Igitabo cya Yoweli n’Itorero ry’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi ry’i Lawodikiya - Umubare wa Mirongo Itatu n’Irindwi

Mu nzozi ya William Miller, “akavuyo” kabanje, igihe abantu batangiraga guhagarika amahoro y’imitako y’agaciro, kabanjirijwe n’uko Miller yakusanyije iyo mitako y’agaciro maze ahamagara ati: “ngwino urebe.” Kristo, nk’umuntu ufite uburoso bwo gukuraho umwanda, akoresha umugese kugira ngo akuremo imyanda, akusanye iyo mitako y’agaciro mu isanduku nini cyane kurushaho, hanyuma ahamagara Miller ati: “ngwino urebe.” Igihe Kristo atangiye umurimo We wo gukoresha umugese, icyumba kiba kirimo ubusa, kuko Miller yanditse ati: “urugi rwarafungutse, maze umugabo yinjira mu cyumba, maze abantu bose baragisohokamo; na we, afite uburoso bwo gukuraho umwanda mu ntoki, akingura amadirishya, atangira gukura umwanda n’imyanda mu cyumba.”

Umuntu w’akabando k’umukungugu yinjira mu cyumba igihe abantu bose baba bamaze kukivamo. Mu mwaka wa 2023, umuntu w’akabando k’umukungugu yinjiye mu cyumba kirimo ubusa, kuko urugendo rw’abihumbi ijana na mirongo ine na bane rwari rwarasenyutse kandi rwaratatanye. Ukuri gushushanyijwe n’ameza ya Habakuki yo mu 2012 kwari kwarahambwe mu myanda, kandi icyumba cyari kirimo ubusa. Umuntu w’akabando k’umukungugu ni Uwo waje nyuma ya Yohana Umubatiza, uwo Yohana yavuze ko afite urutaro, kandi ko azakoresha urwo rutaro kugira ngo ahanagure rwose igorofa rye.

Galilaya ni ikimenyetso cy’ihinduka rikomeye, kandi ahantu kuri Yorodani aho Yesu yaje kubatirizwa hitwa Betabara, kandi bisobanura “ahambukirwa n’ubwato,” kandi haranga ahantu Isirayeli ya kera yambukiye ikajya mu Gihugu cy’Isezerano. Igihe Yesu yabatizwaga, ni bwo yahise aba Yesu Kristo. Galilaya, Yorodani, Betabara no kuba Yesu yarabaye Kristo byose bishimangira ihinduka ry’igihe cy’ubuyobozi bw’Imana, ari na byo urugi na rwo rugereranya, by’umwihariko ku Bafiladelifiya bahawe urufunguzo rw’urugi rwugururwa kandi rugafungwa.

Ubwo Kristo “yakinguraga” “urugi” kandi “akinjira mu cyumba,” icyo cyumba cyari “icyumba Cye,” kuko yeza rwose “igorofa Rye.” Niba ari igorofa Rye, ni icyumba Cye.

Yinjira mu cyumba Cye kugira ngo akoranye ingano Ze kandi akoranirize hamwe urukungu arutwike. Ihinduka ry’igihe cy’ugusohora umugambi w’Imana rigereranywa na Galilaya, Yorodani, Betabara, umubatizo, n’inzibacyuho iva kuri Yohana igana kuri Yesu; rihura n’inzibacyuho iva ku itorero rirwana rya Lawodikiya ijya ku itorero rinesha rya Filadelifiya. Yinjiye mu cyumba Cye muri Nyakanga 2023. Miller yari yafunze amaso hagati mu muvundo wo ku wa 18 Nyakanga 2020, maze igihe yafunguraga amaso, icyumba cyari kirimo ubusa nta bantu barimo; ukuri kwari kwarashyinguwe munsi y’ikinyoma, hanyuma umugabo wo guhanagura umukungugu akingura amadirishya maze atangira gukubura imyanda ayisohora.

Ku munsi wa nyuma wa 2023, uhuza n’umunsi wa mbere wa 2024, Intare yo mu muryango wa Yuda yatangiye gukuraho buhoro buhoro ikimenyetso cy’ihishurirwa ryayo. Hakurikijwe uburyo bw’ibizamini by’ibyiciro bitatu bwo gukurwaho ikimenyetso buri muri Daniyeli 12, ni bwo habagombaga kubaho ibigeragezo bitatu, bigereranywa n’aya magambo ngo “bejejwe, bereshywe kandi bageragejwe.”

