptin sut’i simikunawan hukman kutichiq judíokunapa sayasqanku, llapallanmi reqsichin trumpetakuna raymipi tukukuyninman chayaq huk ch’aqwayta, chaypim asno paskasqa kachkan. Asnopa paskasqa kayninqa huk profecíapa takyayninmi, chay profecíaqa qallariypi Cesarea Filipopi Adventismopaq wichq’asqa punkuta reqsichin, hinaspa pacha tukukuyninpi Cesarea Maritimapi huk wichq’asqa punkutapas. Asnoqa kimsakaj ay ayllupa Islam nisqapa unanchanmi, mayqenchus Estados Unidosman maqan, Nashville, Tennessee llaqtatapas ukhupi hap’ispa. 2020 watapa julio killapa 18 p’unchawninmanta mana hunt’asqa willakuyqa kunanmi sapa kuti chiqanchasqa hina rikurishan, Señor makinta qichuspa, Jesucristopa revelaciónninta kicharispa. Chay kichariyqa 2023 watapa julio killapi chunka purunpi qallarin.
Daniel chunka hukniyuqpa rikch’aynin
Trompetakunapa rayminqa qanchis kaq trompetata sut’inchan, chaymi kinsa kaq ay kaq, chaymi Islam nisqa. Trompetaqa hawamanta hamuq guerraq willakuyninmi warnakuy hina, ichaqa ukhupimanta hamuq qayakuymi hamut’asqa kayta atin, ch’uya huñunakuyman. Iskay kaq temploq pruebanninpa kimsa chunka p’unchaynin tukukuptin qallariq litmus pruebahina, payqa hawamanta ukhumanmanta willakuymi iskayninpi kachkan. Ñawpaq saphi pruebamqa 2024 watapi pawqar killakunapi chayamurqan, anticristopa hawamanta rikukuyninwan, Daniel 11:14 nisqapi sut’ichasqa hina.
Chay p’unchaykunapiqa achkakunaqa hatarinqaku uray suyuq reyñinpa contranpi; kikin llaqtaykimanta maqanakuyta munaspa suwa runakunapas hatarinqaku rikuyta sayachinankupaq; ichaqa urmanqaku. Daniel 11:14.
Ñawpaq versikuloqa Paniumta reqsichirqan, hinaspataq Paniumpa testimunyunqa chunka pichqayuq versikulokama qatipayan.
Norte llaqtapaq qhapaqninmi kutimunqa, ñawpaq kaqmantapas aswan achka runakunata tantachispa; hinallataqmi wakin watakuna qhipaman cheqaqtapuni hamunqa hatun ejércitowan, ancha achka qhapaq kaykunawanpas. Daniel 11:13.
Chunka ñiqinmanta chunka pichqayuq ñiqinkama uray llaqtap kamachiqqa papapa rantin atiyninmi; payqa chunka ñiqinpi Ronald Reaganwan sut’inchasqa karqa, fierro cortinapa perqanta hurqusqanku hina, Berlín perqapa urmananwan rikuchisqa, 9 noviembre 1989 p’unchawpi. Chunka soqta ñiqinqa domingo kamachiypi iglesiapaqwan estadopaq t’aqana perqapa hurqusqanta señalan. Chunka hukniyuqwan chunka iskayniyuq ñiqinkunaqa 2014 watapi qallarisqa Ucrania maqanakuyta rikuchin, hinaspa chunka kimsayuq ñiqinqa 2024 akllayta reqsichin, maypichus Trump, Reaganmanta pacha pusaq kaq presidente, hinaspa ñawpaq qanchis presidentekunamanta kaq pusaq presidente hina, astawan atiyniyuqwan “kutimun”, imaraykuchus kutimuspanqa “ñawpaqmanta aswan hatun achka runakunata paqarichinqa, hinaspa cheqaqtapuni wakin watakuna qhipaman hamunqa.” “Wakin watakuna” nisqaqa Joe Bidenpa tawa watankunam.
