Qhipa qillqasqapi tukurqanchikmi riqsichispa, Apocalipsis chunka tawañiyuqpi kinsa angelkunapas makinpi huk willakuyta apashasqankuta. Iskay kaq, kinsa kaq angelkunapas uraykamuptinku willakuyninkuwan kuska, “pergamino” nisqayuq kasqankumanta sut’inchasqa kanku. Sapa angelpas huk willakuymanmi sayan, sapa willakuy chayamunqanpas huk ruwayta, huk llank’ayta ruwachin. Ñawpaq kaq angelqa 1798 watapi chayarqan. Chay willakuy kichasqa karqan, taripay qayllamushanmantapas yachayqa yapakurqan. Chay yapakusqa yachaymi ishkay ñiqi yupaychaqkunata paqarichirqan. Iskay kaq angel chayamuptin, Protestantekunapa urmayninmanta willakuy kichasqa karqan, chaypin yachayqa yapakurqan, ishkay ñiqikuna paqarirqanku. Chawpi tuta waqyay willakuy 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninpi chayamuptin, Exeter camp meeting nisqapi kichasqa karqan, chaypin yachayqa yapakurqan, ishkay ñiqi sipaskunapas paqarirqanku. Kinsa kaq angel 1844 watapi octubre killapa 22 p’unchawninpi chayamuptin, kinsa kaq angelpa willakuyninpas, llapan chayta unanchasqanpas kichasqa karqan, chaypin yachayqa yapakurqan, ishkay ñiqikuna paqarirqanku.

Huknin ángelkunapi huknin unaychasqankuta tarisunchikmi mensajenkupaq kallpachisqa kasqanmanta. Iskay ñiqin ángelpa mensajenqa “Chawpi Tuta Qapariy” mensajewanmi kallpachasqa karqa, ñawpaq qillqapi rikuchisqan hina; ichaqa “Chawpi Tuta Qapariy” manan sapan ángelwanchu rikuchisqa kachkan, aswanqa achka ángelkunawanmi rikuchisqa kachkan. Iskay ñiqin ángelman hinallataq “Chawpi Tuta Qapariy”man tupaq historiaraqmi rikuchin iskay ñiqin ángelpa mensajenqa kallpachasqa kasqanta, maypachachus “Chawpi Tuta Qapariy” paywan huñusqa karqa chaypacha. Chaylla librollapitaqmi nisqanchik:

“Rikurqanimi angelkunak hanaq pachapi kayman chayman usqhayllaña purisqankuta. Paykunaqa uraykamurqanku kay pachaman, hinaspataq yapamanta wichariqkanku hanaq pachaman, wakichispa huk ancha hatun ruwaypa hunt’akuyninta. Chaymantataq rikurqanimi huk wakmanta atiyniyuq angelta kay pachaman uraykamunanpaq kachamusqata, hinaspa kimsakaq angelwan siminta huñunaykipaq, hinaspa willakuyninman kallpata, sinch’ita qospa. Ancha hatun kallpa, k’anchaywan kuska, chay angelman qusqa karqa; uraykamusqanmantaq kay pacha paypa k’anchayninwan k’anchariq tukurqa. Chay angelpa ñawpaqninman riq k’anchaypas, qhepantataq hamuq k’anchaypas, llapa mayman haykurqa, paytaq ancha kallpawan waqyaspa, sinch’i simiwan nirqan: Babilonia hatunqa urman, urmanñam; supaykunapa tiyananman tukusqa, llapa millay espíritu-kunapa pakasqanman, llapa mana chuya cheqnisqa p’isku-kunapa wisq’asqa wasiymanpas tukusqa. Babiloniapa urmasqanmanta willakuyqa, iskay kaq angel qosqan hina, yapamanta qusqa kachkan, 1844 watamanta pacha iglesiakunaman yaykuq ismusqakuna yapasqawan. Kay angelpa ruwasqanqa allin pachaspi chayamun, hinaspataq kimsakaq angelpa willakuyninpa qhipa hatun ruwasqanman hukllawan yaykun, sinch’i qaparikuyman wiñarispa. Diospa llaqtanrunakunaqa llapa maypi wakichisqa tarikunku, utqayllam tinkunankupaq kaq wateqay horaspi sayarinankupaq. Rikurqanimi paykunapi hatun k’anchay samasqata, hinaspa paykunaqa chay willakuypi hukllawaspa, mana manchakuspa, ancha hatun kallpawan kimsakaq angelpa willakuyninta willakurqanku.”

