Ingingo ibanza yarangije n’igika kivuga kiti: “Ishyingiranwa ry’isezerano ryo mu 313 rigereranya ishyingiranwa ry’isezerano rya nyuma ry’ububasha bw’ubupapa na Leta Zunze Ubumwe z’Amerika—umwami mukuru wa mbere mu bami icumi bo mu Ibyahishuwe cumi na birindwi; ububasha bufite amahembe abiri bugereranywa n’ububasha bufite amahembe abiri bw’u Bufaransa. Amateka yatangiranye na Clovis mu 496 maze amaherezo aganisha ku itegeko rya Justinien mu 533 no kwimika ubupapa mu 538, agereranya amateka yo kuva mu 1989 kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru.”
Ronald Reagan yashushanywaga na Clovis mu mwaka wa 496, naho Donald Trump ashushanywa na Justinian mu mwaka wa 533. Itegeko rya Justinian ryatanzwe imyaka itanu mbere y’uko ubupapa bwima ingoma mu mwaka wa 538, naho Iteka ry’i Milan ryatanzwe imyaka umunani mbere y’itegeko rya mbere ry’umunsi w’Icyumweru ryo mu mwaka wa 321. Iryo tegeko n’iryo teka byombi bihurira ku kuba ikimenyetso kiranga inzira kibanziriza itegeko ry’umunsi w’Icyumweru.
Reagan
Ku wa 20 Nzeri 1870, ingabo z’u Butaliyani zafashe Roma. Leta za Papa zavuyeho nka leta ifite ubutaka itegeka, maze Papa Pius IX aba “imfungwa yo muri Vatikani.” Kubera ko nta butaka Papa yari agifite bwari bwemewe nka leta yigenga, Leta Zunze Ubumwe za Amerika (kimwe n’ibindi bihugu byinshi) ntizakomeje kugirana na Papa umubano wa dipolomasi wemewe mu rwego rwe rw’umutegetsi w’iby’isi. Mu Kwakira 1951, Perezida Harry S. Truman yatanze kandidatire ya Jenerali Mark W. Clark ku mwanya wa ambasaderi wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika muri Vatikani. Bidatinze, amatorero menshi n’imiryango myinshi by’Abaporotesitanti byatangiye kubirwanya bikomeye, bivuga ko iryo shyirwaho ryarengaga ku ihame ryo gutandukanya idini na leta. Mu Mutarama 1952, Jenerali Clark yakuyeho kandidatire ye.
Ku wa 10 Mutarama 1984, Perezida Ronald Reagan na Papa Yohani Pawulo II bumvikanye mu buryo bwemewe gushyiraho umubano wuzuye wa dipolomasi hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika n’Intebe Ntagatifu. Ku wa 9 Mata 1984, William A. Wilson (wari usanzwe akora nk’intumwa bwite ya Reagan) yatanze impapuro zimwemerera guhagararira igihugu cye, aba Ambasaderi wa mbere wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku Ntebe Ntagatifu.
Mu myaka mirongo itatu n’itatu yo kuva mu 1951 kugeza mu 1984, ukwihanganira kwa Giprotestanti kurwanya Gatolika kwarayoyotse. “Amaboko” yahagaze ku ruhande rw’ubupapa mu 496 hamwe na Clovis arashushanya Reagan mu 1984 kugeza mu 1989. Clovis yagaragaje gukurwaho kw’idini (ubupagani) ryabuzaga ubupapa kongera kuzamuka bukongera gufata ubutegetsi, kandi mu 1984 uguhangana kwa Giprotestanti n’izamuka ry’ubupapa kwari kwarakuweho. “Igitambo cya buri munsi” (ubupagani) cyari cyarakuweho, kandi Pawulo asobanura uko gukurwaho kw’ukwihanganira kw’ubupagani kurwanya ubupapa nk’“ubuhakanyi.”
