Kunanqa rimashanchik Adventista historiapi Romaq imaymana símbolokunamanta rimasqakunaq profético siq’inmanta. Kunanqa Danielpa libropi “sapa punchaw” nisqamanta rimashanchik. Chay rimanakuyqa Adventismoq cimientonkunaq qhesachakusqanta qhawachin, Profecíaq Espíritunpa autoridadninpa qhesachakusqanta, hinallataq Diospa akllasqan willakuqpa qhesachakusqanta. Millerpa llamk’ayninta qhesachaypas hanaq pacha angelkuna Miller-man qorqanku yachachikuyta qhesachaytam siqnin, chay angelkunaqa Miller-ta pusarqanku chay yachay yapakusqanmantam lloqsisqa mensajeq hamut’ayninman, maypachachus Danielpa libro 1798 watapi kichasqa karqa.
Cheqaqta qhispichiq atiyta (Roma pagana) reqsichiq cheqaqta mana chaskiqkuna, chay atiy papal nisqata 2 Tesalonicensespi rikurichisqa kaptin hark’arqa, rikuchinku mana cheqaqta munasqankuta; cheqaqta munayta qichusqankuraykuqa, llullata chaskinku. Chay llullaqa kutin kallpayoq pantayman urmachin paykunata. Llullaqa causanmi, chay chaskisqanku kallpayoq pantayqa efectonmi. Cheqaqta mana munayqa paykunap motivasionninkun. Llullaqa rikuchin akllakusqankuta Biblia yachachiykunata achka rikch’ayninpi chaskinankupaq, mana absoluto cheqaqta creeqkunapa contranpi. Chayraykun Isaíaspa rikuchisqan, Pabloq kallpayoq pantayninmanta, pantaykuna nisqahinam rikuchisqa, manam huk pantayllachu. Huk claseqa chay cheqaqta munakuna, absoluto cheqaq kasqanta chaskiqkuna, hinaspa Isaías nisqanman hina reqsisqa kanku Diospa Simiyninman manchariyniyoq khatatikuqkuna hina.
Kaymi nin: Hanaq pachaqa tiyay tronomiymi, kay pachataq chaki sayanallaymi. ¿Maypitaq wasiqa noqapaq ruwasqaykichik? ¿Maypitaq samayniypa maynin? Llapan chaykunataqa makiymin ruwaran, llapan chaykunaqa karqanñam, ninmi Señor. Ichaqa kay runamanmi qhawarisaq: wakcha kasqaman, sunqun p’akikukman, simiyman mancharispa chukchurqaqman. Pitaq torota wañuchiqa runata wañuchisqan hinam; ovejata sacrificiopi haywaqqa allqupa kunqanta kuchusqan hinam; ofrendata haywaqqa khuchi yawarta haywasqan hinam; inciensota rupachiqtaq ídolota saminchisqan hinam. Arí, paykunaqa kikin ñanninkutam akllakurqanku, almaninkutaq millay ruwaqaykunapi kusikurqan. Noqataq paykunapa pantasqa yuyayninkutam akllasaq, manchasqankutataq paykunaman apamushaq; imaraykuchus waqyaptíy mana pipas kutichimurqanchu; rimaptíy mana uyariwarqankuchu; aswanpas ñawpaqniypi mana allintam ruwarqanku, mana kusichiwaqniytam akllakurqanku. Uyariychik Señorpa siminta, qankuna paypa siminrayku chukchurqaqkuna: “Sutiyrayku cheqnikusunkichik, qarqosunkichik,” nispa wawqeykichikqa, “Señor hatunchasqa kachun,” nirqanku; ichaqa payqa qankunapa kusikuyniykichikpaqmi rikurinqa, paykunañataq p’enqayman churakusqaqa kanqaku. Isaías 66:1–5.
Diospa Siminman khatatichikqa Israelpa qarqusqankuna kanku, paykunataq qhepa p’unchaykunapi banderapa hina rikuchisqa kanku.
Payqa huk llaqtakunapaq unanchata hatarichinqa, Israelpa qarqusqankunata huñunqa, hinaspa Judápa ch’iqnisqa masinkunata kay pachapa tawa kuchunkunamanta tantachinqa. Isaías 11:12.
Diosmi reqsichin paylla kasqanta ruraran wasita, chaytaqa mana allin qowaykuna haywarisqankuta rikuchiq clase nisqankuna paykuna rurasqankuta nispa mañakunku. Chay wasipim confiarinku maypachachus willakunku: “Kaykunaqa Señorpa templonmi.”
Sayay Señorpa wasinpa punkupi sayariy, chaypim kay rimayta willakuy, hinaspa niy: Uyarispaq Señorpa siminta, llapa qankuna Judá llaqtamanta, kay punkukunata yaykuspa Señorta yupaychaqkuna. Kayhinan nin tukuy atiyniyuq Señor, Israelpa Diosnin: Ñanniykichista ruwasqaykichistawan allinchaychik, chayraqmi kay cheqapi tiyachisqaykichik. Ama llullaq simikunapi hapipakuychikchu, nispaykichik: “Señorpa templonmi, Señorpa templonmi, Señorpa templonmi kaykunaqa.” Jeremías 7:2–4.
Llulla simikunapi “hap’ipakuspa” kaqkunaqa, llullata iñiqkunam kanku. Wasita Señor rurasqantaqa, pay kikin rurasqan cimientopi sayarichirqan. Dios waqyaspa mana kutichiyta munarqaku chay clase runakunaqa, kikinkupa ñanninkunata akllakurqaku hinaspa millay abominacionkunapi kusikurqaku. Paykunaqa “ñankunata” hinaspa “abominacionkunata” pluralpi akllakurqaku, Jeremías rimarqan ukhupi purinapaq huklla ñan kasqanta.
Kaymi nin Señor: Ñankunapi sayaruychik, qhawariychik, tapuychik ñawpa ñankunamanta, maypichus allin ñan kashan, chaypi puriychik; chayhinam samayta tarinkichik almaykichikpaq. Ichaqa paykuna nirqanku: Manam chaypi purisunchikchu. Hinallataq qankunapaq qhawaqkunata churani, nispa: Uyarispa uyarichiychik wakra waqaypa qapariyninta. Ichaqa paykuna nirqanku: Manam uyarisunchikchu. Chayrayku uyariychik, llaqtakuna, yachaychik, aylluy, imachus paykunapi kashanta. Uyariy, pacha: qhaway, kay llaqtaman mana allinta apamushaq, yuyayninkumanta rurukunata, simiykunata mana uyarisqankurayku, kamachiytaytataq mana, aswanpas qispichirqanku. Imapaqtaq ñuqaman hamun Sebamanta inciensota, karu llaqtamanta misk’i soqta t’oqota? Rupachisqa ofrendaykichikqa manam chaskisqachu, sacrificioykichikpas manam ñuqapaq misk’ichu. Jeremías 6:16–20.
