Ibyahishuwe bya Yesu Kristo — Umubare wa Kabiri

Nashyize ibintu byinshi mu nyandiko zabanje, ngamije kugaragaza mbere na mbere ingingo z’ifatizo zishingirwaho. Ubu noneho ndagerageza kwibanda kurushaho ku ngingo iriho. Murakoze ku bwihangane bwanyu.

Uhereye mu ntangiriro Imana yagiye ishaka kwagura gusobanukirwa kwacu n’uwo Ari we n’icyo Ari cyo. Muri uwo murimo yakoresheje uburyo butandukanye bwo gufasha abantu gusobanukirwa ibyahishuwe kuri We, kandi bumwe muri ubwo buryo ni ugukoresha “amazina,” haba amazina menshi Imana yiswe mu Byanditswe, ndetse n’amazina yahawe intumwa zayo zatoranyijwe. Itoranya abahagarariye ikibi n’abahagarariye icyiza.

Yakoresheje kandi impinduka z’ibihe by’imikorere y’isezerano ry’ubwoko Bwe yitoranyirije kugira ngo arusheho kugaragaza, buhoro buhoro mu mateka, ugusobanukirwa kw’imico Ye. Ni cyo gituma rero amateka y’impinduka z’ibihe by’isezerano, mu buryo bunyuranye, na yo avuga ku kurushaho kugaragazwa kw’ukuri k’imico n’imiterere Ye.

Nitwegera Ibyahishuwe igice cya mbere nk’ijambo ry’ibanze n’urufunguzo rw’ibice bikurikiraho, dusangamo ukuri kumwe na kumwe muri icyo gice cya mbere kugira ingaruka ku gitabo gisigaye cyose. Kumwe muri uko kuri gufitanye isano n’uwo Yesu Kristo ari we, kandi si uko ari Alufa na Omega gusa. Niba ukuri gushyizwe ahagaragara mu gice cya mbere cy’Ibyahishuwe, nta gushidikanya ko ari ukuri kwo kugerageza kw’iki gihe, ku bw’igisekuru cya nyuma, icyo gisekuru cya nyuma kikaba ari “igisekuru cyatoranyijwe” cyavuzweho na Petero.

Kimwe mu biranga imico ya Kristo twagiye dusuzuma ni uko Kristo agaragaza iherezo ahereye ku ntangiriro. Igihe Kristo yemezaga isezerano na benshi mu cyumweru kimwe, cyagereranyaga ihinduka ry’ibihe by’igenamigambi ry’isezerano, rivuye kuri Isirayeli nyakuri rikajya kuri Isirayeli y’umwuka. Ihinduka ry’ibihe by’igenamigambi rigaragazwa mu Byanditswe, kandi ryose rivuga ku kwiyongera k’ubumenyi bwerekeye imico n’ubumuntu bwa Kristo, ryabaye kuri Aburamu, Isaka, Yakobo, Yozefu, Mose, Kristo, William Miller, n’abana ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Hari undi murongo w’ihinduka ry’ibihe by’igenamigambi ushyirwa hejuru y’uwo murongo, ugaragaza ibihe birindwi by’itorero ry’Imana bihagarariwe n’amatorero arindwi yo mu Ibyahishuwe 2 na 3, ariko ibyo ntiturabivugaho ubu. Habayeho ihinduka ry’ibihe by’igenamigambi kuri Adamu na Eva, rihagarariwe n’igihe cyabanje mbere yo kugwa kwabo n’igihe cyakurikiye kugwa kwabo, kandi koko habayeho ihinduka ry’ibihe by’igenamigambi rivuye ku gihe cyabanjirije umwuzure rikajya ku gihe cyakurikiye umwuzure mu minsi ya Nowa. Iyi mirongo yose igira uruhare mu mucyo turi gusuzuma, ariko ubu twibanze ku bwoko bwatoranyijwe.

Ubwo Kristo yatangiraga umurimo We mu itangira ry’icyumweru cy’isezerano, yarabatijwe.

Amagambo ya mbere cyane y’Imana, ubwo Yesu yavaga mu mazi, atyo agatangira icyumweru cy’isezerano, yari itangazo rya Data rivuga ko Yesu ari Umwana w’Imana. Niba dusobanukiwe “itegeko ryo kuvuga bwa mbere,” icyo kuri gifite imbaraga zikomeye. Niba tutarisobanukiwe, si cyane.

Nk’uko biri mu Itangiriro, umuhango wo gusigwa ugaragazwamo abantu batatu b’Ubumana.

Ukuri kw’uko Yesu yari Umwana w’Imana, Umwana wa Dawidi n’Umwana w’Umuntu, bwakomeje guhagarika umutima abanditsi n’Abafarisayo muri iyo myaka itatu n’igice yakurikiyeho. Mu buryo bw’ubuhanuzi, Yesu yahindutse ava kuri Yesu ajya kuri Yesu Kristo mu mubatizo We. Igihe Yesu yabatizwaga, yabaye “Kristo,” bisobanura “uwasizwe,” kandi ari ryo jambo “Mesiya” mu Giheburayo. Kandi koko, Abaheburayo bari bategereje Mesiya, kandi bari bazi ko azaba Umwana wa Dawidi. Igihe “yasigwaga” ngo atangire iyo myaka itatu n’igice irushaho kuba iyera mu mateka y’isi, yabonye Mwuka Wera amanuka kandi yumva Se avugira.

Cyari umuhango wo gusigwa wari ufite uburemere bwimbitse cyane, kandi ubutumwa bwatangajwe bumwerekeyeho n’umurimo we ni ubu ngo: “Yari Umwana w’Imana.” Ikindi cyarushagaho gutera Abayahudi ubwoba, si uko yari Umwana w’Imana gusa, ahubwo ni uko yavugaga ko, nk’Umwana w’Imana — mu by’ukuri yari Imana. Abayahudi ntibashoboraga kwemera icyo bumvaga ko ari ukwivuga gusebanya nk’uko! Ikibazo gikomeye ku Bayahudi, ni cyo kibazo cya Aburahamu—kuko Aburahamu yari sekuruza w’Abayahudi, se w’isezerano kandi nanone ikimenyetso cy’umwizera usabwa kugira ngo yubahirize amabwiriza y’isezerano.

Urugero rwa Aburahamu ku byo kwizera bisabwa kugira ngo umuntu yinjire mu mubano w’isezerano na Imana rusaba ko ukwizera kwawe kugeragezwa. Ikigeragezo cya Aburahamu, cyari kugaragaza niba ukwizera kwe kwari uk’ukuri cyangwa se kwari ugukekeranya gushingiye ku kwiyumvisha ko ibintu bizagenda neza, cyashingiraga ku kugaragaza niba yakurikiza ijambo ry’Imana—n’iyo ryasaga n’aho rihabanye n’ijambo ry’Imana yari yarabwiwe mbere. Aburahamu yari azi ko gutamba umuntu ho igitambo ari ubwicanyi kandi ko byagereranyaga imigenzereze y’ubusenga bw’ibigirwamana y’amahanga yasengaga ibigirwamana yari atuyemo icyo gihe. Abanditsi n’Abafarisayo bari bazi, uhereye ku mateka ya mbere y’isezerano ryabo, ko Imana ari Imana imwe gusa, kandi bari bazi na none ko Yesu yavugaga ko ari Imana ya kabiri. Bari bari mu igeragezwa ryabo rya nyuma.

