Igitabo cya Daniyeli — Ijana na Mirongo Cyenda na Kane

Umurongo ugereranywa n’Abamakabayi (ugaragaza Ubuporotesitanti bw’ubuhakanyi muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika), watangiye ubugome bwawo bwo kwigomeka ku idini ry’Abagiriki i Modein, mu mwaka wa 167 mbere ya Kristo. Aho ni ho Abamakabayi banesheje imihati ya Antiochus Epiphanes yo guhatira Abayuda idini ry’Abagiriki, kandi banica n’umuyobozi w’Abayuda wari warifatanyije na Antiochus. Bityo, Biden atsindwa mu matora yo mu mwaka wa 2024, abikesheje itsinda ry’abatora rizwi nka “Religious Right”. Amateka asobanura intsinzi y’amatora yo mu mwaka wa 2024 nk’aho Ubuporotesitanti bw’ubuhakanyi bunesha atari gusa Abarepubulikani b’abanyamurongo wa globalizime bitwa RINO’s, ahubwo bunesha n’imihati y’Abademokarate b’abahezanguni b’ihakana-ko-Imana-ibaho yo guhatira igihugu idini rya woke-ism.

Intambara yo mu mwuka yo imbere mu gihugu, yashushanyijwe n’umurongo w’Abamakabeyo, yatangiye mu mwaka wa 2015, ubwo perezida w’umukire yakanguraga imbaraga z’ikiyoka z’ugushyira isi yose hamwe, kandi umurimo w’ikiyoka mu kwica abahamya babiri warimo n’Imanza za Pelosi zerekeye tariki ya 6 Mutarama 2021. Modein, n’ubwigomeke bw’Abamakabeyo, bigaragaza insinzi y’ahazaza y’Abaporotesitanti b’ubuhakanyi ku wa 5 Ugushyingo 2024. Kurahira ku butegetsi kwabaye ku wa 20 Mutarama 2025 kwashushanyijwe na 164 Mbere ya Kristo, hahagarariye kongera kweza urusengero rwa kabiri, kandi muri uwo mwaka nyine (164 Mbere ya Kristo), Antiyokusi Epifane yarapfuye. Antiyokusi ahagarariye ishyaka ry’Abademokarate, n’abafatanyabikorwa baryo b’abashyigikira ugushyira isi yose hamwe biyita Abarepubulikani, nubwo batari Abarepubulikani ba MAGA kurusha uko umukobwa yaba umuhungu.

Urugamba rwa politiki rugereranywa n’imirongo ya cumi n’itatu kugeza kuri cumi n’itanu, rusozwa n’Intambara ya Panium, rugendana mu buryo bubangikanye n’urugamba rw’idini muri ayo mateka hagati ya woke-ism n’Ubuporotesitanti bw’ubuhakanyi. Nyuma y’irahira rya Trump mu mwaka wa 2025, rigereranywa no kongera kweza urusengero rwa kabiri mu wa 164 Mbere ya Kristo, azahita atangira ishyirwaho nyakuri ry’ishusho ya ya nyamaswa, ahuza itorero ry’Ubuporotesitanti bw’ubuhakanyi n’ubutegetsi bwe bwa Repubulikani bw’ubuhakanyi, bigereranywa n’ishyirahamwe rya Roma n’Abamakabayo kuva mu wa 161 Mbere ya Kristo kugeza mu wa 158 Mbere ya Kristo. Trump azahuza itorero na leta mu isezerano, aho igice cy’idini ari cyo kizaba kiyoboye. Mu mateka y’ubuhanuzi aho ya nyamaswa y’isi irema ishusho ya ya nyamaswa y’Ubukatorika, ihembe rya Repubulikani y’ubuhakanyi n’ihembe ry’Ubuporotesitanti bw’ubuhakanyi bizuzuza igikombe cy’igihe cyabyo cyo kugeragezwa ku ruhande rutari rwo rw’ikibazo cy’ubugingo bw’iteka.