Marayika wa mbere agereranya kwezwa, nk’uko umunyabyaha waciriweho n’urubanza ashyira ibyaha bye ku gitambo mu rugo rw’urusengero, aho atsindishirizwa n’amaraso.

Hanyuma amaraso akajyanwa ahera, aho igikorwa cyo kwezwa kw’ubutungane kigereranywa n’ikintu gihindurwa cyera binyuze mu kozwa n’amaraso yo mu rugo rw’urusengero. Aho ni ho gukiranuka kugaragarira mu banesha kubw’amaraso n’ijambo ry’ubuhamya bwabo.

Hanyuma bageragezwa, maze mu minsi y’imperuka bakaboneka ko baruta incuro icumi abanyabwenge bandi bose b’i Babuloni. Ikigeragezo cya gatatu ni aho bahabwaho ikuzo Ahantu Herahera cyane, kandi bagatandukanywa n’urundi rwego rw’abiyita abanyabwenge. Icyo kigeragezo cya gatatu ni itegeko ryo ku Cyumweru, kandi ikigeragezo cya mbere ni umuhamagaro w’umumarayika wa mbere wo gusubira ku rufatiro, kuko mu ntambwe ikurikira urusengero rwubakwa. Iyo ntambwe ikurikira ni ubutumwa bw’umumarayika wa kabiri bwo gutandukanya, bukurikirwa n’ikigeragezo nyir’izina cy’umumarayika wa gatatu.

Mu mwaka wa 2023, marayika wa mbere yaramanutse nk’uko yabigenje ku wa 11 Kanama 1840, igihe yamanukanaga ubutumwa bw’Isilamu bwo “ishyano” rya kabiri. Yamanutse kandi nk’uko yabigenje kuri 9/11, azanye ubutumwa bw’Isilamu bwo “ishyano” rya gatatu, n’umuhamagaro wo gusubira mu nzira za kera. Imfatiro z’amateka y’Abamilerite zashyizweho ubwo ubutumwa bw’“ishyano” rya kabiri bwuzurizwaga ku wa 11 Kanama 1840. Hanyuma marayika uvugwa mu Byahishuwe igice cya cumi aramanuka, bityo bigaragaza mbere y’igihe ukumanuka kwa marayika uvugwa mu Byahishuwe igice cya cumi n’umunani no kuza kw’“ishyano” rya gatatu.

Yosiya Litch ni we muntu wo mu mateka ufitanye isano no gushyirwaho kw’urufatiro ku wa 11 Kanama 1840. Izina “Yosiya” risobanura “urufatiro rw’Imana,” kandi umwami Yosiya mu mateka yera ahagarariye ivugurura rya Yosiya, ryari rikubiyemo ivumburwa ry’umuvumo wa Mose, wari warahishwe munsi y’ibisigazwa by’imyanda mu buturo bwera, nk’uko amabuye y’agaciro ya Miller yari yarahishwe mu cyumba.

Umwami Yosiya yapfiriye i Megido, ari ho Harumagedoni havugwa mu Byahishuwe igice cya cumi na gatandatu. Ivugurura rya Yosiya ryari ugusohozwa kw’ubuhanuzi bwatangajwe n’umuhanuzi utumviye Imana, igihe Yerobowamu yubakaga za ngoro ebyiri z’ibicaniro i Beteli n’i Dani. Uwo muhanuzi utumviye Imana yapfiriye hagati y’indogobe n’intare. Umwami Yosiya yari yaravuzwe mbere, ku izina rye bwite, kandi ivugurura rye ryari kimwe mu byari byarahanuwe, bikubiyemo ko uwo mwami Yosiya wari kuzaza yari gusenya rwa gicaniro nyine aho umuhanuzi utumviye Imana yahagurukiye guhangana n’umwami mubi Yerobowamu.

