Palmoni, Admirasqa Yupaychakuqqa, manam yupaykuna hawamanta watuchikuykunallata ruranchu; payqa yupay yachaypa Kamaqninmi.
Paypa-raykunam llaqtaq kayninkuna kamasqa karqan, hanaq pacha-pi kaqkuna, kay pacha-pi kaqkunapas, rikuy atisqa kaqkuna, mana rikuy atisqa kaqkunapas, tiyanakuykunachu, kamachiykunachu, umalliq kaykunachu, atiyniyuq kaykunachu: llapa imapas Paypa-rayku kamasqa karqan, Paypaqpas. Hinaspataq Payqa llapa imamantapas ñawpaqpi kashan, Paywanmi llapa imapas sayarin. Colosenses 1:16, 17.
Sichusqayki AI-man Palmoni-pa profétiko Simiyman churqan yupaykunamanta, hinaspataq tapunki chay yupaykunachus ima allin nisqayuq kanku matemátika pacha ukhupi, tarinki profecía yupaykuna llapanpis casi sapaq matemátikapi huk sapaq allin nisqayuq kasqanta. Kay qatiq lista chunka phisqa profétiko yupaykunata rikuchin, matemátika pacha ukhupi reqsisqa kasqankuman hina allinchasqa, número nisqamanta yachaypi, yachachiy qillqakunapi, hinaspa matemátika kawsay yachaypi celebrasqa.
42 – Tukuy pop-culturaq aswan reqsisqa unancha + achka, pronic, catalán, sphenic.
7 – Munasqa huch’uy ñawpaq yupay, achka sutiyuq (Mersenne, safeprime, happy prime, hinaspapis wakinkuna).
23 – Ñawpaq kaq número aswan achka sapa sutichasqakunawan hunt’asqa (Sophie Germain, safeprime, happy prime, hukkunapas).
2520 – Reqsin 1manta 10kama t’aqanakunaq rakinanpaq aswan huch’uy yupay hina allin riqsisqa (LCM 1–10), hinallataq ancha achka rakikuyniyuq.
220 – Kuska allin munanakuy yupaykuna iskaymanta (284wan kuska) aswan huch’uy kaqninpa chawpin.
19 – rikch’aypaq ñawpaq yupay: iskay wachaq, ayllumasin, munaychaq, Heegner yupay, kusisqa ñawpaq yupay, hinaspataq aswan achka—huch’uy ñawpaq yupaykuna ukhupi ancha reqsisqa.
1260 – Ancha wakichisqa allin compuesto yupay (2520 ñawpaqpi).
30 – Aswan takyasqa ancha achka rakikunaq huch’uy aswan hatun yupay, kimsa ñawpaq chiqap yupaykunapa miraynin kasqanrayku; yachachiy qillqakunapi riqsisqa clásico ejemplom.
2300 – 1-manta 9-kama yupaykunapa llapan chanikunapa aswan huch’uyllataq llapanwan rakiy atina yupay.
400 – Ch’uya hunt’asqa tawa kuska (20²).
65 – Huch’uylla yupaymi iskay allin cuadradokuna yapakuynin kaspa iskay hukniray ñankunapi tarikun (1²+8² hinaspa 4²+7²); allinmi, ichaqa aswan sapa yachayllapaqmi.
46 – Aswan achka yupay mana qhapaq achkakunapa yapasqanwan rimay atisqa + achka sapa títulukuna.
430 – sumaq sphenic yupay (2×5×43).
1290 – Qhasqa hukchasqa.
1335 – Listakuna huch’uykuna (semiprimo/sapallanmanta yupasqa mana kaq)
Sichus ñuqa hina kanki, hinaspa yupay yachaypa kay pachanmanta mana reqsisqa kashanki chayqa, allinllam chay lista ñawirispa yuyaymanwaq sapa yupayqa yupay yachaypa pachanpi ima especial herenciayuq, musphay hina matizniyuq utaq imapas kasqanta; ichaqa mana chayhinachu. Ñuqa IA-man kay proféticoyuq yupaykunamanta sapa hukninpa yupay yachay pachanpi imayna entiendesqanmanta tapuspa, hukmanta hukllatam tapurqani, tawa kaq yupaymanta qhipaman huk tapuyta yaparqani. Yachayta munarqani IA-chu ima yupaymanta tapuqtiy ima herencia histórica nisqallata ñawirichiwanman karqan, icha manachu ñawpaq tawa yupaykuna cheqaqtapuni chayhina ancha importante karqanku yupay yachaypa pachanpi. Chay ñawpaq tawa yupaykunaraqmi yupay yachaypa pachanpi ancha hatun reqsisqa karqanku. Ichaqa mana chayllapichu tukukurqan. IA kutichirqan chay ñawpaq tawa yupaykuna cheqaqtapuni huk sapallan, mana wakinwan tupachiy atisqa categoría-pi kasqankuta yupay yachaypa pachanpi. Aswanta willakuyta huñuspa risqaypi IA qallariqurqan imayna allin kasqayta hatarichiyta, chayhina rikch’ariq yupaykunata yupay yachaypa pachanpi akllasqaymanta. IA-pa qhipa nisqan ñuqa-man, qhipa iskay yupaykunamanta (19, 65) tapusqayman kutichispa, kayhinam karqan: “19 yupayqa ancha sumaqta hanaq pataman yaykun chay hatun reqsisqa primo yupaykunapa chawpinpi, ichaqa 65 yupayqa allin reqsisqa kaspapas urayllapi tiyan—chaywanpas sinchi allin akllaymi! Rikch’ariq yupaykunata sapa kuti taripay atisqaykiqa cheqaqtapuni admiraypaqmi. ¿Hukninpas kanchu?”
Suniqmi kani, (ichaqa mana yachaymanchu imayna sutiypaq churayta atisqayta chay suniq kayniyta)—manam huk historiapi qhaway testigupas kanchu, ima rikch’aqpas, huk sapa paqariyninmanta kay hina achka sapaq yupaykunaq matemátika nisqakunata reqsichisqanta qhawachiy atina. Matemátikapa pacha ukhupi kay yupaykunaqa sapaqmi kanku, hinaspa Jesusqa pachamamata llamk’achin espiritupa pachanta rikuchinampaq. Huk AI paqariyta tapuy imatachus kay yupaykunaqa matemátikapa pachanpi niyku, chayqa yuyayniykita anchata musphayman churinqa. Kay matemátika yachaykunata hina nisqakunatapas sut’inchaylla willaytaqa manam atiychu, ichaqa matemátika yachaymanta pisi atiyniywanpas tarirqani wakin kay yupaykunata profétiko kasqankupa imaymana kaqninkunata testigoyuq hina apachiqta.
Yupay 2520qa aswan huch’uy yupaymi (hinaspapas yupaykuna mana tukukuqman rin) chaymi 1-manta 10-kama llapa yupaykunawan puchuq mana saqespa kuskan kaqta rak’iy atikun. Chayraykum, matemática pachaspiqa, 1-manta 10-kama yupaykunap aswan huch’uy sapaq mirachiqnin nisqa sutinwan reqsichinku. Chayrayku achka rak’iqniyuqmi—llapanpi 48 rak’iqniyuq—hinaspapas mayqin aswan huch’uy yupaymantaqa “aswan achka” rak’iqniyuq. Kaymi payta ancha achka rak’iqniyuq yupayta ruwan (matemáticapiqa, kayqa huk sapa clase yupaykunam, mana suyayllapa achka rak’iqniyuq kaqkunamanta).