Uhereye ku irahira, ryashushanyijwe no kwezwa kwa kabiri kw’urusengero mu mwaka wa 164 Mbere ya Kristo, ni ho umurimo wo kurema ishusho y’inyamaswa utangirira, nk’uko washushanyijwe n’ishyirahamwe ry’Abayuda n’i Roma kuva mu mwaka wa 161 Mbere ya Kristo kugeza mu wa 158 Mbere ya Kristo. Trump azongera atorwe ku wa 5 Ugushyingo 2024 (167 Mbere ya Kristo), kandi mu irahira rye (164 Mbere ya Kristo) azaba abaye perezida wa munani uhereye ku gihe cy’iherezo mu 1989. Bityo azaba uwa munani, ni ukuvuga uwo mu barindwi, ahuje ishusho n’inyamaswa y’ubupapa ihinduka ubwami bwa munani bw’ubuhanuzi bwa Bibiliya igihe uruguma rwayo rwica rukize ku itegeko ryo ku Cyumweru. Irahira rye ryashushanyijwe no kongera gutaha urusengero rwa kabiri kwakozwe n’Abamakabeyo mu mwaka wa 164 Mbere ya Kristo. Imyivumbagatanyo y’Abamakabeyo yatangiye imyaka itatu mbere yaho mu mudugudu wa Modein, bisobanurwa ngo “imyigaragambyo”, kandi ibyo bikaranga intsinzi ye mu matora yo ku wa 5 Ugushyingo 2024.

Mu mwaka wa 164 Mbere ya Kristo, habayeho kwegurwa kwa kabiri kw’urusengero rwa kabiri, bityo bikaba bishushanya irahira rya kabiri rya Trump ryo ku wa 20 Mutarama 2025. Icyo gihe ni bwo aba ku mugaragaro perezida wa munani ukomoka kuri ba perezida barindwi bamubanjirije. Umwaka wa 164 Mbere ya Kristo wibukwa n’Abayahudi nk’ikimenyetso cyo kwizihiza kwegurwa kwa kabiri kw’urusengero rwa kabiri.

Irahira ni ho Trump ahinduka uwa munani, ari uwo muri ba barindwi, kandi kuva icyo gihe ibitangaza bya satani bizatangira kubaho bishyigikira umurimo wo kurema igishushanyo cy’inyamaswa. Umunani ni ikimenyetso cy’igishushanyo cy’inyamaswa yazutse, kandi muri icyo gihe ni ho kuremwa kw’icyo gishushanyo gutangirira, nk’uko bigaragazwa na 161 BC.

Ishusho ry’ishusho rya ya nyamaswa ribanza gukorwa muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, hanyuma iryo shusho rya ya nyamaswa rikahatirwa isi yose. Mu itangiriro rya Leta Zunze Ubumwe z’Amerika guhatira isi kwemera ishusho ya ya nyamaswa, ari yo izavuga kandi igategeka ko abatazaramya ishusho ya ya nyamaswa bicwa, Leta Zunze Ubumwe z’Amerika izaba imaze gusa gushyiraho itegeko ryo ku Cyumweru, kandi yarangije gushinga ubumwe bw’impande eshatu. Ku itegeko ryo ku Cyumweru, ubumwe bw’impande eshatu buzaba bumaze gushyirwaho, kandi igihe cy’imirimo itangaje ya Satani kizaba kigeze, ubwo Satani aziyitirira Kristo kandi agakora ibitangaza kugira ngo ayobye isi yemere ishusho ya ya nyamaswa y’isi no kuramya ku Cyumweru. Icyo gihe Trump azahinduka umuyobozi w’abami icumi.

Bityo rero, kurahizwa kwa Trump nk’umwami mukuru w’abami icumi kuzasohozwa n’ubumwe bw’inshuro eshatu ku cyumweru kizaza vuba cy’itegeko ryo ku Cyumweru, kwabanje kugereranywa no kurahizwa kwa Trump nk’umukuru w’igihugu wa munani, ari uwo muri barindwi, ku wa 20 Mutarama 2025. Ku itegeko ryo ku Cyumweru rirangiza iremwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, inyamaswa ya gipapa na yo iba iya munani, ari iyo muri barindwi. Bityo rero, igihe cy’igeragezwa cy’igishushanyo cy’inyamaswa gitangira ubwo Trump aba uwa munani, ari uwo muri barindwi, kandi igihe icyo gihe kirangiye, ubupapa na bwo buba ubwa munani, ari ubwa barindwi, kuko Alufa na Omega byerekana iherezo uhereye ku itangiriro.