“Angekunaqa cachasqa karqanku hanaq pacha hatun angelta yanapanankupaq, hinaspan mayna llapallapi uyarikuq hina kunan simikunata uyarirqani: Lloqsiychis paymanta, ñoqaqa llaqtay, ama huchankunapi llamk’aqmasinkichischu, amataq onqochiyninkunamanta chaskinkichischu; huchankunaqa hanaq pachakama chayarunña, Diosñataq mana alli ruwayninkunata yuyarirunña. Kay willakuyqa kinsa kaq willakuyman yapasqa hina rikurirqan, hinaspan hukllachasqa karqan, imayna chawpi tuta qapariy iskay kaq angelpa willakuyninman 1844 watapi hukllachasqa karqan hinata. Diospa k’anchayninqa muchuywan suyaq santo runakunapi samarisqa karqan, paykunaqa mana manchakuspa qhipa llakiywan hunt’asqa willakuyninta willakurqanku, Babiloniapa urmayninta willakuspa, Diospa llaqtantataq paymanta lloqsinankupaq waqyaspa; chhaynaqa manchay destinoyninmanta qispinankupaq.” Spiritual Gifts, volumen 1, 193, 194.

Chawpi tuta waqayqa iskay kaq angelwan huñukun, Apocalipsis chunka pusaqniyoqpi angelpas kimsa kaq angelwan huñukun; pay kimsa kaq angelwan huñukuptintaq, Adventismopa qallariyninpi Chawpi tuta waqaypa iskay kaq angelwan huñukuyninta yapamanta rimachkan. Iskay testigokunaman hina, iskay kaqpas kimsa kaq angelpas, sapa angelpa willakuyninqa huk iskayniki willakuyniyoqmi, chaymi kallpachin. Kay iskay testigokuna yachachinmi ñawpaq kaq angelpa willakuynin historiapi chayamuchkaptin, chaymanta qhepaman huk pacham chayamunan karqa, maypichus chay willakuyqa huk iskayniki willakuywan kallpachasqa kanman. Kayqa, mana iskayrayakuypaq, ñawpaq kaq angelpaqpas chay hinallataq cheqaqmi karqa. Hatun pasaje nisqapa ñawpaq pharrafonpi, kayraq ñawpaqman churashqanchikpi, Hermana Whiteqa ñawpaq kaq angelman kikin rikch’aykunata reqsichin, imaynan Juan Apocalipsis chunka pusaqniyoqpi angelman churan, nispa: “Nisqa karqani paypa misionninqa kay pachata hatunchayninwan k’anchaykuy, runataq Diospa hamuq phiñakuyninmanta waqyay karqa.” Pasajepi sut’inmi payqa ñawpaq kaq angelmanta rimachkan.

Punta angilpa willakuyqa 1798 watapi chayamurqan, hinaspataq kallpachakurqan 1840 watapa August killa 11 punchawpi, Otomano kamachiyqa tukukuptin. Chay pachapi Apocalipsis chunka ñiqinpi hatun angil hanaq pacha manta uraykamurqan, huk chakin allpaman churaykuspa huknintaq lamar qochaman. Payqa punta angilpa kallpachakusqanta rikuchin, chaymi reqsichin punta angilpa ruwasqanqa Apocalipsis chunka pusaj ñiqin angilpa ruwasqanwan kaqllata kasqanta. Iskayninpas kay pachata k’ancharichinankupaq karqan kikinpa hatun k’anchayninwan, ichaqa Apocalipsis chunka pusaj ñiqinpi angilqa kinsa ñiqin angilwan hukllanakun, imaynan Chawpi Tuta Qapariy iskay ñiqin angilwan hukllanakurqan hina, hinallataq Apocalipsis chunka ñiqinpi uraykamusqa angilpas punta angilwan hukllanakurqan.