Itorero ry’ikigereranyo ryateshutse ku mahame yaryo, ryashushanywaga na Constantine Mukuru n’amateka yo kuva mu mwaka wa 313 kugeza mu wa 538, ryagaragazaga igihe itorero ryateshutse ku mahame yaryo rikagwa mu buhakanyi. Idini ryashushanywaga na ‘508’, ryari ryarabanje kuzitira ukwaguka k’ububasha bw’ubupapa, ryashushanyaga ubuhakanyi bw’Abaporotesitanti bo muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Reagan yashushanywaga na Clovis. Mu mwaka wa 496, Clovis yahaye ubupapa “ububasha” bwe, bityo ashushanya “ubufatanye butari ubwera” bwagezweho mu myaka y’ubutegetsi bwa Reagan. Clovis yanashushanyaga ikurwaho ry’“icya buri munsi” mu mwaka wa 508. Umwaka wa 508 washushanyaga uwa 1984.
“Uku kwemera kubanisha paganisimu n’Ubukristo kwatumye havuka ‘umuntu w’icyaha’ wahanuwe mu buhanuzi ko azarwanya Imana kandi akishyira hejuru yayo. Uwo murongo mugari w’idini ry’ibinyoma ni igihangano ndakuka cy’ububasha bwa Satani—urwibutso rw’imbaraga yashyizeho kugira ngo yicaze ku ntebe y’ubwami agenge isi akurikije ubushake bwe.” Intambara Ikomeye, 50.
Mu ijambo rye ryo mu 1983, Reagan yamamaye yise Leta Zunze Ubumwe z’Abasoviyeti “ubwami bw’ikibi,” kandi yabonaga komunizimu ihakana Imana nk’akaga gakomeye cyane ko mu rwego rw’imyitwarire no mu rwego rw’umwuka. We na Yohani Pawulo II bagiranye ubufatanye bwa bugufi, bwite no mu bya politiki, bwo kurwanya komunizimu y’Abasoviyeti. Abo bagabo bombi babonaga urwo rugamba mu buryo bw’imyitwarire, ndetse no mu buryo bw’ubushake bw’Imana buyobora amateka; mu ibanga, Reagan yavugaga iby’“Umugambi w’Imana” wo guhirika komunizimu. Reagan yari ashyizeho umutima ku mabonekerwa ya Fatima (umuburo uvuga ko “Uburusiya buzakwirakwiza amakosa yabwo”), kandi abo bayobozi bombi baganiriye ku myumvire basangiraga y’uko Imana yari yarabarinze urupfu (bombi barokotse ibitero byo kubica mu 1981) ku bw’intego yari ifitanye isano no gutsinda komunizimu.
Abigishwa ba Kristo
Reagan yarerewe mu itorero ry’Abigishwa ba Kristo, abashinze iryo torero bakaba barigishaga mu buryo bweruye ko papa wa Kiliziya Gatolika ari antikristo. Alexander Campbell, wari uzwi cyane kurusha abandi bayobozi ba mbere b’itorero ry’Abigishwa ba Kristo, yemezaga kenshi ko ubupapa ari antikristo. Mu mpaka no mu nyandiko ze, yemezaga ko agahembe gato kavugwa muri Daniyeli 7, inyamaswa ivugwa mu Byahishuwe 13, n’umuntu w’icyaha uvugwa mu 2 Abatesalonike 2, byose byerekezaga ku bapapa b’i Roma. Yifashishaga ibyo bisobanuro mu mpaka zo ku mugaragaro (harimo izo yagiranye na Musenyeri Gatolika John B. Purcell mu 1837). Barton W. Stone yitaga ubutegetsi bwa Papa antikristo nyakuri n’“umuntu w’icyaha.” Walter Scott (undi mubwirizabutumwa wo mu ntangiriro z’uwo muryango) yanditse ko umuntu w’icyaha, Papa w’i Roma, yari kuzaduka mu itorero rya gikristo akishyira hejuru y’Imana.
Nyina wa Reagan, Nelle, yari umuyoboke w’itorero ry’Abigishwa ba Kristo warangwaga n’ubwitange mu by’idini, kandi ni we wagize uruhare rukomeye kurusha abandi mu kumutoza iby’idini mu bwana bwe. Reagan yabatirijwe mu itorero ry’Abigishwa ba Kristo i Dixon, muri leta ya Illinois, afite imyaka 11, kandi akiri ingimbi yagiraga uruhare rugaragara mu bikorwa by’iryo torero (harimo no kwigisha mu ishuri ryo ku Cyumweru). Yize mu Ishuri Rikuru rya Eureka, ryari rifitanye isano n’itorero ry’Abigishwa ba Kristo.
