Igitabo cya Daniyeli — Icya Ijana na Makumyabiri n’Icyenda

Turimo gusuzuma umurongo wa mirongo ine wa Daniyeli cumi na umwe, kandi turimo kuvuga ku murongo w’ubuhanuzi wo muri uwo murongo wa mirongo ine, ufitanye isano n’ihembe rya Republikanisimu. Dushingira iri shyirwa mu bikorwa ku gihe cy’imperuka cyageze mu 1989. Uwo murongo ugereranya amateka yo kuva mu 1989 kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru rizaza vuba, kandi ushushanywa n’igihe cy’ubuhanuzi cyo kuva mu 508 kugeza mu 538, igihe ubupapa bwahabwaga bwa mbere ububasha kandi bugashyiraho itegeko ryo ku Cyumweru mu Nama y’i Orléans. Nanone ushushanywa n’umurongo wo kuva ku ivuka rya Kristo kugeza ku mubatizo We.

Turimo kandi kongeraho kuri iyo mirongo, umurongo w’amateka y’ubuhanuzi uboneka mu murongo wa kabiri wa Daniyeli icumi n’umwe. Aho dusangamo ko perezida wa gatandatu wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika nyuma y’igihe cy’imperuka mu 1989 ari Donald Trump, we, nk’uko uwo murongo ubivuga, “akangura” (akabyutsa), ubwami bwose bw’u Bugiriki (globalism), mu matora yo mu 2016.

Twahise gutekereza ku biranga ubuhanuzi bifitanye isano n’ububasha butatu bugize ubumwe bw’inyabutatu bw’ikiyoka, bw’inyamaswa, n’ubw’umuhanuzi w’ibinyoma, kandi hamwe, kuva mu 1989, ni bwo buyobora isi buyiganisha ku iherezo ry’igihe cy’igeragezwa, ku ntambara y’umunsi ukomeye w’Imana, ari yo Harimagedoni. Turatekereza kuri ibyo biranga by’ubuhanuzi kugira ngo tumenye imiterere ya politiki y’ihembe rya Repubulikanisimu ry’inyamaswa yaturutse mu isi yo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na gatatu. Ahembe abiri ya Repubulikanisimu n’Ubuporotesitanti yagaragajwe n’amahembe abiri yari ku mpfizi y’intama ya Medo-Peresiya, muri Daniyeli igice cya munani.

Ubwami bw’Abamedi n’Abaperesi bwari ububasha bubiri, nk’uko byari bimeze ku Bufaransa mu gihe cy’Impinduramatwara y’Abafaransa, kandi ni ko bimeze no kuri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Ahembe abiri ya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika ni Repubulikanizimu n’Ubuporotesitanti, ariko inyamaswa yo mu isi ifite ayo mahembe abiri ihinduka, ikava ku kuba inyamaswa imeze nk’umwana w’intama mu itangiriro ryayo, ikagera ku kuba inyamaswa ivuga nk’ikiyoka ku iherezo ryayo. Imirongo ibiri y’ubuhanuzi y’ayo mahembe igendana ibangikanye muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe umurongo wa mirongo ine, kandi iyo isuzumwe hamwe, yombi atangirira mu gihe cy’imperuka mu mwaka wa 1798. Iyo ayo mahembe asesenguwe buri rimwe ukwaryo, ihembe ry’Ubuporotesitanti rifitanye isano n’igihe cy’imperuka mu buryo bw’ubuhanuzi mu mwaka wa 1798, naho ihembe rya Repubulikanizimu rikaba rifitanye isano n’igihe cy’imperuka mu mwaka wa 1989.

Ahembe yombi afite kamere ebyiri nk’uko byashushanyijwe n’Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi rwo mu gihe cya Kristo, rwari rugizwe n’Abasadukayo n’Abafarisayo. Abasadukayo bari abaharaniraga ubwigenge bw’ibitekerezo, naho Abafarisayo bakaba abaharaniye kugumisha ku bya kera; kandi nubwo bari abanzi bemeraga ko bahanganye, bahurije hamwe kurwanya Kristo ku musaraba. Mu itege ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba, ayo mahembe yombi y’Abaporotesitanti b’ubuhakanyi n’Abarepubulikani b’ubuhakanyi azashyiraho umubano wa kiliziya na leta urwanya abakiranutsi ba Kristo barinda Isabato y’umunsi wa karindwi; ariko uko ayo mahembe yombi agenda anyura mu mateka y’inyamaswa yo mu isi, buri hembe rifite impaka z’imbere muri ryo zigaragazwa n’ubwigenge bw’ibitekerezo bw’Abasadukayo n’ubukomatanyirize ku bya kera bw’Abafarisayo.