Chaymi, ñawpaq angel chayamuchkaptin, huk willakuy kichasqa karqan, chaymi iskay laya yupaychaqkunata paqarichirqan. Ñawpaq angelpa willakuynin kallpachasqa kaptin Apocalipsis chunka capítulo angelwan, payqa makinpi huk huch’uy librotan apamurqan, chayta Juanman mikunaykipaq kamachispa, willakuy apamusqanta, chayta kichasqanta, hinaspa iskay laya yupaychaqkunata paqarichisqanta reqsichirqan. Iskay ñiqin angel, Chisi Chawpi Qapariy, hinaspa kimsa ñiqin angel chayamuchkaptinpas, huk willakuy kichasqa karqan, chaymi pruebaman churaspalla iskay laya yupaychaqkunata paqarichirqan.

Kaypi rimanakuyta qhawaspa, Cristoq historianta Milleritakunapa historiankuwan tupachispa, sut’inchan: imaynan Milleritakunapa historiapi sapaqninmanta qatipaq pruebayku rurakuq karqan, chay hinallataqmi Cristoq p’unchayninkunapipas rurakurqan, ñawpa Israelpa tukukuyninpi. Sichus huk sapaqninmanta qatipaq pruebayku espiritual Israelpa qallariyninpi hina, ñawpa Israelpa tukukuyninpipas rurakurqan chayqa, chay hinallataqmi espiritual Israelpa tukukuyninpipas kanqa huk sapaqninmanta qatipaq pruebayku, imaynan ñawpa Israelpa qallariyninpi karqan hina.

Millerita historiapiqa kayqa pichqa kichasqakunata rikuchin, chaykunaqa 1798 watamanta 1844 wata Octubri 22 p’unchawkama iskay kasta yupaychaqkunata pruebanankupaq, hinaspa paqarichinankupaq. Kay qillqasqa sut’ita yachachin: huk pruebatam mana atinkichu chayqa, qipa pruebatapas manam atinqachu, imaraykuchus manañam ni yachanaykipaq kallparinqichu. Sut’itataqmi kachkanpas Cristopa tiemponpi, pruebanakuy ruwanaqa tukukun ñawpaq akllasqa tratopi llaqtan runakuna salvacionpa planonmanta llapan tutayaypi kasqankuwan. Danielwan Juanwanmi chay qhepankumanta rimayta uyariqkunata rikuchinku, chay progressive pruebanakuy ruwananta pasaqkunata, mayqenchus sapanka musuq cheqaq-kay kichasqanta sapa hukninmanta sapaq tapukuywan mask’anankuta mañaq.

Danielpa hinaspa, Apocalipsispa hinaspa, hukllam libromi kanku; Danielwan Juannataq chay huklla libroq iskay testigonkuna kanku. Huk testigom libroq qallariyninmi, huk testigotaq libroq tukukuyninmi. Iskay testigopas wañuyta, kawsarimuytawan simbólicamente ñak’arirqaku; huknin Medo-Persia qhapaq suyu raykupi qatiykachasqa karqan, (Estados Unidos nisqata rikch’achispa), huknintaq Roma raykupi qatiykachasqa karqan, (papado nisqata rikch’achispa). Juanqa qatiykachasqa kashan sábado p’unchaw waqaychaq kasqanrayku, Danielpas yupaychanan ruwayninkunata mana tikrayta munasqanrayku qatiykachasqa kasqanwan tupaq. Kuskanmi kay pachaq tukukuyninpi kaqkunata rikch’achinku, paykuna domingo yupaychayta qanchis kaq p’unchaw sábadoq rantinpi chaskiyta mana munasqanrayku qatiykachasqa kanku.