2024 watamanta qhipaman, chunka kimsayuq versiculowan hina tupaspa, Romaqa Paniumpa profétic historianninpim yaykunqa. 2025 watapi mayo killapa 8 punchawninpi, espíritu nisqa hatun llaqtamanta ñawpaq kaq papa akllasqa karqan, paytaqmi León sutita akllarqan, chay sutitaq achka ancha allin profétic características nisqakunata apamun. Hinaspataq chunka pichqayuq versiculopi maqanakuyqa qallarin.
Chaymi norte suyumanta kaq rey hamuspa, allpa qututa sayarichinqa, hinallataq aswan sumaqta amachasqa llaqtakunata hap’inqa; uray suyumanta kaqpa brazonkunaqa manan sayayta atinqachu, nitaq akllasqa runankunapas, nitaq kallpallapas kanqachu sayayta atinanpaq. Daniel 11:15.
Panium maqanakuyqa chunka pichqayuq versiculopi qallarin, kay pachapi animal nisqawan Donald Trump sutiyuqwan rikuchisqaqa uray llaqtakunaq qhapaq suyuyninta atipanqa. Chunka hukniyuq versiculopi uraymanta qhapaqqa Ukrainawan maqanakuyta qallarisqa, papakunaq proxy atiynin kasqanrayku, chaymanta qullqichasqa hinaspa yanapasqa papakunaq proxy atiynin chunka versiculopi—Estados Unidos nisqawan. Uraymanta qhapaqqa Raphia maqanakupi atipaqmi kanman karqa, ichaqa chay atipay qhepamanqa, wiñaypaqmi rikurisqa chinkaypasichaq t’aqanakuy, mayqinchus sapa kuti dragón nisqa uraymanta qhapaq suyuq tukukuyninwan kuska kashan, uraymanta qhapaqta ancha mana hark’asqa hina saqen, chaykamataq hanaqmanta qhapaq kutimun, aswan kallpasapaña, hinaspa Panium maqanakupaq wakichikun. Rusia hinaspa Putinmi uraymanta qhapaq karqanku, Estados Unidos Ukraina maqanakuyta 2014 watapi qallariqtin. 2022 watapi yaykuy maqanakuy qallarin, yawarpas phawayta qallarin. 2024 watapi hanaqmanta qhapaq kutimun.
Pedroqa Cesarea de Filipo llaqtapim kashan, chaymi Qusñi Chawpi Waqyay willakuypa qallarinqa. Pedroqa, Elías hina, hinaspa Milleritakuna Litchwan Snowwan rikuchisqa hina, ñawpaqmantaraq willarqan huk wichq’asqa punkupaq hinaspa Islampaq ñawiriyta. Chaypa hunt’akuyninmi reqsichin cheqaq hinaspa llulla qhepa para willakuykunapa sapaqchasqa kasqanta, chaymanta cheqaq hinaspa llulla kachaqkunatapas. Pedroq willakuyninqa Nashvillemanta hinaspa Islammanta allinchasqa willakuymin, hinaspa pay Cesarea de Filipopi sayashaqtin, Paniumpim sayashan, chay maqanakuypi, chaymi pusan chunka suqniyuq versículopi Domingo kamachiyman. Pedroq ñawiriyinpa hunt’akuyninmi reqsichin Qusñi Chawpi Waqyay willakuypa qallarinta, Islam kicharisqa kaptin; chaypas, huk sikiq qillqamanta huk sikiq qillqaman hina, Panium maqanakuy chayamushan chay pacha.
Daniel chunkaq rikchaynin
Cornetakunapa raymiqa qanchis kaq cornetamantan rikuchin, chaymi kinsa kaq llaki, chaymi Islam nisqa. Cornetaqa huk waqyay willakuymi, hinallataq huk waqyaymi ch’uya huñunakuyman. Hinallataq chayqa litmus prueba nisqa, qallarinmi iskay templo pruebaq kimsa chunka p’unchawnin tukukuptin. Ñawpaq hatun tiyanan hawa prueba rikch’aynin anticristomanta chayamurqa 2024 watapi pawqar killakunapi, iskay kaq ukhu prueba rikch’aynin Cristomanta, Daniel 10 pi rikuchisqa hina, chayamurqa 2026 watapi.