Ibitangaza bya Satani bitangira ku irahira rya Trump, ubwo igihe cyo kubumbwa kw’igishushanyo cy’inyamaswa gitangira, kandi bikaranga imirimo itangaje ya Satani itangira ku iherezo ry’igihe cyo kubumbwa kw’igishushanyo cy’inyamaswa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Irahira rya Trump riranga intangiriro y’icyo gihe, kandi irahira rye nk’umwami mukuru w’abami icumi b’Umuryango w’Abibumbye riranga iherezo ry’icyo gihe. Muri ayo marahira y’intangiriro n’ay’iherezo, yombi atangiza kubumbwa kw’igishushanyo cy’inyamaswa, bibanza muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, hanyuma bikabera mu isi yose.

Igikorwa cy’ishyirahamwe, cyangwa kwegerana na Roma kwabaye kuva mu mwaka wa 161 mbere ya Kristo kugeza mu wa 158 mbere ya Kristo, ni cyo kiranga aya mateka, kandi kirangirira ku itegeko ryo ku Cyumweru mu murongo wa cumi na gatandatu. Igikorwa cya nyuma cyo gushyiraho ubutegetsi bwigana gahunda ya gikipapa gitangira nk’ikorwa ry’ishusho ya ya nyamaswa, kandi gitezwamo imbaraga na Trump ubwo asubizaga ineza za politiki Abaporotesitanti bayobye bamuhaye mu ntsinzi ye ya politiki.

Iyi miterere y’ubuhanuzi igomba gushyirwa mu mateka ahishwe ya umurongo wa mirongo ine. Amateka ahishwe yo mu murongo wa kabiri kugeza ku wa gatatu wa Daniyeli cumi n’umwe na yo agomba gushyirwa kuri iyo miterere. Amateka y’ubuhanuzi y’abahamya babiri bo mu Ibyahishuwe igice cya cumi na kimwe na yo agomba gushyirwa kuri iyo miterere. Mu guhuza hamwe iyi mirongo itatu mu mateka ahishwe ya umurongo wa mirongo ine, Intare yo mu muryango wa Yuda iri gukuraho ibimenyetso ku gice cy’ubuhanuzi bwa Daniyeli bwari bwarashyizweho ikimenyetso kugeza ku minsi y’imperuka.

Ubutumwa budafunguwe kashe bugaragazwa mu mateka ahishwe y’umurongo wa mirongo ine wa Daniyeli cumi n’umwe, ni bwo butumwa bwa kashe; kandi Amosi abaza ikibazo cy’imvugo yo kwibaza ku nzamba ivugijwe mu murwa, no ku ntare itontoma; maze Amosi agatanga igisubizo igihe avuze ko Imana itagira icyo ikora keretse ibanje kukimenyesha abagaragu bayo b’abahanuzi. Anongeraho ko ubutumwa bw’inzamba bugenewe kubyara kubaha Imana, bwagombaga no kugaragaza ikibi kiri mu murwa kandi ko bwagombaga gutangarizwa muri Ashidodi, Egiputa na Samariya, ibyo bikaba bishushanya imiterere y’ibice bitatu bya Babuloni ya none. Ubutumwa bw’inzamba bwa kashe bwagombaga kwamamazwa ku isi yose mbere y’ibyabaye bishushanywa mu butumwa bwa kashe. Ubutumwa bw’inzamba ari bwo butumwa bwa kashe butwaje ikimenyetso cya “Ukuri”, kuko igihe cya kashe cyubakiye ku byumvikana bitatu by’inzamba y’ishyano rya gatatu.