Yosiya bisobanurwa ngo urufatiro rw’Imana, kandi umwami Yosiya yasohoje ubuhanuzi bwari bwaratanzwe imyaka nka 340 mbere y’ingoma ye. Yabaye intangarugero mu kubyutsa no mu kuvugurura byaje kurangirira ku gicaniro aho umuhanuzi wo mu Buyuda yahanganye n’umwami Yerobowamu. Agezeyo, Yosiya yasenye icyo gicaniro, nk’uko ubuhanuzi bwari bwaravuze ko azabigenza. Ibyo bicaniro byombi bya Yerobowamu byari ibinyoma byateguwe mu buryo bwo kwigana urusengero rw’i Yerusalemu, kugeza no ku rwego rw’uko Yerobowamu yashyizeho iminsi mikuru y’impimbano. Mu kubigenza atyo, yakoraga gusa ibyo Aroni yakoze ku kibumbano cy’inyana ya zahabu. Ubugome bwa Aroni bwari ku rufatiro rw’amateka yera ya Isirayeli ya kera. Byabaye igihe Mose yari arimo kwakira Amategeko, ari yo rufatiro rw’ubutegetsi bw’Imana.

Ubugome bwa Aroni bwari ubugome bw’ishingiro, kandi bwongeye gusubirwamo igihe Yerobowamu yashingaga imiryango icumi yo mu majyaruguru nk’Abisirayeli. Mose yahannye Aroni, kandi Mose ni alfa, cyangwa urufatiro, mu isano afitanye na Kristo omega. Aroni na Mose bahagarariye ibyiciro bibiri byo muri ubwo bugome bw’ishingiro, kandi icyiciro cya gatatu ni intwari zahagaze ku ruhande rwa Mose—Abalewi. Umwami Yerobowamu n’umuhanuzi wavuye i Buyuda ni ibyiciro bibiri byo mu bugome bw’ishingiro bw’ubwami bwo mu majyaruguru, kandi na none Abalewi ni bo ntwari.

Mu kwigomeka kwa Yerobowamu kwari ishingiro ry’ubwigomeke bwe, umuhanuzi wavuye i Buyuda yamucyashye kandi ahanura iby’umwami wari kuzitwa “ishingiro ry’Imana” ari we Yosiya. Isohozwa ry’iryo vugururwa ryari ryarahanuwe ryabiyemo ko, igihe Yosiya yatangiraga ububyutse n’ivugururwa bye, havumbuwe umuvumo wa Mose, kandi gusomerwa amagambo yera ya Mose byahaye imbaraga ububyutse n’ivugururwa byari byaratangiye. Yosiya, bigaragara neza ko ari ikimenyetso cy’ubuhanuzi, ahagarariye ububyutse n’ivugururwa bihabwa imbaraga igihe ubuhanuzi buvuye mu nyandiko za Mose buvumbuwe.

Ubugome bw’ishingiro buri mu nkuru y’umwami Yerobowamu bugereranywa n’umwami wa Isirayeli, kandi bukagereranywa n’umuhanuzi waturutse i Buyuda woherejwe afite itangazo ry’Imana ryo guca urubanza kuri ubwo bugome bw’ishingiro bwa Yerobowamu, hamwe n’amabwiriza yahabwaga uwo muhanuzi amuranga inzira yagombaga kwirinda anyuramo agaruka i Buyuda. Umuhanuzi waturutse i Buyuda yanga icyifuzo cya Yerobowamu cyo kuguma, ariko nyuma yemera ubutumire bw’umuhanuzi w’i Beteli w’umubeshyi, bityo ashyiraho ikimenyetso cy’iherezo rye. Uwo muhanuzi utumviye yagombaga gupfa hagati y’indogobe n’intare, hanyuma agahambwa mu mva y’uwo muhanuzi w’umubeshyi.

Ku wa 11 Kanama 1840, ubuhanuzi bw’akaga ka kabiri bwarasohoye, kandi urufatiro rw’Abadiventisimu rurashyirwaho. Josiah Litch yagejeje ku bantu ubwo buhanuzi mu 1838, maze iminsi icumi mbere ya 11 Kanama 1840 asobanura neza kurushaho imibare ye, ahanura ko ku wa 11 Kanama 1840 ari bwo ubutware bw’Abaotoman bwari guhagarara, mu isohozwa ry’ubuhanuzi bwa Isilamu bw’akaga ka kabiri.

Umwami Yosiya agereranya ububyutse n’ivugurura bya nyuma, kuko buri muhanuzi avuga mu buryo burushaho kugaragaza iminsi y’imperuka kuruta uko avuga ku minsi yabanje. Umwami Yosiya agereranya ububyutse n’ivugurura bya nyuma, kandi iryo vugurura ryashyizwe ahagaragara muri Bibiliya binyuze mu buhanuzi. Igitabo cya Yoweli kigaragaza ububyutse n’ivugurura bya nyuma bibera mu bari kuzaba ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Ububyutse bwa Yosiya bwari mu byiciro bibiri: bwatangiye, hanyuma ubuhanuzi bwarafunguwe bwongera imbaraga ku murimo. Ibyo byiciro byombi ni imvura y’itangira n’imvura y’itumba, nk’uko byashyizwe ahagaragara mu gitabo cya Yoweli, kandi bigasohora mu gitabo cy’Ibyakozwe n’Intumwa, hanyuma bikongera gusohora mu mateka y’Abamilerite.