“Abayoba mu rujijo mu gusobanukirwa Ijambo, bakananirwa kubona icyo antikristo asobanura, nta kabuza bazishyira ku ruhande rwa antikristo. Ubu nta gihe dufite cyo kwivanga n’isi.” Kress Collection, 105.
Reagan yashushanywaga na Clovis ndetse no guteshuka ku mahame kwa Constantine Mukuru. Reagan kandi yari uwa mbere mu baperezida umunani ba nyuma kuva ku gihe cy’imperuka cyo mu mwaka wa 1989. Nk’uwa mbere muri abo baperezida umunani ba nyuma, ashushanya Donald Trump, na we, kimwe na Reagan, ufite urujijo rukomeye ku ntego nyakuri z’ubupapa no ku cyo ubupapa ari cyo.
Mbese babiri bagendana batumvikanye? Amosi 3:3.
Ishyingiranwa rya gatandatu ari na ryo rya nyuma rishingiye ku masezerano, rivugwa muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe, riba mu mateka atangira mu gihe cy’imperuka mu mwaka wa 1989 akarangirira mu mateka ya Donald Trump.
“Mu migendekere iriho ubu muri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika yo gushakira ibigo n’imigenzo by’itorero inkunga ya Leta, Abaporotesitanti bari gukurikira mu ntambwe z’Abapapisiti. Kandi ibirenzeho, bari gukingurira Ubupapayi urugi kugira ngo bwongere kubona muri Amerika y’Abaporotesitanti ubutware bw’ikirenga bwatakaje mu Isi ya Kera.” The Great Controversy, 573.
Amasezerano y’ishyingiranwa yo mu mwaka wa 313 n’Iteka ry’i Milan bihuje n’amateka yo mu mwaka wa 533, kandi iteka rya Justinian ryo mu mwaka wa 533 rizongera gushyirwa mu bikorwa n’ubutegetsi bwiyita ubwa gikristo butagisobanukiwe ko kwita ubutegetsi bwa papa urwego rwa gikristo, n’iyo byafatwa mu buryo bwiza bushoboka, ari imvugo yivuguruza, naho byafatwa mu buryo bubi bushoboka bikaba ari ukwibeshya kurimbuza.
Itorero n’Ubutegetsi bwa Leta
Mu mwaka wa 457 mbere ya Kristo, itegeko rya gatatu rya Artazerugisesi ryagaruye ubwigenge bw’igihugu mu butegetsi bwa politiki no mu buyobozi bw’idini.
Nuko rero, Eziya, ukurikije ubwenge bw’Imana yawe buri mu kuboko kwawe, ushyireho abatware n’abacamanza kugira ngo bacire imanza abantu bose bari hakurya y’uruzi, ari bo bose bazi amategeko y’Imana yawe; kandi mwigishe abatayaherwe. Kandi umuntu wese utazakurikiza amategeko y’Imana yawe n’itegeko ry’umwami, acirwe urubanza bidatinze, rwaba urwo gupfa, cyangwa urwo kwirukanwa, cyangwa urwo kunyagwa ibintu bye, cyangwa urwo gufungwa. Eziya 7:25, 26.
Iteka rya gatatu ryatanze ububasha bwo guca imanza no gutanga ibihano hakurikijwe amategeko y’Imana n’amategeko y’umwami. Iryo teka ryaranze intangiriro y’ubuhanuzi bw’imyaka ibihumbi bibiri na magana atatu bwarangiye ku wa 22 Ukwakira 1844, ubwo Kristo yazaga mu rusengero Rwe atunguranye. Ryaranze kandi intangiriro y’ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu bwarangiye mu mwaka wa 207 mbere ya Kristo, mu gihe cy’amateka kiri hagati y’intambara y’i Raphia yo mu mwaka wa 217 mbere ya Kristo n’iy’i Panium yo mu mwaka wa 200 mbere ya Kristo. Isubizwaho ry’ubusugire mu by’ubutegetsi bwa leta no mu by’idini mu mwaka wa 457 mbere ya Kristo rigaragaza alufa y’impande ebyiri igira amasohozwa abiri ya omega. Ayo masohozwa yombi ya omega ashushanya urugi rukinze: rimwe ku ihembe rya Giporotesitanti, irindi ku ihembe rya Kirepubulika.
