Igitabo cya Daniyeli — Nimero Ijana na Gatanu

Mu ngingo iheruka twabonye ko ihumekerwa ryagaragaje yuko Abayuda “bashyize ikimenyetso ku kwanga kwabo” ubutumwa bwiza ku musaraba, hanyuma bongera kwemeza uko kwanga kwabo mu guterwa amabuye kwa Sitefano. Ibyo bishoboka bite? Birumvikana ko kwanga ubutumwa bwiza kwakozwe n’Abayuda b’abajyajura bo muri ayo mateka byabaye mu buryo bugenda butera imbere. Bari baramaze gusimbukwa igihe yavukaga. Ivuka rya Kristo kugeza ku guterwa amabuye kwa Sitefano bigaragaza ukwanga ubutumwa bwiza kwagiye gutera imbere.

Kuva ku ivuka rya Yesu kugeza ku rupfu rwa Sitefano, ukwangwa kwagiye gukura buhoro buhoro kw’ubutumwa bwiza n’Abisirayeli ba kera kuragaragazwa. Kwemera ko kwanga kwa Kristo kwakozwe n’Abayuda byagiye biba buhoro buhoro bituma hamenyekana “gushyiraho ikimenyetso ku kwanga kwabo,” haba ku musaraba, aho umwenda wo mu rusengero watabukiyemo kabiri, no ku rupfu rwa Sitefano. Gutabuka k’umwenda kwari ikimenyetso cy’uko batakiri ubwoko bw’isezerano ry’Imana, kandi igihe Sitefano yaterwaga amabuye, yabonye Yesu ahagaze iburyo bw’Imana, ibyo muri Daniyeli igice cya cumi na kabiri, umurongo wa mbere, ari ikimenyetso cyo kurangira kw’igihe cy’imbabazi. Kurimbuka kwa Yerusalemu na ko ni ikimenyetso cyo kurangira kw’igihe cy’imbabazi.

Byari imbabazi z’Imana zonyine zabujije Yerusalemu kurimbukira ku musaraba.

Byari gusa imbabazi z’Imana zatumye irimbuka rya Yerusalemu ritaza igihe cy’umusaraba.

Mu gihe cyo kweza urusengero kwe kwa nyuma, Yesu yari yaratanze umuburo wo guhunga i Yerusalemu igihe igizira cy’ubutayu, cyavuzwe n’umuhanuzi Daniyeli, cyabonwaga n’abamukurikira. Ubwa mbere ubwo yeza urusengero, yari yaravuze ko Abayuda bakoze inzu ya Se indiri y’abambuzi, ariko ubwa nyuma aravuga ati: “inzu yanyu” irabasigaranye ari ubutayu. Ndetse na mbere y’umusaraba, wari ugiye kubaho ako kanya, urusengero aho umwenda wagombaga gutabukamo igihe cyo kubambwa kwe rwari rwaramaze kumenyekana ko ari inzu y’Abayuda, atari inzu y’Imana. Mushiki wacu White asobanura igihe Kristo yatangarije ayo magambo, kandi uko ubuhamya bwe bukomeza ni ko anavuga no ku myaka mirongo ine y’imbabazi zongerewe.

Kristo yabambwe mu mwaka wa 31, maze hafi imyaka mirongo ine nyuma yaho, mu mwaka wa 70, Yerusalemu irarimburwa nyuma yo kugotwa imyaka itatu n’igice. Ni gute Yerusalemu yashoboraga kuba yararimbuwe ku musaraba mu mwaka wa 31, kandi hari hakiriho imyaka itatu n’igice y’igihe cy’igeragezwa igaragazwa n’ibyumweru mirongo irindwi byo muri Daniyeli igice cya cyenda, umurongo wa makumyabiri na kane? Ni gute uku kugaragara nk’ukutajyana gushobora gukemurwa? Igisubizo cyoroshye kurushaho ni ukwemera gusa ukuri k’uko, iyo bigeze ku iherezo ry’igihe cy’igeragezwa gishushanywa n’ibyumweru mirongo irindwi, bigomba gusobanurwa nk’iherezo ry’igeragezwa rigenda riza buhoro buhoro. Ibi ni ukuri, ariko bikuraho ubusobanuro bwihariye bw’ubuhanuzi iyo hakoreshejwe ibimenyetso nyobozi by’ayo mateka. Nzagerageza kubisobanura.

