Igitabo cya Yoweli n’Itorero ry’Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Lawodikiya - Nimero Makumyabiri n’Itanu

Igitabo cya Yoweli gihangara ubuyobozi bw’Itorero ry’Abadiventisti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya, kibushyira imbere ubuhamya bw’ubwigomeke bwaryo bugenda bwiyongera mu bihe by’amasekuru ane. Ayo masekuru ane kandi agaragazwa no muri Ezekiyeli igice cya munani, aho abagabo makumyabiri na batanu bo muri iryo sekuru rya kane bunamira izuba. Mu mwaka wa 1901, nyuma y’imyaka 13 ubugome bwo kwigomeka bwa 1888 bubaye, Itorero ry’Abadiventisti ryashyizeho komite yo kuriyobora.

Komite Nyobozi y’Itangiriro y’Inama Rusange yashyizweho mu gihe cy’ivugururwa rikomeye ryabereye mu Nama ya Rusange yo mu 1901, kandi yari igizwe n’abanyamuryango 25. Ibyo byari ukwaguka gukomeye ugereranyije na komite yo mbere ya 1901, yo yari ifite abanyamuryango 13 gusa. Uko imyaka yagiye ihita, umubare w’abanyamuryango wariyongereye, ariko Yesu buri gihe ahuza iherezo n’intangiriro. Intangiriro yari abanyamuryango 25, umwe akaba umuyobozi, bihwanye n’umurongo wo mu buturo bwera, wari ugizwe n’abatambyi 24 n’Umutambyi Mukuru umwe.

Yuda n’Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi ni ibimenyetso bibiri by’ubugome bwo kwigomeka mu gihe cya Kristo. Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi rugereranya Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Lawodikiya. Uruhare Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi rwagize mu kubambwa kwa Kristo ni ishusho y’uruhare Abadiventisimu bazagira mu gihe cy’amage yo ku itegeko ryo ku Cyumweru. Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi—ari rwo nama nkuru y’Abayahudi i Yerusalemu, yari igizwe n’abatambyi bakuru, abakuru b’ubwoko, n’abanditsi, kandi ikayoborwa na Kayafa Umutambyi Mukuru—rwagize uruhare rw’ingenzi mu byabaye byagejeje ku rupfu rwa Yesu.

Nyuma y’ifatwa rya Yesu i Getsemani (ryateguwe binyuze mu bugambanyi bwa Yuda), yazanywe imbere y’Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi nijoro mu nzu ya Kayifa. Bashakaga ubuhamya bwo kumuciraho urubanza, bazana abagabo b’abahamya bamurega gutuka Imana no guteza imvururu.

Igihe Kayafa yabazaga Yesu mu buryo butaziguye niba ari we Mesiya (cyangwa Umwana w’Imana), igisubizo cya Yesu cyo kubyemera, ngo: “Ni wowe ubivuze,” cyatumye umutambyi mukuru atangaza ati: “Gutuka Imana!” Inteko yamuciriye urubanza ko akwiriye urupfu. Kubera ko batari bafite ububasha bwo gushyira mu bikorwa igihano cy’urupfu mu gihe cy’ubutegetsi bw’Abaroma, bamushyikirije Pontiyo Pilato, umutware w’Abaroma, bamurega icyaha cyo guteza imvururu kugira ngo babone uko yicwa n’Abaroma. Kubambwa kwe nyakuri kwakozwe n’abasirikare b’Abaroma babitegetswe na Pilato, ariko gusa nyuma y’uko Pilato yemeye igitutu cy’abatambyi bakuru n’imbaga y’abantu (basabaga ko Yesu yicwa kandi ko Baraba arekurwa).