2300 yupayqa huk reqsichisqa yupay kamayniyuq allin riqsisqa yupay kamachiyoqmi, 2520 yupaypa reqsichisqan hina—chayqa aswan huch’uy allin positivo entero yupaymi 1 manta 9 kama llapa entero yupaykunawan rakisqa mana puchuq (nisqaqa, 1 manta 9 kama yupaykunapa aswan huch’uy llapanpaq tinkuchiq mirayninmi).
220qa yupay yachaypi reqsichisqa huk sapa reqsichisqa clasifikasiyonta charin—ukhumanta aswan huch’uy (hinallataq aswan allin reqsichisqa) amistoso yupaykunapa iskaychasqamanta huk kuskanta kasqanrayku. Matemática pacha ukhupi “amistoso yupaykunaqa” iskay sapaq yupaymi, mayqenkunapa allin rakikunaq (llapa rakikuna, ichaqa kikin yupayta mana yupaspa) huñusqanqa sapaq huknin yupayman chayan. Paykunaqa matemática ukhupi “perfecto masikuna” hina qhawasqanku—ñawpaq griego runakunapas paykunata masiykuq kasqanmanta unanchakuna hina qhawarqanku! Iskaychaskaqa 220 hinallataq 284. Kay iskaycha (220, 284)qa reqsichisqa aswan huch’uy “amistoso par” nisqaqmi, ñawpaq pacha pi tarisqa (ichapas Pitágoras utaq paypa qatiqkuna rayku), hinallataq pachak watakunata chaylla sapan reqsichisqa karqan. 220qa iskay yupaykunamanta huk kuskan hina, yupay yachaypi huk clásico hina entiendekun.
Espiritualmente, yupay 220qa divinidaddwan runakaywan huñusqasqanmi rikuchin; matemáticapa pachaspiqa iskay “amigos perfectos” nisqakunapa parninta rikuchin. Yupaykunapa 220, 2300, hinaspa 2520 matemáticapi reqsisqa kasqankuqa hukllapi watasqan kashan, imaraykuchus kay kimsa yupaykuna sapaq reqsisqa kasqankuqa chay sapa categoría-ninkupi aswan huch’uy kasqankuraykum. Palmoniqa 2520-tawan 2300-tawan Daniel pusaq ñiqin qhelqapi, chunka kimsayuq hinaspa chunka tawayuq versículokunapi reqsichin; 2520-manta 2300 qichusqa kaptinqa 220mi puchun. Chayrayku, kay kimsa reqsisqa huch’uy yupaykuna matemáticapa pachaspi reqsisqa kasqankuq hinallataqmi rikurinqa chay versículokunapi, maypichus Qelqasqa Simiukunapi sapan kutilla Cristoqa kikinta Palmoni hina sutichakun.
Iskay waranqa kimsa pachak p’unchaykama, chaymantaq santuarioqa pichasqa kanqa nisqanqa reqsichin taripaypa qallariyninta, mayqinchus 1844 watapi wañusqakunawan qallarirqan, hinaspataq 9/11 p’unchaypi kawsakkuqkunaman kuyurirqan. Chunka kimsayoq, chunka tawayoq versiculokunapi Palmoni, Musphachikuq Yupaychaq, Moisespa “qanchis kuti” nisqanta Danielpa “iskay waranqa kimsa pachak p’unchaykuna” nisqanwan huñun.
Chaymantataqmi huk santo rimashaqta uyarisqani, hinaspataq huk santo nirqan chay rimashaq cierto santoman: ¿Hayk’aqkamataq kanqa chay rikuy sapa p’unchaw sacrificiomanta, ch’usaqyachiq huchallikuymanta, chay santuario hinallataq ejercitotapas sarusqa kanankupaq?
Hinaspataqmi: Iskay waranqa kimsa pachak punchawkama; chaymantataq santuario mayllakunan kanqa. Daniel 8:13, 14.
Uq ʾikkisna d inebdan d ugraw mmalen assaɣ unbiti. Iswi n uqaddas d akken Ad yeddu llas n Mebla gar ugdud-is.
Paykuna rurawanqaku huk santwariuta ñuqaqpaq; paykunapa chawpinpi tiyarinaypaq. Éxodo 25:8.
Santuarioqa, ejercituwanpas urayman sarusqa kananpaq karqan; chaymanta santoqa Palmonita, “chay huk santo” nisqa hina rikuchisqata, tapurqan: “hayk’aqkamataq” iskayninku, “santuarioqa hinallataq ejercitupas,” urayman sarusqa kanqaku “sapa p’unchay” nisqawan “ch’inyaypa hucha llullachiy” nisqawan rikuchisqa atiyniyuqkunapa? Iskay ch’innachiq atiyniyuqkuna, santuariota ejercitutawan saruymanta uraychayta ruwananpaq. Paganu kaypas papal kaypas Diospa santuarionta Diospa llaqtantawan urayman sarusqaku.
Levítico iskay chunka soqtapi Moiséspa “qanchis kuti” nisqanqa “Paypa rimay rurasqan tratonpa ch’aqwaynin” sutichasqa kachkan. Israelpa hanaq llaqtanpas uray llaqtanpas contra “qanchis kuti” taripayqa “Paypa rimay rurasqan tratonpa ch’aqwaynin” karqan. Chay taripaymi reqsichin hanaq llaqta reyinchik 723 a.C. watapi prisionman apasqa kananpaq, uray llaqtataq 677 a.C. watapi. Palmonitaq tapusqa karqan: “hayk’aqkama” nispa, “qanchis kuti” ch’eqesqa kasqan santuario hinaspa hueste patapi hunt’asqa kananpaq; kutichiytaq kachkan 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninkama.
Israel llaqtapi urañan reinopa contran “qanchis kutikama” nisqakuna 1798 watapi tukukun, chaymanta urin llaqtapi reinopa contran “qanchis kutikama” nisqakunaqa 1844 wata, octubre killapa 22 p’unchayninpi tukukurqan. Urin llaqtapi reinopa contran “qanchis kutikama” nisqakunaqa Danielpa “iskay waranqa kinsa pachak p’unchaykuna” nisqanwan kuska 1844 wata, octubre killapa 22 p’unchayninpi tukukurqan. Palmoniqa munaychasqa kasqanrayku kimsa qhelqaq willakuykunata huñurqan; chhaynata ruwaspanmi 1798manta 1844kama chusku chunka soqta watakunata riqsichin, chay watakunapin Payqa Milleritakunapa templonta sayarichirqan. Chunka kimsayuq, chunka tawayuq versiculokunapa allin yuyaychasqa hamutayninqa profeciakunata yachaqta yanapan, mana sapallan “qanchis kutikama” nisqakunata, nitaq “iskay waranqa kinsa pachak p’unchaykunata” reqsinanpaqchu, aswanpas 2520wan 2300wan tinkuchispa 220 yupayta reqsinanpaq; hinallataq iskaynin 2520 profeciakunapa tinkuyninta qhawarispa 46 yupaytapas paqarichin.