Chunka pichqa chunka pichqayuqpi, Jeremíasqa mana uyariyta munasqa millay huñunata, rinriyuq kaspanku, “asipayakuqkuna tantanakuy” nispa sutichan. Kay huñunamanqa “rikch’ariq” qosqa karqa ñawpaq angelpa willakuyninpa, iskay ñiqin angelpa willakuyninpa historiankunapipas, hinaspa kimsayuq angelpa historiankunapipas; ichaqa allin ñanpi, machu ñankunapi puriytaqa mana munarqankuchu. Chaypa rantinpiqa “ñankuna” nisqakunapi purirqanku. Chayraykun Isaías riqsichin Diosqa achka pantasqakunata akllananpaq, paykunaqa machu ñankunap sapaq chiqaq ñanninta saqespa, llulla ñankunap achka kayninta akllarqankurayku. Imayna Isaíaspa testimoniunpi kasqan hina, asipayakuqkuna tantanakuypa yupaychayninqa Señorpa ñawpaqninpi mana chaskisqachu. Hermana Whiteqa sut’inmi Isaíaspa pantasqakunap achka kayninta Pabloq kallpayoq pantachiyninwan tinkuchin, hinaspa churan Señorpa wasiyninta sayarichisqan, sayarichisqanpataqmi sayarichin, chay qallariy chiqaqkunata mana chaskiypa konteksunman.
“Uma, runakunapa sonqonkuna ukhunta qhawariq, llapa runakunapa sonqonta leesqantaq, hatun k’anchayniyuq karqanku chaykunamanta nin: ‘Manam ñak’arichkankuchu nitaq musphachisqakuchu paykunapa moral hinallataq espiritual kasqankumanta.’ Arí, paykunaqa kikinkupa ñankunatan akllakurqanku, sonqonkutaq millay ruwayninkupi kusikun. Ñoqapas paykunapa pantasqa yuyayninkutan akllasaq, manchakusqankutataq paykunaman apamusaq; imaraykuchus noqa waqyasqaypi mana pipas kutichimurqanchu; rimasqaypitaq mana uyariwarqankuchu: astawanqa ñawpaqniypi mana allinta rurarqunku, hinaspataq mana kusisqaypi kaqta akllakurqanku.’ ‘Diosqa paykunaman atiyniyuq pantachiyta kachamunqa, llullata creechunpaq,’ imaraykuchus ‘manam cheqaq kayta munakuywan chaskirqankuchu, qispichisqa kanankupaq,’ ‘aswanqa mana chanin kaypi kusikurqanku.’ Isaías 66:3, 4; 2 Tesalonicenses 2:11, 10, 12.
Hanaq yachachiqmi tapurqa: “¿Ima aswan sinchi pantachiytaq yuyayta llullachinman, suti qaparikuyllawan qamkuna allin cimentopi sayachkankichik, Diospas ruwaynikichikkunata chaskin, nispa, chiqaqpim ichaqa achka imakunata kay pachapa yachaykayninman hina rurachkankichik, hinallataq Jehovápa contranpi huchallikuchkankichik? ¡Ay!, hatun llullakuymin chayqa, sonqota hap’iq musphachiy, runakuna huk kutin cheqaqta reqsisqankumanta qhepaman, Diosta yupaychaypa rikchayninta chaypa espiritunwan atiyninwan pantaspa, hinallataq qhapas kashankuta, achka imayuqña kashankuta, mana imapas faltasqanta yuyaspa, chiqaqpim ichaqa llapa imapipas muchusqalla kashanku.”
“Diosqa mana cambiasqachu kachkan paypa cheqaq sirviqninman, pacha p’achankuta mana q’añuchispa waqaychaqkunaman. Ichaqa achkakuna waqyaspa nin: ‘Thak kaywan hawka kay,’ chaykamataq usqhaylla tukuychay wañuy paykunaman hamushan. Sichus mana kanchu hunt’asqa wanakuy, sichus runakuna mana sunqunkuta llamp’uchankuchu huchankuta willakuspa, hinaspa cheqaqta chaskinkuchu imayna kasqanpi Jesúspi, manapuni hanaq pachaman yaykunkachu. Pichqachay ñuqanchikpa chawpinchikpi rurakunqa chayqa, manaña samasqa kaypi qhiparisaqkuchu, qhapaq kasqanchikmanta hatunchakuspa, imaymanayuqmanta, mana imapas pisiwasqanchikta nispa.
“¿Pitaq cheqaqtapuni niyman: ‘Quriyku ninapi pruebasqa kashan; p’achaykunaqmi kay pachaq mana allin ruwayninwan mana qhellichasqachu’?” Rikurqani Yachachiqniyku sutillamanta chiqap kayniyoq kasqankuta nispa p’achakuna-man señalasqanta. Chaykunata qechuspan, uraypi kaq qhellichakuyta rikuchirqan. Hinaspan niwarqan: “¿Manachu rikunki imaynatas paykuna hatunchakuspa qhellichakusqankuta, hinallataq millay llimp’i kay sapaq kasqankuta pakasqankuta? ‘¿Imaynataq cheqaq kasqanta yupaychasqa llaqtaga warmi mana allin puriqman tukurqan!’ Taytaypa wasin rantiy rantispa negociona wasiman tukusqa, maymantachus Diospa presencia-ninwan hatun k’anchaynin ripukunña! Kayraykun pisi kallpa kan, kallpataq mana kanchu.’” Testimonies, volumen 8, 249, 250.
Chay pasajepi, Jeremiaspa tantakuynin burlakuqkunaqa Laodiceamanta runakuna hina reqsichisqa kanku, paykunaqa mana yuyayniyuq sipaskuna kanku.
“Iglesiapa kasqankaynin, mana yuyayniyuq sipaskunawan rikuchisqa, Laodicea kasqankaymanta hina rimarisqallantaqmi.” Review and Herald, August 19, 1890.
Waqsinnin sipaskuna aswan sut’inchakunku medianoche qapariy chayamunanpi aceite mana kanqankuta, maypachachus chaskinku pantasqa yuyayta, kikinkupa ñawpaq akllakusqanman hina mayqin ñanta hap’inankupaq, Jeremiaspa ñawpa ñankunata ichaqa mana chaskispa. Chay ñawpa ñankunapim samaypas kawsariypas tarikunan, chay samay kawsariywan kuskatas qhepa para kasqa.
“Qhawarichiwarqani karqan kinsa kaq angelpa willakuynin tukukuq tiempo-man uraykama. Diospa atiyninmi llaqtanpa hawanpi samaykusqa karqan; paykunaqa llamkayninkuta hunt’asqaña karqanku, ñawpaqninpi kaq sasachakuq horapaqpas wakichisqaña karqanku. Chaskirqankun qhepa para-ta, ichaqa Señorpa qayllanmanta musuqchasqa samayta, hinaspa kawsak testimoniupas kawsarichisqa karqan. Qhipa hatun willakuyqa maypiña waqyasqa karqan, chaymi kay pachapi tiyaq runakunata kuyuchispa phiñachirqan, paykunaqa chay willakuyman mana chaskiqkuna kasqankurayku.” Early Writings, 279.
Santo Espíritu jich’apiy llamk’aynin tiemposmi sinch’i pantasqa yuyay jich’apiyku mana yachaq Laodiceapi virgenkunaman, paykunaqa manam cheqaqta munankuchu, chayraykum llullata akllarqanku cheqaqpa rantinpi iñinankupaq. Cheqaqta chinkachiyqa kamachikuyta chinkachiywan kikinchasqam, Diospa kamachikuyninqa paypa profético kamachikuyninkunapi incarnasqam kachkan.