Chaymi ñawiykunata hoqarirqani, qhawarirqani; hinaspataq huk runata rikurqani, lino p’achawan p’achasqa, ch’illkankuna Uphazmanta suma-qoriwan watasqa. Kurkunpas berilo rumi hina karqan, uyantaq illapa k’anchay hina rikurirqan, ñawinkunataq nina qhawaqkuna hina, makinkunapas chakinkunapas allinta llusq’asqa antimonio hina llimp’iyoq, siminpa rimaynintaq achka runakunapa kunka hina karqan.
Ñoqa Daniellla rikurqani chay mosqoy rikuyta; ñoqawan kashaq runakunaqa mana rikurqankuchu chay mosqoy rikuyta. Ichaqa hatun suysuy paykunaman urmaykurqan, chayrayku pakakuyta qispirqanku.
Chaymiqa sapallanña saqirisaq karqani, hinaspan kay hatun rikch’ayta rikurqani, manataqmi kallpaqa noqapiqa qhiparirqachu; sumaq kayniypas noqapiqa ismuriyman tukusqa karqan, manataqmi ima kallpaytapas waqaycharqanichu.
Ichaqaqa rimayninkunapa kunkanta uyarirqani; rimayninkunapa kunkanta uyarispaymi, uya urayman hallp’aman churakusqa, sinchi puñuypi uyaywan pampapi kasharqani.
Hinan, huk makiywan, chaymi qonqoriykuna pataman, makiykunapa palmakunamanpas churawarqan. Hinaspan niwarqan: Daniel, ancha munasqa runa, nisqay simikunata allinta entiéndey, sayariy chiqanta; qanmanmi kunan kachamusqa kani. Chay simita niwaptinmi, manchakuyniywan chukchukyaspa sayarirqani. Hinaqtinmi niwarqan: Ama manchakuychu, Daniel; ñawpaq p’unchawmanta pacha sonqoykita churaykurqanki entiendenaykipaq, hinaspa Diosniykipa ñawpaqenpi kikiykita humillaykurqanki, simikikuna uyarisqa karqan, hinaspan simikikunrayku hamuni. Ichaqa Persia suyupa kamachiqninmi iskay chunka huk p’unchaw hark’awarqan; chaywanpas, hinan, Miguel, uma kamachiqkunamanta huknin, yanapawanampaq hamurqan; chaypiqa Persia reyninkunawanmi qhepakurqani. Kunanqa hamuni llaqtaykikunaman qhipa p’unchawkunapi ima pasananpaq kasqanta entiendenaykipaq; mosoq rikuyqa achka p’unchawkunapaqraqmi kashan. Chay hina simikunata niwaptinmi, uyayta pampaman uraykachispa, upa tukurqani.
Hinaqtin, runa churikuna hina rikch’aq hukmi simiykunata llamk’arqamuwan; chaymanta simiyta kicharirqani, rimarirqani, ñawpaqpi sayaqman nispa: Ay, señorníy, kay rikhuyraykun llaquykunayqa hawapi kutimurqan, manataqmi kallpayta waqaycharqanichu. Imaraykutaq kay señorniypa kamachin kay señorniywan rimayta atinman? Ñoqaqa, chay ratollapim mana ima kallpayuqña qheparirqanichu, nitaqmi samaypas ukhupi qheparqanchu.
Hinaqtataq runapa rikch’aynin hina kaspa huk kutita shamur qawaykurqan, chaymanta kallpachawarqan. Nispaqtaq: “Ancha munasqa runa, ama manchakuychu; qampaq sumaq kawsay kachun; kallpachakuy, arí, kallpachakuy” nispa. Pay rimaptiytaq, noqaqa kallpachasqa karqani, hinaspa nirqani: “Señoriy, rimariychis; qammi kallpachawarqanki” nispa. Daniel 10:5–19.