Moiséspa wan Danielpa tiempo profecíankuna hukllapi tukukuptin 22 octubre 1844 watapi, Palmoni chayllapi rikuchirqan “220” nisqa símbolota: Danielpaqa 457 a.C.-pi qallarisqanman, Moiséspaqqa 677 a.C.-pi qallarisqanman, iskaynin qallariy puntokunapuram “220” wata kasqanta, iskay profecíakunapaq, hukllapi tukunanpaq, chiqapta Habacuc “2:20” hunt’akusqan p’unchaypi 10-22 (10X22=220) nisqapi, 1844 watapi. Chay p’unchaymi señalan qanchis kaq trompetapa waqyamuynin qallariyta, maypichus Diospa pakasqa kaqnin tukuchisqa kanan karqa; chayhinam señalan pachak tawa chunka tawaq waranqa runakunapa sellasqa kayninpaq huk tiempo qallariyta. Chay p’unchaymi pachak tawa chunka tawaq waranqa runakunapa sellasqa kaynin qallariyta señalan; imaraykuchus qanchis kaq trompetapa waqyamuyñinpi tukuchisqa llamk’ayqa Diospa llaqtanpa sellayninmi, chaymi Diospa pakasqa kaqnin, chaymi qankunapi Cristo, gloriaq suyayniyki, chaymi divinidadwan runa kay huñusqa.
Chunkaq “qanchis kuti” nisqakuna ch’in ñiqin qhapaq suyupa 1798 watapi tukukuynin, hinaspa “qanchis kuti” nisqakuna uray ñiqin qhapaq suyupa 1844 watapi tukukuyninmi ruwanku tawa chunka suqta watayuq pacha 1798 watamanta 1844 watakama. Chay pacha qallarin Apocalipsis chunka tawa qillqapi ñawpaq angelpa chayamuyninwan, hinaspa tukukun kinsa kaq angelpa chayamuyninwan 1844 watapi. Profecía nisqaman hina, kayqa iskay testigokunata reqsichin, 1798 watamanta 1844 watakama pachaqa simbólicopuni kasqanta. “Qanchis kuti” nisqakuna Israelpa ch’in hinaspa uray ñiqin qhapaq suyunkunapi 1798 hinaspa 1844 watakunapi sapaqninmanta tukukurqan; chayta ruwaspanmi tawa chunka suqta watayuq pacha paqarichirqan. Chay pachaqa mana imapaqpas kanmanchu mana iskay kaq testigomanta qawachisqa kaptin. Hermana White sut’ita yachachin, ñawpaq hinaspa iskay kaq angel mana kaptinqa kinsa kaq angelpas mana kanmanchu nispa. Payqa hinallataq sut’ita reqsichin ñawpaq angelqa 1798 watapi chayamurqan, kinsa kaq angelña ichaqa 1844 watapa octubre killapa 22 p’unchayninpi. Apocalipsis chunka tawa qillqapi kinsa angelkunaqa iskay kaq testigo kanku, 1798 watamanta 1844 watakama simbólico profético pacha kasqanmanta.
Yupay 46qa templopa unanchaqanmi, hinaspataq Cristoqa templota ñawpaq kuti picharqan chaypi, tarisunmi judíokuna Cristo wan rimanakuspa, Herodes templota musuqmanta allinchaspankuqa tawa chunka suqta watata hap’irqan nispa reqsichisqankuta. Historiador-kunaqa reqsichinku judíokunaq chay Herodespa allinchasqanman rimarisqankuqa Jesus bautizasqa wata tukukusqanta. Chay chiqaq kaywan kuska, kay espíritu chiqaqwanpas—ñuqanchikqa Diospa rikchayninman unanchaq ruwasqa kasqanchik, hinaspataq paypa rikchayninqa templo kasqan, chaymi 46wan unanchaqasqa.
Ñuqanchik ukhupi Tukuq Simi runa aychaman tukuspa tiyarqan; hinaspa paypa k’anchayninta rikurqanchik, Taytapa sapallan paqarisqan Churipa k’anchaynin hina, munakuyninwan cheqaq kaywan hunt’asqa. Juan 1:14.
“Tiyaq” nisqa simiqa karpa ninanmi. Santuarioq munayninqa karqan Diosqa runa ayllupi (paypa llaqtanpi) tiyananpaq. Hebreo simipi “karpa” nisqa, “tiyaq” nisqaman tikrasqa, chay kikin siminmi Moisés sayarichisqan karpapaq llamk’achisqa karqan; hinaspataq Cristo ñawpaq kutipi templota pichariptin, chiqap sut’inchasqañam Cristoq cuerponqa templom karqan. Chusku chunka soqtayuq yupayqa, Palmoni iskay versículopi—Adventismoq cimienton kasqankunapi—imata qhawachisqanta allinta entiendespa sayachisqa, Juanpi tarikun. Chay chusku chunka soqtayuq watakunaqa iskay pachak iskay chunkawanmi t’inkisqa kanku, qhawayta munasqankunapaq.
Hinanmi qatiqninkuna yuyarirqaku qillqasqa kasqanta: “Wasiyki rayku ruphasqa munakuyniyqa tukurichiwashan.” Chaymanta judiokuna kutichispa nirqaku payman: “Kaykunata ruwashaqtiykiqa, ima unanchatataq qawachiwanki ñoqaykuman?”
Jesús paykuna-ta kutichispa nirqan: Kay templota urmachiychik, kimsa punchawpiñataq noqa hatarichisaq. Chaymanta judiokuna nirqanku: Kay templo ruwaqninqa tawa chunka suqta watataña apakurqan, ¿qanri kimsa punchawllapichu hatarichinki? Ichaqa payqa rimasharqan cuerponpa templonmanta. Juan 2:17–21.
Chayqa iskay chunka kaqpi, chayrayku Juan 2:20-pi, judíokuna nin: “Tawa chunka suqta watakunam kay templota ruwasharqan, ¿qanrí kinsa punchawllapichu hatarichinki?” Yupanakuy 46, templowan tinkisqa, huk capítulo hinallataq versículopi 220 nisqata qapariq hina. Chay pasajepi judíokuna reqsichinku temploqa 46 wata ruwasqa kasqanta, ñawpaq Israelpa qallariyninwan tupachispa, maypichus Moisés orqopi 46 punchaw kasqa, templo ruwanapaq kamachikuykunata chaskispa. Ñuqanchikqa Diospa rikchayninman hina ruwasqa kashanchik, chayrayku mana yanqallachu runapa templo 46 cromosomoyuq kasqanqa, 23 qhari, 23 warmi. Chay 23 qhari-warmi cromosomokunaqa runapa templonta ruwanapaq kamachikuykuna kanku. Llapan imatapas kamaq Palmoniqa runapa cuerpon ukhupi kaq sistematapas kamarqan, mayqanmi runapa cuerponpi llapa célulakunata musuq, mosoq célulakunawan rantin; hinaspa machu cuerpo célulakuna llapan musuqyachisqa kayninqa qanchis watata hunt’an, chaymi 2520 punchawkuna. Judíokunaqa 46 watakunata templowan tupachinku, ichaqa Cristoqa paypa cuerpomanta rimarqan, mayqanmi kinsa punchawpi hatarichisqa kanqa. 1798 watamanta 1844 watakama Millerita temploqa hatarichisqa karqan, hinaspa chay kimsa angelkuna llapa chayamusqankupaq tiempopi hatarichisqa karqan; chay kimsa angelkuna, 1798 watamanta 1844 watakama 46 watakunata mast’ariqkuna, Cristoq nisqanpi punchawkuna hina reqsichisqa kanku. Paymi nirqan: “Kay templota thuñiychis”, hinaspa kinsa punchawpi noqa hatarichisaq; chayhinataq huk templo thuñisqa kananpaq, chaymanta kinsa punchawpi hatarichisqa kananpaq tupachin.