“Apocalipsisqa mana musuq imatapas ruranachu, nitaj musuq imatapas kamarinachu, aswanqa runakunaman mana riqsisqa kasqanta, rikuchisqa kaptinraq, chayta rikuchiymin. Evangeliopi kaq hatun wiñay cheqaqkunaqa allinta mask’aspa, Diospa ñawpaqenpi kikinchikta pisiyman churaspa, sut’inchasqa kanku. Humilde cheqaqta mask’aqpa yuyaynintaqa divino Yachachiqmi pusayku; Santo Espíritu pusayninwanmi Simipa cheqaqkunaqa payman riqsichisqa kanku. Chhaynapi pusasqa kaymanta aswan aswan chiqaq, aswan atiniyuq yachay ñanqa manam kanchu. Salvadorpa prometesqan karqa: ‘Pay, cheqaq Espíritu hamuptinqa, llapa cheqaqmanmi pusasunkichik.’ Santo Espírituta qusqanraykunmi Diospa Siminta entiendenchik.”
“Salmistaqa qillqanmi: ‘Imanawanmi wayna runaqa ñanninta mayllakunman? Simiykita kasukuspan. Tukuy sonqoywanmi mask’ayki: ama saqeychu kamachikuyniykimanta pantanayta.... Ñawiykunata kichariy, leyki ukhumanta admiraypaq kaqkunata rikunaypaq.’”
“Yachachisqanchikmi kachkan chiqaqta maskhananchikpaq pakasqa quri qhapaq hina. Señorqa chiqaqta cheqaq sonqowan maskhaqpa yuyayninta kicharin; Santo Espírituñataqmi atichin Payta, revelaciónpi kaq chiqaqkunata hap’inanpaq. Kaytan salmista nin, ñawinkuna kicharisqa kananpaq mañakuspan, kamachikuypi admiraypaq kaqkunata rikunanpaq. Almaqa Jesucristoq allin kayninkunata munaywan waqyaspanqa, yuyayqa atichisqa kan aswan allin pacha gloriankunata hap’inanpaq. Diosmanta Yachachiqpa yanapayninllawanmi Diospa Siminpa chiqaqninkunata entiendenchik. Cristoq yachay wasinpi yachakunchik llamp’u sonqoyoq, pisi kaq hina kananchikpaq, imaraykuchus chaskichisqa kanchik Diosta yupaychaspa kawsaypa pakasqa kaqkunata entiendenanchikpaq.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.
Qhepa paraqtamanta willakuyta utaq qhepa paraqtapa ruwayninta qhispichiyqa Diospa kamachikuyninta qhispichiymin. Jeremías nirqan: “manam uyariqkuchu simiykunata, nitaq kamachikuyniyta, aswanpas qhispiychkan,” nispa; chaypiqa Oseaswan acuerdan.
Llaqtay runakuna yachay mana kaptinmi chinkachisqa kanku: qan yachayta wikch’upusqaykimanta, ñuqapas qanta wikch’upusaqmi, ama ñuqapaq sacerdote kanaykipaq: qanpa Diosniykip ley-ninta qunqarpusqaykimanta, ñuqapas wawaykikunata qunqarpusaqmi. Oseas 4:6.
Yachayta mana yuyaysapa runakuna qhispichkanankuta mana munasqankuqa yachaypa yapakusqanmi, chaytaq Daniel reqsichin tukukuy pacha chaypi rikhurimusqanta. Tukukuy pachapi, 1798 watapi, hinaspa chaymanta huk kutitaq 1989 watapi, huk yachay yapakusqa karqan, chaytaq Dios akllasqan willakuqwan sut’inchasqa karqan, pay iskay chay kikinkuna rikch’akuq miraykunapa sapinkunata sayarichkaptin. Chay sapin cheqaqkunaqa wakin Bibliamanta kamachiykunawan allinchasqa karqanku, chay kamachiykunaqa sapa historiaq akllasqa willakuqninman sut’inchasqa karqan; chay sapin cheqaqkunataq Jeremiaspa ñawpa ñankuna kanku, hinaspa paykunaqa qhepa tukuypi chawpi tuta willakuypa hinaspa hatun qapariypa willakuyninpi aceite nisqata tukupaypi sayarichiq cheqaqkunam kanku. Qhepa paraqa, pachak tawa chunka tawa waranqa sellakusqan historiapi Chawpi Tuta Qapariy willakuyta paqarichin; chaymanta qhipamanqa, Diospa huk wak lloq’esninta, Babiloniapiraq kachkashaqta, huñunankupaq historiapi hatun qapariy willakuyta paqarichin. Qhepa paraqa huk willakuypas, hinaspa chay willakuyta paqarichiq ruway ñanpas kikinmi. Danielpa yachay yapakusqanqa kimsa ñiqi pruebay ruwayta qallarin.
Hinaspan ñirqan: “Puriyki, Daniel; kay simikunaqa wisq’asqa, sellasqa kachkan p’uchukay pacha chayamunankama. Askha runakunan q’umyachisqa kanqaku, yuraqyachisqa kanqaku, hinallataq suyasqa kanqaku; ichaqa mana allin runakunaqa mana allinta ruwaspaqmi ruwanqaku. Mana mayqin mana allin runapas entiendenqachu; yachaqkunaqa ichaqa entiendenqaku.” Daniel 12:9, 10.
Danielpa mana allin ruwaqkunaqa Mateopa mana yuyaysapa sipaskunakunam, paykunaqa akllanku Laodicea hina kawsayniykuta hap’ipakuyta. Chay kawsayniyku rikurimun Danielpa kimsa pruebankunamanta kimsakañan ñiqinpi, maypim yachaysapakuna hinallataq mana allin ruwaqkunapas pruebasqa kanku. Qhipa pruebaqa maypim taripay rurakapun, iskaynin ayllukunataq rikuchinku wirayuqchu manachu kasqankuta.
“Kaymi rikch’ayninkuna yachachin, taripay qhepapiqa manam kanchu ima probaciónpas. Evangelio llamk’ay tukukuptinqa, chaymanta chaylla allinkunawan mana allinkunawan rakisqa kay hamun; sapanka clasepa destinonpas wiñaypaqmi takyasqa qhiparin.” Christ’s Object Lessons, 123.
Kimsa kaq pruebapi rikch’ariy ruwanakuyqa yupaychakuqkunata reqsichin, mana yuyayniyuq Laodicea runa kasqankuta utaq yachayniyuq Filadelfia runa kasqankuta. Qhipa pruebanqa hunt’asqa kachkan qhipa para willakuywan kuska, chaymi qhipa paraq metodologianwan sut’iman orqosqa karqa. Pipas qhipa paraq metodologianta chinkachin chayqa, huk alma chay hina kayman churakun, chaymanta mana atinchu qhipa paraq willakuyninta entiendenanpaq. Willakuypas metodologiapas, Isaiaspa nisqanman hina, qhipa prueba kasqankuta reqsichin.