Ubuhanuzi bwa mbere bw’imyaka ibihumbi bibiri na magana atatu bwagereranyaga amategeko y’Imana, naho ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu bwagereranyaga amategeko y’umwami. Ubwo buhanuzi bubiri bugaragaza ihembe ry’Abaporotesitanti n’ihembe ry’Abaripubulikani ku nyamaswa y’isi yo mu Byahishuwe cumi na bitatu. Ihembe ry’Abaripubulikani ry’iyo nyamaswa y’isi rishyirwa hagati mu mirongo ya cumi n’umwe kugeza kuri cumi na gatandatu yo muri Daniyeli cumi n’umwe. Igihe cy’imyaka cumi n’irindwi kiri hagati ya Rafiya na Paniyumu gihuzwa n’ihembe rimwe ryo mu buhanuzi bubiri bw’itegeko rya gatatu ryo mu wa 457 Mbere ya Kristo. Ubu buhanuzi bw’impande ebyiri bugaragaza urubanza rw’abantu b’isezerano bo ku iherezo ndetse n’urubanza rw’ishyanga aho abo bantu b’isezerano bakomora.
Aramubwira ati: “Menya rwose yuko urubyaro rwawe ruzaba abanyamahanga mu gihugu kitari icyabo, kandi bazagikorera; na bo bazabarenganya imyaka magana ane; kandi n’ishyanga bazakorera nzaricira urubanza; hanyuma bazavamo bafite ubutunzi bwinshi.” Itangiriro 15:13, 14.
Mu gitabo cya Ezekiyeli, itariki ya 22 Ukwakira 1844 ishushanywa n’itariki ya 22 Ukwakira 573 mbere ya Kristo. Itariki imwe igaragaza intangiriro y’urubanza rw’igenzura, naho indi ikagaragaza ukuvuzwa kw’impanda ya Yubile, haba mu ntangiriro cyangwa ku musozo w’igikorwa cyo guca urubanza. Izo tariki zombi zirahura, kandi zombi zigaragaza urugi rwafunzwe. Umwaka wa 1844 ugaragaza ifungwa ry’urugi rw’Ahera, ubwo Kristo yinjiraga Ahera Cyane. Umwaka wa 573 mbere ya Kristo ugaragaza irangira ry’igihe cy’imbabazi ku bantu, ubwo imbata z’icyaha zacunguwe zihabwa umudendezo wazo n’isi nshya yo guturamo.
Kandi niba atabohowe muri iyo myaka, azasohoka mu mwaka wa yubile, we n’abana be bari kumwe na we. Kuko abana ba Isirayeli ari abagaragu banjye; ni abagaragu banjye nabakuye mu gihugu cya Egiputa: Ndi Uwiteka Imana yanyu. Abalewi 25:54, 55.
Amatariki yombi yo ku wa 22 Ukwakira ashushanya urugi rukinze rw’itegeko ry’Icyumweru ryegereje. Igihe cy’imbabazi cyahawe Abadiventisiti cyatangiye mu 1844 kandi kizarangira igihe hazashyirwaho itegeko ry’Icyumweru ryegereje, kandi igihe cy’imbabazi cyahawe Leta Zunze Ubumwe za Amerika na cyo kizarangira igihe hazashyirwaho itegeko ry’Icyumweru ryegereje. Ayo maherezo yombi ahuje n’abahamya babiri bo ku wa 22 Ukwakira, ari bo imyaka 2,300 n’imyaka magana abiri na mirongo itanu.