Mu mateka Mose yanditsemo umurongo ubanza, Imana yari yamaze kubwira Mose ko uhereye icyo gihe yari kujya imenyekana nka Yehova. Ntiyari ikiri kumenyekana gusa nk’Umwami Imana Ishoborabyose, ahubwo uhereye icyo gihe yari kujya imenyekana nka Yehova. Muri ayo mateka nyene aho irushiriza kugaragaza gusobanukirwa imico yayo nk’uko igereranywa n’amazina yayo, yanabwiraga Isirayeli ya kera mu buryo bukomeye ko Imana ari Imana imwe. Mbese Abayuda bo mu gihe cya Kristo bari bakwiriye gutekereza iki?

Nyuma y’aho, mu murimo We ugeze ku ndunduro y’Iyinjira ry’intsinzi i Yerusalemu, Abayahudi bongera gutangazwa cyane n’uko Yesu yemera ko abana bamuririmbira ibisingizo.

Amagambo y’indirimbo yasaziye Abafarisayo ni ya gice cyamugaragazaga Yesu ko ari Umwana wa Dawidi, kandi nanone kikagaragaza ko Umwana wa Dawidi ari izina ry’Umwami. Mu itangiriro ry’umurimo We, mu kwinjira Kwe kwo kunesha, kandi by’umwihariko ku musaraba, impaka zikubiyemo umuvurungano werekeye izina rya Yesu.

Birumvikana rwose, byari kuba ari ukuri mu by’ingenzi iyo Pilato ahindura ibyanditswe akabigira ati: “Ndi we, Umwami w’Abayahudi,” kuko “Ndi we” ari ryo zina Yesu yagiye yivugaho ubwe kenshi. Birumvikana rwose, gukoresha uwo muhango w’imitekerereze urimo inenge kugira ngo bahindure Ijambo ry’Imana, cyane cyane iyo ari inkuru y’umusaraba, ni ikintu abantu batakora na rimwe, si byo? Yesu yari “Umwami w’Abayahudi,” ariko kandi yari na “Ndi we,” bityo amagambo ngo “Ndi we, Umwami w’Abayahudi” afite ukuri mu buryo runaka, ariko si yo ngingo iri hano.

Uhereye mu ntangiriro, no hagati hose, kugeza no ku iherezo ry’iyo myaka itatu n’igice, izina Rye ryabaye ingingo yateje impagarara. Hari ibintu byinshi bikwiriye gusobanurwa ku murongo w’amazina y’isezerano, ariko aha ndashaka kugaragaza ko ku iherezo rya Isirayeli ya kera, mu itorero ry’Abayuda, habayeho kunyeganyega kwari gufitanye isano n’izina rya Kristo. Nk’Umwana wa Dawidi, yari afite ibimenyetso bimwemerera kuba Mesiya; nk’Umwana w’Imana, (mu buryo bwo kuba ari Imana na Yo), kandi nk’Umwana w’Umuntu, Yesu yashyize ubwoko bwatoranijwe mu igeragezwa rikomeye cyane. Ni gute uyu muntu yashoboraga kwivuga ko ari Imana kandi ko ari n’Umwana w’Imana, kandi Mose mu ntangiriro y’amateka y’isezerano ryabo yarari yarasobanuye neza cyane ko Imana ari Imana imwe?

Nyamara iyo ni yo yari intego y’uko Kristo agendera hagati y’abantu. Imana yari muri We yiyunga abantu n’Ubwayo, kandi yabikoranaga no kureka abantu bakabona Yesu, wigishije mu buryo bugaragara kandi butaziguye ko niba mwaramubonye—muba mwarabonye na Data. Iyi nkuru ishushanya iherezo rya Isirayeli nyakuri nk’ubwoko bwatoranyijwe bw’Imana, kandi mu ntangiriro habayeho impaka zikomeye ku byerekeye uwo Imana ari We n’icyo Ari cyo.

Farawo ntagaragaza gusa ikimenyetso cyo kwigomeka kwa gihakanyi ku kumenya Imana, ahubwo anagaragaza n’imyumvire y’Abanyegiputa ku byerekeye Imana ya Aburahamu. Kandi incuro nyinshi Uwiteka yavuze ko imirimo Ye itangaje yakorewe mu Egiputa yari iyo gutuma abantu bamenya uwo Ari We. Amateka y’intangiriro ya Isirayeli nyakuri nk’ubwoko bwatoranyijwe bw’Imana agereranya imperuka.

Muri ayo mateka yombi habonekamo kubura gusobanukirwa uwo Imana ari we n’icyo Imana ari cyo, bikaba bifitanye isano n’amazina yayo anyuranye; ariko icy’ingenzi kurushaho ku byo turimo kwitaho ni uko amateka ya Kristo ku iherezo rya Isirayeli nk’ubwoko bwatoranyijwe, agaragaza ko impamvu y’ibanze yatumye Abayuda bahitanwa no kwemera Mesiya wabo ari uko bari bazi ko Ijambo ry’Imana, mu ntangiriro y’amateka y’isezerano ryabo, ryari ryaragaragaje ko ari Imana imwe. Mbega urujijo!

Iki ni cyo gihe cya nyuma cy’ibibazo n’ibisubizo ku Bayuda, kuko nyuma y’iyo mpaka, “ntibongera gutinyuka kumubaza ikindi kibazo na kimwe.” Yari amaze gusubiza ikibazo cya nyuma cy’umurimo we ku nzu yazimiye (kandi mu nkuru y’ubuhanuzi hahora harimo inzu yazimiye), maze ahita azamura ingingo y’izina rye nk’“Umwana wa Dawidi,” bityo akaba ari we Mesiya. Mu gihe cyose cy’iyo myaka itatu n’igice, impaka zikubiyemo amazina ye atandukanye, ahagarariye imico ye n’ubutware bwe. Izina rye rivugwaho mu ntangiriro, igihe cy’umubatizo we, hanyuma no mu mpaka ze za nyuma n’inzu yazimiye igihe yinjiranaga intsinzi no ku musaraba, no mu yindi mirongo yo mu butumwa bwiza.

Gusigwa kwe nka Mesiya kwe n’imikoranire ye ya nyuma n’abo yari yaraje gukiza byari bishingiye ku Mana kwe, ku busobanuro bw’ishusho buri mu mazina ye, kandi by’umwihariko ku ihame ryo kuvugwa bwa mbere. Yesu asoza umurimo we w’akanabone ku Bayuda akoresheje amateka ya Dawidi nyakuri kugira ngo yigishirize kuri Dawidi w’umwuka. Kuki Dawidi yagira icyo avuga ku gihe Umwami abwira Umwami kwicara ku ntebe y’ubwami hamwe na We? Kubera ko umwami Dawidi, ku ntangiriro, ahagarariye Umwami Dawidi w’umwuka ku iherezo. Inzira yonyine yo gusobanukirwa neza amagambo ya nyuma ya Yesu yabwiye inzu yazimiye ni ukuba washobora gushyira mu bikorwa ihame ryo kuvugwa bwa mbere, kandi ibyo ntibishoboka niba utazi iryo hame.