Ubu noneho turimo gusuzuma ihembe rya Repubulikanisimu, kandi noneho twite ku kuba ishyaka ry’Abademokarate rikomora inkomoko yaryo ku ntangiriro nyirizina z’amateka ya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Ryashinzwe mu 1828, ariko inkomoko yaryo ya politiki yari ishingiye kuri Thomas Jefferson na James Madison. Dukurikije ubuhamya bw’amahembe abiri ya Medo-Persi, ishyaka ry’Abarepubulikani ryashinzwe mu 1854, rirwanya umwanya w’ishyaka ry’Abademokarate washigikiraga uburetwa. Bityo rero ryari rya “hembe riruta irindi” rivugwa muri Daniyeli igice cya munani, kuko ari ryo hembe ryadutse nyuma.

Ku byerekeye imimerere ibiri y’ihembe ry’Abarepubulikani, ishyaka ry’Abademokarate ryabanje kuvuka, maze ishyaka ry’Abarepubulikani rivuka nyuma. Ikibazo cyabyaye ishyaka ry’Abarepubulikani ni uko ryari rirwanya ubucakara, mu guhangana n’umwanya w’ishyaka ry’Abademokarate washyigikiraga ubucakara. Insanganyamatsiko ihuriweho n’amahembe yombi ni ubucakara bwa politiki cyangwa ubwa mwuka. Ni cyo cyatumye umwaka wa 1863 uba ihinduriro ku mahembe yombi. Mu 1863, ihembe ry’Abarepubulikani ryatangaje umudendezo ku baja, kandi ukwanga uwo mudendezo kw’ishyaka ry’Abademokarate ntikwabyaye gusa ishyaka ry’Abarepubulikani ryemewe ku mugaragaro, ahubwo kwanabyaye Intambara y’Abanyagihugu ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Mu 1776 Leta Zunze Ubumwe za Amerika zaravuze, zanga ubucakara bw’abami b’i Burayi (Ubutegetsi bwa Leta) ndetse n’ubwa papa (Ubutegetsi bw’Itorero). Hanyuma mu 1789 Leta Zunze Ubumwe za Amerika zongera kuvuga, ubwo Itegeko Nshinga ryatangiraga gukurikizwa. Inyamaswa yo mu isi yari mu by’ukuri “yamize umwuzure” w’itotezwa ry’i Burayi ryakorwaga n’ubupapa n’abami.

Maze igihe Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zavukaga nk’ubwami bwa gatandatu bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya mu mwaka wa 1798, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika yongeye kuvuga, kandi mu kubikora yandika mu mateka icyo Leta Zunze Ubumwe z’Amerika izavuga ku iherezo, kuko Yesu buri gihe agaragaza iherezo akoresheje intangiriro. Inyamaswa yo ku isi izavuga nk’ikiyoka mu itegeko rya ku Cyumweru rigiye kuza vuba, kandi nimara kubigenza ityo, iba ihagaritse kuba ubwami bwa gatandatu bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya. Ibyo yavugiye mu ntangiriro yayo nk’ubwami bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya mu mwaka wa 1798 bishushanya ibyo izongera kuvuga, ubwo izavuga nk’ikiyoka.

Amategeko yerekeye abimukira yo mu 1798 azwi ku izina rya Alien and Sedition Acts, kandi yari urukurikirane rw’amategeko ane yemejwe na Kongere ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, hanyuma ashyirwaho umukono na Perezida John Adams mu mwaka wa 1798 kugira ngo abe amategeko. Ayo mategeko ahanini yerekanaga ibibazo birebana n’abanyamahanga batuye muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kandi yagize ingaruka zikomeye ku kwimuka kw’abimukira muri icyo gihe. Ayo mategeko ane yari aya akurikira:

Itegeko ryo Gutanga Ubwenegihugu ryo mu 1798: Iri tegeko ryongereye igihe cy’ubuturage cyasabwaga abimukira kugira ngo bahabwe ubwenegihugu bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, kivuye ku myaka itanu kigera ku myaka cumi n’ine. Byatumye birushaho kugora abimukira kubona ubwenegihugu no kugira uruhare mu mikorere ya politiki.