Mu bugome bw’ubwigomeke bw’ifatizo bwa Aroni, bw’umwami Yerobowamu, no bw’umuhanuzi wavaga i Buyuda ku mwami Yosiya, maze bukomereza no kuri Yosiya Litch, hagaragazwa umurongo w’ubuhamya werekeye ikigeragezo cy’ifatizo. Ikigeragezo cy’ifatizo ni ikigeragezo cya mbere, gikurikirwa n’ikigeragezo cy’urusengero igihe ibuye ryo ku mutwe rishyizweho. Nyuma y’ibyo haza ikigeragezo cya gatatu, ari cyo kigeragezo ndakuka.

Kuva ku mpfizi y’izahabu, ukagera ku bicaniro bya Yerobowamu i Beteli n’i Dani, kugeza ku mwami Yosiya, kugeza kuri Josiah Litch, bigereranya urukurikirane rw’intambwe z’ubuhanuzi ziyobora ku kigeragezo cy’ishingiro cya 9/11. Igihe inyubako zikomeye za New York zasenyukaga kuri 9/11, ubuhanuzi bw’ishyano rya gatatu bwerekanye ikigeragezo cyahamagariraga gusubira mu nzira za kera z’ishingiro, kuko isano ihwanye ya tariki ya 11 Kanama 1840 na 9/11 yashoboraga kubonwa n’Umwadiventisiti w’Umunsi wa Karindwi w’i Lawodikiya wese wahitagamo kubona. Uruhare rwa Al Qaeda muri 9/11 akunze gushyirwa mu bibazo muri iyi minsi y’inyigisho z’ubugambanyi ziba muri rusange ari ukuri, ariko Al Qaeda bisobanura “ishingiro,” kandi yatangiye nk’umutwe umwaka umwe mbere y’igihe cy’imperuka mu 1989, koko ku wa 11 Kanama 1988.

Niba aya makuru yerekeye ikimenyetso cy’ubuhanuzi cy’imfatiro adafashweho umwete, byinshi biratakara. Ku wa 9/11, imfatiro zashyizweho mu ntambwe ya mbere. Mu ntambwe ya kabiri, urusengero rurarangira ubwo ibuye rikuru ryo ku mutwe rishyirwaho. Intambwe ya gatatu ni urugi rufunze rw’itegeko ryo ku Cyumweru. Uhereye kuri 9/11 kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru, ubutumwa bugenewe by’umwihariko Abadiventisti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya, kuko urubanza rutangirira ku nzu y’Imana, kandi ku nzu y’Imana rurangirira ku itegeko ryo ku Cyumweru. Aho ni ho kandi ni bwo Ubwadiventisti bw’Umunsi wa Karindwi bw’i Lawodikiya buhinyuzwa bukarekwa inyuma; nk’uko Abaporotesitanti bahinyujwe mu mateka y’Abamilerite, n’Abayahudi mu mateka ya Kristo, kandi nk’uko byagenze ku bapfuye mu gihe cy’imyaka irenga mirongo ine mu mateka ya Mose.

Ibyago bya gatatu byo ku wa 9/11 byaragijwe mbere n’icyago cya kabiri cyo ku wa 11 Kanama 1840, kandi kuri urwo rwego ayo mayerekana yombi ahagarariwe n’indogobe, ikimenyetso cya mbere cya Isilamu mu buhanuzi bwa Bibiliya. Itegeko ryo ku cyumweru ni cyo kimenyetso cy’inyamaswa, kandi iyo nyamaswa ikunze kugaragazwa nk’intare, bityo ikigana mu buryo bw’impimbano Intare yo mu muryango wa Yuda. Itegeko ryo ku cyumweru ni yo ntare, kandi umuhanuzi w’umunyabyaha waturukaga i Yuda yapfiriye hagati y’indogobe n’intare, ahambanwa mu mva imwe n’umuhanuzi w’ibinyoma w’i Beteli. Yapfiriye mu gihe cy’ubuhanuzi kuva ku wa 9/11 kugeza ku itegeko ryo ku cyumweru, ari cyo gihe cy’ubuhanuzi kuva ku ndogobe kugeza ku ntare. Icyo gihe cyo kugeragezwa ni yo mva y’umuhanuzi w’ibinyoma w’i Beteli, wahambyemo umuhanuzi w’umunyabyaha waturukaga i Yuda mu mva ye bwite.