Niba Pentekote ishushanya itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza aho izindi ntama ziri i Babuloni zihamagarirwa gusohoka, ni kuki hashize imyaka itatu n’igice nyuma ya Pentekote ubutumwa bwiza bwarageze ku Banyamahanga? Mbese urupfu rwa Kristo cyangwa urupfu rwa Sitefano ni rwo kimenyetso cy’ihagarikwa ry’igihe cy’imbabazi ku Bisirayeli ba kera? Niba Uwadiventisimu bw’i Lawodikiya buhagarika kuba itorero ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza, mbese kurimburwa k’urusengero mu mwaka wa 70 kwashushanyaga iherezo ry’urusengero rw’Uwadiventisimu bw’i Lawodikiya ku itegeko ryo ku Cyumweru? Ibyo bishobora kugaragara nk’ibidahuye bikemurwa no gushyira mu bikorwa ihame ry’“umurongo ku wundi murongo,” kandi iyo iyo mikoreshereze ikoreshejwe, ubuhamya bw’ibimenyetso by’inzira turimo kugaragaza burasobanuka cyane kandi bukavugwa mu buryo bugufi kandi busobanutse.

Icyumweru Kristo yemeje isezerano kigabanyijemo ibice bibiri bingana, buri gice kikaba ari imyaka itatu n’igice. Imyaka itatu n’igice bya mbere bitangirira ku mubatizo wa Kristo bikarangira ku rupfu rwe. Umubatizo ni ikimenyetso cy’urupfu rwe n’izuka rye, bityo intangiriro y’icyo gihe cy’imyaka itatu n’igice ikaba ihwanye n’iherezo ryacyo. Muri icyo gihe Kristo yabwirije ubutumwa bwiza Abayahudi bonyine. Iherezo ry’iyo myaka itatu n’igice ni ryo rishyiraho intangiriro y’indi myaka itatu n’igice ikurikiraho. Intangiriro y’igihe cya kabiri cy’imyaka itatu n’igice itangirana n’urupfu rwa Kristo, kikarangirana n’urupfu rwa Sitefano. Muri icyo gihe, abigishwa babwirije ubutumwa bwiza Abayahudi bonyine.

Ibyo bihe byombi, ari byo mirongo y’ubuhanuzi itandukanye, bigomba guhurizwa hamwe “umurongo ku wundi murongo.” Intangiriro zombi n’iherezo ryombi bifite ikimenyetso cya Alufa na Omega, kuko amateka y’intangiriro n’ay’iherezo ari amwe. Ibi bihe byombi by’igihe bimara birasa rwose, kandi umurimo ukorwa muri buri gihe urasa rwose. Kristo, ari We Wa Mbere kandi Wa Nyuma, ni na We Muremyi wa byose, kandi muri urwo rwego ni We Muremyi w’Ukuri. Ijambo ry’Igiheburayo risobanura “ukuri” ryaremwe n’inyuguti eshatu z’Igiheburayo. Inyuguti ya mbere, ikurikiwe n’inyuguti ya cumi na gatatu, hanyuma ikurikirwa n’inyuguti ya nyuma y’inyuguti zose z’Igiheburayo, zihurizwa hamwe zikabyara ijambo ry’Igiheburayo risobanura “ukuri.”

Ibyo bihe byombi by’imyaka itatu n’igice bifite Kristo nk’uwa mbere n’uwa nyuma, kuko Kristo ari mu ntangiriro y’igihe cya mbere mu mubatizo We, kandi akaba no ku iherezo ryacyo mu rupfu Rwe muri icyo gihe cya mbere. Kandi Kristo ari mu rupfu Rwe mu ntangiriro y’igihe cya kabiri, kandi ahagaze iburyo bw’Imana ku iherezo ry’igihe cya kabiri. Umubare cumi na gatatu ni ikimenyetso cy’ubwigomeke, kandi muri ibyo bihe byombi, yaba Ubutumwa Bwiza bwaratanzwe na Kristo ubwe ari kumwe na bo, cyangwa mu gihe cya kabiri bugatangwa n’abigishwa Be, Abayuda bakundaga kujya impaka bigometse ku butumwa bw’Ubutumwa Bwiza.