Niba koko uwo murongo usobanura mu by’ukuri icyo uvuga, noneho abari barimo kugaragazwa nk’ab “bahitamo Baraba,” ntibazashobora gusobanukirwa icyo uwo murongo wigisha. Abo ni bo bantu bavugwa mu 2 Abatesalonike bahabwa ubushukanyi bukomeye, kuko batakunze ukuri. Avuga iby’abahitamo Baraba ati: “Abashyira urukundo rwabo ku muyobozi uwo ari we wese utari Kristo bazisanga bari munsi y’ubutegetsi, mu mubiri, mu bugingo, no mu mwuka, bw’ishyika ryo gushukika rikabije cyane ku buryo, munsi y’imbaraga zaryo, imitima ihindukira ikareka kumva ukuri kugira ngo yemere ikinyoma.” Abahitamo Baraba bari munsi y’ubutegetsi bwa Satani mbere y’ikimenyetso cy’inzira cy’umusaraba n’itegeko ryo ku Cyumweru. Muri iyo mimerere ntibashobora na gato gusobanukirwa icyo uwo murongo wigisha. Ni cyo gituma bazavuga bati: “Imimerere yariho igihe Mushiki wacu White yandikaga ayo magambo yari iy’ayo mateka yihariye, si iy’ubu.” Ahari bashobora kuvuga bati: “Arimo kuvuga iby’Ubukristo muri rusange, kandi ibi ntibireba by’umwihariko Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi.” Amatwara masa.

Birumvikana ko ibihe by’amateka byariho igihe Mushiki wa White yandikaga ayo magambo byari mu by’ukuri ibisobanuro ku mateka ye bwite; ariko nk’uko byagenze kuri Yohana mu Byahishuwe, iyo umuhanuzi ategetswe kwandika, ategekwa kwandika “ibyo wabonye, n’ibiriho, n’ibizabaho hanyuma.” Iyo umuhanuzi yandika ibiriho, aba icyarimwe yandika n’ibizabaho.

Ubuyobozi bw’Abadiventisime bushushanywa n’abagabo makumyabiri na batanu ba Ezekiyeli, kandi nanone buhuzwa mu buryo bw’ubuhanuzi n’abagabo magana abiri na mirongo itanu bahagararanye na Kora, Datani na Abiramu. Ikindi kandi, abigometse bo mu 1888 no mu Nteko Rusange ya Minneapolis bagaragajwe na Mushiki wa White nk’abasubiraga ubugome bwa Kora, Datani na Abiramu. Mushiki wa White yigisha mu buryo butaziguye ko igihe marayika wo mu Ibyahishuwe cumi n’umunani amanutse kandi akamurikisha isi ubwiza bwe, imvura y’itumba itangira.

Mushiki White yigisha mu buryo butaziguye ko marayika uvugwa mu Byahishuwe 18 yamanutse mu Nama Nkuru yo mu 1888 azanye ubutumwa bwa A. T. Jones na E. J. Waggoner. Igihe yari muri iyo Nama, yaremerewe cyane n’ubugome bwo kwigomeka ku buryo yafashe icyemezo cyo gupakira ibintu bye akagenda, ariko marayika amubwira ko agomba kuguma aho no kwandika amateka y’ibyabaye, kuko byari ugusubirwamo kw’ubwigomeke bwa Kora. Kuki marayika yashakaga ko byandikwa, niba bitari kugira ngo bibe ubuhamya mu minsi y’imperuka? Niba ari ubuhamya bwo mu minsi y’imperuka, ni iki kindi byasobanura, kitari uko itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya rizakandagira mu kirenge cy’Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi mu gihe cy’ingorane z’itegeko ryo ku Cyumweru, kandi by’umwihariko amateka ayiganisha ho?

Ubutumwa bwa Jones na Waggoner bwagaragajwe nk’“ubutumwa bwo gutsindishirizwa kubwo kwizera, mu kuri koko,” “ubutumwa bw’i Laodikiya,” “ubutumwa bw’ubugororotsi bwa Kristo” n’“ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu.” Abigometse banze ubwo butumwa, kandi bananga n’ubuyobozi bwa Mwuka w’Ubuhanuzi hamwe n’intumwa zatoranyijwe z’iyo nama. Mushiki wa White yigisha kandi ko igihe inyubako ndende z’Umujyi wa New York zizagushwa hasi n’ikorwa ry’imbaraga z’Imana, ari bwo Ibyahishuwe 18:1–3 bizasohora. Uhereye kuri 9/11, ubuyobozi bw’itorero ry’Abadivantisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Laodikiya bwakomeje gusubiramo ubugome bwa Kora, ubugome bw’abagabo 25 ba kera, ubugome bw’ubuyobozi bwo mu 1888 n’ubugome bw’Urukiko rw’Ikirenga rw’Abayahudi mu gihe cyabanzirizaga umusaraba. Abo bagabo 25 ni ikimenyetso gishushanya ubutambyi bw’Abalewi bw’impimbano.