Amagambo ye ya nyuma yabwiye inzu yazimiye yasabaga gusobanukirwa ihame ry’ivugwa rya mbere kugira ngo asobanuke. Yesu yakoresheje Dawidi n’Umwana wa Dawidi kugira ngo ageze ukuri ku nzu yazimiye mu magambo ye ya nyuma. Ubundi kandi, bari inzu ya Dawidi. Nuko rero Yesu yafashe se (Dawidi) amuhinduriza ku Mwana (wa Dawidi), kandi afata n’umwana (wa Dawidi) amuhinduriza kuri se (Dawidi). Yagaruye se ku mwana nk’uko ubutumwa bwa Eliya bwahanuwe ko buzakora mu “minsi ya nyuma.” Iryo ni ryo ryari ubutumwa bwe bwa nyuma ku Bisirayeli ba kera nyakuri, kandi bwari ubutumwa bwa Eliya, kuko bwari bushingiye ku ihame ry’ivugwa rya mbere. Bityo rero, ihame ry’ivugwa rya mbere na ryo ryemeza ubutumwa bwa Yesu nk’ubutumwa bwa Eliya bushingiye kuri iryo hame ubwaryo. Ihame ry’ivugwa rya mbere risaba ko niba ubutumwa bwa Eliya bwa Yohana Umubatiza ari bwo bwa mbere mu butumwa bwa nyuma bw’umuburo ku nzu yazimiye ya Isirayeli, noneho ubutumwa bwa nyuma bahawe na bwo bwagombaga kuba ubutumwa bwa Eliya. Kandi ni ko byari biri…

Ibi byose bimaze kuvugwa, ubu ndifuza kuvana muri byo ingingo ishingiye ku ihame ryo kubanza kuvugwa—Alufa na Omega. Mu itangiriro rya Isirayeli ya kera habayeho impaka ku byerekeye kumenya uwo Imana ari cyo n’icyo Imana ari cyo, kandi ibyo byashushanyaga ya mpaka nyine zo ku iherezo rya Isirayeli ya kera. Ku iherezo rya Isirayeli ya kera, umurimo wa Kristo warimo kwigisha inzu ya Isirayeli yazimiye uwo Imana ari cyo n’icyo Imana ari cyo. Mu mateka yo ku iherezo habayeho ukurwanya Kristo kwari gushingiye ku kuri kw’umwimerere kwashyizweho mu itangiriro. Isirayeli ya none yo mu buryo bw’umwuka izagira mu mateka yayo ibiranga by’ubuhanuzi nk’ibyo.

Mu ntangiriro z’Uwadiventisiti, abahanga mu by’amateka batumenyesha ko abari bayobowe na Miller bari bagizwe ahanini n’amatorero abiri ya Gikristo: Abametodisiti n’Abakristo bo mu Muryango wa Christian Connection. Inyigisho z’ibanze z’Abametodisiti zari zishingiye ku mibereho ikwiye ya Gikristo. Bari bafite “uburyo.” Inyigisho y’ibanze ya Christian Connection yashobora kuvugirwa muri make nk’ukutemera inyigisho ya gatolika y’Ubutatu.

Nk’uko ubushakashatsi bwanjye bumaze kugera kure, hafi ya yose y’ubuyobozi bw’Abamileriti bwakomeje iyo nyigisho ya Christian Connection. Hari amashami menshi y’Urugaga rw’Ivugurura rw’Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi (SDARM), agikomeje kwemera no kwamamaza imyumvire ya kera y’Abamileriti ku “kurwanya inyigisho y’Ubutatu.” Ikibazo gikomeye (kandi isoko y’impaka muri iki gihe) ku bakomeje gusigasira imyumvire y’abakurambere cyahozeho kandi kizahoraho ni iki: ni gute basubiza ku mirongo myinshi kandi inyuranye aho Mushiki wa White arwanya mu buryo butaziguye imyanya y’inyigisho bo bemera kandi bakamamaza?

Uwo murongo ugaragaza “ibyiyumvo by’abo” bari basobanura Data, Umwana n’Umwuka bakoresheje “ibintu byo mu isi.” Hanyuma aravuga ati: “Data ntashobora gusobanurwa n’ibintu byo mu isi.” Zirikana ingingo ebyiri agaragaza, nubwo imwe muri zo ishobora kumvikana nk’ivuguruzanya. Arimo kugaragaza ubusobanuro bw’ibinyoma bw’Ubumana bwerekana, niba twabivuga dutyo, imana eshatu. Ni ubusobanuro bw’ibinyoma bw’Ubumana, ariko nta cyo avuga ku byerekeye ko uko gusobanura kutari uk’ukuri kw’Ubumana na none atari ko kubera ko kurimo umubare utari wo w’imana mu Bumana.

Kandi mwite no ku kuba avuga ko ibintu byo ku isi bidashobora gukoreshwa mu gusobanura Data. Muri iryo jambo nyine, na we ubwe ari gukoresha ibintu byo ku isi. Abantu ni bo bagira abana na ba nyina na ba se na ba nyirasenge na ba babyara. Kandi Yesu atubwira ko mu ijuru no mu isi nshya hatazabaho ukundi kurongorana, kuko tuzaba tumeze nk’abamarayika. Nta bamarayika b’abahungu n’abakobwa babaho. Amagambo abantu bakoresha asobanura isano bafitanye hagati yabo yakoreshejwe n’Imana kugira ngo itwigishe ibyerekeye kamere n’imico byayo; nyamara ndetse n’“ibintu byo ku isi” ibyahumetswe byakoresheje mu kwigisha abantu ibyerekeye kamere n’imico by’Imana ntibitunganye.

Twamenyeshejwe ko, “Hariho abantu batatu bazima bagize ubutatu bwo mu ijuru” … “Data wa twese, Umwana, na Mwuka Wera.” Ni ikizira gikomeye gufatanya n’abo bantu batatu amarangamutima y’abapfumu bo mu isi, ariko si ikizira gikomeye guhuza “izina ry’izi mbaraga eshatu zikomeye” n’insobanuro ya Bibiliya yerekeye Ubumana.

Umuhanuzikazi avuga ko “izina” ry’ububasha butatu bukomeye bugize Ubumana ari Data wa twese, Umwana, n’Umwuka Wera. Nk’uko bimeze ku kuri kose kwa Bibiliya, iyo guteranyirijwe hamwe umurongo ku murongo, ubuhamya bwuzuye bugomba kuba bugizwe n’ibimenyetso byose by’inzira byahishuwe. Ubuhamya bw’abahanuzi bugomba guhuzwa. Daniyeli aha Kristo izina rya Palmoni (mu yandi mazina, ariko uru ni urugero gusa). Yohana amwita Alufa na Omega, naho Mose akamwita Yehova. Dukurikije Ellen White, izina rye ni Data wa twese, Umwana, n’Umwuka Wera.