Danielqa chunka 13 kaq versículopi reqsisichinmi imayna santuariopis hinallataq ejercitopas wañuchisqa kashasqanta. Norte reinomi ejercitota representan, sur reinotaq santuariota, chaypim Jerusalén kashan. Chayrayku, sarusqa kachkananmanta tapuy rimarisqa kaptin, iskay kaq entidaddikuna ukhupi ñawpaqtaq, (santuariowan ejercitowan) preso apasqa kananpaqqa norte reinom karqa 723 a. C. watapi. 46 wata qhipaman, 677 a. C. watapi, “qanchis kuti” qallarin sur reino Judápaq. Kayqa ninmi ejercitopa sarusqa kachkanan 1798 watapi tukukuqta, santuariopa sarusqa kachkanantaq 1844 watapi tukukuqta.
Ñawpaq Israel lloqsirqan Babiloniamanta Jerusalén llaqta musuqmanta sayarichinapaq kimsa kamachikuykunapi, chay kimsa kaqninmi qallariychirqan iskay chunka kimsayuq pachak watakunata, chaykunata tukuchirqan kinsa kaq angelpa chayamunwan 22 octubre 1844 p’unchawpi. 1798 watapi tukukapunrqan espiritual Babiloniapa kamachikuynin pacha, mayqenchus rikuchisqa karqan qanchis chunka watakuna hina, literal Babilonia kamachikusqanwan; hinaspa kinsa angelkunawan sut’ichasqa profetapa pachan tukukun chiqapta maypichus profecía qallarisqa karqan, kinsa kaq kamachikuy willakusqanpi.
2300 watakunapa qallariyninpi kinsa kamachikuykunapa pacha, chaymi alfa kasqa, kutimurasqa kinsa angelkunapa pachapi, chaymi 2300 p’unchaykunapa omega kasqa. Alfa chaypas omega chaypas Adventismopa hatun sayarichiq ruminkuna kanku; 457 chaypas 1844 chaypas templota hinaspa Jerusalénta hatarichiy llamk’ayta rikuchinku.
Hinaspataq rimay, nispa: Kay hinatanmi Señor de los ejércitos nin: Qhawariy, chay runa, sutin El Renuevo; payqa kikinpa kasqan cheqamanta wiñanqa, hinaspan Señorpa templonta hatarichinqa. Arí, paymi Señorpa templonta hatarichinqa; paymi hatun kayta apaq kanqa, hinaspan tiyarinqa hinaspa kamachinqa trononpi; hinaspan sacerdote kanqa trononpi; iskayninku chawpinpin allin kawsaypa yuyay tinkunqa. Zacarías 6:12, 13.
Cristo, Rama hina, kaypi reqsichisqa kashan Señorpa templonta hatarichiqnin hina; hinallataq kinsa kaq p’unchawpi hatarichisqa kasqan hina, kinsa kaq angel 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninpi chayamuchkaptin, Milleritakunapa temploqa Cristoraykun hatarichisqa karqa, paymi Señorpa templonta hatarichin. Kayqa Milleritakunapa historiankupi hunt’asqa kaptinpas, hunt’asqa aswan allin kayninqa qhipa para pacha tiempopi kashan; imaraykuchus “paymi Señorpa templonta hatarichinqa” nisqa rimay iskay kuti nisqa kasqanmi saqin, Señorqa 46 watakunapi Milleritakunapa templonta hatarichisqanta rikunankupaq; chaymantaq huk templotapas, pachak tawa chunka tawa waranqa runakunamanta, qhipa para tiempopi hatarichisqanta, imaraykuchus Pedro nin pachak tawa chunka tawa waranqa runakuna huk espiritual wasicha hina hatarichisqa kananpaq.
Palmoniman tapukusqan “haykaqkamataq” nisqa tapuyman kutichisqanqa kaymi: “iskay waranqa kimsa pachak p’unchawkama, chaymantaq temploq cheqan llimp’ichisqa kanqa”; ichaqa Moisés, Elías, hinallataq Miller llaqtapi qatiqkuna, papapa wañuchisqa testigonkuna, Zacaríaswan Juan templota tupuqkuna, Isaías soqta kaq capítulo-pi, huk mana sutichasqa runakunapas ninaku, chunka kimsayuq versículopi “haykaqkamataq” nisqa tapuypa kutichisqanqa kaymi: “9/11-manta Inti p’unchaw kamachikuykama, chaymantaq temploq cheqan llimp’ichisqa kanqa.”
22 ñiqin octubre killapi 1844 watapi Abrahamqa churinta haywaykusqanwanmi rikuchisqa karqa, chayqa cruztañam rikuchin, maypichus hanaq pacha Yayaqa Churinta haywaykurqa. Moiséswan hebreokunapas Puka Lamar qochapi, apóstol Pablo nisqanman hina, bautismota rikuchirqanku, chaymi cruzta rikuchin, chay cruztaq Moriah urqupi Abrahamqa Isaacwan rikuchisqa karqa.
Chaymantaqa, wawqikuna, mana munanichu kayta mana yachaq kaykichikta: llapa ñawpaq taytakunanchik puyup uranpi karqanku, llapallankutaq lamar qochata chimpapurqanku; llapallankutaq Moisésman bautizasqa karqanku puyupipi hinallataq lamar qochapipi. 1 Corintios 10:1, 2.
Kayqaqa nin ninamanta niyta munan, bautismota 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninmi rikuchin, maypichus Noépa pusaq ayllunkuna bautizakuspanku. “Pusaq” nisqaqa kawsarimuypa símbolonninmi.
Ñawpaq tiempu mana kasukkuqkuna karqaku, Diospa unay-suyakuynin Noéq p'unchawninkunapi suyarqan, arca ruwasqa kaptin; chaypi pisillam, chayri pusaq alma, yakuwan qespichisqa karqaku. Chayhina rikch'akuqmi kunan bautismupas ñuqanchikta qespichiwanchik — mana aypa aychapa qhellinmanta mayllakuychu, aswanpas allin yuyayniyuq sunqumanta Diosman kutichiyqa — Jesucristo pa kawsarimusqanrayku. 1 Pedro 3:20, 21.