Umulewi yagombaga kuba afite imyaka 25 igihe yatangiraga gukora umurimo.

Umulewi atangira umurimo we afite imyaka makumyabiri n’itanu, kandi agakora imyaka makumyabiri n’itanu, kugeza ageze ku myaka mirongo itanu. Intumwa y’Isezerano ivugwa muri Malaki 3, irimo kweza no guhumanura Abalewi mu gihe cy’itegeko ryo ku Cyumweru, nk’uko yabigenje ku wa 22 Ukwakira 1844.

Umubare “25” nk’ikimenyetso, ntugaragaza gusa Umulevi w’umwizerwa, ahubwo unagaragaza Umulevi w’ibinyoma. “25” nk’ikimenyetso rero ugaragaza itandukanywa ry’amatsinda abiri y’abaramya, yaba abakobwa b’inkumi b’abanyabwenge n’abapfu, intama n’ihene, ingano n’urumamfu. Umubare makumyabiri na gatanu ni ikimenyetso kitagaragaza gusa Umulevi, ahubwo kandi nk’ikintu gifite akamaro kangana ni ikimenyetso cy’itandukanywa (itunganywa) ry’Abalewi. Iryo tandukanywa riba ku itegeko ryo ku Cyumweru, kandi ni imwe mu nsanganyamatsiko z’ibanze z’Ijambo ry’ubuhanuzi ry’Imana. Birakwiriye ko Matayo igice cya makumyabiri na gatanu, ari ugukomeza gusa ubuhanuzi bwa Yesu bw’imperuka y’isi buri muri Matayo makumyabiri na kane.

Igihe Yesu yavaga mu rusengero, ntiyigeze asubirayo ukundi. Mu mirongo ya nyuma y’igice cya makumyabiri na gatatu, Yesu yari yatangaje urubanza ku Nama Nkuru y’Abayahudi, kandi urwo rubanza rugaragazwa nk’“umunani” w’imivumo, bityo rukigana mu buryo bw’impimbano roho umunani zari mu nkuge, umunsi wa munani wo gukebwa, umunsi wa munani w’umuzuko, ibisekuru umunani bya Aburahamu mu myaka 430 n’ibindi. Umubare “umunani” w’impimbano, uhuza n’Umulevi w’impimbano.

Matayo igice cya makumyabiri na kabiri kirangira gifite urugero rw’uguhambirira abanyabyaha mu mifungo, kandi kigasoza n’ikiganiro cya nyuma hagati ya Kristo n’Abayahudi bajyaga impaka. Hanyuma mu gice cya 24 ava mu rusengero ubwa nyuma, ahagarika umurimo we ku Isirayeli ya kera. Icyo gice kirangirira aho cyatangiriye, no gutangaza ko inzu yabo yasigariwe ari nyakamwe; kandi icyo yise inzu ya Se igihe yabanje kweza urusengero, ubu cyari kimaze kuba inzu y’Abayahudi iri nyakamwe.

Mu gice cya 24, Yesu agiye gusubiza ibibazo byerekeye urusengero n’irimbuka rwarwo rwari rwegereje. Iryo rimbuka ryagombaga kuba muri icyo gisekuru nyine, ari cyo gisekuru cy’inzoka z’impiri. Yavuye muri urwo rusengero atazigera arugarukamo ukundi, bityo ibyo ahanura aha byerekeye Isirayeli yo mu mwuka, si Isirayeli yo ku mubiri. Igihe Kristo ava mu rusengero ari rwo torero rya Lawodikiya ry’Abadiventisti b’Umunsi wa Karindwi nk’uko yabigenje kuri Isirayeli ya kera, muri uwo mwanya nyine urusengero rw’umuntu rw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine ruzahuzwa n’Urusengero rw’Imana iteka ryose. Igihe Yesu yavaga mu rusengero rwa Isirayeli ya kera, yatanye n’abantu b’isezerano rye rya mbere iteka ryose.