Igihe cy’imyaka magana abiri na mirongo itanu, kirangirira mu mateka hagati ya Raphia na Panium, kigabanya igihe kiri hagati y’izo ntambara zombi mo imibare ibiri y’ikigereranyo, iyo mibare yombi hamwe ikagira igisobanuro cyayo cyihariye. Ni ukuvuga imyaka icumi nyuma ya Raphia, izina risobanura akarere ko ku mupaka, n’imyaka irindwi mbere ya Panium, intambara yarwaniwe mu kibaya ikarangirira ku kugota. Umubare icumi n’umubare karindwi, iyo bifashwe nk’ikimenyetso, bigaragaza ububasha bw’ikiyoka hashingiwe ku bahamya batandukanye. Umwaka wa 207 mbere ya Kristo ushyira Trump, ikigereranyo cy’inyamaswa iva mu butaka, hagati y’umurongo wa cumi n’umwe n’uwa cumi n’itanu muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe, yitegura mu buryo bw’ubuhanuzi kuvuga nk’ikiyoka, nk’uko bigaragazwa n’ihuzwa ry’umubare icumi n’umubare karindwi.
Umubare cumi na karindwi na wo ni uw’ikigereranyo, kandi wagura amateka yo kuva kuri Raphia kugera kuri Panium, akagera no mu gihe cyakurikiye Panium ndetse no mu gihe cyabanjirije Raphia. Ptolemy IV Philopator yategetse ari umwami wa Misiri yo ku ngoma y’aba-Ptolemy kuva mu mwaka wa 221 mbere ya Kristo kugeza mu mwaka wa 204 mbere ya Kristo, kandi yatsinze Antiochus Magnus i Raphia mu mwaka wa 217 mbere ya Kristo. Ptolemy yatangiye gutegeka mbere ya Raphia, kandi yategetse imyaka ‘cumi na karindwi’. Umubare cumi na karindwi ugereranya igihe cyo mu mateka gitangira mbere ya Raphia, kigakomeza kikagera nyuma y’intambara ya Panium n’ukugotwa kwa Sidon, kugeza ku irangira ry’igihe cy’imbabazi ku bantu, iryo rangira rikaba rigereranywa n’umwaka wa 330. Ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu bwerekeye igihe cy’itorero rya Smyrna bwatangiye mu mwaka wa 64 burangirira ku Iteka ry’i Milan no ku masezerano y’ishyingiranwa yo mu mwaka wa 313.
Konsitantini Mukuru ashushanya amateka y’itorero ry’i Perugamo, kandi ayo mateka yatangiye mu mwaka wa 313 arangira mu wa 538. Imyaka ‘cumi n’irindwi’ ya mbere yakurikiye irangira ry’ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu mu mwaka wa 313 irimo ibimenyetso bitatu ndangagihe. Umwaka wa 313 waranzwe n’Iteka rya Milano; uwa 321 waranzwe n’itegeko rya mbere ryo kubahiriza umunsi wo ku Cyumweru, naho uwa 330 urangwa no kugabanywa kw’ubwami. Umwaka wa 330 ushushanya itegeko rya nyuma ryo kubahiriza umunsi wo ku Cyumweru, rigaragaza irangira ry’igihe cy’imbabazi ku bantu. Bityo rero, umubare cumi n’irindwi utangira mbere ya Rafiya, ukarangira nyuma cyane y’igitero cya gisirikare cy’i Paniyumu n’i Sidoni. Umurongo wa cumi na gatandatu wo muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe ushushanya itegeko ryo kubahiriza umunsi wo ku Cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Ubuhanuzi bwerekeye Simuruna bugaragaza ikimenyetso cyo kugotwa, ari cyo zingiro nyirizina ry’ubutumwa bw’umuburo bwa Ezekiyeli. Ikimenyetso kiranga inzira kibanziriza itegeko ryo ku Cyumweru, nk’uko kigaragazwa n’ibigereranyo bibiri by’irimbuka rya Yerusalemu, ni ukugotwa, ariko kandi ni n’Iteka ry’i Milan, ritangiza ishyirwaho ry’igishushanyo cy’inyamaswa.