Akajambo gato ko muri uyu murongo. Yohana yari yaraciriwe ku kirwa cya Patimo ku bw’Ijambo ry’Imana n’ubuhamya bwa Yesu. Hari amatsinda abiri y’abagenewe ubutumwa bwa marayika wa gatatu: abari hanze y’Abadivantisiti n’abari imbere muri Adventizimu. Yohana ahagarariye Umudivantisiti utarenganywa n’isi gusa kubera kumvira Bibiliya, ahubwo anarenganywa kubera kumvira ibyanditswe by’Umwuka w’Ubuhanuzi. Irenganywa ryerekezwa ku Mwuka w’Ubuhanuzi rituruka imbere mu Itorero, ntiriva hanze.

Mu ntangiriro z’Isirayeli ya kera, nyuma y’imyaka magana ane bamaze muri Egiputa, abari baragenewe kuba ubwoko bw’isezerano bwatoranyijwe ntibari bagikomeza Isabato. Ntibari bazi imico ya Kristo cyangwa kamere ye. Bari barafashe ibitekerezo bitari byo ku byerekeye Imana, ibyo bari baratsimbaje muri bo igihe bari mu bunyage. Ibyago icumi; gukizwa ku Nyanja Itukura; manu yo mu ijuru; ubuturo bwera n’ibikoresho byabwo byose; imihango yera; urugo rw’urusengero, Ahera n’Ahera Cyane; amategeko y’Imana; Igitare cyabagendanaga; amazi yaturutse mu Gitare cyabagendanaga ndetse n’inzoka yari imanitswe ku giti, ibyo byose byari bigamije kongera ubumenyi bw’Imana mu bwoko bwayo bwatoranyijwe. Byari uburezi bugenda butera imbere. Uwo muryango w’uburezi bugenda butera imbere wakomeje kugeza aho abanditsi “batinyutse kutamubaza ibindi bibazo,” maze ahita agaragaza ingingo ya nyuma rwose bari kugirana na We mu mpaka zifunguye, kandi yari ifitanye isano n’izina rya Dawidi n’uwo Kristo ari we ndetse n’icyo ari cyo.

Mu ntangiriro za Isirayeli ya none yo mu buryo bw’umwuka, nyuma y’imyaka 1260 i Babuloni ya mwuka, abari bagenewe kuba ubwoko bw’isezerano bwatoranyijwe ntibari bagikomeza Isabato. Ntibari bazi imico cyangwa kamere bya Kristo. Bafashe ku myumvire itari yo yerekeye Imana, iyo bacengeje muri bo igihe bari mu bunyage. Amateka y’Abadiventisimu, hamwe n’ibimenyetso byayo byose by’inzira, ubuhakanyi, ukwemera kujya ku ruhande no mu bwumvikane, n’intambara zo mu imbere, yageze ahantu mu myaka ya 1880 ubwo igitabo The Desire of Ages cyatangazwaga. Muri icyo gitabo, ku rupapuro rwa 671, harimo gusigasirwa imyumvire ku Bumana yakuze cyane irenze kure uko byasobanukwaga byaturutse mu kinyejana cya cumi n’umunani.

Isirayeli ya kera yagize impaka zikomeye ku iherezo ryayo, zatewe no gusobanukirwa gukeya ibyerekeye Ubumana, byari bishingiye ku myumvire yakomotse mu mateka yayo ya mbere. Ubuhamya bwa Yesu buvuga ko, yaba Data, yaba Umwana, cyangwa Mwuka Wera, bose ari “kuzura k’Ubumana mu buryo bw’umubiri” (Abakolosayi 2:9). Ubuhamya bwa Bibiliya buravuga buti: “Umva, wa Isirayeli we: Uwiteka Imana yacu ni Uwiteka umwe” (Gutegeka kwa Kabiri 6:4).

Isirayeli ya none ifite ibitekerezo binyuranye byerekeye Ubumana, kandi kimwe gusa ni cyo cy’ukuri. Ku iherezo rya Isirayeli ya none Imana izarangiza umurimo wo guhishura imico yayo, mu buryo bwo kubikora igihe cy’igeragezwa kigihari. Ibyo ni byo yakoreye Abayahudi, kandi ntiyigera ihinduka. Nta gushidikanya ko tuzakomeza gukurira mu gusobanukirwa kwacu kamere n’imico by’Imana mu bihe byose by’iteka ryose, ariko habayeho umurongo w’ukuri w’ubuhanuzi ugambiriwe, ugaragaza imihati y’Imana yo kwigisha ubwoko bwayo ibyayo ubwayo, kandi ayo mateka ari mu nyigisho ishaka kwigisha ubu, kandi amakuru aboneka mu ijambo ry’ubuhanuzi yerekeye iyo gahunda y’inyigisho agaragaza iherezo ry’ikiganiro rihuye no kurangira kw’igihe cy’igeragezwa.

Mu gice yavuze, asubiramo amagambo ya mbere cyane ya Yohana.

Mu ntangiriro habagaho nibura Imana ebyiri, kuko Yohana amaze kuvuga ati: “Jambo yari Imana kandi yari kumwe n’Imana.” Mu murongo wa mbere w’Itangiriro, ijambo ry’Igiheburayo “Elohim” rihindurwa ngo Imana. Akenshi mu Ijambo ry’Imana, “Elohim” rishyirwa mu miterere y’ikibonezamvugo irigaragaza nk’Imana imwe, ariko kandi rikaba ari ubwinshi. Yohana akuraho igitekerezo cy’uko “Elohim” muri uwo murongo yaba ari Imana imwe binyuze ku buhamya bwe bwa kabiri kuri iyo ngingo. Ubuhamya bwe bushyiraho ko hari nibura Imana ebyiri.

Ikirenze cyane ku barwanya inyigisho y’Ubutatu bavuga ko bashyigikiye Umwuka w’Ubuhanuzi ni uko mu ntangiriro “Umwuka w’Imana yagendaga hejuru y’amazi.” Mbese “Umwuka” wagendaga hejuru y’amazi ni Data cyangwa ni Umwana, cyangwa se ni umuntu wa gatatu wo mu butatu bwo mu ijuru nk’uko Mushiki wa White amuvuga? Imirongo itatu ya mbere Yohana yanditse mu butumwa bwe bwiza ikurikirwa n’aya magambo.

Icyerekezwa ku mucyo n’umwijima bihuje rwose n’itangiriro rya Itangiriro rivuga.

Tuzagaruka bidatinze kuri iyi mirongo ibiri ihuje ivuga iby’umucyo ari wo ngingo ivugwa mu nkuru y’irema ikurikira intangiriro ivuga Ubumana. Mu ntangiriro, ukuri kwa mbere kuvugwaho ni imiterere cyangwa kamere by’Ubumana. Ariko uwo murongo ntuhagarara kugeza ku gice cya kabiri umurongo wa gatatu, aho dusanga amagambo atatu ya nyuma y’irema atangizwa n’inyuguti eshatu z’Igiheburayo, iyo zishyizwe hamwe zigakora ijambo risobanurwa ngo “ukuri.”