Danielqa iskay chunka iskayniyuq p’unchawpi, qhepa p’unchawkunapi hanaqpachaq Hatun Sacerdotenpa musquyninta rikun. Romaq musquyninta sayarichisqanqa 2024 watapa allpanchasqa simi, qallariyninpas alfa pruebaynin karqan, Cristoq musquynintaq templopa pruebayninmi. Chayqa Danielmanta ayqeq, pakakuq clasepa t’aqanakuyta paqarichin. Chay claseqa llullakuna ukhunpi, q’otukuna ukhunpipas pakakun, chayraykum kallpayoq pantasqa yuyayta chaskinku.
Chayqa qhepaman Daniel-ta kimsa kuti llamk’achinku: ñawpaqta Gabriel, chaymanta Cristo, chaymanta yapamanta kimsaka kutipi Gabriel. Aswan Santo Cheqapi, Daniel-ta kimsa kuti llamk’achispa, kallpachakuyta rikuchkan, imaraykuchus qallarimun mana kallpayuq kasqanwan visiónta rikuspanta; ichaqa kimsaka llamk’ay qhepaman tukukuypi kallpachasqañam kashan. Payqa kallpachasqa kananpaqmi, ima pasasqanta Diospa llaqtanman qhepa p’unchaykunapi unanchanampaq. Imatachus Diospa llaqtanman pasashan qhepa p’unchaykunapi nisqa profetico willakuyqa, chunka sipaskunamanta parabolapi unanchasqa willakuymi.
Danielqa qallarinqa mana kallpayuqmi qallarin, imaraykuchus Cristop qhawana espejo hina rikuyñin mana kallpayuqta saqerqan; ichaqa kimsa llamk’aykunap tukukuyninpi kallpachasqañam kachkan, chaymanta “kallpachakuy, arí, kallpachakuy” nisqa kamachiyqa iskaychasqa rimaymi, chaymi iskay kaq angelta utaq iskay kaq pruebatam reqsichin. Iskay kaq pruebaqa templop pruebanmi, maypim Diospa llaqtan kallpachasqa kachkan Chawpi Tutapa Qapariynin willakuyta willakunanpaq, Exeter camp meeting tukukuptin. Chay pruebaqa templop pruebanmi, maypim umalliq rumi, mayqenchus cimientopas esquina rumi kasqa, templop musphaypaq umalliq ruminman tukuspa, chhaynatan tukukuyninta reqsichin. Danielqa iskay chunka iskayniyuq p’unchawpi kallpachasqa kachkan, iñiypa santa santísimo cheqman yaykuptin. Chayta ruwaptin Gabriel llaqllin, hinaspa Cristopas llaqllin, chaymantataq Gabriel yapamanta llaqllin. Chhaynarqa Danielqa kallpachasqañam santa santísimo cheqpi willakuyta willakunanpaq, maypim Cristota iskay angelkunapa chawpinpi rikun; santa santísimo cheqpi maypinchus Cristo chawpinpi kachkan, chayqa misericordiapa tiyananmi, iskay pakay cherubinkunaq arca-man qhawasqanwan, mayqenchus Cristo tiyanañinpi tiyaykusqa kasqanmanta Shekinah gloriapa k’anchayninwan k’anchasqa kachkan. Daniel chunka kaq rikuyqa profetata hina churasqa kasqanwanmi, maypim Daniel Cristoq glorianta qhawarin, misericordiapa tiyananpa trono patapi Shekinah hina; chaykamataq iskay pakay cherubinkuna arcaman qhawan!