Mu gihe cyo kugotwa, hazabaho umutambagiro w’ishyingiranwa rishingiye ku masezerano. Uwo mutambagiro ni ishusho isubiramo, ku gipimo gitandukanye, imiterere y’umutambagiro w’ishyingiranwa watangiranye na Reagan, nk’uko byari byarashushanyijwe na Clovis mu mwaka wa 496, ariko umutambagiro wa nyuma ugana ku ishyingiranwa utangira mu gihe cyo kugotwa, ukaba uhuye n’iteka rya Justinian ryo mu mwaka wa 533, ndetse n’Iteka ry’i Milan ryo mu mwaka wa 313. Ibyo bimenyetso byombi biranga inzira bibanziriza itegeko ry’Icyumweru. Umwaka wa 313 wabanzirije itegeko rya mbere ry’Icyumweru ryo mu mwaka wa 321, kandi iteka ryo mu mwaka wa 533 ryabanzirije itegeko ry’Icyumweru ryashyizweho muri Konsili ya gatatu y’i Orleans mu mwaka wa 538. Amategeko y’ubwoko runaka azasohoza ibiranga ubuhanuzi by’iteka rya Justinian kimwe n’iby’Iteka ry’i Milan, mu gihe hazashyirwaho uburyo runaka bw’ishyingiranwa ry’ikigereranyo rishingiye ku masezerano.
Igihe iryo teka rizatangazwa, bizaba byararenze igihe cyo kwitegura, kuko nta kabuza urugi rw’igihe cy’imbabazi ruzaba rwafungiwe ihembe rya Giporotesitanti, nk’uko rwafunzwe kuri Pasika ya mbere mu Misiri. Nyuma yaho, itegeko ryo kubahiriza umunsi w’icyumweru, ari ryo kimenyetso ndanganzira gikurikiraho, ntirigaragaza gusa ko igishushanyo cy’inyamaswa cyamaze gushyirwaho mu buryo bwuzuye, ahubwo rinagaragaza ko abantu bahatirwa kwakira ikimenyetso cy’inyamaswa. Itegeko ry’icyumweru rigaragaza iherezo ry’igihe cy’imbabazi ku ihembe rya Kirepubulika, ari ryo nyamaswa yo mu butaka ivugwa mu Byahishuwe igice cya cumi na gatatu, nk’uko ari impamo ko Farawo n’ingabo ze bapfiriye mu Nyanja Itukura nyuma ya Pasika.
Igihe cy’imyaka magana abiri na mirongo itanu kirangira mu mwaka wa 207 mbere ya Kristo kigaragaza Donald Trump, ushushanywa na Antiochus Magnus uri kwitegura igitero cya gisirikare cyegereje, gitangirira mu kibaya cya Panium kigasozwa n’igotwa rya Sidon. Nyuma y’Intambara yo kuri Panium, Scopas wo muri Aetolia, umugaba w’ingabo z’Abaptolemi, yahungiye mu mujyi wa Sidon ari kumwe n’abasirikare barokotse bagera ku 10,000. Antiochus yaramukurikiye maze ‘agota’ Sidon. Ubutegetsi bw’Abaptolemi bwari muri Alexandria bwohereje ingabo zo gutabara, ariko ntizashoboye kubigeraho. Kubera ko yari yugarijwe n’inzara, Scopas yashyize umujyi mu maboko ya Antiochus. Antiochus yemereye Scopas kugenda; nyuma Scopas yasubiye mu Misiri, aho yaje kwicwa ashinjwa kugambanira igihugu no kunyereza umutungo. Igotwa rya Sidon ryatumye Antiochus arangiza kwigarurira Coele-Syria nyuma ya Panium.
Mushiki White agaragaza ko igitabo cya Uriah Smith, Daniel and the Revelation, ari “ukuboko gufasha kw’Imana.” Mu busobanuro bwe ku mirongo ya cumi na kane n’iya cumi na gatanu yo muri Daniyeli cumi n’umwe, Smith agaragaza gahunda ya Antiyokusi y’intambara y’ibice bibiri.
“Uburezi bw’umwami ukiri muto wa Egiputa bweguriwe na Sena y’Abaroma M. Emilius Lepidus, ari na we washyizeho Aristomenes, umukozi wa kera kandi w’inararibonye wo muri urwo rukiko, ngo amubere umurinzi. Igikorwa cye cya mbere cyari ugufata ingamba zo gukumira igitero cyari cyugarije cy’abami babiri bishyize hamwe, Filipo na Antiyokusi.