Intangiriro y’inkuru y’irema ibanza kumenyekanisha Ubumana, hanyuma ikagaragaza imbaraga y’irema y’ijambo Rye, maze igasoza icyo gice n’umukono w’Imana ushushanya ukuri, ubutumwa bw’umumarayika wa gatatu n’izina ry’Imana nk’uko rigereranywa na Alufa na Omega.

Iherezo ry’ukuri bwa mbere bwigishijwe mu Ijambo ry’Imana ni ryo gasongero k’uwo murongo. Usozwa n’amagambo atatu “Imana,” “yaremye” na “ikora,” bityo ugashimangira intangiriro y’uwo murongo, ariko kandi, nk’uko ari ingenzi, ugashimangira Isabato y’umunsi wa karindwi. Isabato ni yo koko ikimenyetso cy’irema kandi ni na cyo kimenyetso kiri hagati y’Imana n’ubwoko bwayo bwatoranyijwe. “Ukuri” kugereranywa n’inyuguti eshatu zitangira buri jambo muri ayo magambo atatu ya nyuma yerekeye irema. Ubu buhamya burashimangira ukuntu ukuri kw’Isabato gufite ubusobanuro bukomeye kandi ari ingenzi, ariko kandi nk’uko byimbitse, izo nyuguti eshatu na zo zigereranya intambwe eshatu z’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere, uwa kabiri n’uwa gatatu. Bityo, mu murongo wa mbere cyane wa Bibiliya, Isabato nk’ikimenyetso cy’imbaraga z’Imana zo kurema na yo igaragazwa nk’ingingo y’igeragezwa ku iherezo ry’ibihe. Igitabo cya nyuma cya Bibiliya gitanga umuhamya wa gatatu wo guherekeza ubuhamya bwa Yohana mu butumwa bwe bwiza.

Imirongo itatu ya mbere y’Ibyahishuwe igice cya mbere igaragaza ubutumwa bwa nyuma bwo kuburira n’uburyo ubwo butumwa bukomoka ku Mana bukagezwa ku bantu. Nanone ivuga ko ari Ihishurirwa rya Yesu Kristo, bityo igashyiraho itandukaniro hagati y’igitabo cy’Ibyahishuwe n’igitabo cya Daniyeli. Kimwe ni ubuhanuzi, ikindi ni ihishurirwa.

Mu gitabo cy’Ibyahishuwe harimo imirongo y’ubuhanuzi igomba kumenyekana no guhurizwa hamwe, umurongo ku wundi. Iyo mirongo yose y’ubuhanuzi irangirira mu gitabo cy’Ibyahishuwe, ariko igitabo cyashyizweho ikimenyetso nticyari igitabo cy’Ibyahishuwe, kandi si igitabo cya Daniyeli gusa ari cyo cyashyizweho ikimenyetso, ahubwo icyashyizweho ikimenyetso mu gitabo cya Daniyeli ni “icyo gice cy’ubuhanuzi bwa Daniyeli cyerekeye iminsi y’imperuka.”

“iminsi y’imperuka” ishobora gusobanurwa mu buryo rusange, ariko kuyisobanukirwa nk’amagambo yahumetswe, (kandi ni ko biri) bisaba ko tunasuzuma niba imvugo ngo “iminsi y’imperuka” ifite ubusobanuro bw’ikimenyetso cy’ubuhanuzi buyiherekeza. “Iminsi y’imperuka” ni igihe cyihariye cyo mu mateka y’ubuhanuzi gishyigikiwe n’imirongo myinshi y’ihamya. Niringiye kuzagaragaza ayo mateka mu gihe cya vuba. By’umwihariko, ni amateka atangirira mu 1798 kugeza irangira ry’igihe cy’imbabazi. Uburyo bumwe bwo kubimenya ni uko mu murimo w’ubuturo bwera nyakuri habagaho umunsi umwe gusa mu mwaka wagereranyaga urubanza, kandi uwo wari Umunsi w’Impongano. Uwo muhango nyakuri wari igicucu cy’icyo Sister White yita Umunsi w’Impongano wo mu ngiro. Umunsi w’Impongano w’ubuhanuzi cyangwa w’umwuka ugereranya “iminsi y’imperuka” y’igihe cy’imbabazi, ugereranya igihe cy’urubanza rwa nyuma.

Ubuhanuzi bwo muri Daniyeli bwashyizweho ikimenyetso bwari bugizwe n’ibice bibiri. Hariho ubuhanuzi bwerekeye iminsi y’imperuka Abamillerite bamenye, bwatangazaga gutangira kw’urubanza. Icyo gice cya Daniyeli kigaragazwa n’iyerekwa ry’uruzi Ulayi ryo mu bice bya munani n’icyenda. Ubundi buhanuzi bwashyizweho ikimenyetso muri Daniyeli butangaza irangira ry’urubanza, n’iherezo ry’Adiventisimu, n’iherezo rya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, n’iherezo ry’isi. Iryo yerekwa ryagereranyijwe n’uruzi Hidekeli.

Iyerekwa rya Ulai ryakuweho ikimenyetso mu mwaka wa 1798 kandi ryerekeza ku buturo bwera bw’Imana no ku bwoko bwayo. Iyerekwa rya Hiddekel ryakuweho ikimenyetso mu mwaka wa 1989 ubwo, nk’uko bisobanuwe muri Daniyeli igice cya cumi na kimwe, umurongo wa mirongo ine, ibihugu byagereranyaga icyahoze ari Ubumwe bw’Abasoviyeti byasibirizwagaho n’ubupapa na Leta Zunze Ubumwe z’Amerika, kandi ryerekeza ku banzi b’ubwoko bw’Imana. Aya mayerekwa yombi akora nk’uko amatorero arindwi n’ibidodo birindwi bikora mu gitabo cy’Ibyahishuwe. Rimwe ni amateka y’imbere y’itorero, irindi na ryo ni amateka y’inyuma y’itorero, kandi yombi akurikirana ibihe byaryo byose kandi ari “by’umwihariko ku bw’” “iyi minsi y’imperuka.”

Ariko nubwo tubwirwa ko igitabo cy’Ibyahishuwe atari igitabo gifunzwe ikimenyetso, turanabwirwa kandi ko ari igitabo gifunzwe ikimenyetso.

Igitabo cy’Ibyahishuwe cyafunguwe ibimenyetso kuko ubuhanuzi bwo muri Daniyeli bwafunguwe ibimenyetso; kandi imirongo nyakuri y’ubuhanuzi yafunguwe ibimenyetso muri Daniyeli ni yo mirongo imwe iboneka mu Byahishuwe. Icyari cyarafungiwe ibimenyetso mu gitabo cy’Ibyahishuwe cyari igice cy’Ibyahishuwe cyerekeye by’umwihariko ubwoko bw’Imana mu “minsi y’imperuka.” Igihe Mushiki wa White yandikaga iri jambo, “inkuba ndwi” zari zigifungiwe ibimenyetso muri icyo gihe yandikagamo, ni cyo cyatumye yandika ko “ari igitabo gifungiwe ibimenyetso.” Yanavuze kandi ko igitabo cya Daniyeli cyari “igitabo cyari gifungiwe ibimenyetso,” akoresheje igihe cyahise. Kuri we cyari cyarafunguwe ibimenyetso mu 1798.