Ibi bihe byombi bifite igihe kingana, bifite ikimenyetso cya Alufa na Omega, kandi bigaragaza ubutumwa bumwe bw’ubutumwa bwiza. Ibyo bihe byombi bigomba guhurizwa hamwe “umurongo ku wundi murongo.” Uburyo bwa “umurongo ku wundi murongo,” ni bwo buryo bwo kugerageza bw’imvura y’itumba. Ni bwo buryo bw’iminsi y’imperuka, kandi ukuri kugaragazwa kandi kugashyirwaho n’iryo buryo mu minsi y’imperuka ni ko kweza cyangwa gutunganya bene Levi mu gihe cyo gushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bane.

Umurongo ukurikiyeho wo muri Yesaya uvuga ku bagabo b’abasuzugurazi bategeka abantu b’i Yerusalemu. Kuri abo bagabo b’abasuzugurazi, “ikiruhuko n’ukuruhura” (imvura y’itumba), bo banze “kumva,” ni byo bibatera “kugenda, no gusubira inyuma, no kuvunika, no kugwa mu mutego, no gufatwa.” Icyo kigeragezo bagejejweho n’urundi rurimi, kuko Eliya, Yohana Umubatiza na William Miller batatojwe mu mashuri ya teyolojiya yo mu bihe byabo. Ubutumwa bw’imvura y’itumba bugerageza Ubugaragu bwa Lawodikiya bw’Abadiventisiti, ni bwo butumwa bukomoka ku ishyirwa mu bikorwa ry’ihame rya “umurongo kuri umurongo.”

Iyo imyaka itatu n’igice ya mbere y’icyo cyumweru Kristo yahamijemo isezerano ishyizwe hejuru y’iyo myaka itatu n’igice ya kabiri, tubonamo umucyo w’ubuhanuzi usobanura neza ibisa n’ukutajyana bishobora kuvuka mu mutima ushakashaka. Icyo cyumweru ni cyo igihe Intumwa y’Isezerano yagombaga guhamya isezerano, kandi isezerano ryo muri Bibiliya rigomba guhamywa n’amaraso. Umubatizo no kubambwa kwa Kristo no guterwa amabuye kwa Sitefano byose bigaragaza amaraso. Iyo mirongo yombi igereranya amaraso y’isezerano, kandi iyo mirongo ni yo ihamya isezerano.

Iyo bishyizwe hamwe “umurongo ku wundi murongo,” umubatizo no kubambwa ni cyo kimenyetso cya mbere cy’inzira, kandi kubambwa no guterwa amabuye kwa Sitefano ni cyo kimenyetso cya nyuma cy’inzira. Iyo bishyizwe hamwe bikagirwa umurongo umwe, dusangamo umusaraba na Mikayeli arahagurutse igihe cya Sitefano yapfaga, nk’abahamya babiri bemeza ko Abayuda bafunze burundu kwanga ubutumwa bwiza. Urupfu rwa Kristo ni na rwo rupfu rw’umwigishwa we Sitefano, ari rwo Pasika igihe iyo mirongo yombi ihujwe. Nyuma y’iminsi itatu Kristo arazuka nk’ituro ry’Umuganura.

Hagati ya Pasika n’umunsi mukuru w’Imbuto z’Ibanza ku munsi wa gatatu hatangirira umunsi mukuru w’Imigati Itarimo Umusemburo. Umugati utarimo umusemburo nti “uzamuka”, kandi Kristo ntiyazutse ku munsi wa kabiri; yazutse ku munsi wa gatatu. Mu ishyirwa mu bikorwa rya “umurongo ku wundi murongo,” Kristo na Sitefano bapfa hamwe, ariko Sitefano azurwa nyuma ya Kristo, kuko mu kuzuka kw’imbuto z’ibanze harimo urutonde.