¿Pitataq yachayta yachachinqa? ¿Pitataq yachachisqanmanta entiendenanta ruraranqa? Ñuñumanta qichusqa, chuchumanta karunchasqa runakunatam. Kamachikuyqa kamachikuy patapim kanan, kamachikuy patapin; siq’iqa siq’i patapim kanan, siq’i patapin; kaypi pisillata, chaypipis pisillata. Imaraykuchus akllusqa simiwan, huk rimaywanmi kay llaqtaman rimarinqa. Paykunamanmi nirqan: “Kaymi samay, sayk’usqata samachinaykipaq; kaymi musyachiykunaq kawsariynin”; ichaqa mana uyariyta munarqankuchu. Chayraykun Señorpa siminqa paykunapaq karqan kamachikuy patapi kamachikuy, kamachikuy patapi kamachikuy; siq’i patapi siq’i, siq’i patapi siq’i; kaypi pisillata, chaypipis pisillata; purinankupaq, qhipaman urmankupaq, pakisqa kanankupaq, toqllapi hap’isqa kanankupaq, hinaspa apasqa kanankupaq. Chayrayku Señorpa siminta uyariychis, qamkuna asipayasqa qhari runakuna, Jerusalénpi kay llaqtata kamachiqkuna. Imaraykuchus qamkuna nirqankichis: “Wañuywanmi rimanakuyta rurasqayku, uku pachawanmi allin yuyaypi kashaqku; llumpay muchuy hina maqay pasaptinpas manam noqaykuman chayamunqachu; llullakuytam pakakunayku hina churakusqayku, llulla kay uramanmi pakakusqayku.” Chayrayku Señor Diosmi nin: “Qhawariy, Sionpi huk rumi cimentopaq churani, pruebasqa rumi, ancha chanin esquina rumita, sinchi cimientota: pipas paypi creenqa, manam usqhayllachu purinqa. Hinallataq taripayta tupuna siq’imanmi churasaq, chiqap kaytataq plomada-man; chikchiqa llullakuy pakakunata picharinqa, unuqa pakakuna cheqata llumpayta hunt’arinqa. Wañuywan rurasqaykichis rimanakuyqa p’akisqam kanqa, uku pachawan acuerdoykichistaq manam sayanqachu; llumpay maqaq muchuy pasaptin, chaymi paywan sarusqa kankichis.” Isaías 28:9–18.
Profecía bíblicaq “castigota llimp’isqa lluqsimuynin” nisqaqa domingo p’unchaw kamachiy crisispa wiñayllam purisqanmi, chayqa qallarin mana unaypi hamuq Estados Unidos nisqapi domingo p’unchaw kamachiywan. Chay mana yuyayniyuq, millay Laodicea runakuna, “cheqaq kayman munakuyninta” mana hap’iqkuna, chayrayku yachaypa yapakuyninta qechuqkuna, creenku “castigota llimp’isqa lluqsimuynin” mana “hamunqachu” paykunaman, imaraykuchus, wakin imakuna ukhupi, paykuna akllarqanku Romaq huk unanchanapa llulla sut’inchasqanta profecía bíblica ukhupi chaskiyta. Chayta ruwaspaqa, kikinkupa profético cimientonpi sayasqa huk llulla profético modelo ruwarqanku. Paykunapa cimientoqa aqupi sayasqam, chay aquqa achka ñut’u rumikuna ñit’isqa tantasqanta rikuchin. Yachaysapaqkunapa cimientoqa huklla Rumi patapin sayasqam.
Diospa qowasqan graciaman hina, ñoqa, yachaq kamachiq wasichaq hina, cimientota churarqani, hukñataq chay patapi hatarichin. Ichaqa sapa runa allinta qhawachun imaynatas chay patapi hatarichin. Huk cimientotaqa manam pipas churayta atinchu, ña churasqa cimientomanta huktaqa; chayqa Jesucristo kashan. Kunanqa pipas kay cimientopa patanpi qorita, qolqeta, ancha chanin rumikunata, kaspita, ichhuta, q'achuta hatarichin chayqa; sapa runapa ruwasqanmi rikuchisqa kanqa, p'unchawmi chayta sut'inchanqa; ninaqwanmi rikuchisqa kanqa, hinaspan ninam sapa runapa ruwasqanta imayna kasqanmanta pruebanqa. 1 Corintios 3:10–13.
Llulla cimientokunaqa chiqap cimientowanmi tupachisqa kanku, chaymi Cristo Jesús—Rumi. Chiqap utaq llulla cimientoqa rikuchikun Danielpa kimsa pruebankunamanta qhipa kaqpi. Chayqa “ninawanmi sut’ichisqa kanqa”—Pactopa Qelqasaqenpa ninanwan, paymi usqhaylla hamunqa Templonman. Chaymantataq huk clase rikurimun, wañuywan pactota rurakusqankuta; huk clasepas rikurimun, kawsaypa pactonta rurakusqankuta.
Qhawariychisqay, ñoqaqa kachasaq willakuy apaqniyta, paymi ñanniyta wakichinqa ñawpaqniypi; hinaspan Señor, mayqentaq maskhashankichik, usqhayllam hamunqa templonman, arí, tratopa willakuy apaqnin, mayqenpi kusikunkichik; qhawariychisqay, payqa hamunqañam, nispa nin Tukuy Atiyniyuq Señor. Ichaqa, pim atipanman hamuynin p’unchawta awantayta? pim sayanman rikurimuptin? imaraykuchus payqa k’anchariq nina hina, hinallataq p’achakuna mayllaq lliklla hina. Paymi tiyaykunqa qullqita qhatiq hina, ch’uyanchakuq hina; Levípa churinkunataq ch’uyanchanqa, qoriwan qullqiwan hina qhatiqta qhatiq, ch’uyata ch’uyanchaspa, chayhina Señorpaq chiqap kaypi haywarikuyninkuta haywanankupaq. Chaymantataq Judápa, Jerusalénpa haywarikuyninqa Señorpaq sumaqmi kanqa, ñawpaq p’unchawkunapi hina, unay watakunapi hina. Hinaspan qankunaman qayllayamusaq juzganaypaq; utqaymanta testigom kasaq layqakunapa contra, waqllikuqkunapa contra, llulla jurakuqkunapa contra, jornalninta mich’aqkunapa contra, viudata, wakchata ñak’ariqkunapa contra, karu llaqtamanta hamuqta derechomanta q’ewiqkunapa contra, hinaspa mana manchakuwankuchu ñoqata, nispa nin Tukuy Atiyniyuq Señor. Malaquías 3:1–5.
Rimanakuypa Kachaqninqa taripaypi qayllamun, Danielpa pruebanakuy ruwanakuy kimsa kaq pruebayman chayaninpi, yachaqkuna hinaspa mana allinkuna pruebachisqa kaptinku. Danielpa kimsa pata pruebanakuy ruwanakuyqa pacha tukukuypi qallarin, Danielpa libron kicharisqa kaptin hinaspa yachay yapakusqa kaptin. Chay yachay yapakusqaqa sut’iman apasqa kan akllasqa kachaqpa llamkayninwan, paymi waqra waqachin. Chay kachaqtaq Malakías sutichan “kachaq” nispa, “ñanta wakichiq” nispa, Rimanakuypa Kachaqnin hamuqmanta ñawpaqpi; paymi ninawan rikuchin pichus Paywan rimanakuyman yaykusqa kasqanta, utaq pichus wañuywan rimanakuy ruwanata akllasqanta. Millerita historiapi Cristoqa usqhaylla templonman hamurqan 22 de octubre de 1844 p’unchawpi, huk señalta hina, chaymi utqay hamuq domingo kamachiyta ñawpaqta rikuchin.