Igice cya cumi na rimwe kugeza ku cya makumyabiri na bibiri cya Matayo ni omega y’umurongo w’igice cya cumi na rimwe kugeza ku cya makumyabiri na bibiri mu gitabo cy’Itangiriro. Igihe uwo murongo utangirira mu Itangiriro igice cya cumi na rimwe, ni na bwo kandi harangwa intangiriro ya Babeli n’isezerano ry’urupfu rya Babeli, rigera ku isohozwa ryaryo rya omega mu Byahishuwe igice cya cumi na karindwi, umurongo wa cumi na rimwe, ari wo murongo uri rwagati rwose mu mirongo igize igice cya cumi na rimwe kugeza ku cya makumyabiri na bibiri. Hagati mu bice bya cumi na rimwe kugeza ku cya makumyabiri na bibiri mu Itangiriro, muri Matayo no mu Byahishuwe, buri kimwe gishyira imbaraga ku kimenyetso cyangwa ku kimenyetso cyacyo cy’impimbano. Mu Itangiriro cyari ugukebwa, muri Matayo cyari Petero n’Ibuye Kristo yari kubakaho itorero rye, naho mu Byahishuwe cyari ya nyamaswa y’impimbano yari iriho, kandi iriho, kandi izazamuka, ari yo ya munani, ikaba ikomoka kuri za ndwi, kandi ikaza guherako ishyingiranwa n’ikiyoka.

Cumi n’umubiri na kabiri ni ibimenyetso biranga ukwihuza kw’Ubumana n’ubumuntu, ari na byo koko byerekanywa na Kristo yandika amategeko Ye ku mitima no mu ntekerezo byacu. 11 na 22 ni ibimenyetso by’isezerano ry’abihumbi ijana na mirongo ine na bane. Muri Matayo, igice cya makumyabiri na gatatu, ubutambyi bw’ibinyoma bwahawe imivumo umunani; muri iyo ngingo nyine y’igihe, ubutambyi nyakuri bwasizwe amavuta. Abatambyi bejejwe iminsi irindwi, maze ku munsi wa munani batangira umurimo.

Si impanuka ko iminsi irindwi yo kweza abatambyi, yabagejeje ku gutangira umurimo wabo ku munsi wa munani, itangirira mu gitabo cyo Kubara igice cya munani umurongo wa mbere, kuko “81” ari ikimenyetso cy’abatambyi.

Igice cya makumyabiri na gatatu kigaragaza Abalewi b’impimbano bahishurwa mu gihe Abalewi b’ukuri bashyirwaho ikimenyetso. Igice cya makumyabiri na kabiri cya Matayo kirangirana no kuba nta muntu ukongera kubaza Yesu ibibazo, hanyuma mu gice cya makumyabiri na gatatu agashyira ahagaragara imivumo umunani, akagaragaza ko igihe cy’igeragezwa cy’Urukiko Rukuru rw’Abayahudi (Sanhedrin) cyari kirangiye, kandi ko urubanza nyubahirizategeko rwagombaga gutangira icyo gihe. Mu gice cya makumyabiri na kane, agaragaza urusengero ko ari inzu y’Abayahudi. Ni iby’ingenzi kubona uko ibice bikurikirana.

Imitwe ya cumi na rimwe kugeza ku ya makumyabiri n’ibiri y’igitabo cya Matayo, igaragaza kurangizwa kw’ishyirwaho ikimenyetso kw’abihumbi ijana na mirongo ine na bine, mu rwego rw’isezerano ry’Imana n’ubwoko bwatoranyijwe. Ikimenyetso cya Palmoni cyo muri alpha, ari yo mutwe wa cumi na rimwe, n’ikimenyetso cye cyo muri omega, ari yo mutwe wa makumyabiri n’ibiri, byongera ku nkuru ikubiye muri iyo mitwe.