Iminsi mikuru yo mu Mpeshyi ntishobora gutandukanywa, kuko ifitanye isano itaziguye. Muri uwo mwumvire, Pentekote ishushanya itegeko rya vuba ry’umunsi wa Ku Cyumweru, igihe hazabaho kongera gusukwa kwa Mwuka Wera, kandi ijwi rya kabiri ryo mu Byahishuwe igice cya cumi n’umunani rizahamagara abatari bazi ubutumwa bwiza muri iki gihe, ngo basohoke i Babuloni. Ijambo “Babuloni” rishingiye ku ijambo “Babeli,” risobanura urujijo, kuko ari mu kugwa kwa Babeli Imana yanyuranyije indimi, kandi ni kuri Pentekote Imana ihindura urwo rujijo rw’indimi kugira ngo ubutumwa bwiza bugere ku isi. Bityo Pentekote n’itegeko ryo ku Cyumweru birahurirana.

Kuri Pentekote impano y’indimi yahawe abigishwa, ariko ubutumwa bwabo icyo gihe bwari bugihariye Abayuda. Iyo iyo mirongo yombi ihujwe, Pentekote iba mu mwaka wa 34, igihe Sitefano yaterwaga amabuye, maze ubutumwa bwiza bukajyanwa kuri abo muri iki gihe bataramenya ubutumwa bwiza.

Sitefano agereranya abazarutswa “mu kuza Kwe,” ariko bapfanye na We. Ituro ry’Umuganura ryerekana izuka rya Kristo ku munsi wa gatatu, kandi rinagaragaza itangiriro ry’Umunsi Mukuru w’Ibyumweru, ari wo na wo munsi mukuru wa Pentekote, kandi wibuka itangwa ry’Amategeko Cumi i Sinayi.

Tariki ya 22 Ukwakira 1844 ihura n’umusaraba, kuko mu bindi bimenyetso Sister White ahuza ugucika intege kw’abigishwa nyuma y’umusaraba n’ugucika intege kwakurikiyeho nyuma ya tariki ya 22 Ukwakira 1844. Umusaraba na tariki ya 22 Ukwakira 1844 byombi bibanziriza mu buryo bw’ubuhanuzi itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba. Na Pentekote na yo ishushanya mu buryo bw’ubwoko n’igicucu iryo tegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba, ariko Pentekote yaje nyuma y’iminsi mirongo itanu n’ibiri nyuma y’umusaraba. Umusaraba, wari warashushanyijwe mbere na Pasika, utangiza uruhererekane rw’iminsi mikuru rwibutsa inzira za kera za Isirayeli ya kera, uhereye ku ijoro marayika w’urupfu yanyuze akasimbuka Egiputa, ukageza ku itangwa ry’amategeko. Nubwo iyo minsi mikuru ifite itandukaniro ryayo bwite, ihujwe mu buryo budatandukanywa. Ni yo mpamvu ari ukuri gushyira mu ngiro iminsi mirongo itanu n’ibiri yuzuye, uhereye kuri Pasika ukageza kuri Pentekote, nk’ikimenyetso kimwe rukumbi cy’inzira.

Kubw’iyo mpamvu, umusaraba, urupfu rwa Sitefano, na Pentekote byose bibanziriza mu buryo bw’ubuhanuzi itegeko rya vuba ryerekeye ku Cyumweru, igihe urubanza rw’ikorwa rugenda rutera intambwe kuri Babuloni ya Kijyambere rutangira, ubwo ijwi rya kabiri ryo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani ritangira guhamagara andi mukumbi y’Imana kuyisohokamo i Babuloni. Ni kuri iyo ntambwe y’ikirangaminsi ni ho urubanza rw’ikorwa kuri Yerusalemu rwageze, nubwo Imana, mu mbabazi Zayo, yasubitse kurimbuka nyakuri kw’urusengero n’umurwa hafi imyaka mirongo ine nyuma y’umusaraba kugeza mu mwaka wa 70. Kurimbuka kwa Yerusalemu ya kera kugereranya intangiriro y’urubanza rw’ikorwa rugenda rutera intambwe rutangirira muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika igihe “ubuhakanyi bw’ihugu bukurikirwa n’irimbuka ry’ihugu.”