“Cristopa hamuqnin, noqanchikpa Hatun Sacerdoten hina, aswan ch’uya cheqman, santuarioq pichanankama, Daniel 8:14pi rikuchisqa; Runaq Churinpa hamuqnin Unay P’unchayniyoqman, hina Daniel 7:13pi rikuchisqa; hinallataq Señorpa hamuqnin Templonman, Malaquías willakusqanman hina ñawpaq willasqa, chaykunaqa kikin ruwayllamanta willakuqkuna kanku; chaytaqmi novioq casarakuyman hamuqninwanpis rikuchisqa, Cristo chunka sipaskunamanta yachachikuyninpi nisqanman hina, Mateo 25pi.” The Great Controversy, 426.
Danielpa kinsa qimsa pruebanmanta qhipaqqa pasakunanmi qayllapi hamuq domingo leypi, hinan Paktopa Chaskiqnin chayamun ninawan rikuchinapaq piqa kawsaywan utaq wañuywan pactota rurashqa kasqanta, chaymi Levitakunaq contexto-pi churashqa kachkan. Malaquías Mateo-pa yuyaysapa, mana yuyaysapa virgenkunata willarqa — Juanpa Laodicea runakunata, Filadelfia runakunata, hinaspa Danielpa yuyaysapa, millay runakunata — nispa, iskaynin huñukunapas ninawan pruebarqakunku, chaymantaq sut’inchakun piqa Levitachu kasqan, mana utaq Levitachu kasqan.
Leví runakunaqa quri torokunapa iskay hatun hatarikuyninpi cheqaq sonqowan sayaqkunapa unanchaqninkum. Ñawpaq hatarikuyninqa Aaronpa hatarikuyninmi karqa, iskayñiqinñataq Jeroboampa hatarikuyninmi karqa. Iskay ejemplopinpas Leví runakunaqa cheqaqkunata reqsichirqanku, hinallataq iskaynin ejemplokunapas ishkay testigotam qun Leví runakunawan unanchasqa huñuypa cheqaq kayninmanta, utqaylla hamuq domingo ley pacha. Aaronqa huk quri torotam rurakurqa. Quriqa Babiloniapa unanchanmi, torotaq uywaqa huk bestiapa imagenmi. Chaymantaqa huk raymitam churakurqa, mana yuyayniyuq runakunataq q’ala kachkaspa toropa muyuriqninta tusurqanku. Tukuy hatarikuyninkuqa Moisesta, akllasqa kachaqninta, mana chaskisqankupi sayasqa, hinaspa chaywan kallpachasqa karqa.
Hinaptinmi Moisés Aaronta: “¿Imatataq kay llaqta rurarqusunkiman, hina hatun huchata paykunaman apamunaykipaq?” Aarónñataq nirqan: “Ama señorniypa piñakuyninqa rawraychu. Qamqa reqsinkim kay llaqtata, mana allinman qispisqa kasqankuta. Paykunaqa niwarqanku: ‘Dioskunata ruwayku, ñawpaqniykuta rinqakuqta; kay Moisésmantaqa, Egipto suyumanmanta orqomuwarqanchik chay runamantaqa, mana yachanchikchu imanasqanta’ nispa. Chaymi noqaqa paykunata nirqani: ‘Pipas qoriyuq kaqkunaqa qechuchunku’ nispa. Hinaqtinmi qoyuwarqanku; noqataq ninaman wischurqani, chaymantaq kay becerro lloqsiramurqan.” Moisésñataq llaqtata qhawaykuspa, q’alalla kasqankuta rikurqan; (Aarónmi paykunata q’alalla rikurichisqa, awqankunapa ñawpaqenpi p’enqayman chayanankupaq.) Chaymi Moisés campamentopa punkunpi sayarispa nirqan: “Pitaq Señorpa favorninpi kaq? Hamuchun noqaman.” Hinaqtinmi llapa Levípa churinkuna payman huñunakumurqanku. Paykunatataq nirqan: “Israelpa Señor Diosninmi kaynata nin: ‘Sapa qhari espadanta ch’akatanman churakuchun, campamento ukhunta punkumanta punkukama purispataq, sapa runa wawqinta wañuchichun, sapa runa masinta, sapa runa runamasinta ima’ ” nispa. Levípa churinkunaqa Moisespa nisqanman hina rurarqanku; chay p’unchaytaq llaqtamanta kimsa waranqa qharikuna hina wañurqanku. Éxodo 32:21–28.
Tusuqkunaqa Laodiceamanta runakuna karqanku, paykunaqa “q’alala kayninkupa p’enqayninta” rikuchirqanku; chayqa soqta plagaq willakuyninmi, kunan pacha Romaq kimsa-rikch’aq hukllachasqa kasqanta allinta entiendenapaq nisqa willakuy: dragón hina, bestia hina, llulla profeta hina. Chay willakuyqa sinchita contradecín Uriah Smithpa sapallanman sayasqa interpretación privadanta, chaymi soqta plaga wan Armagedónwan tinkisqa cheqaqkuna taqmasqa.
Paykunaqa Laodicea hina kasqankuta rikuchispa, akllasqa kachamuyoqpa atiniynta mana chaskirqankuchu, hinaspataq kikillan chinkasqa yuyayniyoq kasqankuta rikuchirqanku, imaynachus paykunaqa satanáspa unanchasqan “sapa p’unchaw” nisqata akllakuspa Cristoq santuarionpi ministrakusqanmanta diospa unanchasqan hina reqsichikunku chaykunawan. Qespichisqa kayninkuta huk unanchasqa diosmanmi qosqanku; ichaqa yupaychasqanku diosqa Egiptopa diosninpa unanchasqan karqa, Egiptoqa dragónpa unanchasqanmi. Imaynachus Laodicea Adventismopepas karqan, chhaynaqa cheqaq kayta mana chaskirqankuchu: “sapa p’unchaw” nisqaqa pagano Romaq, dragónpa, unanchasqan kasqanta; hinaspataq satanáspa unanchasqanta Cristoq unanchasqan hina reqsichirqanku.
Runaq churin, uyaykita churay Egipto suyupa rey Faraonpa contranman, paypa contran willakuy, hinallataq llapa Egiptopa contran. Rimay, nispa: Kayhinan nin Señor Dios: Qhawariy, qanpa contraypin kani, Egipto suyupa rey Faraón, mayuyninkunapa chawpinpi sirikuchkaq hatun amaru, mayqinchus nirqan: “Mayuyqa noqap kikinmi, noqataqmi payta ruwarqani noqapaq.” Ezequiel 29:2, 3.
Aarónpa contranpi sayaqkunaqa llullakuyta iñirqanku: qori becerro nisqapi rikuchisqa dragónpa huk unanchaqninmi Egiptomanta watasqa kayninkumanta qespichirqan Diosninku kasqanta. Laodicea Adventismoqa hinallataq llullakuyta iñin: pagano Romaq (dragónpa) huk unanchaqnin, “sapa p’unchaw” nisqapi rikuchisqa, Cristopa huk unanchaqnin kasqanta, paypa ruraynintaq hanaq pacha santuario ukhupi ministerionpi runakunata huchapa watasqa kayninmanta qespichiy kasqanta. Hinallataq akllasqa kachaqtaqa chinkachirqanku, imaynachus Laodicea Adventismoqa “sapa p’unchaw”pa unanchaqninmanta churanakuypi chinkachirqan hina.