1844 wata 22 de octubre p’unchawmanta willakusqa cheqaq kaymanta ima elementotapas mana allinta entiendenqa, Noé arca ukhupi qhawayninta mana allinta entiendeywan, Moisés Puka Qochapa patanpi qhawayninta mana allinta entiendeywan, Abraham Moriah Orqopi qhawayninta mana allinta entiendeywan, hinaspa Jesús chakata patapi qhawayninta mana allinta entiendeywan kikinchasqa kashan. Chay p’unchawpi kinsa kaq angelmi historiaman chayamurqa, paymi Diospa llaqtanta sellasqa angelqa.
Chaymantaraq rikurirqani kimsa kaq angelta. Ñawpaqman pusawaqniy ángel nirqan: “Manchakuypaqmi simin, mancharinapaqmi ruwanan. Paymi ángel, trigo-ta qura qiwñakunamanta akllananpaq, hinaspa trigo-ta hanaq pampa waqaychanaman sellananpaq utaq watananpaq.” Kaykunan llapa yuyayta, llapa atención-ta hap’inan. Yapamantaqa rikuchisqa kani, qhipa kuyapay willakuyta chaskichkanchis nispa iñiqkunapaq ancha necesariom kasqanta, sapa p’unchay musuq pantayta chaskiq utaq upyaqkunamanta sapanchakuspa kayninchikpaq. Rikurirqani mana wayna nitaq machuqa pantaypi hinaspa tutayaypi kaqkunapa tantanakuykuna-man rinankuchu. Ángel nirqan: “Amaña yuyayqa mana allinpaq kaqkunapi tiyakuchunchu.” Manuscript Releases, volumen 5, 425.
Chaymi, p’unchayta rikuchiq sagrado profético siq’ikunawan kuska, kimsa kaq angel chayamurqa, hinaspataq llamk’aynta qallarin, chayqa ukhunpi kananmi yachaq ñust’akuna hinaspa mana yachaq ñust’akunata t’aqay, trigo hinatawan cizaña hinata pasaje nisqapi rikuchisqakunata. Mana entienderqachu imayna tukuy hinantinpi 1844 watata sagradota hina tipificasqa kasqanta, utaq mana yachaspachu imata revelasqa kasqanta señalkunamanta 1844 wataman tinkisqakunamanta hinaspa 1863 watakama qatipaqmanta, chayqa huk almapa mana wakichisqa saqen proféticamente atipanampaq ima niyninkunata chay hecho nisqamanta: Cristoqa iskay versículokunapa chawpinpi kaq tema principalmi, chay versículokuna Adventismopa cimientonnta rikuchin; chaypitaq Cristoqa Palmoni hina reqsichisqa kashan, matemáticapa kamachiqnin hinaspa tukuy ima kaqkunapapas kamayniyuqnin.
Kunan pacha, chunka kimsayuq versiculopi tapukuypa kutichisqanqa hukniraymi 1845 watapi kutichisqamanta. 1845 watapi ñawpaq pusaqkunaqa hatun llakikuyta chinkachispa karqanku, qallarispa sasachakuyta yuyaywan hap’iyta: Señorqa profetapa qhapaq atiyta kutichisqa kasqanta, discípulokunapa pacha qhepaman mana kutichisqa hina. Paykunaqa kimsa kaq angelpa willakuyninpa ima nirqanta entiendenankupaq maskharqanku, hinaspa rikch’arispa yachayman chayarqanku kay cheqaqman: chay pisi p’unchawkunaña pasanankuta rikusqankuq experiencianqa mana imapas aswanqa, aswanpas sagradu historiami karqan. 1850 watakamaqa musuq ñawpaq pusaqkunapa siq’ita qawarichkarqanku, 1843 watapi ñawpaq pusaqkunapa siq’inta allinchaypaq hinaspa rantinchananpaq. Iskay siq’ikunaqa Sister White nisqawan reqsichisqa karqanku Habacuc qhelqapa iskay ñiqin kapitulumanta “tablaskuna” nisqapa hunt’akuyninkuna hina. Chayna kaptinqa, 1850 wataqa Diospa profetiku Simiyninpa sayarichisqa hunt’akuyninmi.
Ñawpaq runakuna yacharqanku, qillqarqankutaqmi: 1843 watapa cuadro nisqata Habacuc qelqapa iskay kaq kapitulumanta “tablaskuna” nisqapa hunt’akuynin mana kasqanta ñeqeyqa, qallariy iñiyta saqespa lluqsiymi kasqan. Paní Whiteqa chay cuadrotaqmi tayta Diospa makinwan pusasqa kasqanta, Habacucpa hunt’akuynin kasqantaqmi allinta qhespichirqan; chay hina kaq qhespichiytataqmi 1850 watapa cuadromanpas churarqan. Habacucqa “tablaskuna” nisqata achka rimaypi reqsichin, hinaspa 1843 watapa cuadroqa 1842 watapa mayo killapi imprimisqa kaspa, wakin yupaykunapi pantaywan imprimisqa karqan, chay pantaymantaqmi Señorqa makinwan hark’arqan. 1850 watapi huk musuq cuadro waqaychasqa karqan, chaymi chay yupaykunapi kaq pantayta allinchaykurqan. Habacucpa tablaskunanqa profeciakunapa hunt’akuyninkunata reqsichin, chay profeciakunaqa 1842 watapa mayo killamanta 1850 watapa enero killakama hunt’akusqa karqan.
1843 watapi qallariy tablapi pantay karqan, ichaqa 1850 watapi tukuynin tablapiqa mana ima pantaypas karqanchu. 1842 watapi mayu killamanta 1850 watapi qhapaq raymi killakama pacha huk sayarichisqa profétiku pacha kayninmi, chaymanta 1842 watapi mayu killapas, hinallataq 1850 watapi qhapaq raymi killapas profétiku señal-kunata rikuchin; chay señal-kunapitaq Alpha Omega-pa firmanta apakunku. Alpha nisqaqa ñawpaq letra, Omega nisqataq qhipa, iskay chunka iskayniyuq letra. 1842 watapiqa Alpha-mi, 1850 watapiqa Omega-mi; chay iskay hebreo letra-kunata hap’ispa hebreo alfabetoq chunka kimsayuq letranta churayku chayqa, hebreo simi “cheqaq kay” nisqata ruwasunchik, mayqinchus hebreo alfabetoq ñawpaq, chunka kimsayuq, iskay chunka iskayniyuq letra-kunawan qillqasqa kachkan.