Ukuri gushyirwaho gushingiye ku buhamya bwa babiri, kandi mu mirongo ibiri y’imyaka itatu n’igice Kristo yemeje isezerano, dusangamo abahamya babiri b’urupfu n’umuzuko bifitanye isano n’amateka aranga amategeko y’Ikumweru ari hafi kuza. Ayo mategeko y’Ikumweru, mu Ibyahishuwe igice cya cumi na rimwe, arangwa nk’“igihe cy’umutingito ukomeye.” Icyo “gihe” gifitanye isano itaziguye n’abahamya babiri batanze ubuhamya bw’imyaka itatu n’igice. Ubuhamya bwabo burangirana n’urupfu rwabo n’umuzuko wabo.

Ubuhamya bwabo bw’imyaka itatu n’igice, bukurikiwe n’urupfu rwabo no kuzuka kwabo, bwagereranyijwe n’urupfu n’izuka bya Yesu na Sitefano bombi, kuko “umurongo ku murongo,” Sitefano agaragazwa nk’uzukanywe na Kristo. Mu munsi mukuru w’Imbuto z’Ibanze, hatangwaga amaturo abiri y’ingenzi.

Umwe yari umwana w’intama utagira inenge, undi akaba ituro ry’ingano za sayiri. Sayiri yashushanyaga umusaruro wari gukurikiraho, kandi umwana w’intama yashushanyaga Kristo. Kristo yazuwe ku munsi wa gatatu, kandi Sitefano yashushanyaga abazakurikiraho, naho sayiri yo yashushanyaga umusaruro wari gukurikiraho. Abahamya babiri bo mu Ibyahishuwe 11 bahamije ukuri imyaka itatu n’igice, hanyuma bicwa, maze bongera kuzurwa nyuma y’iminsi itatu n’igice. Abo bahamya babiri bari baragereranyijwe na Kristo, wari Umuganura, kuko bahagarariye ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, na bo bakaba ari umuganura.

Ituro rya sayiri ku munsi mukuru w’Imbuto z’Ibanze ryashushanyaga umusaruro wari gukurikiraho, kandi Sitefano mu mwaka wa 34 yakurikiye urupfu rwa Kristo mu mwaka wa 31, nubwo “umurongo ku murongo,” bapfiriye kuri ya mpagarike imwe. Mu isano rifitanye n’amaturo y’imbuto z’ibanze, Kristo yari umwana w’intama watambwe, naho Sitefano akaba sayiri. Dukurikije Pawulo, “Kristo” ni “umuganura w’abasinziriye,” hanyuma “nyuma y’ibyo hakazaza aba Kristo, mu kuza kwe.” Abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine ni umuganura, kandi ni bo “bakurikira Umwana w’Intama aho ajya hose.”

Mu “isaha” y’“igishyitsi gikomeye” cyo mu Byahishuwe igice cya cumi na kimwe, abagabo babiri b’abahamya bahanuranye imyaka itatu n’igice, maze bakicwa kandi bakaryama mu mihanda iminsi itatu n’igice, barazurwa. Ni ba bandi bashushanyijwe na Sitefano, we wazuwe mu buryo bw’ubuhanuzi hamwe na Yesu, ariko kandi na nyuma ya Yesu. Ni cyo gituma bazurwa “iminsi itatu n’igice” nyuma y’uko bishwe n’inyamaswa yazamutse iva ikuzimu hatagira epfo. Muri iyo “saha” nyine bazukiyemo ni na bwo bazamurwa bakajya mu ijuru nk’ikirango. Uko kuzuka kwabo no kuzamurwa kwabo byagaragajwe mu buryo bwitondewe mu Ijambo ry’Imana ry’ubuhanuzi, kandi bikubiyemo ko bashushanyijwe n’urupfu nyakuri rwa Sitefano, bityo bakaba bahagarariye urupfu rw’umwuka rukorerwa abagabo babiri b’abahamya igihe bahindurwa bavanwa mu mutwe wa Lawodikiya w’umumarayika wa gatatu bajyanwa mu mutwe wa Filadelifiya w’umumarayika wa gatatu.

Tuzakomeza iki cyigisho mu nyandiko ikurikira.