Ukuri Ni Iki? - Nimero Ya Kabiri

Byagaragajwe ko amateka yo kuva ku wa 11 Kanama 1840 kugeza ku wa 22 Ukwakira 1844 ari yo mateka agereranywa n’inkuba ndwi zari zarafunzwe ikimenyetso kugeza hafi cyane y’isozwa ry’igihe cy’igeragezwa. Muri iyi nyandiko ndatangira nsubiramo bimwe mu byo twagaragaje ku byerekeye ubusobanuro bw’ikimenyetso cy’inkuba ndwi. Turimo gukoresha imirongo y’amateka ishingiye ku yindi mirongo y’amateka kugira ngo dutange aya kuri. Hari ibimenyetso bine by’ubuhanuzi byo kuva ku wa 11 Kanama 1840 kugeza kandi hakubiyemo ku wa 22 Ukwakira 1844; guhabwa imbaraga k’ubutumwa bw’umumarayika wa mbere, ugucika intege kwa mbere, Induru ya Saa Sita z’ijoro, n’Ugucika Intege Gukomeye.

Tariki ya 11 Kanama 1840 yashushanyijwe na Mose imbere y’igihuru cyaka umuriro. Icika intege rya mbere ryo mu mpeshyi ya 1844 ryashushanyijwe n’umugore wa Mose, Zipora, igihe yabaganaga umubabaro n’ubwoba akebera umuhungu wabo. Ijwi ryo mu Gicuku ryatangiriye mu materaniro y’inkambi yabereye i Exeter kuva ku ya 12–17 Kanama ryashushanyijwe no kugera kwa Mose muri Egiputa no kuburira kwe kwa mbere ku by’urupfu rw’ab’imfura ba Egiputa. Icika Intege Rikomeye ryo ku ya 22 Ukwakira 1844 ryashushanyijwe n’Abaheburayo ku Nyanja Itukura.

Mu gihe cy’Umwami Dawidi, tariki ya 11 Kanama 1840 yagereranyijwe n’Abafilisitiya basubizaga isanduku y’Imana. Icika intege rya mbere ryo mu mpeshyi ya 1844 ryagereranyijwe na Uza akora ku isanduku y’Imana. Ijwi ryo mu gicuku ryatangiriye mu nama y’inkambi yabereye i Exeter kuva ku wa 12–17 Kanama ryagereranyijwe na Dawidi azana isanduku i Yerusalemu. Icika intege Rikomeye ryo ku wa 22 Ukwakira 1844 ryagereranyijwe na Mikali umugore wa Dawidi, ubwo yasuzuguraga Dawidi kubera ko yinjiranye isanduku i Yerusalemu.

Tariki ya 11 Kanama 1840 yashushanyijwe n’umubatizo wa Kristo. Gucika intege kwa mbere ko mu mpeshyi yo mu 1844 kwashushanyijwe no gucika intege kwatewe n’urupfu rwa Lazaro. Ihamagara ryo mu Gicuku ryatangiriye mu materaniro y’inkambi yabereye i Exeter kuva ku wa 12–17 Kanama ryashushanyijwe no kwinjira kwa Kristo i Yerusalemu mu buryo bw’intsinzi. Gucika intege Gukomeye ko ku wa 22 Ukwakira 1844 kwashushanyijwe no gucika intege kw’umusaraba.

Twagaragaje ko ibi bimenyetso bine by’inzira bigaragaza gusa igice cy’umwihariko mu miterere yuzuye ya buri gikorwa cy’ivugurura. Turimo kumenya ibi bimenyetso bine by’inzira nk’abahamya b’amateka yatangiye ku wa 11 Nzeri 2001. Kimwe mu biranga ubuhanuzi bya buri murongo muri iyo ine, ni uko ibimenyetso by’inzira biri muri buri murongo bifite insanganyamatsiko imwe.

Kuri Mose, izo ngingo zose enye z’inzira zarebanaga n’umurimo w’Imana wo kugirana isezerano n’ubwoko bwatoranijwe, mu gusohoza ubuhanuzi bwa Aburahamu. Mu murongo w’ivugurura rwa Umwami Dawidi, izo ngingo zose enye z’inzira zari zifitanye isano n’Isanduku y’Imana. Mu murongo wa Kristo, izo ngingo zose enye z’inzira zari zifitanye isano n’urupfu n’umuzuko.

Tariki ya 11 Kanama 1840 yabaye iyemezwa ry’ihame ry’umunsi ugereranya umwaka. Icika intege rya mbere ryo mu mpeshyi yo mu 1844 ryatewe n’imikoreshereze itari yo y’ihame ry’umunsi ugereranya umwaka. Ubutumwa bwa Samuel Snow bw’Induru yo mu Gicuku bwabaye ugukosora no gutunganya byuzuye iyo mikoreshereze yananiwe y’ihame ry’umunsi ugereranya umwaka. Ubutumwa bwakosowe bwari bushingiye ku ihame ry’umunsi ugereranya umwaka kandi busohozwa ku wa 22 Ukwakira 1844. Ibyimenyetso bine byose birimo kugaragaza ihame ry’umunsi ugereranya umwaka.

Mushiki wacu White atumenyesha ko inkuba ndwi zigereranya ibyabaye mu gihe cy’ubutumwa bw’umumalayika wa mbere n’ubw’umumalayika wa kabiri; ariko kandi yigisha ko inkuba ndwi zigereranya n’“ibyabaye by’igihe kizaza bizahishurwa mu rutonde rwabyo.” Inkuba ndwi zigereranya ibintu bine by’ubuhanuzi byatangiye ku wa 11 Kanama 1840 bikarangira ku wa 22 Ukwakira 1844, kandi izo ngingo enye z’ingenzi zizongera kugaragara mu mateka yacu muri urwo rutonde nyine.