Laodiceamanta Adventismopa ñawpaq mirayninpi (1844manta 1888kama), hinaspan qhespichirqanku Millerpa rurasqanta, qanchis pacha nisqakunata riqsichisqanmanta. Iskay ñiqin mirayninpi (1888manta 1919kama), qallariirqanku “sapa punchaw” nisqa cheqaq kayta qhespichiyta. Kimsa ñiqin mirayninpi (1919manta 1957kama), kutirirqanku apostata protestantismopa yuyayninman, maypin “llaqtaykimanta suwaqkuna” nisqaqa Antiochus Epiphanes kasqanta yachachin. 2001 watapi, setiembre killapa 11 p’unchayninpi, Bibliapa profecianpi Islampa ruwanasqanta qhespichirqanku, chay p’unchaypi kimsa ñiqin ay nisqa chayamuchkaptin. Chay tawa cheqaq kaykunataqa Millermi sayachirqan, Habacucpa iskay tablankunapim rikuchisqa kanku, sapankataq Millerpa rurasqanmanmi t’ikrasqa kanku, paytamana Hermana White “akllakusqa huknin” nispa sutichan.
Jeroboampa hatarikuyninqa qallarin, chay chunka ayllukunamanta ruwasqa hanaq llaqtapa qallariyninpi, paykunaqa Jeroboamtam ñawpaq reysinkuta ruwakurqanku. Jeroboamqa iskay quri becerrokunata ruwarqan, huknintataq Betelpi churarqan, “Diospa wasin” nisqapi, huknintataq Danpi, “taripanakuy” nisqapi. Betelwan Danwan kuskanmi iglesiata (Betel) hinallataq estadotapas (Dan) tinkuchinku. Aaronpa hatarikuyninwan hinallataq, becerro kunaqa qurimanta ruwasqa karqanku, Babiloniapa unanchaqnin kaspa, iskayninkutaq huk bestiapa rikchaynin karqanku. Aaronwan hinallataq, Jeroboamqa wata sapa raymita kamachirqan, becerrokunatataq chay dioskunam kasqankuta nispa reqsichirqan, paykunam Diospa llaqtanta Egiptomanta orqomurqanku nispa.
Hinaspam Jeroboam sonqonpi nirqan: Kunanqa kay qhapaq suyuqa Davidpa wasinmanmi kutinqa. Sichus kay runakuna Jerusalén llaqtapi Señorpa wasinman lluqsispa qarpaykunata ruwanankupaq rinman chayqa, kay runakunapa sonqonmi yapamanta señorinkuman kutinqa, Judá suyupa qhapaqnin Rehoboamman; hinaspam wañuchiwankuman, hinaspa Judá suyupa qhapaqnin Rehoboamman kutipankuman. Chayraykum qhapaqnin yuyayman churakuspa iskay qorimanta becerrokunata ruraspa paykunata nirqan: Ancha sasam qankunapaq Jerusalénman lluqsiyqa; qhawariy, Israel, kaykunam diosniykikuna, Egipto hallp’amanta horqosuqniykikuna. Hukninta Betelpi churarqan, huktaq Danpi churarqan. Kay ruwayqa huchaman tukurqan; runakunam hukninpa ñawpaqenman yupaychanankupaq, Dan kama, ripurqaku. Hinaspam alto lugarespa wasinta rurarqan, sacerdotekunatapas runakunapa pisi aswanmanta akllaspa churarqan, mana Levípa churinkunamanta kaspapas. Hinaspam Jeroboam pusaj killaqpi, killaq chunka pichqa p’unchawninpi, Judápi kaq raymiman rikch’akuqta, huk raymita kamachirqan; hinaspam altarpim haywarqan. Chayhinatam Betelpipas rurarqan, rurasqan becerrokunaman qarpaykunata haywaspa; hinaspam Betelpi churarqan rurasqan alto lugarespa sacerdotekunata. Chayraykum Betelpi rurasqan altarpi haywarqan pusaj killaqpa chunka pichqa p’unchawninpi, kikillan sonqonmanta yuyasqan killaqpi; hinaspam Israelpa churinkunapaq huk raymita kamachirqan; altarpitaq haywarqan, inciensotapas rupachirqan. 1 Reyes 12:26–33.
Jeroboamqa “sonqonman yuyayninpi kamasqa,” nisqaqa rikuchin Uriah Smithpa llamkayninta, paymi haykurichirqan huk “sapaq sut’iqchasqa yuyayta” mayqinwanpas profetiku modelonta sayarichinanpaq. Jeroboamqa Aarónpa qatiyninta qatikurqan, chaymi pantasqata qawarichirqan Egiptopa huk diosninta cheqaq Dios hina. Aaronwan Jeroboamwan rurapusqanku diosqa sayarqan Romaq iskay uya kayninta rikuchiq huk unancha pantasqa apaychasqa kasqanpi, estadopi kamachiywan iglesiapi kamachiywanpa unanchan hina. Aaronpas Jeroboampas sut’inchasharqanku dragónpa atiyninpa huk llimphita, uywapa llimphinpa unanchasqanwan. Chayrayku, iskaynin chay santu rebeliónmanta willakuykunaqa rikuchin Diospa llaqtanpa hatun pruebanta, mayqenwan wiñay kawsayninpa destino-ninpaq kamachisqa kanqa. Chay pruebanqa, inspiración nisqanman hina, uywapa llimphinpa rurasqanpa pruebanmi.
Roma sutipi “llaqtayki runakunapa suwaqkuna” nisqa unanchaqmanta ñawpaq ch’aqwayqa, 1843 watapi ñawpaq kamachiqkunapa siq’ichasqa tablaman chayasqa, Antiochus Epiphanesmi suwaq kasqanta nispa rimanakurqan, “suwaqkunaqa Roma kanku” nisqa cheqaq kaypa rantinpi. Chay ñawpaq ch’aqwayqa qhipa ch’aqwayta rikuchirqan, maypichus kunanqa “llaqtayki runakunapa suwaqkuna” nisqaqa Estados Unidosmi kanku, manataq Roma-chu, nispa rimanakushan. Ichaqa Daniel chunka hukniyuqpi, chunka versículomanta pichqa chunka versículokama, Antiochusqa Estados Unidospa unanchaqninmi; chayrayku qallariy llullakuypas, tukukuq llullakuypas, pichus rikuchisqa kashan nisqamanta, hukllam kanku.
Antíoco ima p’unchaykunapi imata sut’inchasqanmanta tutayaywan ch’aqwayqa, bestiapa rikch’ayninmanta ch’aqwayta paqarichin, Aarónpa Jeroboampa hatarikuyninkuna hina. Bestiapa rikch’ayninmanta ch’aqwayqa chay kikin pachapi rikhurin, Diospa llaqtanpaq hatun prueban bestiapa rikch’ayninpa ruwaynin kasqan pachapi.