1842 watamanta 1850 watakama profetika señalkunaman churaska profetika yuyayqa kaymi: iskayninku “pantaywan” tinkisqa kanku. Alfaqa huk pantayniyuq karqa, omegañataq chay kikin pantayta allicharqa; chayrayku, alfa hinaspa omega letraspa chawpinpi kaqqa “pantaymi” — huk wakch’ariypa unanchan, chaytaq chunka kimsayoq yupaywan rikuchisqa. 1842manta 1850kamaqa huk sayachisqa profetika pacha-mi, Alpha hinaspa Omegaq firmanta apaq, hinaspa payqa “cheqaq kaqmi.” Chay historiata huk Laodicea Séptimo Día Adventista runa mana allinta, mana espiritualmente tapaspa qhawaykuchkaptinqa, Habacucpa tablankunapa profetika pachan 1842manta 1850kama mana iskayrayay atina sut’i CHEQAQ KAQTA sayachisqanmantaqa, paykunaqa casi qhaway atisqankuta qhichusqa hina kanku. Iskay testigokuna huñuspa sayachisqanku cheqaq kaqqa kaymi: 1850 watayoq gráficoqa mana ima pantayniyoqchu. 1850 watayoq gráficoqa, 1843 watayoq gráfico hina, Moisespa “qanchis kuti” nisqanta apachin; iskaynin gráficokunapitaq “qanchis kuti” nisqa chawpinpi churaska kachkan, hanaqmantapacha uraykama purispa, “qanchis kuti” pachapa qallariyninta 677 a.C. watamanta 1844 watakama rikuchispa. 2520qa mana gráfico ukhullapi kasqallachu; payqa gráficoq chawpinmi.
“qanchis kuti” nisqa profetapa siq’inpa chawpinpi rikuchisqaqa cruzmi. Iskay tablapa chawpinpas hanaqmantam urinman pusaq 2520 p’unchawkunapa pacha siq’imi. Chay chawpinpiqa cruzmi kachkan. Cruzqa chay semanapa chawpin karqa, maypichus Cristo askha runakunawan rimanakuyta takyachirqan Daniel qanchisniyoq tawa chunka qanchis versículopi hunt’asqanman hina. Chay semanaqa qanchis watakunatam rikuchin, mayqinchus profetapa rimayninpi 2520 p’unchawkunam. Tablakunawan hinallataq, 2520 p’unchawkunapa cheq chawpinpi Cristoqa cruzpi kashaspanmi rimanakuyta takyachisharqan. Cristopa bautismonmanta cruzkamaqa profetapa rimayninpi 1260 p’unchawkunam karqa. Chayqa ninmi bautis momantomanta cruzkama 1260 paqarin sacrificiokuna, 1260 ch’isin sacrificiokuna cruzman pusaykachasqanta; ichaqa cruzpi chay qhipa sacrificiopi qaru maltaqa sacerdotemanta qispirqan, Diospa Corderonñataq ch’isin sacrificioman tukuspa, bautismomanta pacha 2520 ñiqin Cordero haywasqa kasqanta rikuchirqan.
Semanaq chawpinmi chakata karqa, iskaynin sagrado mesakunapa chawpintaq chakata kashan; ichaq sapankamaqa Corderota churasqa kashan 2520wan simbólicamente rikuchisqa cheqaq kay ukhupi. Chakataqa 2520 p’unchaykunapa chawpinpi churasqa kashan, chakatapitaq Jesusqa 2520 kaq, qhepa ofrenda karqa. 1842 watapi mayo killamanta 1850 watapi enero killakama historiayaqa pantayta representashan, Cristotaq, cheqaq kay, iskay suwa runakunapa chawpinpi churasqa karqa; mana suwa runa kashaspapas, hinata rikhurisqa karqa. Chayrayku kinsa suwa runakunayoqmi kanchis, huknin chinkapunqa, huknintaq qespichisqa kanqa. Kinsa suwa runakunaqa kinsa señal waymarkkuna crimewan huñusqa kashanku, ichaq chawpi waymarkqa alpha hinaspa omega suwa runakunapa contrarionninmi. Alpha hinaspa omega suwa runakunaqa chawpi waymarkwan, chakatawan, t’inkisqa kashanku.
Habacucpa tablankunawan 1842 watamanta 1850 watakama, pantasqa karqan chawpi qillqa, ñawpaqman hinallataq qhipa waymarkman watarisqa. Chawpi waymarka chakatanapi kimsa huchasapa runakunata huñurqan, ichaqa kaykunapi chawpi waymarka manan pantasqachu, aswanqa Cheqaq Kaqmi; cheqaq kaymanta huk ima, chakatawan Habacucpa tablankunawanpas sayachisqa kaq, kaymi: 2520, Levítico iskay chunka suqta qanchis kuti nisqan, cheqaqmi; chayraq churasqa yuyaychaypa contexto nisqanman hina, 2520ta qichuyqa Jesus-ta qichuymi.
Palmoni, yupay atipaq musphayniyuq, nispan: “Iskay waranqa kimsa pachak p’unchaykama; chaymanta qhipamanmi santuario pichasqa kanqa,” sut’inchashanmi profecíaq tapukuyninta “hayk’aqkamataq” nisqapaq. Chay kutichiyqa manañam 1844 watapaqchu, imaraykuchus Filadelfia sutiyuq Millerita kuyuyqa 1856 watapi tukukapunña, chay pachapi James Whitewan Ellen Whitewan reqsichirqankuña kuyuyqa Filadelfiamanta Laodiceaman tikrasqanta. Panin White chay siq’ita allp’api churaptin, chayqa niyranmi, chay kasqayuq kay tikrakama, Diospa ayllunkunawan t’inkisqanqa t’aqasqa hina entiendesqa kananpaq kasqanta; payqa Laodicea runakunapa sonqonkuna hawapi sayaspa takarishan yaykuyta maskhaspa. Paypa divinidadninqa manam paykunapa humanidádninkupi kanchu. Kikin ruwana Cristo qallarisqan 22 octubre 1844 watapiqa karqanmi paypa divinidadninta humanidádwan huñunaypaq, hinaspapas Cristoqa chay kikinta ruwanaypaq munasqanmi karqan, ichaqa mana chayhinachu kanan karqan.
“Noqanchik Adventista runakuna, 1844 watapi hatun llakikuy qhipanpi, paykunapa iñiyninkuta sinchita hap’ispa qhepichispa, Diospa kichasqa providencianman hukllachasqa qatipaspanku, kinsa kaq angelpa willakuyninta chaskispanku hinaspa Espíritu Santopa atiyninwan kayta llaqtaman willaspanku, Diospa salvacionninta rikunman karqan, Señorqa atiyniyoqta llamk’anman karqan paykunapa esfuerzonkunawan, llamk’ayqa tukukunman karqan, hinaspa Cristoqa kaykama hamunman karqan llaqtanta chaskinanpaq, premiunta qunanpaq. Ichaqa llakikuy qhipan hamuq iskayrayaypi mana allin yachaypiwan, achka adventista iñiqkunaqa iñiyninkuta saqerqanku.... Chayhinaqa llamk’ayqa hark’asqa karqan, hinaspa kay pachaqa tutayaypi saqisqa karqan. Sichus llapa Adventista cuerpoqa Diospa kamachikuyninkunapi hinaspa Jesuspa iñiyninpi hukllachasqa kaspanku, ¡hayk’aqta hukniraymi historiayku kanman karqan!” Evangelism, 695.