Danielwan Juanwan rikuchisqan runakunaqa sellasqa kasqankum karqan, utaq kanqakum; imaraykuchus Danielta leonkunaq t’oqoman churaptinku qhapaqpa “kamachisqanta” mana kasukusqanrayku, qhapaqqa rumita sellarqan, ama imamapas churasqa yuyaynin tikrasqa kananpaq. Danielqa wiñaypaqmi sellasqa karqan, imaraykuchus qhapaqpa kamachisqanpas, chayhinataq sellonpa atiniyninpas mana tikrasqa kayta atinchu, Medokunaq Persiakunaq kamachikuyninkuman hina. Qhapaqpa sellonqa huk rumi pataman churakurqan, punkutataq wichqarqanku. Punkuqa Domingo kamachikuypi wichqasqa kan, mana pipas chay punkuta kichariyta atinchu, hinallataq punku wichqasqa karqan 22 de octubre de 1844 p’unchawpi hina. Kayqa sasachakuy mana kasqan hina sut’i rikuchiy karqan, imayna ancha allin yuyaywan qhawayta munananchikpaq, mana hayk’a profecíapi churakusqa proféticokunallatachu, aswanpas profetapa muyuriqninkunapi kaq imakunaq ancha allin yuyarisqa kananpaq, payqa willakuy ukhupi rikuchisqa kaptin.

Chayqaqa hukmantaq qallariyta (Daniel qillqapi) tukukuyninwan (Apocalipsis qillqapi) kuskata yuyaykuspa, hukllaña profecíapa ishkay testigonkuna hina qhawarisqanmanta atiyninpaq rikch’ayninmi kanan; imaraykuchus, iskay testigokunam mañakunku huk bíblica cheqaq kayta sayachinapaq. Willakusqa pasaykuna hinallataq profetakunapa ruwasqankunamanta rikch’ayninpas, profecíawan tinkisqa kasqanmanta, iskayninku Diosmanta saminchasqañam.

Tukuy Qelqa Diospa samayninwan qusqa kashan, allinmi yachachinapaq, huchachinapaq, allichanapaq, chiqap kawsaypi yachachinapaqpas; chayhinaqa Diospa runan hunt’asqa kananpaq, tukuy allin ruwaykunapaq sumaqta wakichisqa kananpaq. 2 Timoteo 3:16, 17.

Sichus Bibliaq willakusqan hamuq p’unchaykuna kay pachaq tukukuyninta rikuchichkanku chayqa, hinaspa profetapa, muyuriqninwan kuska, willakusqata chaskispa chayta willakusqan rikuchikuyqa, kay pachaq tukukuyninmanta rikuchikuymi. Chayrayku, maypachachus profetapa muyuriqninpas ruwasqankunapas profetikamente rikuchisqa kachkan—profetaqa Diospa llaqtanpa kay pachaq tukukuyninpi kasqanmanta rikuchikuymi. Chay yuyayta allinta churaruspaqa, Malaquíaspa Elíasmanta willakusqan siq’ita, Apocalipsis chunka tawañiyuqwan chunka pusaqniyuqwan siq’ikuna kuskata apamusunchik chayqa, llapankum qhepa waqyakuq willakuypa historianta testificanku—ichaqa paykunaq testimoniunqa iskay rakiyuqmi.