Igice cya makumyabiri na gatatu ni impongano, ukuhuzwa kw’Iby’Imana n’ubumuntu nk’uko bigaragazwa n’umubare wa makumyabiri na gatatu. Ariko iki gice kivuga iby’urubanza nyubahirizategeko ku byatsi bibi, ku butambyi bw’ibihimbano, no ku Balevi b’ibihimbano. Buri mutambyi yari Umulevi, ariko si buri Mulevi wari umutambyi. Mu rubyaro rwa Levi, umurongo w’amaraso wa Aroni gusa ni wo wari wemerewe ubutambyi. Bibiliya igaragaza ko Abalevi batangiraga gukora umurimo ku myaka makumyabiri n’itanu, ariko abahungu ba Kohati bo bagakorera umurimo ku myaka mirongo itatu.

Umubare “30” ugereranya abatambyi bo mu rubyaro rwa Kohati, wari mwene Levi, kandi umuhungu wa Kohati yari Amuramu, se wa Aroni. Levi bisobanura “gufatanywa cyangwa kwifatanya n’Imana.” Kohati bisobanura “gukoranirizwa hamwe hafi y’ukubaho Kwayo.” Amuramu bisobanura “abantu bashyizwe hejuru,” kandi Aroni bisobanura “utwara umucyo cyangwa umuhuza washyizwe hejuru.” Bafatanije, bagaragaza urugendo ruva ku Nyanja Itukura rugana i Sinayi, bityo bakaba ikigereranyo cy’isezerano riri hagati y’Imana n’abihumbi ijana na mirongo ine na bine, ari bo rusengero rwa kimuntu rwifatanya n’urusengero rw’ubumana, igihe Kristo arambuye ukuboko Kwe ubwa kabiri kugira ngo akoranye abasigaye bo mu bwoko Bwe abinjize ahera He, aho hanyuma abashyira hejuru kandi akabashyira mu cyubahiro uko bamurikiwe n’Umutambyi Mukuru wo mu Ijuru, nk’uko yamurikiye Saduraka, Meshaki na Abedenego.

Umubare “30” ugereranya igihe cyo gutegurira abatambyi, kandi 25, nk’imyaka y’Abalewi, igomba gushyirwa kuri 30, umurongo ku wundi murongo, kuko buri mutambyi wese yari Umulewi, ariko si buri Mulewi wese wari umutambyi. Mirongo itatu igereranya igihe cyo gutegura cyatangiye mu 1989, mu gihe cy’imperuka, kandi kirangirira ku itegeko ryo ku Cyumweru muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Umubare makumyabiri na gatanu, nk’ikimenyetso cy’Abalewi, ni na wo kandi ikimenyetso cyo gutandukanya amatsinda abiri, kandi mu isano yawo n’abatambyi ugaragaza ugutandukana. Makumyabiri na gatanu agaragaza ugutandukana kw’Abalewi n’Abalewi b’ibinyoma ku itegeko ryo ku Cyumweru, kandi mu rwego rw’abatambyi nyakuri n’Abalewi nyakuri na bwo arema itandukaniro, nyamara si ugutandukana kubi, nk’uko bimeze ku Balewi b’ibinyoma.

Kohati yari umwe mu mashami atatu y’ingenzi y’Abalewi (hamwe na Gerushoni na Merari). Umurongo w’ubutambyi wanyuze by’umwihariko kuri Aroni, ukomoka kuri Kohati. Aroni ni uwo mu gisekuru cya kane ukomoka kuri Lewi, kandi uburenganzira bw’ubutambyi bwari bwaragenewe gusa urubyaro rwe rw’abagabo muri iri shami ry’Abakohati. Abakohati muri rusange (ni ukuvuga abakomoka bose kuri Kohati) bari bafite icyubahiro cyo kwikorera ibintu byera cyane kurusha ibindi, ariko umurongo wa Aroni wonyine ni wo washoboraga koko gusohoza imirimo y’ubutambyi ku gicaniro no Ahera. Aroni ahagarariye icyo gisekuru cya kane kimwe n’“abasaza” bo muri Yoweli, cyangwa “abasaza ba kera” bo mu gice cya munani cya Ezekiyeli, bunamira izuba.