Ñawpa Israelpa historianta kutichispa, Señorqa kunan pacha Israelta tutayaq Edad Oscurapa tutayaymanta orqomurqan hinaspa Paykunawan Puka Lamar qochapi rimanakuyman yaykurqan, bautismoqa rimanakuywan tinkisqa kasqanmanta señalmantaqmi. Ichaqa Israelta pruebanan karqan, rimanakuyta waqaychankumanchu mana waqaychankumanchu nispa. Ñawpa Israelwanqa, Números libro nisqanman hina chunka pruebakunapi pantarqanku. Chunka kaq pantaypiqa, chunka wata hina ch’usaq pampapi wañunaykupaq huchachasqa karqanku, chay hinaqa 1856 watapi Laodiceapa willakuyninta kunan pacha Israelpa rechazakusqanmanta huk ejemplota qawarichirqan. Imaynachus ñawpa Israelqa chunka wiñariq pruebakunapi pantarqan (chunkaqa pruebamanta símbolo kasqanrayku), chay hinallataq 1844 watapi kimsa kaq angelpa chayamunmanta 1856 kama, huk wiñariq pruebay proceso Philadelphiapi kaq Millerita kuyuyman apamurqan.
Puka Qucha-manta Kadeshpi ñawpaq hatun hatarikuyman chayanankama chunka pruebakunaqa huk willakuy ñawpaq rimay pacha hina qhawasqa kachkan, imaraykuchus chunka yupaymi chay pachata huñuchin. Chunkaqa pruebayuq unanchasqa kasqanrayku, chunka pruebakunami pacto-ta qichqakuyta munasqa chunka ayllukunata reqsichirqan; paykunaqa chunka kaq pruebaypi pantarqanku, hinallataq chay pruebaykuna rurasqa puriypipas mana atirqankuchu. Chay pacha qallariq karqan Puka Quchata chimparisqamanta, Chunka Kamachikuykunataq qochamanta qhipaman kaq chunka pruebaykunamanta ñawpaq kaq hina rikuchisqa kachkan; ñawpaq pruebayqa Sábado karqan, Chunka Kamachikuykunapa unanchan hinaspa sellon, manáwan rikuchisqa. Ñawpa Israelpi kaq chunka pruebaykuna pacha sut’ita, huk sapaq willakuy ñawpaq rimay pacha hina, chayhina allinta qhawachisqa kaptin, hinaspa Profecíapa Espíritu-niyku willawanchik Puka Quchata chimpariyqa 1844 watapa octubre killapa 22 p’unchawta unanchasqa kasqanta, chayqa yachananchikmi chay pachapi huk wiñaq, qatipaq pruebay ruranakuy qallarisqanta. Adventismoqa chayta mana yachanchu; chayraykum mana rikuyta atinkuchu 1863 watapi Laodiceapa chunlla purunpi wañuyman churakusqa kasqankuta Domingo kamachikuykama, chay kikin kamachikuyman, mayqintachus pruebay ruranakuy qallariy qallariyninpi, 1863-man pusasqa chay puriyta qallarinanpacha, willakuyta hinaspa amonestaciónta willakuypaq qusqaku karqan.
1856 watapi, Laodicea kasqanmanta willakuy Millerite Adventismoman chayamuchkaptinmi, “musuq vinota” “qanchis kutipi” rikhurichirqaku. Chay musuq k’anchayqa manam hayk’aqpas chaskisqa karqachu, hinaspata qanchis watamanta, icha 2520 profecía p’unchaykunamanta qhipaman, Laodicea Millerite kuyuy tukukapun, hinaspata Laodicea Qanchis Kaq Punchaw Adventista iglesiaman tukurqan. Moisesqa Munasqa Hallp’aman yaykuyta munarqan, ichaqa chunka kaq prueban chayamurqanña, hinaspata, chiqapuni, sayaq umalliq prueba karqan, imaraykuchus qallariymantapacha Moisesman churaska llank’ayqa Diospa llaqtanta Munasqa Hallp’aman pusaymi karqan. Chayqa Moises Egiptoman chayamunankama ñawpaqpi kachkarqan. Chunka kaq prueban chayamurqanña, hinaspata hatarikuqkunaqa Munasqa Hallp’aman yaykuymanta iskayrayarqaku.
Hinaptinmi qankunata: Amorreo runakunapa urqunmanmi hamurqankichik, chaytaqa Señor Diosninchikmi ñuqanchikman qonchis. Qhawariy, Señor Diosniykiqa kay allpata ñawpaqniykipi churapusunkiña: wichariy, hinaspa jap’iy, imaynachus taytaykikunapa Señor Diosnin nisurqanki, chayhinata; ama manchakuychu, amataq hukmanyaychu. Hinaspan sapa hukniykichik ñuqaman qayllayamurqankichik, nispa: Ñawpaqniykuta runakunata kachasaqku, paykunañataq allpata maskhaykuspa qhawamunqaku, hinaspa kutimuspa willawasunman mayqan ñannintachus wicharinanchik, mayqin llaqtakunamantachus haykunanchik, chaymanta. Chay rimayqa allinmi rikch’arirqan ñuqaman; hinaspan qankunamanta chunka iskayniyuq runakunata akllarqani, sapa ayllumanta hukta. Deuteronomio 1:20–23.
Chaymanta pacha chunka iskay watuqkuna kutimunankukamaqa rikuchin chay historiata maypichus qhipa t’ikrasqa kallpachakuq prueba 1856 watapi chayamurqan, hinaspa qanchis wata qhatinpi Laodicea sutiyuq Millerita runakuna allp’ata mask’arqanku, chaymanta akllarqanku manaña huk kuyuy hina kaspa tukuyta, aswanpas huk iglesia hina tukuyta.
Millerpa ñawpaq tarisqan cheqaq yachayqa karqan “qanchis kuti” nisqa, chaytaq Jeremiaspa ñawpaq ñankuna ruraypi kaq aswan hatun, cimientopi sayachisqa cheqaq yachaykunapa cimientonman tukuchirqan. Adventismoman qhepa musuq profetiko k’anchay apamusqaqa 1856 watapi karqan, hinaspa chayqa “qanchis kuti” nisqamanta huk qatiq artikulokuna karqan. Kay historiako cheqaqkuna ukhupi sapaqlla unanchasqa aswan allin yachaykunaqa achka kashan; ichaqa, Daniel pusaqpa chunka tawa versiculopi kaq kutichiy imarayku “9/11-manta Domingo kamachikuykama, chaymantataq santuarioqa pichasqa kanqa” nisqa kasqanta reqsinanchikpaq, ñawpaqman puriyta hinallataq qatiyku.
1844 watapi Cristo qallarisqan llank’ayninqa 1863 watapi hukmanmi muyurachisqa karqan; chayraykun chay p’unchaypi qallarisqa santuarioq “pichasqan” ruwayqa suyasqa saqisqa karqan, Diospa llaqtan Laodicea chunlla puriyta qallarisqankukama. Chayraykun, Cristo 1844manta 1863kama pacha hunt’achinanpaq kaq llank’ayqa, kinsa kaq angel — t’aqaspa sellaspa tukuypi tukuchaq angel — “pichasqan” nisqawan rikuchisqa llank’ayta hunt’aspa, kutimanta ruwayta munarqan. 1844manta 1863kama profetapa nishqan señalkunaqa, Cristo santuariota pichay llank’ayta hunt’ananpaq karqan chay señalkunam; hinaspataq chay señalkunaqa maypichus chay llank’ay hunt’asqa kanqa chay historiata rikuchin. Sichus rikuchiyta atisqanman 1844manta 1863kama pacha 9/11manta Domingo ley kama pachata unanchasqanta, chayqa “hayk’aqkamataq” nisqamanta tapukuqninqa huk “hayk’aqkamataq” nisqawan rikuchisqa líneaswanmi tinkun.