Ubwami bwa Yerobowamu, bugaragazwa nk’icyigana cy’ubwami bwa Yuda, aho i Yerusalemu n’urusengero biherereye, bwagereranyaga Abaporotesitanti bo mu mateka y’Abamilerite, batari bakiri ubwoko bw’Imana. Batakaje irangamimerere ryabo ry’isezerano hagati ya tariki ya 11 Kanama 1840 n’iry’umuryango ufunze ryo ku wa 22 Ukwakira 1844. Ayo mateka ahura na 9/11 kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru, kandi kubera iyo mpamvu umuhanuzi wa Yuda utarumviye ashyingurwa mu mva imwe n’Abaporotesitanti b’abigometse, bagereranywaga n’umuhanuzi w’ikinyoma w’i Beteli.

Muri rusange, umwami Yosiya yari umwami mwiza, ariko yapfiriye i Megido, bikaba ari ishyirwa mu bikorwa rigaragara kandi ritaziguye rya Harumagedoni. Yarayobye ubwo yanangaga ubutumwa bw’imbuzi bwa Neko. Neko, umwami wa Egiputa, bityo akaba n’umwami w’ikusi, yari ari mu rugendo ajya kurwana na Babuloni, umwami w’ikusi y’amajyaruguru. Yosiya agereranya Abayahudi bapfira kuri Harumagedoni, kuko banze ubutumwa bw’imbuzi bw’intambara y’umwami w’ikusi n’umwami w’ikusi y’amajyaruguru muri Daniyeli 11:40–45. Ubwo butumwa bwabaye urufatiro ku wa 9/11.

Ikigeragezo cya mbere ni uguhamagarwa k’umumarayika wa mbere gusubira ku rufatiro.

Ikigeragezo cya kabiri ni ihamagara ry’umumarayika wa kabiri ryo kwitandukanya no kurangiza urusengero.

Ikigeragezo cya gatatu ni ikigeragezo cy’umumarayika wa gatatu cyo gupima ikimenyetso cyangwa ikimenyetso cy’inyamaswa.

Ikigeragezo cya mbere ni ikigeragezo gishingiye ku rufatiro, kandi mu mwaka wa 2024 hafi kimwe cya kabiri cy’abari bagize inama za Zoom z’Isabato baravuyemo kubera impaka imwe rukumbi y’inyigisho ihagarariwe ku mbonerahamwe yo mu 1843. Iyo mpaka yari yerekeye ikimenyetso gishyiraho iyerekwa ry’ubwoko bw’Imana mu minsi y’imperuka. Impaka z’Abamilerite zari zishingiye ku kuba Abaporotesitanti bavugaga ko Antiyokusi Epifani, cyangwa Isilamu, ari bwo bubasha bwishyira hejuru kandi bukagwa, kugira ngo bushyireho iyerekwa ryo mu murongo wa cumi na kane wa Daniyeli cumi na umwe.

Mbese Isilamu cyangwa Antiochus Epiphanes ari bo bari abajura b’ubwoko bwawe, cyangwa se yari Roma, nk’uko Miller yabigaragaje? Miller yari yarasobanukiwe yuko imbaraga z’isenyuka z’ubupagani n’iz’ubupapa zombi ari zo mbaraga zishyize hejuru ubwazo, zagwaga, kandi ari zo zari abajura b’ubwoko bw’Imana. Iyo ngingo igaragazwa ku mbonerahamwe “yayobowe n’ukuboko kw’Imana, kandi itagomba guhindurwa,” kandi ni yo yonyine igaragara ku mbonerahamwe zombi za Habakuki igaragaza ikintu kitari gifite aho kivugwa mu buryo butaziguye mu Ijambo ry’ubuhanuzi. Icyo kivugwa ku mbonerahamwe cyari kigamije kugaragaza iyo ngingo y’ishingiro nk’ikimenyetso cy’imbaraga zitandukanya z’Ijambo ry’ubuhanuzi ry’Imana.