Sisitemu y’amatsinda 24 asimburana mu murimo w’abatambyi (kandi mu buryo nk’ubwo ku Balevi batari abatambyi bari mu mirimo y’ubufasha nk’abaririmbyi n’abarinzi b’amarembo) yashyizweho n’Umwami Dawidi. Dawidi yateguye abakomoka kuri Aroni mu matsinda 24 kugira ngo bakore umurimo basimburana (1 Ngoma 24:1–19). Dawidi, afatanyije n’abatambyi Sadoki (wo mu muryango wa Eleyazari) na Ahimeleki (wo mu muryango wa Itamari), yabagabanyijemo amatsinda 24 (16 yo mu muryango munini wa Eleyazari, na 8 yo mu wa Itamari). Bafindishije ubufindo kugira ngo hamenyekane uko bazakurikirana mu murimo.

Buri cyiciro cyakoraga icyumweru kimwe (kuva ku Isabato kugeza ku yindi Sabato), kabiri mu mwaka, kandi n’andi matsinda yose agakoranira hamwe mu minsi mikuru ikomeye (Pasika, Pentekote, Ingando). Mu buryo nk’ubwo, Dawidi yanateguye Abalewi batari abatambyi mu byiciro 24 byo kuririmba, kurinda amarembo, n’ibindi (1 Ngoma 23–26). Ubu buryo bwashyizwe mu bikorwa ku ngoma ya Salomo (2 Ngoma 8:14) kandi bukomeza no mu gihe cy’Urusengero rwa Kabiri. Zakariya, se wa Yohana Umubatiza, yari mu cyiciro cya Abiya—Luka 1:5; 1 Ngoma 24:10. Uko gukurikirana kw’ibyiciro 24 by’abatambyi kwatoranyijwe hakoreshejwe ubufindo, kandi Zakariya yari mu cyiciro cya Abiya, we wari uhagarariye icyiciro “cya munani” muri ibyo byiciro makumyabiri na bine. Zakariya bisobanura ngo “Imana iribuka,” kandi izina rya se, Abiya, risobanura ngo “Imana ni Data.”

Data wo mu ijuru yibutse isezerano Rye ryo kuzahagurutsa intumwa yagombaga gutegura inzira ya Mesiya. Ariko kandi Zekariya ahuzwa n’itegeko ryo ku Cyumweru, kuko ari ho Isabato, umunsi abantu bagombaga guhora bibuka, ihinduka ikigeragezo cya nyuma. Zekariya ahagarariye umutambyi wo mu itsinda rya Abiya, ari ryo tsinda rya “munani”. Zekariya ntiyizeye ubutumwa bwa marayika, maze ahindurwa ikiragi kugeza ku ivuka ry’umuhungu we Yohana. Yohana amaze kuvuka, Zekariya yinjira mu mpaka zerekeye izina rya Yohana, maze aherako aravuga. Uku kuvuga k’ubuhanuzi ko mu minsi y’imperuka ni igihe Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zivuga nk’ikiyoka.

Yohana Umubatiza ni uwo mu mutambagiro wa munani wa Abiya, nk’uko na se yari ari bwo. Mu gihe cyo gukebwa kwa Yohana, ku munsi wa munani izina rye rirahindurwa. Yohana Umubatiza ahagarariye abari abatambyi, bo mu gisekuru cya kane, bari mu isano y’isezerano n’Imana, ibahindurira izina ryabo (ibakuye i Lawodikiya ibajyana i Filadelifiya), ikabashyiraho ikimenyetso cy’isezerano, igihe Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zivuga nk’ikiyoka.