Itegeko ry’Abanyamahanga B’inshuti: Iri tegeko ryemereraga Perezida kwirukana mu gihugu umunyamahanga wese utari umwenegihugu wabonwaga ko “abangamiye amahoro n’umutekano bya Leta Zunze Ubumwe za Amerika” mu gihe cy’amahoro. Ryahaga Perezida ububasha bwagutse bwo kwirukana abanyamahanga.

Itegeko rigenga Abanzi b’Abanyamahanga: Iri tegeko ryahaye Perezida ububasha bwo guta muri yombi, gufunga, no kwirukana mu gihugu umugabo wese w’umwenegihugu w’igihugu cy’umwanzi mu gihe cy’intambara. Ryari rigamije cyane cyane abantu bashoboraga kuba intasi cyangwa abasenya baturutse mu bihugu by’umwanzi.

Itegeko ry’Ubwigomeke: Nubwo ritari rifitanye isano n’ubwimukira mu buryo butaziguye, Itegeko ry’Ubwigomeke ryagize icyaha gutangaza amagambo y’ibinyoma, ateye isoni, cyangwa y’ubugome arwanya guverinoma ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Inteko Ishinga Amategeko, cyangwa Perezida, hagamijwe kubasebya cyangwa gutuma batakazwaho icyizere no kubahwa. Ryakoreshejwe mu guhagarika abatavugaga rumwe n’ubutegetsi no kunenga ubutegetsi.

Ishingiro nyayo y’Amategeko y’Abanyamahanga n’Ay’Ubugambanyi ku ntangiriro z’Amerika Nk’Ubwami bwa Gatandatu mu 1798, igaragaza mu buryo bweruye umugambi wa Donald Trump n’abamushyigikiye ba MAGA. Iryo tegeko ni ryo “kuvuga” kwa mbere, kandi igihe inyamaswa yo mu isi izavuga nk’ikiyoka ku “iherezo” ryayo, ayo mategeko azasa cyane n’ayo. Kuba imimerere y’iki gihe cy’amateka ihuza neza rwose n’imitekerereze yatumye ayo mategeko asubirwamo, ni umukono wa Kristo nk’Alufa na Omega. Hagati mu “kuvuga” kw’inyamaswa yo mu isi mu 1863, habayemo Itangazo rya Mbere wa Repubulika ryerekeye Kubohora Abacakara.

Itangazo ry’Ubwigenge bw’Abacakara ryaranze hagati nyakuri y’Intambara y’Abanyagihugu; bityo rero, ubusobanuro bw’ijambo ry’Igiheburayo “ukuri” buboneka mu bimenyetso bitatu by’inyamaswa yo ku isi ivuga. Inyuguti ya mbere y’inyuguti z’Igiheburayo ni na yo imwe n’inyuguti ya nyuma, kandi inyuguti ya cumi na gatatu ni ikimenyetso cy’ubugome bwo kwigomeka.

Aha hantu hagomba kwitabwaho yuko mu 1863, kandi n’ubwigomeke bwagaragajwe aho, byanasohorejwe mu itorero ry’Abadiventisiti b’i Lawodikiya rigereranywa n’ihembe ry’Abaporotesitanti, muri cya gihe nyine ubwo ihembe ry’Abaripubulikani ryerekanaga ubwigomeke bwa politiki. Kamere y’iyohembe y’Abaporotesitanti yagaragajwe n’ihinduka ry’umuryango w’Abadiventisiti b’i Filadelifiya uhinduka itorero ry’Abadiventisiti b’i Lawodikiya, kandi kamere y’iyohembe y’Abaripubulikani yagaragajwe n’impaka ziri hagati y’umwanya w’ishyaka ry’Abademokarati ushyigikira ubucakara, zabyaye ishyaka ry’Abaripubulikani rirwanya ubucakara n’umukuru wa mbere w’Abaripubulikani.