Mu mwaka wa 2024, hafi y’itsinda rya Zoom yaravuyemo bitewe no kutumva ukuri ko ari Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zishyiraho iyerekwa, atari Roma, nk’uko Abamilerite babisobanuye neza cyane.

Iyezwa ryatangiye mu wa 2023, ryatangiye igihe Kristo yinjiye mu cyumba cye afite urutaro rwe, kandi urutaro ni amagambo ye y’ukuri. Igihe yinjiraga mu cyumba cye, cyari kirimo ubusa ku bantu, bityo ahagurutsa ijwi mu butayu ngo ritegure inzira y’Umwami. Iryo jwi ryari iryo gutegurira inzira Intumwa y’Isezerano ngo izazane gitunguranye mu rusengero rwayo; urusengero rwayo rw’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine.

Hanyuma, mu mwaka wa 2024, ikigeragezo cya mbere, ikigeragezo cy’imfatiro, ikigeragezo cy’uwo ushyiraho iyerekwa—iryo yerekwa rishyiraho ikimenyetso ku basigaye. Iyerekwa ry’imbere rishyiraho ikimenyetso ku basigaye ni iyerekwa rya Kristo mu gice cya cumi, kandi iyerekwa ry’inyuma ni iyerekwa rishyirwaho na antikristo, kandi antikristo ni Roma. Iyerekwa ry’imbere rya Kristo n’iyerekwa ry’inyuma rya antikristo. Gushyirwaho ikimenyetso ni ugushinga imizi mu kuri, haba mu buryo bw’umwuka no mu bwenge; kandi iyerekwa ry’imbere ryo mu gice cya cumi ni iry’umwuka, naho iyerekwa ry’inyuma ryo mu gice cya cumi na kimwe ni iry’ubwenge. Gusobanukirwa ayo mayerekwa yombi n’uburambe bujyanye na yo ni byo bipimo bisabwa ku muntu wese ushaka gushyirwaho ikimenyetso, nk’uko Daniyeli yabigaragaje mu murongo wa mbere w’igice cya cumi cy’igitabo cya Daniyeli.

Igeragezwa rya mbere ry’ishingiro ryari ku murongo wa cumi na kane wa Daniyeli cumi n’umwe, kandi ryari rihwanye n’iryo geragezwa ry’ishingiro ry’Abamillerite; kandi iryo geragezwa ni ryo mpaka yonyine yo mu mateka y’Abamillerite igaragazwa ku mbonerahamwe umurinzi wa Habakuki yategetswe kwandika no gusobanura neza. Igeragezwa ry’ishingiro ryo mu 2024 ryari ukumanuka kw’umumarayika wa mbere, nk’uko bigaragazwa na 11 Kanama 1840, 1888 na 9/11.

Uwo mumarayika na we yari yaramanutse ari Mikayeli, kuko Mikayeli ari we wazuye Mose, uwo hamwe na Eliya bazuwe ku munsi wa nyuma wa 2023. Uko kuzuka kugereranywa na Ezekiyeli nk’uko gusohozwa n’ubuhanuzi bw’imiyaga ine, ibyo Mushiki wa White yita ifarashi irakaye ibujijwe, ari yo Isilamu yo ku wa 11 Kanama 1840 na 9/11. Ikigeragezo cya alufa cyari ikigeragezo cy’ishingiro, ni ukuvuga iyerekwa ryo hanze. Ikigeragezo cya omega cyari kuzaba iyerekwa ry’imbere ryo ku gasongero.

Kuki habaho alufa na omega byakurikirwa n’igeragezwa rya gatatu? Iki ni cyo kibazo nyirizina ndimo kugaragaza. Iyerekwa ry’igeragezwa ryo hanze rya alufa ryo mu 2024 ni ryo rya mbere mu mageragezwa atatu. Iryo geragezwa ry’ishingiro rigomba gutsindwa neza kugira ngo umuntu yemererwe kugira uruhare mu igeragezwa rya omega, ari ryo shingiro risoza inyubako. Ayo mageragezwa yombi afite kamere y’ubuhanuzi itandukanye n’iy’igeragezwa rya gatatu. Igeragezwa rya gatatu ni ikigeragezo gisesengura kigaragaza niba ugeragezwa yaratsinze koko intambwe ebyiri zabanje.