Trompetakunapa rayminkumanta ñawpaqta, Elías ninqa paraq willakuyninqa Señorpa kaqmanta huklla paraq willakuy kasqanta, hinaspan willakuyta ñawirichin, chay willakuyqa tukukuyninman chayan huk rikuchiywan, mayqenmi kachaq kasqanta utaq mana kasqanta, hinaspa mayqanmi willakuy kasqanta utaq mana kasqanta sut’inchananpaq. Carmelmanta ñawpaqta kimsa wata kuskanpaq, rey Acabqa Eliasta maskhasharqan, imaraykuchus Carmelmanta ñawpaqta huk ch’iqninakuy pacha kan. Monte Carmeloqa huk prueballam, maypichus runapa kasqan rikuchisqa kan. Millerita historiapipas chaylla testigota hap’irqan, imaynan chay willakuyta cheqnikuqkuna iñiqkuna chay iglesiakunamanta qarqusqanku, chaymanta qhipaman iñiqkunaqa huk willakuyta oqarirqaku runakunata waqyachispa chay urmasqa ñawpaq pactopi llaqtamanta lluqsiyta, chay llaqtataq saqisqa karqan.
Pedroqa Pentekostal Domingo kamachikuyta willakuspa Joelpa willakuyninta qhawarichkan, chaymi nin: Pedroqa chay kikin willakuynintam willakuchkan Mayllapi Waqay Tutapa pacha qallarin, Exeter camp meeting tukukuyninpi, mayqin pacha qallarisqa Pedropa willakusqan allinchakuykusqa kaptin, hina Snowwan Litchpa willakuyninkunapas allinchakuykusqa karqan hina. Sapa kuti huk ch’aqwaymi ñawpaqman hamun willakusqa nisqapa hunt’akuyninman manaraq chayashaqtin. Chayrayku chay ch’aqwayqa willakusqa nisqapa hunt’akuyninman manaraq chayashaqtinmi qallarin.
Acab, Jezabel, paypa profetakunata, Cristoq p’unchayninpi sut’inakuylla judíokunata, hinallataq historia milleritapi urmasqa protestantekunata mancharichiq willakuyqa Pedroq nisqanman hina Joelpa libronmi reqsichisqa. Kinsa kaq litmus pruebanakama manaraq chayaspa, chayqa asnota cacharisqawan señalasqa kashan, Pedroq willakuyninqa Laodicea Adventismomanta atacasqanmi; hinaspan Pedro chay hark’akuyman kutichispa reqsichin: chay qelqakunaqa mana machasqachu kanku, aswanpas Joelpa kinsa capítulonkunapa hunt’asqanllam kanku. Joelpa kinsa capítulonkunan qallarin Laodicea Adventismopa sinchi huchachasqawan. Willakuyqa sinchi upyaywan machasqa runakunapa rinrinkunaman chayaptin, paykunaqa kutichinqaku. Cristotaqa urqumanta uraykamuspa Jerusalénman purishaqtinmi tinkurqanku, hinaspataq Jerusalénllapim yapamanta tinkurqanku.
Asnu paskasqa kachkan, yaykuyqa qallarin; sut’i-sut’i rimaywan qhariykuq judíokunaqa willakuyta upallachiyta munanku. Jesúsqa qatipallataqmi, chaymantataq sayarin hinaspa waqan Adventismopa qhipa p’unchaw probationary tiempo-ninmanta. Chaymantataq Jerusalén llaqtapi huk tinkunakuy judíokunawan, paykuna runakunata willakuyninkuta sayachinankupaq munasqankuwan. Chay p’unchaw inti uraykusqan pachaqa, judío naciónpaq probationqa huk aswan ñawpaqman puriyninman chayasqa. Hark’aypa ñawpaqman puriyninqa cruzpa wañuyninkama qatipakullan, hinaspa cheqaqtapuni Lazaropa kawsarimusqanwan qallarisqa, chaymi iskay ñiqin angelpa chayamunanta hinaspa tarrying time-ta señalasqa.