“Kugira ngo agere kuri iyo ntego, yohereje Scopas, umugaba mukuru w’ingabo w’icyamamare wo muri AEtolia, icyo gihe wari mu murimo w’Abanyegiputa, mu gihugu cye kavukire ngo ahakusanye izindi ngabo zo gutera inkunga ingabo. Amaze gutunganya ingabo, yateye i Palesitina n’i Coele-Syria (mu gihe Antiochus yari ahugiye mu ntambara na Attalus muri Aziya Nto), maze ashyira u Buyuda bwose mu butegetsi bwa Egiputa.”
“Nuko ibintu bishyirwa mu buryo bwo gusohoza uwo murongo turiho. Kuko Antiochus, amaze kureka intambara yarwanaga na Attalus abitegetswe n’Abaroma, yahise afata ingamba zihuse zo kugaruza Palesitina na Coele-Syria abazikura mu maboko y’Abanyegiputa. Scopas yoherejwe kumurwanya. Hafi y’amasoko ya Yorodani, izo ngabo zombi zarahuriyeyo. [Panium] Scopas araneshejwe, akurikiranwa kugeza i Sidoni, kandi ahagoteshejwe cyane. Abajenerali batatu b’abahanga kurusha abandi bo muri Egiputa, hamwe n’ingabo zabo z’indobanure, boherejwe gukuraho uwo mutego wo kugota, ariko birananirana. Amaherezo Scopas amaze guhura, mu ishusho y’igicucu cy’inzara giciriritse kandi kidafatika, n’umwanzi atashoboye guhangana na we, ahatirwa kwishyikiriza ku mabwiriza ateye isoni yo kurokora ubuzima gusa; maze we n’abagabo be ibihumbi icumi bemererwa kugenda, bambuwe byose kandi bambaye ubusa. Aha ni ho habereye ifatwa ry’imijyi ikomeye cyane n’umwami w’amajyaruguru; kuko Sidoni, haba ku bw’aho yari iherereye no ku bw’ibihome byayo, yari umwe mu mijyi ikomeye kurusha iyindi yose muri iyo minsi. Aha ni ho habonetse kunanirwa kw’ingabo z’amajyepfo kwihagararaho, ndetse no kunanirwa kw’abantu umwami w’amajyepfo yari yaritoranyirije; ari bo Scopas n’ingabo ze z’Abanyetoliya.” Daniel and the Revelation, 257, 258.
Igihe cy’imyaka magana abiri na mirongo itanu kirangirira mu mwaka wa 207 mbere ya Kristo kigaragaza Donald Trump. Ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu burangirira mu mwaka wa 313, ubwo habaga ishyingiranwa rishingiye ku masezerano ryahuje Iburasirazuba n’Iburengerazuba, hagatangazwa n’Iteka rya Milan, bugaragaza ishingwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Itorero ry’i Perugamo, ryatangiye mu mwaka wa 313, rishushanya amateka y’igihe Ubukristo bwateshutse binyuze mu bwumvikane n’idini ry’ubupagani, mbere y’uko ubutegetsi bwa papa bwima ingoma. Perugamo n’umwaka wa 313 bishushanya ubwumvikane bugaragazwa n’ishingwa ry’igishushanyo cy’inyamaswa muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Ibyo bishushanya ubwumvikane hagati y’Ubukristo na Roma ya papa, kuko idini rya Gatolika nta kindi riri cyo uretse ubupagani bwiyoberanyije nk’urwego rwa Gikristo. Ubuhanuzi bw’imyaka magana abiri na mirongo itanu bwatangiye mu mwaka wa 1776 bukaba burangira muri uyu mwaka na bwo bwerekeye Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Bityo rero, ubwo buhanuzi uko ari butatu, buri bumwe bukaba ubw’imyaka magana abiri na mirongo itanu, buvuga ku kintu runaka cyo mu buhanuzi cyerekeye inyamaswa iva mu butaka yo mu gice cya cumi na gatatu cy’Ibyahishuwe, kandi bwose burangirira mu mirongo y’ubuhanuzi ishushanywa n’umubare cumi na karindwi.