Ikigeragezo cya mbere ni urufatiro, kandi ikigeragezo cya kabiri ni urusengero rwuzuye. Urufatiro rw’urusengero rwashyizweho mu mateka y’itegeko rya mbere ryo kuva i Babuloni. Mu mateka y’itegeko rya kabiri urusengero rwaruzuye. Itegeko rya gatatu ryari ritandukanye, kuko muri iryo tegeko ubutegetsi bw’ubusugire bw’igihugu bwa Yuda bwasubizwaho, bubaha ububasha bwo gukurikirana ibyaha mbonezamubano n’iby’idini. Urubanza rusubizwaho ku itegeko rya gatatu. Mu 2024, ikigeragezo cy’ifatizo cya alufa cyatandukanije abari mu cyumba hafi ya cyose kidafite abantu cy’umuntu wo mu gikumba cy’umukungugu.

Ikigeragezo cya omega ni aho urusengero rurangirizwa, nk’uko bigereranywa no gushyirwaho kw’ibuye ry’inkinzi. Kurangizwa k’urusengero ni Itorero rineshwa rishyirwaho igihe urumamfu rukuweho. Kurangiza urusengero mu nzozi za Miller kwabaye igihe amabuye y’agaciro yongeye gutabwa mu isanduku nini “nta bubabare bugaragarira amaso bw’umuntu wayajugunyagamo.” Miller amaze kumenya ko umugabo wahanaguraga umwanda ari we wajugunyaga amabuye y’agaciro mu isanduku nini, asoza ubuhamya bwe n’aya magambo ati: “Natakiye nishimye cyane, kandi uko gutaka ni ko kwankanguye.”

Zirikana ko gutaka kuranguruye kwa Miller gukangura, kwahawe imbaraga n’“ibyishimo.” Ibyishimo ni ikimenyetso cy’abo muri Yoweli bafite “vino nshya,” kandi “ikimwaro” kiri ku bandi banywi ba vino bambuwe vino nshya. Gutaka kwa Saa Sita z’Ijoro gukangura Miller, gukurikira igihe umugabo wo gukaraga umwanda ajugunye amabuye y’agaciro mu isanduku nini kurushaho. Iyo sanduku nini yuzuye amabuye y’agaciro yatandukanijwe n’imyanda maze akajugunywamo, ikaba ari icyarimwe urusengero rw’ab’igihumbi ijana na mirongo ine na bine, n’ubutumwa bwo Gutaka kwa Saa Sita z’Ijoro. Urusengero rwuzuzwa mu itegeko rya kabiri, cyangwa marayika wa kabiri, cyangwa ikigeragezo cya kabiri n’omega. Mu nzozi za Miller, ikigeragezo cya omega kigereranywa n’igihe amadirishya y’ijuru afunguwe.

Ku wa 22 Ukwakira 1844, “ukuza kwa Kristo kunshuro enye” kwarasohoye, kandi buri rumwe muri uko kuza kunshuro enye kurushaho gusohora mu buryo bwuzuye ku itegeko ryo ku Cyumweru rizaza vuba. Yaje ari Intumwa y’Isezerano, asohoza ugusukurwa no kwezwa kw’Abalewi bivugwa muri Malaki 3. Yaje kwakira ubwami asohoza Daniyeli 7:13. Yaje kweza ubuturo bwera asohoza Daniyeli 8:14, kandi yanaje no ku bukwe. Ubukwe buba igihe umugeni yiteguye.

Nk’uko ibyahumetswe bivuga, “abatuye isi bashobora gusa kuburirwa” binyuze mu “kubona abagabo n’abagore” bafite ikimenyetso cy’Imana mu gihe cy’akaga k’itegeko ryo ku Cyumweru.

Iyo umugeni yiteguye, ni bwo isarura riba rigeze. Isarura ritangirana no gukoranya hamwe ituro ry’ingano z’umuganura, rizamurwa nk’ibendera ry’ituro rizunguza. Mbere na mbere hakoranywa umuganura, ari wo bantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bo mu gitabo cy’Ibyahishuwe, hanyuma hagakurikiraho urundi mukumbi, ari rwo ruvunge runini. Ibendera ni ingabo ze zikomeye, kandi ingabo ze zikomeye zambaye imyenda myiza yera y’ibitare. Mu bukwe, urusengero rw’abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine ruba rwuzuye mbere y’urubanza rw’itegeko ryo ku Cyumweru, kandi urwo rusengero si agasanduku kanini ka Miller gusa, ahubwo ni ryo torero rinesha rifite impano zose, harimo n’umwuka w’ubuhanuzi.