Ibyari byashyizwe ku byerekeye inkuba ndwi mu gihe cy’ubuzima bwe ntibyerekezaga gusa ku byabayeho byo mu gihe kizaza bishushanyijwe n’izo nkuba ndwi, ahubwo mbere na mbere byerekanaga ko “inkuba ndwi” zigaragaza yuko intangiriro y’Ubwadiventisiti ihura n’iherezo ry’Ubwadiventisiti. “Inkuba ndwi” zihishura itegeko ry’ubuhanuzi ry’ingenzi cyane rikenewe kugira ngo hasobanuke Ibyahishuwe bya Yesu Kristo, kandi nanone zigahishura umwihariko w’imiterere n’ingeso by’Imana, yuko ari Yo ntangiriro n’iherezo bya byose. Ubuhanuzi bugaragaza ko hariho iterambere rigambiriwe ry’ukuri guhuzwa n’imiterere n’ingeso by’Imana.

Yesu, iyo agereranyijwe n’“Intare yo mu muryango wa Yuda”, aba ashushanya umurimo asohoza mu buryo ahishuramo ukuri buhoro buhoro kandi mu buryo bufite gahunda mu mateka yose. Ashyiraho ikimenyetso ku ijambo ry’ubuhanuzi, kugeza ku gihe ryagenewe gusobanukirwa. Ashyira ikimenyetso ku kuri kandi akagikuraho agamije kwigisha. Nk’uwitwa Palmoni, Yesu ni Umubari W’igitangaza, Nyagasani w’ibihe ugenzura amateka Ye. Nk’Alufa na Omega, ari no, mu bindi, Nyagasani w’ururimi. Nk’Intare yo mu muryango wa Yuda, ni We ugenzura igihe ukuri guhishurirwa abantu.

Mu gice cya mbere cy’Ibyahishuwe, nyuma y’imirongo itatu ya mbere, Ubumana bugaragazwa nk’ibice bitatu bitandukanye.

Intangiriro y’igitabo cya nyuma cya Bibiliya itanga mu buryo bugaragara indamukanyo igenewe Itorero ry’Imana, kandi ikerekana Data, Umwuka n’Umwana. Iherezo ry’Ijambo ry’Imana ririmo gusubiramo intangiriro yaryo, kandi kubikora ritanga ugushimangira akamaro ko gusobanukirwa neza Ubumana. Ibyo birimo gukorerwa abazaba Abafiladelifiya kandi bakazaba bagize ibihumbi ijana na mirongo ine na bine. Abo ni bo bantu b’isezerano ba nyuma, bashushanyijwe mu buryo bw’icyitegererezo mu mirongo yose y’amateka y’isezerano. Abo bagabo b’ubuhamya, hamwe n’ukuri kundi, bashimangira ko Imana yagiye ishaka buhoro buhoro kongera ubumenyi bw’imiterere yayo na kamere yayo mu mateka y’ubuhanuzi yose.

Ikimenyetso gikomeye kurusha ibindi muri Bibiliya cyagaragazaga ko umuntu adafite kumenya Imana, cyari Farawo wahagarariraga Egiputa, ikimenyetso cy’isi yose bityo kikaba n’icy’abantu bose. Icyo kimenyetso nyaburanga gitangira uwo murongo w’ibimenyetso mu ntangiriro za Isirayeli ya nyakuri, aho Imana yashakaga kumenyekanisha izina ryayo. Ku iherezo rya Isirayeli ya nyakuri, impaka zerekeye izina ry’Imana zongeye kubaho. Ku iherezo rya Isirayeli ya nyakuri, Yesu yaranze imikoranire ye n’Abayahudi agaragaza amateka ya Dawidi kandi akoresha “itegeko ryo kuvugwa bwa mbere” kugira ngo ahagararire itangazo rya nyuma ryerekeye ubuhumyi bw’Abayahudi bwa Lawodikiya. Ntibashoboraga gusobanukirwa ibyo yavugaga, kuko batari bazi itegeko rya Alufa na Omega, kandi nta n’ubwo bari bazi Alufa na Omega wari uhagaze imbere yabo.

Mu ntangiriro ya Isirayeli ya mwuka, impaka zigereranywa mu mateka ya Mose zirasa n’izabayeho. Uko Ubadivantisiti bwanyuze mu mateka y’“iminsi y’imperuka,” hatanzwe amahirwe menshi yo kurushaho gusobanukirwa na Alufa na Omega, nk’uko byagenze kuri Isirayeli ya kera. Hazabaho igihe ku iherezo ry’Ubadivantisiti nta bindi bibazo bizongera kubazwa, nk’uko byari bimeze mu minsi ya Kristo.

Dusubiye ku gice cyo mu Ibyahishuwe igice cya mbere, tubona ko ubuntu n’amahoro bituruka kuri Uwo uriho, kandi wahozeho, kandi uzaza, kandi no kuri ya Myuka irindwi, kandi no kuri Yesu. Ubumana bugaragazwa nk’uburi muri Yesu, no muri ya Myuka irindwi, no muri Uwo uriho, kandi wahozeho, kandi uzaza; bityo bikatumenyesha ko ari Data ufite ibiranga bigaragazwa nk’Uwo uriho, wahozeho kandi uzaza. Ibyo biranga bigaragaza kamere y’iteka y’Imana. Yahoranyeho iteka ryose, kandi mu murongo wa munani n’uwa cyenda, iyo miterere ubwayo ihabwa Yesu mu buryo bugaragara.

Abafite Bibiliya yandikamo amagambo ya Yesu mu ibara ritukura, bamenya ko mu mirongo ya munani n’iya cumi n’umwe ari Yesu uvuga. Muri iyo mirongo, Yesu yerekana ko afite kamere y’iteka rwose ihwanye n’iya Data, ubwo yiyita “Uwiteka uriho, kandi wahoragaho, kandi uzaza”; kandi Yesu anongeraho ko ari “Ishoborabyose.”

Ikintu cya mbere cyane Yesu avuga mu ntangiriro y’igitabo cy’Ibyahishuwe, igitabo kigaragaza ko ari Ibyahishuwe bya Yesu Kristo, ni uko ari Alufa na Omega, ko na We ari uw’iteka ryose nk’uko Data ari uw’iteka ryose, kandi ko na We ari Imana Ishoborabyose. Ibiranga kamere y’Imana ni byo amagambo ya mbere cyane avuye kuri Yesu mu gitabo cy’Ibyahishuwe. Ibyo biranga ni inzitizi zikomeye rwose ku Badiventisti bagikomeza kurengera umwanya wa mbere w’Ubwami bw’Ubutatu. Bizera ko habayeho igihe Data yazanye Umwana We.

Iherezo ry’igitabo cy’Ibyahishuwe rihura n’intangiriro y’igitabo cy’Ibyahishuwe.