Betaniaqa Jerusalén llaqtamanqa ancha qayllapi karqanmi, chayrayku Lázaro kawsarichisqa kasqan willakuyqa utqaylla llaqtaman apasqa karqan. Milagrota rikukuq espía runakunaq nisqanrayku, judío kamachiqkunam utqaylla imayna kasqanta yacharqanku. Sanedrín nisqa tantanakuyqa chaylla waqyasqa karqan imata ruranankupaq tantiyakunankupaq. Kunanqa Cristoqa wañuytawan sepulturatapas atipay atiniyninta hunt’asqata rikuchirqan. Chay hatun milagroqa Diospa runakunaman qusqan tukuy aswan hatun qhawarisqa testigom karqan, paypa Churinta kay pachaman kachamusqanta, paykunapa qispichikuyninkupaq. Chayqa huk rikuchiy karqan diosmanta atiyniyoq kasqanmanta, llapa yuyayniyoq umata, hinallataq musqusqamanta qhawasqa yarpayniyoq sonqota, chiqaptaq yachachiy atispa. Achka runakuna, Lázaropa kawsarimuyninta rikukuqkuna, Jesuspi creenankupaq pusasqa karqanku. Ichaqa sacerdotekunaq paypaq cheqnikuyninqa aswan sinchiyarqun. Paykunaqa ñawpaqmantaña tukuy aswan pisi testigokunata divinidadninmanta qichusqa karqanku, kay musuq milagroqmi paykunata aswan phiñachirqan. Wañusqa runaqa punchawpa hunt’a k’anchayninpi kawsarichisqa karqan, achka testigokunapa ñawpaqenpi. Mana ima llullakuywanpas chayhina testigota pampachayta atikunmanchu karqan. Chay kikinrayku sacerdotekunaq awqanakuyninqa aswan wañuchiqmi tukurqan. Paykunaqa aswanraqmi Cristoq ruwasqanta sayachiyta munarqanku.
“Saduceokunaqa, manam Cristopa favorninchuqchu kashaspapas, fariseokunamantaqa manam paypa contraqa chay hina mana allin sunquyoqchu karqanku. Paykupa cheqnikuyninqa manam chay hina sinch’i hayaqchu karqan. Ichaqa kunanqa anchata mancharisqa karqanku. Manam wañusqakunapa kawsarimuytaqa creenqakuchu karqanku. Sutichasqa cienciata apamuspa, wañusqa cuerpopa kausariykuman kutichisqa kayqa mana atikuq kasqanta razonaykurqanku. Ichaqa Cristopa pisi siminkunallawanmi yachachikuyninku urmachisqa karqan. Paykunaqa Escriturasmanta hinallataq Diospa atiyninmantapas mana yachaq kasqankuta rikuchisqa karqanku. Milagropa runakunapi ruramusqan unanchaytaqa imaynata qichuyta mana rikuy atirqankuchu. Imaynataq runakunaqa paymanta karunchasqa kayta atinman karqan, pichus pantiyta wañusqankunamanta qichurqan chaymanta? Llulla willakuykunata muyurichirqanku, ichaqa milagrotaqa manam ñiqiyta atirqankuchu, hinallataq ima hinataq chaypa llank’ayninta hark’achiytaqa mana yacharqankuchu. Kaykamaqa saduceokuna manaraqmi Cristota wañuchiy yuyaymanqa kallpachirqankuchu. Ichaqa Lázaropa kawsarimuynin qhepamanqa, paypa wañuyninllawanmi paykunapa contra mana manchakuspa rimayninkuna sayachisqa kanman nispa yuyaychakurqanku.” El Deseado de Todas las Gentes, 537.
Lázaropa wañusqanmi qallarin chay tawa p’unchaykunata Jesús suyasqanta. Wañusqanmi rikuchin iskay kaq angelpa chayamusqanta, mayqanmi señalan suyay pacha qallariyta. Kawsarimpuyninmi señalan iskay testigokunapa kawsarimpuyninta diciembre 31, 2023 p’unchaypi, 9/11 qhepaman iskay chunka iskay watakuna pasasqa qhepatam. Kawsarimpuyninmi señalan Ezequielpa wañusqa ch’aki tullunkunapa kawsarimpuyninta. Kawsarimpuyninmi nisqa karqa Adánpa kamarikuyninwan rikuchisqa, mayqanchus runa kay, allpawan sut’inchasqa, hukllachasqa karqa Dios kaywan, kawsay samaywan sut’inchasqa.