Abantu ibihumbi ijana na mirongo ine na bine ni abafite ubuhamya bwa Yesu, kandi ubuhamya bwa Yesu bugaragazwa “umurongo ku wundi murongo” haba muri Bibiliya no mu Mwuka w’Ubuhanuzi. Igihe urugendo rw’i Laodikiya rw’abo bihumbi ijana na mirongo ine na bine ruzahindukira rukaba urugendo rw’i Filadelifiya rw’abo bihumbi ijana na mirongo ine na bine, bose bazakoresha uburyo bw’umurongo ku wundi murongo mu gutanga ubuhamya bwabo. Ubwo buhamya ni uruhurirane rw’amaraso y’Ubumana n’ubuhamya bwa kimuntu.

Ubuhamya bw’ubumuntu buhujwe n’amaraso y’Ubumana ni bwo buhamya bwa Mose n’Umwana w’Intama. Mose yari umuntu, ari we alfa ku maraso y’Ubumana bw’Umwana w’Intama, ari yo omega. Impano zose zisubizwaho ako kanya nyine umugeni amaze kwitegura; maze, nk’ingabo ikomeye yambaye imyenda myiza y’umweru, agafata umwanya we nk’ibendera ry’ingabo z’Umwami zigenda zitera imbere. Uwo mutambagiro w’urugamba utangira igihe umugeni ateguwe kandi yambitswe umweru, ari bwo amadirishya yo mu ijuru akingurwa, nk’uko byari bimeze mu nzozi za Miller.

Iyo umugabo wo koza umwanda yinjiye mu cyumba kirimo ubusa kandi agafungura amadirishya, arateranya imitako y’agaciro maze akayijugunya mu gasanduku kanini ka omega. James White yari kumenya iyo mitako y’agaciro nk’ubwoko bw’Imana, ariko William Miller yari kukubwira ko ibimenyetso bifite ibisobanuro birenze kimwe, kandi ko iyo mitako y’agaciro idahagarariye gusa ukuri kw’ibanze kwatatanye, ahubwo ihagarariye n’imitako y’agaciro itatanye iri ku ikamba rishyizwe hejuru, rigereranya ubwami bw’ikuzo bwa Kristo.

Ikigeragezo cya omega n’icya kabiri gikurikiye ikigeragezo cy’ishingiro cya alpha cy’i Roma gishyiraho iyerekwa, ni ikigeragezo cya omega cy’ibuye risoza inyubako. Ni ukurangiza ikigeragezo cy’urusengero, kibanziriza ikigeragezo cya gatatu cyo gupima ukuri cy’urubanza. Icyo kigeragezo gitandukanya ibyiciro bibiri by’abaramyi, kikabavanamo umwe ku wundi, kigatandukanya abanyabwenge n’abapfuye hashingiwe ku mavuta, ari bwo butumwa, cyangwa nk’uko Mushiki wacu White yabigaragaje mu busobanuro bwe bw’isinagogi y’i Kaperinawumu—“amagambo y’ukuri.”

Kaperinawumu ni ho muri Yohana 6:66, aho Yesu yatakarije umubare munini kurusha iyindi yose w’abigishwa icyarimwe, kandi abo bigishwa ntibongeye kugaruka ukundi. Nk’ikigeragezo gikomeye kurusha ibindi byose cy’ubwigishwa mu gihe cya Kristo, Kaperinawumu ni ikimenyetso cy’ikigeragezo cya omega cy’ubwigishwa mu gihe cya Kristo, na cyo kikaba cyashushanyaga mbere ikigeragezo cya omega cy’ubwigishwa mu murongo w’ibigeragezo by’ibyiciro bitatu watangiye mu mwaka wa 2023. I Kaperinawumu, ikigeragezo cyagereranywaga n’Umugati wo mu Ijuru, kandi cyagaragaje gutsindwa kw’Abayuda mu rwego rw’uko batashoboraga gusobanukirwa ubuhanuzi, bitewe no kutemera kwabo ko, igihe Yesu yavugaga iby’ibintu bisanzwe byo ku isi, byagombaga gusobanukirwa mu ishyirwa mu bikorwa ryo mu buryo bw’umwuka.

Tuzakomeza ibi bintu mu ngingo ikurikira.