Perezida wa mbere w’Umurepubulikani ashyirwa hagati mu kimenyetso cy’ubuhanuzi cy’intambwe eshatu cya “ukuri.” Bityo rero ni we herezo ry’igihe cya mbere kandi ni na we ntangiriro y’igihe cya kabiri, nk’uko umusaraba wari iherezo ry’imyaka itatu n’igice y’umurimo bwite wa Kristo, kandi ukaba n’intangiriro y’imyaka itatu n’igice y’umurimo We mu muntu w’abigishwa Be. Intangiriro y’umurimo We bwite yari ku mubatizo We, uwo mubatizo washushanyaga mu buryo bw’ikigereranyo urupfu Rwe, kandi icyo gihe cyarangiye n’urupfu Rwe. Urupfu Rwe rwatangije umurimo w’abigishwa Be warangiranye n’urupfu rw’umwigishwa We Sitefano.

“Ukuvuga” kw’Amategeko y’Abanyamahanga n’Ay’Ubwigomeke yo mu 1798 kwari intangiriro y’igihe cyarangiye no “kuvuga” kw’Itangazo ry’Ubwigenge bw’Abaja. Itangazo ry’Ubwigenge bw’Abaja ryaranze itangiriro ry’igihe cya kabiri kirangira igihe Leta Zunze Ubumwe za Amerika “zivuze” nk’igisato. Perezida “wavuze” mu 1863 yari perezida wa mbere w’Umurepubulikani; bityo rero perezida wa nyuma na we azaba Umurepubulikani.

Hari amatsinda abiri akomoka ku butumwa bw’abamarayika batatu bo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kane. Ubutumwa bw’umumarayika wa mbere n’ubw’umumarayika wa kabiri bwatanzwe n’umutwe wa Millerite, waje kwigomeka maze uba Itorero ryemewe mu mwaka wa 1863. Buri gihe Yesu agaragaza iherezo ry’ikintu akoresheje intangiriro yacyo. Umutwe w’umumarayika wa gatatu, ari na wo mumarayika ukomeye wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani, ni wo wa nyuma muri ayo matsinda abiri y’abamarayika batatu. Icyatangiye mu 1798 nk’umutwe w’ihembe ry’Abaporotesitanti nyakuri, cyahindutse Itorero mu kwigomeka kwabaye mu 1863; kandi ubwo amateka y’inyamaswa yo ku isi azasozwa n’itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba, iryo Torero ryigometse ryo mu 1863 rizongera rihinduke umutwe utari uwemewe ku mugaragaro, kuko icyatangiye ari umutwe kirangirira ari umutwe.

Mu ihindagurika ry’ihembe ry’Abaporotesitanti mu ntangiriro no ku iherezo, urug movement ruhinduka Itorero, hanyuma ku iherezo rukongera guhinduka movement. Mu ngingo ya mbere y’ihinduka, mu ntangiriro, Filadelifiya yahindutse Lawodikiya, kandi mu ngingo y’ihinduka ku iherezo, Lawodikiya yongera guhinduka Filadelifiya.

Ku ihembe ry’Abarepubulikani, aho amateka yahindukiye ni amateka yagejeje ku Ntambara y’Abanyagihugu, ari yo yabyaye ishyaka ry’Abarepubulikani. Ku ihembe ry’Abaporotesitanti, aho amateka yahindukiye ni mu 1856 kugeza mu 1863, ari yo mateka nyir’izina amwe y’inzibacyuho ku ihembe ry’Abarepubulikani. Ishyaka ry’Abarepubulikani rirwanya ubucakara ryashinzwe mu 1854, kandi inama yaryo ya mbere y’Igihugu yose yabaye mu 1856. Ku ihembe ry’Abaporotesitanti, ikimenyetso cy’ubwigomeke ni ugushyiraho Itorero mu buryo bwemewe n’amategeko. Ku ihembe ry’Abarepubulikani, ishyaka ry’Abademokarate rishyigikiye ubucakara ni ryo kimenyetso cy’ubwigomeke.

Umumarayika wa gatatu yagarutse i Kadeshi ku ncuro ya kabiri ku wa 11 Nzeri 2001, maze ihinduka riva ku Itorero rijya ku mug movement ritangira mu miterere y’ubuhanuzi y’umugani w’abakobwa icumi b’inkumi. Ugucika intege kwa mbere kwabaye ku wa 18 Nyakanga 2020 mu isohozwa rya nyuma kandi ritunganye ry’umugani w’abakobwa icumi b’inkumi, kandi muri uwo mwaka nyine, perezida wa gatandatu uhereye ku gihe cy’iherezo cyo mu 1989, ari we perezida wagombaga “gukangura” ubwami bw’u Bugiriki, yakiriye “igikomere cyica” mu buryo bwa politiki, nk’uko perezida wa mbere w’Umurepubulikani na we yakiriye igikomere cyica nyakuri.