Sacerdotekuna, judío runakunapa kamachiqninkunapas, Jesusta cheqnikurqanku; ichaqa ashka runakunan aswan-aswan hamuspa junt’akumuqku Yachayniyoq siminkunata uyariq, atiyniyoq rurayninkunatapas rikuriq. Runakunaqa sonqonkupi ancha hatun munaywan kuyuchisqa karqanku, manchakuspa-suyakuspaqmi Jesusta qatirqanku kay musphay yachachiqpa yachachisqankunata uyarinankupaq. Achka kamachiqkunapas paypi iñirqanku, ichaqa manam iñiyninkuta willakuyta atirqankuchu, sinagoga-manta qarqosqa kanankuta manchakuspanku. Sacerdotekuna, kurakkunawan kuska, yuyarirqanku imapas rurasqa kananpaq, runakunapa yuyayninta Jesusmanta karunchanankupaq. Paykunaqa manchakurqanku llapa runakuna paypi iñinankuta. Kikinkupaqqa mana ima allin waqaychanatachu rikurqanku. Mayqinpi kasqankuta chinkachinankum karqan, utaq Jesusta wañuchinankum. Hinaspa wañuchisqankumanta qhipamanpas, paypa atiyninmanta kawsachkaq monumentokuna hina kaqkunaqa kanmanraqmi. Jesusqa Lazarota wañusqakunamanta kawsarichirqan, chayrayku paykunaqa manchakurqanku: Sichus Jesusta wañuchinqaku chayqa, Lazaropas paypa hatun atiyninmanta testifikasqanta qhawachinqa nispa. Runakunaqa wañusqakunamanta kawsarichisqa runata rikuqmi hamuqku, chaymi kamachiqkunaqa Lazarotapas wañuchiyta munarqanku, chay kuskan kuyuyta upallachinankupaq. Chaymantaqa runakunata kutichinku runakunapa amawtasqanman, yachachisqanmanpas, menta hinaspa ruda nisqa q’urakunamanta diezmota qusqankuman, hinaspa yapamanta paykunapa hawanpi atiyniyoq kanankupaq. Paykunaqa rimanakurqanku Jesusta sapallan kaqtin jap’inankupaq; imaraykuchus sichus achka runakunapa chawpinpi jap’iyta munankuman karqan chayqa, runakunapa yuyayninkuna llapa payllapi churasqa kaptin, rumiwan maqasqa kanqaku. — Early Writings, 165.
2020 watapi julio killapi 18 punchawpi, Apocalipsis qillqaq ishkay testigonkuna wañuchisqa karqanku, iskay ñiqin angelpas chayamurqan, suyakuypi puchuq tiempo ima. 2023 watapi diciembre killapi 31 punchawpi, ishkay pataman rakisqa kawsarimuy ruwanakuy qallariq. Ñawpaq ñiqin patanqa cimienton karqan; iskay ñiqin patataq cimientopa hawanpi templota sayachiy karqan. Laodiceapi qanchis p’unchaw Adventista iglesiaq, 1989 watapi paqarisqan pacha-mantapacha, chay willakuyta cheqniq karqan, kunankamapas cheqninraqmi. Kunanqa, wañusqaña kasqankuta yuyasqanku chay cheqnisqa testigokuna yapamanta kawsarimusqankuña kaptin, willakuyta aswanraqmi cheqenqaku. 2020 watapi julio killapi 18 punchawpa willasqanmantam rimapayanqaku, judiokuna Lázaro kawsarimusqanpaq venenowan hina kasqan hina. Templo pruebapa historiapi, Pedroqa pantasqa tumpanakusqankuta kutichinqa Joel qillqaman rikuchispa, llapa llullakusqankupa kutichinapaq.
Kay qatiqayta qillqapi kay yachayta qatipasaqku.