Impanda yabanje yaranze itangiriro ry’ishyirwaho ikimenyetso ku wa 11 Nzeri 2001, kandi iya nyuma ihagarariye iherezo ry’ishyirwaho ikimenyetso ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba, igihe mu mutingito ukomeye ishyano rya gatatu rizaza gitunguranye. Ukuvuza kw’impanda kwo hagati kwabaye ku wa 7 Ukwakira 2023, igihe igihugu cya kera cy’ikuzo cyagabwagaho igitero gitunguranye cyaturutse ku Isilamu cyo mu ishyano rya gatatu, nk’uko igihugu cy’ikuzo cya none cyatewe n’igitero gitunguranye cyaturutse ku Isilamu cyo mu ishyano rya gatatu mu 2001, kandi nk’uko bizaba no ku kuvuza kwa nyuma muri uko kuvuza gutatu ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba. Icyo gitero gitunguranye cyo hagati cyibasiye igihugu cya kera cy’ikuzo, cyagabwe kuri Isirayeli nyakuri, ikimenyetso cy’ubwigomeke bwabambye Mesiya.

Ubutumwa bw’impanda bwa Amosi bwagombaga kwamamazwa mu isi yose, kandi uwo murimo wo gutangaza ubwo butumwa watangiye mu mpera za Nyakanga 2023. Intare yo mu muryango wa Yuda ni bwo yatontomye, kandi ni nde utazatinya, kandi ni nde watinyuka akanga ko ibyabaye bifitanye isano n’igihe cyo gushyiraho ikimenyetso cy’abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine ubu birimo guhishurwa hirya no hino ku isi? Izi ngingo ubu zigeze mu bihugu birenga ijana na makumyabiri, mu ndimi zirenga mirongo itandatu, kandi zishobora gusomwa cyangwa kumvwa.

Iyo muriro uvuye ku gicaniro, uvanzwe n’amasengesho n’umubavu, ubwo utererwa ku isi igihe ikimenyetso cya karindwi kandi cya nyuma gikuweho, habaye amajwi, inkuba, imirabyo n’igishyitsi gikomeye cy’isi. Icyo gishyitsi gikomeye cy’isi giterwa n’uko ubutumwa bw’Induru yo mu Gicuku buterwa hasi nk’umuriro ku bera bari kuniha kandi bataka muri Ezekieli igice cya cyenda, nk’uko umuriro wamanutse kuri Pentekote. Uwo muriro wagereranyaga ubutumwa bwaje guherako butwarwa bukagera kuri buri shyanga, umuryango, ururimi n’abantu, nk’uko biri muri izi nyandiko. Uwo muriro wagereranyaga ubushobozi bwo kugeza ubwo butumwa mu ndimi nyinshi, nk’uko biri muri izi nyandiko. Izi nyandiko zigaragaza mbere y’igihe ibigiye kubaho, kuko Uwiteka nta cyo azakora atabanje guhishurira ibikorwa Bye binyuze mu Ijambo Rye ry’ubuhanuzi.

“Inyigisho” y’imvura y’itumba ubu irimo gutangazwa n’Umwami, kandi inyigisho zigize ubutumwa bw’Imiborogo ya Saa Sita z’ijoro—ubutumwa bw’Imvura y’Itumba—zishingiye ku “izina ry’Umwami.” Izina rye ni “Ukuri,” ni Palmoni, Ubara mu buryo butangaje, kandi ni Umumenyi w’indimi utangaje, ni Alufa na Omega, ni Umwana w’Imana kandi ni Umwana w’Umuntu, ni Umutambyi Mukuru, ni Intare yo mu muryango wa Yuda, kandi ni Mikayeli marayika mukuru. Ayo mazina yose ya Kristo ni igice cy’ingenzi cy’Ibyahishuwe bya Yesu Kristo bikurwaho ikimenyetso mbere gato y’uko igihe cy’igeragezwa gifungwa, kandi ni igice cy’ingenzi cy’inyandiko zatangajwe hirya no hino ku isi kuva mu mpera za Nyakanga, 2023. “Ufite ugutwi niyumve ibyo Umwuka abwira amatorero.”

Intare yo mu muryango wa Yuda, ari yo yanesheje ikaronka uburenganzira bwo gukingura igitabo cyashyizweho ibimenyetso birindwi, ubu irarira, nk’uko yarize ku wa 22 Ukwakira 1844; ni nde utazatinya?