“Señorqa sut’ita rikuchiwashan uywaqa rikch’aynin rurasqa kananta manaraq gracia p’unchawkuna tukukunankama; chayqa Diospa llaqtanpaq hatun prueban kananrayku, chaywanmi wiñay kawsayninkupa destino nisqan decidisqa kanqa. Qampa sayaynikiqa ancha pantasqa, mana tupaqchasqa imaymanakunamanta chaqru-chaqrumi, chayrayku pisillanmi pantachisqa kanqaku.
“Apocalipsis 13 nisqapi kay yachachiyqa sut’ita qhawaykuchisqa kachkan; [Apocalipsis 13:11–17, citado].”
“Kaymi pruebananmi Diospa llaqtan runakuna sealasqa kanankupaq ñawpaqta kapunan. Llapa paykuna Diosman cheqaq kasqankuta rikuchispa kamachikuyninta waqaychaspa, hinaspa llulla sábado chaskiyta mana munasqankurayku, Señor Dios Jehovápa unanchan uraman churakunku, hinaspa kawsaq Diospa sellonta chaskinkaku. Hanaq pacha paqarisqa cheqaqta saqespa, domingo sábadota chaskiqkunaqa, bestiapa señalta chaskinqaku.” Manuscript Releases, volume 15, 15.
Paníq Whiteqa, “sapa p’unchaw” nisqapa Millerpa qhawariyninta, mana cristianokuna Roma nisqaman rikch’akuq kasqanta, allinchaspa chaskirqan chayqa, nirqanmi 1844 watamanta pacha, “huk qhawariykuna”, ashka rimaypi, chaskisqa kasqankuta, chaykunataq “tutayayta, ch’usaqyachiytawan” apamurqanku. “Sapa p’unchaw” nisqamanta llulla qhawariykuna paqarichisqan pantasqa ch’usaqyachiyqa, mana cristianokuna Roma nisqapa unancha kasqanman hina, “llaqtaykipa suwaqkuna” nisqawan, Roma nisqawan Romapa rikch’ayninwan chawpipi t’aqanakuymanta pantayta, tutayaytawan paqarichin.
Romaq unanchaqninpaq huk unanchamanta ñawpaq chaymanta qhipa churanakuykunaqa karqan ñawpaq rimanakuy llaqtawan, paykunaqa saqisqa karqanku, hinallataq chay pacha Diospa musuq pactopi llaqtan tukuqkunawan. Chay churanakuyqa yaykurqan mana munayta kamasqa grammar pa kamachikuyninkunaman kamachisqa kayta; chhaynaqa, chunka tawaq versículopi “hinallataq” nisqa simiqa Protestantekunaq mana chaskisqan karqan, chayrayku suwakunaqa kikin atiyniyuq kananpaq ñawpaq versículokunapi rikuchisqa atiyniyuqwan nispa nirqanku.
Chayqaqa qelqakunaq mana allin qhichuyayninta rikuchkarqa, Antíocoqa “suwa runakuna” kanman hina kallpachakusqa kaptin. Chayqa huk sapa yuyayman hina qhawariy karqa, imaraykuchus llapa llulla yachachiy, cheqaq kayman awqanakuq, huk sapa yuyayman hina qhawarisqallam. Kikin ch’aqwayqa huk saphi cheqaq kayman tukurqa, imaraykuchus chayqa 1843 watapi ñawpaq puriqkunapa cartankupi qelqasqa karqa. Chay cartaq yuyaychasqa sayachisqan yuyaychasqa kallpawanmi “suwa runakuna” nisqata Romaq unanchaqnin kasqanta takyaspa chiqancharqa, hinallataq cheqaq kaypa ancha ch’anin kasqanta hatuncharqa, imaraykuchus yachachiyta mana chaskiyqa iskaynintam mana chaskiy karqa: saphikunatawan Profecía Espírituypa atiyninta.
Llaqta masiykikunapa suwaqninmanta allin hamut’ay, Roma-ta rikuchispa, chaymanta yapasqa profetakunaq unanchana patrunman, mayqentachus angelkuna qorqanku William Miller-man, imaraykuchus chayqa acuerdopi karqa profetika patrunwan pay hamut’arqa hinaspa qhawayman churarqa; chayqa kaymi karqa: ñawpa Roma pagana hinaspa Roma papal nisqaqa tukuy profetika aplicacionninkunapa tiyana simin karqaku.
Uriah Smithpa sapallan yuyayninmi, Daniel qhapaq chunka hukniyuq qillqapi kimsa chunka suqta versículopi “norte llaqtapa reyninta” Francia nisqaman reqsichispa, hinaspataq tawa chunka versículopi Turquía nisqaman, iskay pantasqa reqsichiykunata ruwarqan “norte llaqtapa rey” nisqapaq. Smithpa 1863 watapi cimientokunata chinkachisqanqa, huk ñawsayayta paqarichirqan, chaymi mana saqerqanchu profecíapa aswan saphiyuq kamachikuyninta rikuyta; chayqa kaymi: Cristopa pacha chimpapiqa profecía qawarichirqan kunan pacha espirituales kaqkuna, ñawpaq pacha literal kaqkunawan rikch’achisqa kasqankuta. Pabloqa sut’ita yachachirqan kay chiqaqta, rimarispa imaqa ñawpaqta hamuq kasqanta literal, hinaspataq qhipaman espiritual kasqanta.
Ichaqa mana ñawpaqtaqa karqanchu espiritukunaq kaqninqa, aswanqa natural kaqmi; chaymanta qhipataqmi espiritukunaq kaqninqa. 1 Corintios 15:46.
Smithqa pactopi aylluman karqan, paykunam Diospa llaqtanman tikrarqanku apostata protestantismota rantinankupaq; ichaqa payqa paykunapa hatarikuyninkuta qispichirqan, qanchis kuti nisqata rechazaspa, hinaspa 1863 watapi lurasqan chartninta yaykuchispa. Sapallan yuyayman hina qhawayninta churaykuspan, Apocalipsis chunka soqtayuq kapitulumanta Armagedonpa llullaq hamutayninta paqarichirqan; chayqa huk prueba kasqanmi Romapa allin hamutaynin chiqap kasqanmanta.
Llunkaqkunamanta ñawpaq ch’aqwaypi, Smithqa chay chunka sipaskunamanta rimay yuyaychasqapa ñawpaq hunt’akuyninwan chaskisqa kaqkunata rikuchirqan. Chay hinaqa, norte llaqtapa qhapaqninmanta paypa sapan qhawariyninwan, 1856 watamanta 1863 watakama pasasqa kasqanku, hinaspa Laodicea sutiyuq qanchis punchawpa Adventista Iglesiaman tukusqanku, chay pacto llaqtata pay rikuchin. Imaynan Protestantekuna llunkaqkunamanta ch’aqwaypi kasqanku hinallataq, Smithqa chay qillqasqa pasajepa gramatical autoridadninta mana yupaycharqachu, imaraykuchus payqa chayta sapan interpretacionninwan q’iwirqan; gramaticalmantataq, kimsa chunka hukniyuq versiculomanta tawa chunka pichqayuq versiculokama, norte llaqtapa qhapaqninqa sapa kuti hinallataq papal atiyllam.