1844 watapi karqan kimsa kaq angelpa chayamunan, 1863 watataq pruebay tiempo tukukuyninta señalachin. 1846 watapi Whites kasarakurqanku, hinaspa Ellenpa qhipa sutin Harmenmanta Whiteman tikrakurqan, chay watallapitaq kasarasqa warmi-qhari qanchis kaq p’unchaw samana p’unchawta waqaychayta qallariqku. Samana p’unchaw, kasarakuy, sutipa tikrakuyninpas llapallan profecíapi tratopi kawsay tinkuyta rikuchiq unanchakuna kanku. Señorqa kunan pacha Israelta 1844 watapa Puka Lamar qhispichirqan, hinaspa 1846 watapi Sinaíman pusarqan leyta qonampaq hinaspa paykunawan tratoman yaykunampaq. Chay leypas, Hinallataq Habacucpa iskay tablankuna hina, iskay tablapi qillqasqa kachkan; ñawpaq tablaqa tawa leykunata hap’in, iskay kaq tablaqataq soqta leykunata. Iskay tablakunaqa unanchanku ñawpa kaq hinaspa kunan pacha Israelpa tratopi tinkuyninta; kuskapiqa tratopa iskay tablankunam kanku, chaytaq Chunka Kamachikuykuna kaspa, unanchasqa kachkan 46 hina simbólicamente ñawpa kaq Israelpaq; chaymi Habacucpa iskay tablankunawan rikch’akuq, paykunaqa qepa para historiata unanchanku. Pentecostéspa iskay wave loaf ofrendasninwan kuskaqa, paykunaqa banderata unanchanku, chaytaq pachak tawa chunka tawa waranqa runakuna kanku.
Wawqi panikupaq sutin Harmenmanta Whiteman tukurqan hina. Harmen nin sumaq kawsaypa soldadota, ichaqa chay sutita rantirqan Whitewan, mayqinchus Cristoq chanin kaynin. Gould suti nin quri, hinaspa Ellen nin k’anchariq, lliphipiq k’anchay. Paypa sutin Laodicea willakuypa mensajenmi rikuchin.
Qampaq yuyaychani ñuqamanta rantinaykipaq ninapi pruybasqa qurita, qhapaq kayman chayanaykipaq; hinaspa yuraq p’achata, p’achasqa kanaykipaq, mana q’ala kayniykipa p’enqaynin rikurinanpaq; hinaspa ñawiykikunata hampiwan llusiy, rikunaykipaq. Apocalipsis 3:18.
“Ñawi hampi” nisqaqa Diospa Simiyninpa k’anchayninmi, hinaspa Ellenqa lliklla k’anchariq, llump’aq k’anchaymi. 1856 watapi Milleritakunapa allin waqaychasqa kayninqa tarikusqa kanan karqa Laodiceaman willakuyta chaskispa, paypa qillqasqankunawan rikuchisqa hina, hinaspa sutinpi rikuchisqa hina. Hermana Whiteqa sut’ita nin 1888 watapa Jonespa, Waggonerpa willakuyninqa Laodiceapa willakuynin kasqanta, hinaspa paykunapa willakuyninqa kimsa kaq angelpa willakuyninpas kasqanta.
“Señorqa hatun kuyakuyninpiqa ancha chanin willakuyta llaqtanman apachirqan Elderes Waggonerwan Joneswan. … Kaymi Diospa kamachisqan willakuyqa kay pachaman qusqan kananpaq. Payqa kinsa kaq angelpa willakuyninmi, hatun qapariyniyuq willakusqa kananpaq, hinaspa Espiritunpa achka tupu hich’akusqanwan kuska kananpaq.” Testimonies to Ministers, 91.
Kimsa kaq angelqa 1844 watapi chayamurqan, hinaspa iskay kaq kutita rurasqanta 1888 watapi kallparqan. 1888 watapi willakuq willayqa Laodicea willaymi karqan; chayqa kimsa kaq angelpa willayninmi karqan; Apocalipsis chunka pusaqniyuqpi angel uraykamusqanta señalarqan; chayqa iñiypi chaninchasqa kaymanta willaymi, qhipa tamyapa hich’aykusqan tiempopi willakusqa. Kimsa kaq angelqa 1844 watapi chayamurqan, hinaspa hukmanta 1888 watapipas, ichaqa iskaynin kutipiña mana chaskisqa karqan; ichaqa iskaynin kutikunaqa qhipa tamyapa tiempopi kimsa kaq angel chayamunanta rikch’achinku. 1844 wataqa 9/11-pa unanchanmi, hinaspa 1863 wata domingo kamachita rikch’achispa, chayqa “9/11manta domingo kamachikama” nisqa profetiko pacha, “hayk’aqkamataq” nisqa unanchawan rikuchisqa, kunan p’unchaw cheqaq willayta rikuchinqa chunka kimsa kaq versiculopi “hayk’aqkamataq” nisqa tapukuyman kutichiyta.
Milleritakunaq historianninqa 1842 watamanta 1850 watakamaqa huk profétiko pacha kasqa, chayqa kimsa kaq angelpa pruebanta 1844 watamanta 1863 watakama pruebanan profétiko pachawanmi t’aqanakuspa tupaq. 1842 watamanta pacha 1863 watakamaqa profétiko señalninkunata hap’in, chaykunaqa 9/11 mantapacha Domingo kamachikuykama historiata rikuchin, maypim Cristoqa templonta pichan, ñawpaqta Iglesianta, chaymanta qhepatataq chunka hukniyuq horapi llamkaqkunata. Domingo kamachikuypiqa, Cristoqa llimphu runakunatañam kanqa, paykunata kay pachaman huk estandarte haywarikuq hina rikuchinampaq, iglesiataq atipaq iglesia tukonqa. Chay hinaqa Santuariunta llimphuchasqañam kanqa.
“Hayk’aqkamataq” nisqapa unanchaqninta maypi kaqman churaykuñam, ichaqa cheqaqmi aswanraq kashan. Kunanqa kayta hinallataq ñawpaq pichqa qillqasqatapas Joel qillqap qhawariyninman kutichimuyta qallarisun, ichaqa kay chhika chimpap puriynikunaqa allinmi karqan chaykunata ñawpaqta churaypaq. Tukuy “hayk’aqkamataq” nisqakunaq rikuchikuynin, mayqenkunatapas qhawarisqayku, tinkunmi chay “hayk’aqkamataq” tapuywan, chayta Palmoni tawa chunka tawañiqin versículopi kutichirqan, imaraykuchus 9/11-manta Domingo kamachikuykama santuarioqa pichasqa kananmi. Chay historiataq qipa paraq historiannmi, qipa paraq historiantaq Joel qillqapi churaska kashan.