Amateka yera ahura n’amateka ahishwe ya Daniyeli igice cya cumi na kimwe umurongo wa mirongo ine ni amateka y’Abamillerite, mu isohozwa ry’umugani w’inkumi icumi wo muri Matayo igice cya makumyabiri na gatanu, inkuba ndwi zo mu Byahishuwe igice cya cumi, Habakuki igice cya kabiri, na Ezekiyeli igice cya cumi na kabiri, imirongo ya makumyabiri n’umwe kugeza kuri makumyabiri n’umunani. Amateka yabo yatangiye mu gihe cy’imperuka mu mwaka wa 1798, gihura n’igihe cy’imperuka cyo mu 1989. Mu Byahishuwe igice cya cumi, inkuba ndwi zavuze amajwi yazo, ariko Yohana abuza kwandika ibyo inkuba ndwi zavuze. Intumwa Pawulo yabonye kandi yumva ibintu mu ijuru rya gatatu bitari byemewe ko abantu babyandika.

Abahanuzi bose bagaragaza iminsi ya nyuma, kandi ibyo Yohana yumvise igihe ya nkuba ndwi “zavugaga” amajwi yazo, yarabujijwe kubyandika. Ibyo Pawulo yabonye ubwo yari mu ijuru rya gatatu, ntibyemewe ko umuntu abivuga. Ukuri kwagereranyijwe n’izo nkuba ndwi kwagombaga kugumishwa ikimenyetso kugeza aho Intare yo mu muryango wa Yuda ihisemo gukuraho icyo kimenyetso kuri uko kuri.

Yahishuriwe igice kuri Mushiki wa White, kuko yagaragaje ko cyashushanyaga “ibyabaye byari kuzabaho” mu mateka y’ubutumwa bw’abamarayika ba mbere n’aba kabiri, kandi nanone ko cyashushanyaga “ibyabaye byo mu gihe kizaza byari kuzahishurwa bikurikije urutonde rwabyo.” Icyahishuwe icyo gihe, cyari ubuhanuzi bufitanye isano n’“ibyabaye byo mu gihe kizaza.” Kandi yanigishijwe ko kudodora kwa ya nkuba ndwi kwagereranywaga no kudodora kw’igitabo cya Daniyeli.

Gusobanukirwa ko inkuba ndwi ari ikimenyetso gihamya kandi gishyigikira uburyo bw’imikorere, kandi kwaramenyekanye mu gihe cy’imperuka cyatangiye mu 1989. Nyuma ya 11 Nzeri 2001, ubusobanuro bw’isubirwamo ry’izo ngendo ebyiri bwabaye ukuri kwo kugerageresha kwo muri iki gihe.

Isubiramo ry’amateka y’Abami b’Abamilleri mu mateka y’abihumbi ijana na mirongo ine na bine ni ryo tegeko ry’ibanze ryemejwe kuri iyo tariki, nk’uko n’itegeko ry’ibanze ry’Abamilleri ryemejwe ku wa 11 Kanama 1840. Ku Bamilleri, itegeko ry’ibanze ry’umunsi uhagarariye umwaka ryemejwe ku wa 11 Kanama 1840, kandi itegeko ry’ibanze rigaragaza ko imigendere yose y’ivugurura ishusanya hagati yayo, “umurongo ku murongo,” ryemejwe ku wa 11 Nzeri 2001. Inkuba ndwi, nk’umuhamya w’uko kuri kuri, zarafunguwe muri icyo gihe.

Yesu buri gihe agaragaza iherezo ry’ikintu akarikoresha intangiriro yacyo, kandi tariki ya 11 Nzeri 2001, ubwo habaga intangiriro y’igikorwa cyo gushyirwaho ikimenyetso, hagaragaza iherezo ry’igikorwa cyo gushyirwaho ikimenyetso. Intare yo mu muryango wa Yuda yahishuye urundi ruhande rw’inkuba ndwi igihe yatangiraga kuzura amagufwa yumye y’abapfuye muri Nyakanga 2023, kuko icyo gihe yagaragaje ko, bihuje na “Ukuri,” inkuba ndwi na zo zigereranya mu buryo bw’ikimenyetso amateka y’Abamillerite y’ukutenguhwa kwa mbere n’ukwa nyuma, maze ubugome bwo kurwanya Ubutumwa bw’Igicuku bukaba ari ikimenyetso cyo hagati.