Itegeko ryo ku Cyumweru ni igihe Leta Zunze Ubumwe za Amerika zivuga nk’ikiyoka, kandi ukuvuga kw’ishyanga ni igikorwa cy’inzego zaryo zishinga amategeko n’iz’ubucamanza.
“Ukuvuga” kw’ihanga ni igikorwa cy’inzego zaryo zishinga amategeko n’iz’ubucamanza. The Great Controversy, 442.
Trump nta bubasha bw’ubucamanza cyangwa ubwo gushyiraho amategeko afite, bityo itegeko ryo ku Cyumweru ryegereje rizashyirwaho na Kongere. Nyamara, igikorwa icyo ari cyo cyose gishyigikira ubutegetsi bwa Papa gishushanya itegeko ryo ku Cyumweru. Iteka ryo mu mwaka wa 533 n’itegeko ryatangajwe mu mwaka wa 313 bigaragaza intangiriro y’igihe igishushanyo cy’inyamaswa gikorwa. Umusozo ni itegeko ryo ku Cyumweru ryegereje, kandi Yesu buri gihe agaragaza iherezo akoresheje intangiriro, bityo igikorwa cya Trump, binyuze mu iteka rya Perezida ryaha antikristo uvugwa mu buhanuzi bwa Bibiliya “icyoroherezo” icyo ari cyo cyose, cyashushanya alufa y’urugendo ruzasozwa gusa kuri omega, igihe Leta Zunze Ubumwe za Amerika “zizihakana amahame y’ubutegetsi bwazo ku buryo zishyiraho itegeko ryo ku Cyumweru.”
“Abantu benshi, ndetse no mu bari kugira uruhare muri uyu murimo wo guhatira abantu kubahiriza ku Cyumweru, bahumishijwe amaso ku ngaruka zizakurikiraho kubera icyo gikorwa. Ntibabona yuko bakubita urushyi mu buryo butaziguye umudendezo w’idini. Hari benshi batigeze basobanukirwa n’ibyo Isabato yo muri Bibiliya isaba n’ishingiro ry’ibinyoma icyo kigo cyo ku Cyumweru gishingiyeho. Umugambi uwo ari wo wose ushyigikira amategeko agenga iby’idini, mu by’ukuri uba ari igikorwa cyo kwiyegurira ubupapa, bwo mu bihe byinshi cyane bwahoranye intambara idacogora yo kurwanya umudendezo w’umutimanama. Kubahiriza ku Cyumweru kubaho kwabyo nk’ikigo cyitwa ko ari icya Gikristo kubikesha ‘ubwiru bw’ubugome;’ kandi guhatirwa kwakwo kuzaba ari kwemera mu buryo bweruye amahame ari yo nkingi y’ifatizo ya Katorika y’i Roma. Igihe igihugu cyacu kizihakana bigeze aho amahame y’ubutegetsi bwacyo ku buryo kizashyiraho itegeko ryo ku Cyumweru, Ubuporotesitanti muri icyo gikorwa buzasambana amaboko n’ubupapa; kandi nta kindi bizaba ari cyo uretse guha ubuzima igitugu kimaze igihe kirekire gitegereje n’ishyaka ryinshi uburyo cyongera gusimbukira mu butegetsi bw’igitugu bukora.” Testimonies, igitabo cya 5, 711.
Igikorwa icyo ari cyo cyose “gishyigikira ishyirwaho ry’amategeko y’idini mu by’ukuri kiba ari igikorwa cyo kwemera ubutegetsi bwa papa,” kandi bene izo ngamba zibanza kubaho mbere y’uko itegeko ryo ku Cyumweru rigiye kuza bidatinze.
“Itegeko rishyira mu bikorwa kuramya uyu munsi rigomba gusohoka rikagera ku isi yose. Ku rugero ruto, ryatangiye gusohoka. Ahantu henshi, ubutegetsi bwa Leta burimo kuvugana ijwi ry’ikiyoka, nk’uko umwami w’umupagani yavuganye n’imbohe z’Abaheburayo.” Signs of the Times, 6 Gicurasi 1897.
Tuzakomeza ibyo bintu mu nyandiko ikurikira.