Turi urusengero rw’Imana. Imirongo y’ubuhanuzi ivuga ku rusengero ibwira abagabo n’abagore ku giti cyabo, kandi ikabwira n’itorero muri rusange, kuko Itorero ry’Imana na ryo ari urusengero. Kandi by’ukuri hariho n’urusengero rwo mu ijuru, kandi ni Kristo wubaka urusengero rw’Uwiteka. Ni We urushyiraho urufatiro kandi agashyira ibuye risoza ku rusengero. Ku byerekeye umubare “25” nk’ikimenyetso, 25 ishushanya Abalewi, bejejweho (batandukanijwe) n’Abalewi b’ibinyoma muri Malaki igice cya gatatu, kandi na none bagatunganywa muri uwo murongo nyine. Muri Ezekiyeli igice cya 40 kugeza ku cya 48, hasobanuwe urusengero rw’ikigereranyo mu buryo burambuye cyane. Amazi y’ubugingo asohoka muri urwo rusengero kandi akuzura isi.

Urusengero rwa Ezekiyeli ni ikimenyetso cy’ubuhanuzi cyo ku rwego rwo hejuru cyane, kandi Yohana yategetswe mu Byahishuwe igice cya cumi na rimwe gupima urusengero, ariko agasiga urugo rw’inyuma. Iyo dukoreye urusengero rwa Ezekiyeli icyo kintu nyine, dusanga imibare ibiri igaragara cyane mu bipimo by’urwo rusengero ihagarariye ubutambyi. Imikono 50 ni yo mibare igaragara cyane kurusha indi, kandi isubirwamo inshuro 11 nk’uburebure bwose bwa buri nyubako y’irembo (Ezekiyeli 40:15, 21, 25, 29, 33, 36, n’ibindi). 50 kandi ikoreshwa ku burebure bumwe na bumwe bw’inkuta n’ubw’ibyumba (42:7–8). Ni yo igaragaza inzira yose y’irembo, uhereye ku rugi rwo hanze ukageza ku rugi rw’imbere.

Imikono 25 ni yo igaragara neza nk’ifite ubusumbane bwa kabiri mu kugarukwaho. Isubirwamo incuro 10 nk’ubugari n’ubuhagarike bw’inyubako z’amarembo (Ezekiel 40:13, 21, 25, 29, 30, 33, 36). Bishyizwe hamwe, 50 na 25 bikora imiterere ihoraho y’urukiramende rwa 50 kuri 25 ku marembo atandatu y’ingenzi. Uku guhuza kwa 50 kuri 25 ni ko kwiganje mu bisobanuro by’imyubakire y’amarembo yinjiza mu bice by’imbere. Nta yindi mibare ibiri isubirwamo kenshi mu buryo butunganijwe nk’ubu mu nyubako y’urusengero ubwayo.

Abalewi batangiraga umurimo ukomeye bafite imyaka 25 (Kubara 8:24: “uhereye ku w’imyaka makumyabiri n’itanu kuzamura bazinjire gukora umurimo w’ukubera mu Ihema ry’ibonaniro”). Bakoraga kugeza ku myaka 50 (Kubara 4:3, 39, 43; 8:25: “kugeza ku w’imyaka mirongo itanu”). Ibyo bitanga neza imyaka 25 y’umurimo ukomeye (50 – 25 = 25).

Nuko rero, igihe cy’imyaka 25 cy’umurimo w’Abalewi kigaragarira neza mu bipimo bya mikono 25 kuri 50 byiganje ku marembo no ku nyubako y’urusengero ubwarwo—aho nyine Abalewi bakoreraga umurimo. Ibipimo by’ibanze by’urusengero rwa Ezekiyeli, ni ukuvuga urusengero rw’itorero ryanesheje n’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine, byubatswemo mu buryo bw’inyubako muri urwo rusengero nyir’izina aho bagombaga gukorera; NK’UKO nyine kromozomu mirongo ine n’itandatu zubatswemo muri urusengero nyir’izina aho ubwoko bw’Imana bugomba gukorera. Palmoni yashyize umukono we ku rusengero rw’umuntu ku giti cye no ku rusengero rw’umubiri rusange rugomba kuba umugeni We.

Tuzakomeza iyi ngingo mu nyandiko ikurikira.