Mu gukora atyo, Yahishuye ko inkuba ndwi zisubirwamo mu mateka yo ku wa 18 Nyakanga 2020 kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba. Ugutenguhwa ko ku wa 18 Nyakanga 2020 ari ikimenyetso cya mbere, kandi ugutenguhwa kw’itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza vuba kukaba ari icya nyuma mu bimenyetso bitatu by’“Ukuri,” biranga inkuba ndwi ku iherezo ry’igihe cyo gushyirwaho ikimenyetso, bigaragazwa n’ubwigomeke bufitanye isano n’abakobwa b’abapfapfa banga ubutumwa bw’Intare yo mu muryango wa Yuda ubu iri gutontoma, mu gihe iri gukuraho ibimenyetso kandi igatangaza ubutumwa bwayo hirya no hino ku isi, kuko ubwo butumwa ari ubutumwa bw’Imbabazi za Mu gicuku bwo mu minsi y’imperuka.

Mu ntangiriro z’igihe cyo gushyirwaho ikimenyetso, ku wa 11 Nzeri 2001, marayika uvugwa mu gice cya cumi n’umunani cy’Ibyahishuwe yaramanutse, kandi mu bintu byinshi yakoze, yahishuye byuzuye kurushaho ubusobanuro bw’inkuba ndwi. Icyo icyo gihe cyasobanukiwe ku byerekeye izo nkuba ndwi nticyari gusa uko imigendekere y’ivugururwa ibangikanywa, ahubwo ni n’uko, igihe marayika yamanukaga kuri iyo sambu y’ivugururwa, yahamirishaga itegeko nyamukuru ry’ubuhanuzi ry’amateka yaryo bwite.

Kumanuka kwa marayika wo mu Ibyahishuwe igice cya cumi n’umunani ku wa 11 Nzeri 2001, kwemeje uburyo bw’imvura y’itumba rya nyuma bwo “umurongo ku wundi”, kugaragaza ko igikorwa cyo mu ntangiriro (cyangwa Alufa) cyashushanyaga igikorwa cyo mu iherezo (cyangwa Omega). Ku iherezo ry’igihe cyo gushyirwaho ikimenyetso, Mikayeli yaramanutse kugira ngo azure amagufa yumye y’abapfuye, yashushanywaga n’abahamya babiri bari bapfiriye mu muhanda w’uwo murwa ukomeye wa Sodomu na Egiputa, aho n’Umwami wacu yabambirwe. Igihe Mikayeli yahamagazaga abapfuye ngo basubire mu bugingo, We, nk’Intare yo mu muryango wa Yuda, yahishuye ko ya nkuba ndwi zari zifite amateka ahishwe arenze ku kuri kwari kwarahishuwe mbere kwerekeye ya nkuba ndwi.

Nuko Intare yo mu muryango wa Yuda yabumbururaga icyo kuri, yagishyize mu miterere y’“Ukuri.” Hanyuma byahishuwe ko tariki ya 18 Nyakanga 2020 yahuzwaga na tariki ya 19 Mata 1844, kandi ko buri kimwe muri ibyo bimenyetso by’inzira cyagombaga gukurikirwa no kubumbururwa kw’ubutumwa bw’Amaborogo yo mu Gicuku, bwari kuzagaragaza ubugome bwo kwigomeka kw’inkumi z’ibipfu byo muri buri mateka yabyo. Nanone yabumburuye ukuri ko ubwo butumwa bwari kuzagenda buzenguruka isi nk’umuvumba wa tsunami kugeza ubwo ukwitesha umutwe gukomeye kw’itegeko ryo ku Cyumweru kwashyirwaga mu bikorwa.

Tuzakomeza iki cyigisho mu ngingo ikurikira.