“sapa p’unchaw” nisqap rimanakuyninwanqa, llullakuykuna yaykurqanku Adventista historiapi Willie Whitewan A. G. Daniellswan, ñawpaq protestante yuyayta sayachinankupaq, mayqinchus “sapa p’unchaw” nisqa Cristoq santuariopi ministerionta rikuchisqanta nin. Chay sapa historiataqa Habacucpa Tablaskunapi reqsichisqaña kashan, ichaqa ancha allinmi reparanapaq chay mana cheqaq testigota, mayqinchus mana allin yuyaypa wiñachisqanwan sayachisqanwan kuska kashan; imaraykuchus cheqaq hamut’ayqa Millerpaq reqsisqa karqan 2 Tesalonicensespi, maypichus asuntoqa tinkuchiy kashan cheqaqta munakuqkunawan llullata iñiqkunawan.
Sapa punchawpi rurasqa nisqamanta churanakuyqa, hukmanta hukman yachayta yapamun, Romaq qhipa churanakuyninqa Santo Espíritu pampachisqa pacha tiempopi pasasqanta. Santo Espírituq hanaqmanta ichhuykusqan hinallataq, uraymanta huk atiyniyoq sayarin hinaspa chaskiqninkunata hapin, paykuna Diospa atinmi kasqanta yuyaspa chaskiptinku, ichaqa chayqa sinchi pantachiyllam.
“Ishkay hatun atiy kallpakkuna churanakuypi llamk’ashanku, huknin ura lado-manta, huknin hanaq lado-manta. Sapa runam hukninpa utaq hukninpa pakasqa kallpachaynin uranpi kashan, hinaspa ruwasqankunam rikuchinqa mayqan samayninmantachus lluqsimunku. Kristuwan hukchasqa kaqkunam wiñaypaq Kristupa ñanninkunapi llamk’anku. Satanaswan hukllachasqa kaqkunataq pusayninpa samaynin uranpi llamk’anku, Santo Espiritupa kallpanman hinaspa rurayninman awqaq. Runapa munayninqa qespisqa saqisqam rurananpaq, hinaspa rurasqanwanmi sut’inchakun ima espirituchus sonqoman kuyuchishan. ‘Ruruyninkunawanmi reqsinkichik.’” The 1888 Materials, 1508.
“sapa p’unchaypaq” nisqapi ch’aqwaypi profetapaq kikinchayqa kaymi: dragónpa huk unanchaqninmi Cristopa unanchaqnin hina reqsisqa kanan. Cheqaq kayta mana chaskiqkunaqa, kay cheqaqta tarisqa Millerpa ruwananmanpas mana chaskisqankuta rikuchkanku; chayta ruwaspaqa Espíritu Santotapas mana chaskisqankuta rikuchkanku, hinaspataq pampachay atiy mana huchata hunt’achkanku.
Qatiq qillqapiqa, 2001 watapi septiembre killapa 11 p’unchayninmanta aswan pisi qhepataraq Romaqmanta huk ch’aqway rikhurirqan chayta hap’isunchik.
“Kunan pachaqa kawsayqa ancha chaninnaq, ancha musphaypaqmi. Tukuy imakunapa tukukuyninqa qayllañanpi kachkan. Mancharichiq ruwaykuna sapa kuti ñawpaqninchispi rikuchikuspalla mast’arinqaku; mana rikukuq kallpakunaqa llamk’achkanku, sinchi ruwayta rikuchispan. Ukhu tutayay kallpakunaqa runa yanapaqkunaman kuyurichkanku, millay runakunaqapas millay angelkunawan kuska llamk’aspa Diospa kamachikuyninkunapaq hinallataq Jesuspa iñiyninpa contranpi maqanakunku; chay pachallataq hanaqpacha huk kallpaqa kuyurichkan pichkunaq hawka kaspa Diospa yanapakuyninkunata chaskinqaku chaykunaman, Diospa llaqtanpas hanaqpacha yuyayniyuqkunawan kuska llamk’achkan. Manam imapas cheqaq, chiqap iñiymanta aswan pisillachu atipanqa llakikuyta, ñak’ariyta, kay qhipa p’unchaykunapi sapa runa alma-man chayamunanpaq, payta malliyta, pruebayta. Diosmi pakakunanchis kanan; manam atinchu confiayta rikch’akuypi, rimayllapi, ceremoniapi, utaq maypi kasqanchispi, nitaq yuyayta atinchu kawsayniyuq sutiyniyuq kasqanchisrayku pruebay p’unchaypi sayarinanchista. Tukuy kuyuchisqa kay atisqaqa kuyuchisqa kanqa, hinaspa kay qhipa p’unchaykunapa llullachikuyninkuna, pantachikuyninkuna mana kuyuchiy atisqan imakunaqa qhipariqkanku. Almata wiqay wiqay wiq’ariy wiñay Rumi-man; Cristo sapallanpim qispichikuy kanqa. Jesusqa kay kawsasqanchis p’unchaykunata nisqa sasachakuy p’unchaykuna kasqanta. Nirqan: ‘Noepa p’unchayninkuna hina kasqanman hinam Runaq Churinpa hamuyninpas kanqa. Unuyoq ñawpaq p’unchaykunapi imaynan mikhuq, upyaq, casarakuyku, warmita qukuqku kasqanku, Noe arcaman yaykusqan p’unchaykama, mana yachaspa qhipata unuyoq hamuspa llapanta aparisqankama; chay hinallataqmi Runaq Churinpa hamuyninpas kanqa.’ ‘Hinallataqmi Lotpa p’unchayninkunapi hina karqan; mikhuqku, upyaqku, rantikuqku, rantiqku, tarpukuqku, wasi ruwaqku; ichaqa kikin p’unchaymi Lot Sodoma llaqtamanta lluqsisqan, hanaqpachamanta ninawan asufriwan para hamuspa llapanta chinkachirqan. Chay hinallataqmi kanqa Runaq Churin rikuchikusqan p’unchaypi.’ ‘Runaq Churin hatun k’anchayninpi hamunqa chayqa, llapa ch’uya angelkunapas paywan kuska, chaypim k’anchayninpa tiyananman tiyaykunqa; hinaspa ñawpaqninman llapa nacionkuna huñusqa kanqaku; paymi hukmanta hukman rakinqa, michiq ovejankunata cabrakunamanta rakisqan hina: ovejakunata pañan ladonman churaykunqa, cabrakunataq lluq’i ladonman. Chaymantam Reyqa pañan ladonpi kaqkunata ninqa, Hamuychik, Taytaypa saminchakusqan runakuna, kay pachapa qallariyninmanta qamkunapaq wakichisqa qhapaq suyu-ta chaskiychik.’ Kay kawsaypi purisqanchismi chaypi wiñay destinoyninchista akllanqa; ñuqanchismanmi saqisqa kachkan rimananchispaq, Diospa qhapaq suyun chaskiqkunawan kananchispaqchus, utaq hawa tutayayman rinqakunawan kananchispaqchus. Diosqa llapa wakichiykunata ruwasqan qispichikuyninchispaq; chayrayku chaskisunchik mana tupay atina chaninwan rantisqa kaqta. ‘Diosqa kay pachata anchata munakusqanraykum sapallan paqarisqa Churinta qorqan, paypi creeq mana chinkananpaq, aswanpas wiñay kawsayniyuq kananpaq.’” Youth Instructor, August 3, 1893.