Ukuza kwa Kabiri gukurikira ibisobanuro by’Ubutatu bw’Imana. Mu gice cya makumyabiri na kabiri dusanga iherezo ry’iki gitabo rihura n’intangiriro yacyo, kandi umurongo wa cumi na kabiri ugereranywa n’umurongo wa karindwi wo mu gice cya mbere kuko werekeza ku Kuza kwa Kabiri.

Nyuma yo kwerekeza ku Kuza kwa Kabiri, Yesu, nk’uko biri mu Byahishuwe igice cya mbere, yigaragaza ko ari Alufa na Omega. Hanyuma yongeraho itandukaniro riri hagati y’abari kumva n’abari kutumva ibyo Umwuka yabwiye amatorero. Yerekeza ku buryo bw’itumanaho bugaragazwa mu mirongo ya mbere kugeza ku wa gatatu y’igice cya mbere, agaragaza ko yohereje Gaburiyeli azaniye Yohana ubutumwa.

Noneho asubira ku magambo ye ya nyuma yabwiye Abanditsi n’Abafarisayo ku iherezo rya Isirayeli ya kera. Ahuriza hamwe ayo maperuka yombi ya Isirayeli nyakuri n’iya mwuka, asubiriza mu Byahishuwe abantu bo mu “minsi y’imperuka” ibyo Abayuda bo mu “minsi y’imperuka” yabo batashoboye gusobanukirwa. Avuga ko ari umuzi (intangiriro) n’urubyaro (iherezo) bya Dawidi. Ingingo yerekeye Dawidi n’Umwami we ni yo yabaye amagambo ya nyuma Yesu yabwiye Abayuda bahanganye impaka, kandi ishushanya itangazo rya nyuma rigenewe abari mu minsi y’imperuka, abo nk’uko ubutumwa bwandikiwe itorero ry’i Filadelifiya bubivuga, bavuga ko ari Abayuda, nyamara si bo.

Abaramya ku birenge by’abera ni Abadiventisiti b’i Lawodikiya barutswe mu kanwa k’Umwami.

Dukurikije Bibiliya n’Umwuka w’Ubuhanuzi, abaramya ku birenge by’abera ni abanyamuryango b’isinagogi ya Satani. Bavuga ko ari Abayuda, nyamara si bo. Abadivantisiti bakiranuka ni bo babwirwa mu itorero ry’i Filadelifiya. Abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine ni Abafiladelifiya, kandi Abayuda bavuga ko ari bo, nyamara atari bo, ni Abalawodikiya. Mu “minsi y’imperuka” hari ibyiciro bibiri by’abantu bizerwa, abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine n’abahowe ukwizera. Mu matorero arindwi, abiri gusa ni yo adafite kunengwa na gato. Rimwe ni Filadelifiya, rihagarariye abatigera bapfa, irindi ni Simuruna, rihagarariye abahowe ukwizera bakiranutse. Abahowe ukwizera n’abatigeze bapfa, Simuruna na Filadelifiya, ni yo matorero yonyine muri arindwi atarimo gucirwaho iteka mu butumwa bahawe. Nyamara ayo matorero yombi yagombaga guhangana n’abavugaga ko ari Abayuda, nyamara atari bo. Ibi ni ko biri, kuko bose ari abanyamuryango b’itorero rimwe mu “minsi y’imperuka” bahanganye n’imimerere imwe, icyiciro kimwe kigenewe guhamya ukwizera kwacyo n’amaraso yacyo, gihagarariwe na Mose ku Musozi wo Guhindurirwaho ishusho, n’ikindi cyiciro gihagarariwe na Eliya utarapfuye.

Nk’uko Yesu asobanura imimerere ikomeye y’itorero ry’i Simuruna, atanga ijambo rimwe gusa ryo kurishima igihe avuga ati: “ariko uri umutunzi,” bityo akarigereranya n’abagize isinagogi ya Satani batari abatunzi. Abo mu Ibyahishuwe ari Abadiventisiti kandi bibwira ko ari abatunzi, nyamara atari bo, ni Abayahudi bavuga ko ari Abayahudi, nyamara atari bo—kuko ari Abadiventisiti b’Umunsi wa Karindwi b’i Lawodikiya.

Mu ntangiriro z’Ibyahishuwe, Ubumana bwerekanwa nk’abantu batatu, kandi ku iherezo ry’igitabo cy’Ibyahishuwe Yesu n’Umwuka bavugwa mu buryo butaziguye, ariko Data ntavugwa. Ibyo nta cyo bitwaye, kuko ihame ry’umurongo ku wundi murongo rifatanijwe n’irya mbere risobanura irya nyuma, bisaba ko Data amenyekana mu mirongo ya nyuma y’Ibyahishuwe, kuko yamaze kumenyekanishwa ko ari ho ari mu mirongo ya mbere. Nta tandukaniro bifite n’Ubutumwa Bwiza bwa Yohana igice cya mbere, aho Yohana atamenyekanisha Umwuka mu buryo butaziguye, ariko hakumvwa ko Umwuka ari ho ari, kuko Umwuka yari ahari ku ncuro ya mbere cyane iyo mvugo ngo “mu ntangiriro” yandikwaga. Ubuhamya bw’Ubutumwa Bwiza bwa Yohana mu gice cya mbere butangirana n’iyo nteruro nyine iti “mu ntangiriro.”

“Intangiriro” ni ikimenyetso cy’ubuhanuzi, kandi igomba gusuzumwa hakurikijwe amategeko y’ubuhanuzi, harimo n’ihame rya “umurongo ku wundi.” Intangiriro ya Mose ni yo ntangiriro y’Ubutumwa Bwiza bwa Yohana, ni yo ntangiriro y’igitabo cy’Ibyahishuwe kandi ni na yo mperuka y’Ibyahishuwe. Muri iyo mirongo ine, incuro ebyiri abantu batatu bose bagize ubutatu bwo mu ijuru baramenyekanishwa; kandi mu murongo umwe (Ubutumwa Bwiza bwa Yohana) Umwuka ashobora kuba atavuzwe, naho mu murongo wa kane Data akaba atavuzwe; ariko iyo bishyizwe hamwe, abo Bantu batatu b’Ubumana bahagarariwe muri iyo mirongo ine yose.

Kristo yazanywe no kumenyekanisha Data, kandi Umwuka Wera yaje no kumenyekanisha Umwana. Bose uko ari batatu batanze ibitambo by’iteka ryose. Data yakunze isi cyane ku buryo yayitanzeho Yesu; Yesu na we yakunze isi cyane ku buryo yemeye kwishyiraho, iteka ryose, umubiri w’abo yari yararemye. Ni ugutanga kumeze gute kugaragarira mu gikorwa cy’Umuremyi uhitamo guhinduka kimwe mu bigize ibyo yaremye? Umuntu wa gatatu ugize Ubumana yitanze ubwe, kuko yemeye umwanya wo kubaho imbere mu kiremwa cyaremwe cyitwa umuntu—iteka ryose.