Willakuyqa huk ñawpaq rimarisqa ruwaykunamanta Diospa llaqtanman hawa qhawaqpi kasqankunamanta rurasqa kachkan, huk iskay ñiqin testimoniotaq profetapa kawsayninmanta kachkan, chay willakuyta chaskispa willakusqan pachapi. Iskay profetapa siq’ikuna, huk kaq ñawpaqman rikhurisqa hawapi kaqta, huk kaq ukhupi kaqta, chaylla kikin historiapa hawa-n ukhu-n kasqankuta rikuchiq nisqa profetik yuyayqa Adventismopa ñawpaq apaykachaqninkuna rikhurichirqanku hinaspa llapa runakunapa ñawpaqninpi qillqasqa rikurichirqanku. Ñuqapa yuyayniypi, kay ruwaypa ñawpaq apaykachaqkunawan rurasqa clásico ejemplonqa, Apocalipsismanta qanchis iglesiakunata hinaspa Apocalipsismanta qanchis sellokunata paralelo historiakuna kasqanta reqsisqanku chaymi iglesiapa ukhu historianta hawan historiantawan sut’ichan. Sellokunaqa hawa historiata rikuchin, iglesiakunataq ukhu historiata.

Malaquíaspa Elíasmanta willakuynin, Apocalipsis qhelqep chunka tawañiyoq, chunka pusaqniyoq t’aqakunapi rikuchisqa, kikin tukuy qhipa amonestay willakuyta reqsichin, chaymi Apocalipsis qhelqep ñawpaq t’aqanpi “Jesucristop Revelacionnin” nisqawanpas sutichasqa. Ñawpaq t’aqanpi Dios Yaya chay willakuyta Cristoman qorqa; Cristoqa Gabrielta qorqa; Gabrieltaq Juanman qorqa; Juantaq iglesiakunaman apachirqan. Elíaspa willakuynin, hinallataq Apocalipsis qhelqep ñawpaq, chunka tawañiyoq, chunka pusaqniyoq t’aqakunapi rikuchisqa willakuykunapas, cheqaqtapuni kikin willakuy kanku.

Profetakunapa espiritunkunaqa profetakunallap kamachisqanmi kanku. Diosqa manam pantaychaqchu, aswanqa thak kaypaqmi, llapa santokunap iglesiankunapin hina. 1 Corintios 14:32, 33.

Sapa kutiqllam kikin willakuymi, imaraykuchus “profetakunaqa profetakunapa kamachisqanmi kanku.” Chay versículokunapi “kamachisqa” nisqaman tikrasqa simiqa kayta nin: “urayman churay; kikinmanta kasukuy: – kasukuypi kay (kasukuq), urayman churay, ñit’iy urayman, (kay, ruwachiy) kamachisqa (man, kama), uraypi churaska kay (man, uraypi), kikinta urayman churay.” Llapa profetakunaqa hukninwan hukninpas acuerdanakunku, hinallataq huknin hukninman, icha paykuna qosqanku willakuymanpas kamachisqa kanku; mana chayna kaptinqa, qosqanku willakuyqa pantasqa ch’aqwayta paqarichinman.

Tukuy qhipa willakuy proféticakuna qhipa willakuypaq rikch’achiykunaqa kikin willakuymi kanku. Señorpa yuyayninmi, chunka sipaskunamanta rimaypi “yachaqkuna” nisqa qhawasqakuna, chaylla “yachaqkuna” nisqa, Danielpa librun kicharisqa kaptin “yachay yapakusqanta” “entiendeqkuna” sutichasqakuna, paypa munayninmi chay “yachaqkuna”qa chay sapallan willakuyta reqsichun, kicharisqa kaptin. Chay reqsiyqa hunt’akun Bibliam yachaymanta ruwayninta churakuspa, mayqan ruwaynintachus Biblia kikinpi sut’inchasqa. Chay ruwayninqa Isaías ishkay chunka pusaqman hina ruwasqami, imaymana proféticakuna siq’ikuna, huk bíblica yachachiyta rimaykamuqkuna, hukninwan hukninman parale llaqtasqa tantachispa, allin profética pasaykunata sayachinapaq.

Mañakuyki paciencia-ta, kay qillqayta kaypi tukuchkaspa, chay yuyaykunata qhipa qillqaypiqa astawan qatiykusunchik.