Isuka ry’umuhindo ryasutswe ku rugero ryatangiye ku wa 11 Nzeri 2001, kandi rikomeza kugeza ku itegeko rya ku Cyumweru rigiye kuza vuba, aho noneho isuka ry’umuhindo rizasukwa ridafite urugero. Isuka ry’umuhindo ni imbaraga zituruka hejuru, kandi Mushiki wa White agenda agaragaza kenshi ko mu gihe imbaraga ziri kumanuka zituruka hejuru, indi mbaraga ya satani izaba iri kuzamuka iturutse hasi. Mu gitabo cy’Ibyahishuwe harimo imbaraga eshatu za satani zizamuka ziturutse mu rwobo rutagira epfo rwa Satani. Ubuyisilamu bwazamutse buvuye muri urwo rwobo rutagira epfo ku wa 11 Nzeri 2001, bihuje n’umwotsi waturutse mu rwobo rutagira epfo rwo muri iryo byago rya mbere, mu gice cya cyenda.

Igihe Islamu yo mu marushwa ya gatatu yageraga ku wa 11 Nzeri 2001, nk’uko yagereranyijwe n’ishano rya mbere, ntiyashoboraga kugirira nabi abafite ikimenyetso cya Imana, bityo bigaragaza intangiriro yo gushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine. Iherezo ryo gushyirwaho icyo kimenyetso riri ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, aho inyamaswa yo mu nyanja yari yarakomeretse igikomere cyica, kandi yari yaribagiranye, izamuka iva i kuzimu kugira ngo ibe ubwami bwa munani bukomoka kuri burindwi.

Igihe cy’ubuhanuzi cyo gushyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine cyatangiye n’ubushobozi bwazamutse buvuye mu rwobo rutagira epfo na ruguru, kandi kizarangirana n’ubushobozi buzamuka buvuye mu rwobo rutagira epfo na ruguru. Hagati muri ayo mateka, ya nyamaswa y’ubuhakanyi, ubwo butware bw’ikiyoka cya “woke,” na bwo izamuka iva mu rwobo rutagira epfo na ruguru kugira ngo yice abo bahamya babiri. Alufa na Omega yashyize umukono We kuri ayo mateka.

Mu mwaka wa 2020, amahembe ya Repubulikani n’ay’Abaporotesitanti b’ukuri yarishwe. Rimwe ryishwe n’ububasha bwa cya kiyoka cya politiki, ari bwo ubwa ateyisimu, irindi na ryo ryicwa n’ububasha bwa cya kiyoka cyo mu bya mwuka, na bwo ari ubwa ateyisimu. Nuko bamara igihe runaka bapfuye, gishushanywa nk’iminsi itatu n’igice, hanyuma bahagarara ku birenge byabo, maze ubwoba bwinshi bugwira abashushanywa nk’ububasha bwa cya kiyoka. Ubwoba ubu bugaragazwa muri iki gihe n’Abademokarate b’aba-progressive kubera kongera kugaragara kw’imbaraga za politiki za Donald Trump, ni ugusohora k’ubuhanuzi. “Ubwoba” bugaragazwa n’abakurikiye umurimo wa Future for America, bwo bugaragaza ubwoko butandukanye bw’ubwoba.

Abagombye gutinya ubutumwa bwa Future for America ni Abadivantisiti b’i Lawodikiya, bose bahamagariwe kuba mu bihumbi ijana na mirongo ine na bine. Ariko nk’ab’i Lawodikiya bemejwe, babayeho mu gisekuru cya kane, ari cyo gisekuru cy’impiri n’abasambanyi, nta bwoba bagira. Ubwoba bakeneye gufata ni ubutumwa bwiza bw’iteka ryose butegeka abantu “gutinya Imana no kuyiha icyubahiro, kuko igihe cy’urubanza rwayo gisohoye.”

Iyo saha ni yo saha y’umutingito ukomeye, uba igihe abahamya babiri b’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bazamurirwa hejuru nk’ikimenyetso, muri cya gihe nyine Itorero ry’i Lawodikiya rirukanwa mu kanwa k’Umwami.

Tuzakomeza iki cyigisho mu ngingo ikurikira.