Birashoboka ko ari yo mpamvu Umwuka Wera akunze kenshi guhuzwa n’ibimenyetso by’ubwoko bw’Imana. Ni We Muntu ugize Ubumana ugomba kubana n’iremwa muntu. Ni cyo gituma ibimenyetso by’Umwuka Wera mu Byanditswe kenshi na kenshi bigaragazwa n’ikimenyetso gihagararira Umwuka Wera cyangwa abantu. Mu ntangiriro Umwuka yagendaga hejuru y’amazi.

Ikintu rukumbi cyo mu buturo bwera bwubatswe na Mose kitahawe igishushanyo cyihariye, gisobanutse neza, kugira ngo abakoraga umurimo bakigenderereho, cyari igitereko cy’amatabaza gifite amashami arindwi. Icyo gitereko cy’amatabaza kigereranya ukwivanga kwa kamere-muntu n’ubumana. Ni cyo cyatumye igishushanyo cyacyo kiba ari cyo kintu cyonyine cyo mu buturo bwera cyasigiwe abantu kugira ngo bagire icyo bakongeraho. Ibitereko by’amatabaza birindwi Kristo agenderamo hagati byamenyekanishijwe ko ari amatorero arindwi, nyamara icyo gitereko cyagaburirwaga amavuta, agereranya Umwuka Wera, kandi udushumi tw’amatabaza twateruraga umuriro kugira ngo utange umucyo twakorwaga mu myenda yera y’ibitare yari yarambitswe n’abatambyi, bigereranya gukiranuka kwa Kristo kumurika nk’umucyo w’isi. Ubwoko bw’Imana ni bwo mucyo w’isi, ariko uwo mucyo ugaburirwa gusa n’amavuta y’Umwuka Wera. Umwuka Wera akenshi ahuzwa n’abantu mu buryo asobanurwamo mu Byanditswe.

Amatara arindwi aha yiswe “Imyuka irindwi y’Imana,” nyamara tubwirwa ko ibitereko by’amatabaza birindwi ari amatorero arindwi.

Ibyo bitereko by’amatabaza birindwi ni Imyuka irindwi kandi ni Itorero ry’Imana.

Amahembe arindwi n’amaso arindwi na byo ni Mwuka Wera woherezwa ku isi yose; kandi iyo umukristo abatijwe, na we aba yoherejwe ku isi yose, kuko yabatijwe mu izina rya Data wa twese, n’Umwana, na Mwuka Wera. Mu mugisha uvugwa ku bahowe ukwizera bo mu kibazo cy’itegeko ryo ku Cyumweru, no kuri bose bapfiriye mu kwizera muri Isirayeli ya none y’umwuka uhereye mu 1844, ni Mwuka utanga ijambo ry’ishimwe ryo gushyingurwa kwabo igihe avuga ati: “Yego,” “ngo baruhuke imihati yabo,” kuko yari kumwe na bo mu mihati yabo yose kugeza igihe bashyiraga ubuzima bwabo hasi.

Iyo dusuzumye impera n’intangiriro z’igitabo cy’Ibyahishuwe, intangiriro ya Bibiliya n’intangiriro y’ubutumwa bwiza bwa Yohana, dusanga Abantu bose uko ari Batatu b’Ubumana bahagarariwe aho, nubwo Data ahari hashingiwe ku ishyirwa ry’umurongo ku wundi murongo. Umwana ahari yimenyekanisha ko ari Alufa na Omega.

Nituramenya ko uguhuza ubumuntu n’ubumana ari uguhuza Umwuka Wera n’abantu, dushobora noneho gusobanukirwa impamvu ibimenyetso biranga Umwuka Wera bihuzwa n’ibimenyetso biranga abantu. Dufite iyi myumvire mu mutima, twongera kugaruka kuri bya bibiri by’“mu ntangiriro” twakomeje kwibandaho kenshi.

Dukoresheje izi mpamya ebyiri z’“mu ntangiriro;” Imana Jambo, yaremye ibintu byose, yanatanze ubugingo Bwayo, kuko “muri We harimo ubugingo,” kandi ubugingo Bwe bwari “umucyo” w’abantu. “Umucyo” w’umuntu waremwe ni ugukiranuka kw’Umuremyi. Ugukiranuka kw’Umuremyi ni urutsinga rw’itara mu matabaza yo mu buturo bwera.

Amavuta atwika urutambi agereranya umurimo wa Mwuka Wera mu buzima bw’umwizera. Mu ntangiriro isi yari mu mwijima kandi nta mucyo wariho. Hanyuma Yesu yatanze ubugingo Bwe, ubugingo bwari muri We, kugira ngo haboneke umucyo ku bantu.

Igihe Yesu yahisemo kwitanga nk’igitambo ku bw’abantu, yatanze ubugingo bwe kugira ngo abantu babone umucyo. Nk’uko biri muri iyi mirongo yombi, igihe cyose umucyo uzanywe, uwo mucyo ubyara ibyiciro bibiri by’abaramya, bishushanywa n’umucyo n’umwijima, abana b’amanywa cyangwa abana b’ijoro.

Iyo tumaze kumenya isano rya bugufi ry’iteka Umwuka Wera afitanye n’abana b’umunsi, dushobora gusobanukirwa impamvu ibimenyetso by’abana b’Imana n’iby’Umwuka Wera bifitanye isano ya hafi cyane. Mu gice cya nyuma cy’Ibyahishuwe, tubona Yesu ari Alufa na Omega, tubona Data binyuze mu ikoreshwa ry’umurongo ku wundi murongo, kandi Umwuka Wera ari gutanga ishusho ye ya nyuma y’ikimenyetso imuhagararira, kuko abagabo bera ba kera bavuze bayobowe n’Umwuka Wera. Amagambo ye ya mbere yivugaho muri Itangiriro amugaragaza agenda hejuru y’amazi, cyangwa agenda hejuru y’abantu, kandi aho aheruka kwivugaho ni uku gukurikira.

Uhereye ku ntangiriro kugeza ku iherezo, Umwuka Wera agaragazwa afitanye isano n’abantu, kuko abana b’amanywa bagereranya ihuriro ry’ubumana n’ubumuntu. Pawulo agaragaza, nk’uko na Yesaya abivuga, ko abantu ari inzabya; kandi ibitereko by’amatabaza byari mu buturo bwera bifite inzabya aho urutsinga rw’itabaza rwashyirwaga, kandi amavuta akamanukira muri izo nzabya kugira ngo atange lisansi ikenewe yo kugaragaza umucyo ari wo gukiranuka kwa Kristo. Turi inzabya z’Umwuka Wera, Umuntu wa gatatu w’Ubumana, nk’uko yagaragajwe uhereye ku ntangiriro kugeza ku iherezo ry’Ijambo ry’Imana, kandi nk’uko anagaragazwa mu buryo butaziguye mu nyandiko z’Umwuka w’Ubuhanuzi.

Mu butumwa bw’umumarayika wa kabiri bwashohojwe mu itangiriro rya Adivantisime no ku iherezo, harimo ubutumwa bubiri butandukanye; bumwe bugenewe itorero, ubundi bugenewe isi.