Tariki ya 11 Nzeri 2001 yagereranyijwe n’iya 11 Kanama 1840, kandi ayo matariki yombi ahuriye ku Isilamu; bityo agahuza hamwe intangiriro y’Adiventisimu n’iherezo ryayo. Yombi, iya 11 Kanama 1840 n’iya 11 Nzeri 2001, yari iyemezwa ry’itegeko rikuru ry’ubuhanuzi ry’amateka ya buri imwe muri yo.

Ku wa 11 Nzeri 2001, marayika wo mu Byahishuwe igice cya cumi n’umunani yaramanutse, kandi ku wa 11 Kanama 1840 marayika wo mu Byahishuwe igice cya cumi yaramanutse. Icika intege rya mbere rya Future for America ryabaye ubuhanuzi butasohoye bwerekeye Isilamu ku wa 18 Nyakanga 2020. Ubutumwa bukurwaho ikimenyetso, nk’uko byagenze ku Rwamo rwo mu Gicuku i Exeter mu mpeshyi ya 1844, ni ugukosora ubuhanuzi butasohoye bwari bwaratanzwe mbere. Ku ba Millerite, iryo kosora ryari rifitanye isano n’ishyirwa mu bikorwa ryari ryananiwe mbere ry’ihame ry’umunsi uhwanye n’umwaka, ryagaragazaga 1843 nk’igihe cyo kugaruka kw’Umwami. Uyu munsi, iryo kosora rihagarariwe n’ubutumwa bw’Urwamo rwo mu Gicuku rw’Aba-Millerite rigomba kuba ikimenyetso cy’inzira kigereranya Isilamu, nk’uko ibimenyetso bibiri by’inzira byabanje byari biri. Iryo kosora ryagereranyijwe n’umurimo wa Samuel Snow ntiryari iryo kwirengagiza ubuhanuzi bwabanje butasohoye, ahubwo ryari iryo kunonosora neza ubuhanuzi bwari bwarananiranye mbere.

Uyu munsi ubutumwa bugereranywa n’ubutumwa bwavuye mu materaniro y’ihema yabereye i Exeter buzaba ari ugutunganya gutunganye kw’ihanuzi ryari ryaratsinzwe mbere. Gucika intege gukomeye ko mu mateka y’Abamillerite kugaragaza gucika intege gukomeye kuzabaho igihe cy’itegeko ryo ku Cyumweru, ariko bizabera mu rwego rw’ihanuzi ryerekeye Isilamu. Ubutumwa bwa Samuel Snow bwari ukumenya itariki nyakuri. Yari itariki iboneye, ariko igikorwa kitari cyo. Ubutumwa bw’uyu munsi bugereranywa n’ubwa Snow buzaba ari ubutumwa buvuga kuri Isilamu, kandi ari ugutunganywa gutunganye kw’ubutumwa bwatsinzwe mu gucika intege kwa mbere ku wa 18 Nyakanga 2020.

Nta bihe cyangwa amatariki bikivugwamo ubu, kuko uhereye ku wa 22 Ukwakira 1844, gushyiraho igihe ntibikiri kuba umugabane w’ubutumwa bw’ubuhanuzi bw’Imana.

Ikimenyetso cya kane cy’amateka yacu kigomba kuba itegeko ryo ku cyumweru, kuko amateka yera y’imirongo yose y’ivugurura, yose ateranyirijwe hamwe umurongo ku wundi, afatanyije n’ibisobanuro byahumetswe by’ayo mateka binyuze mu Mwuka w’Ubuhanuzi, byemeza mu buryo budasubirwaho ko itegeko ryo ku cyumweru ari ryo kimenyetso cya kane nyuma y’uko marayika ukomeye amanuka mu mateka yacu. Ikimenyetso cya kane mu mateka y’inkuba ndwi, ari zo “ibyabaye by’igihe kizaza bizahishurwa mu rukurikirane rwabyo,” kigomba kuba gifitanye isano n’Isilamu, bishingiye ku kuri ko insanganyamatsiko imwe ihora iboneka muri ibyo bimenyetso bine bimwe muri buri gikorwa cyose cy’ivugurura.

Ubuyisilamu buzaba buri mu bice by’ibyabaye by’ubuhanuzi ku itegeko ryo ku Cyumweru kubera impamvu ya kabiri. Yesu, Intare yo mu muryango wa Yuda, yafashe by’umwihariko amateka y’ibi bintu bine maze ayasobanura nk’ikimenyetso gifite ubwacyo. Icyo kimenyetso ni ya nkuba ndwi. Muri buri rugendo rw’ivugurura habamo n’ibindi bimenyetso by’ingenzi bibaho haba mbere na nyuma y’ibimenyetso bine by’ingenzi Intare yo mu muryango wa Yuda yagaragaje nk’inkuba ndwi. Nk’ikimenyetso gifite ubwacyo, ikimenyetso cya mbere cy’ayo mateka y’ishusho arimo ibyo bimenyetso bine cyahagarariye igitero cyagabwe n’Ubuyisilamu kuri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika ku wa 11 Nzeri 2001. Kuba Alufa na Omege bagaragaza iherezo bahereye ku ntangiriro, bishyiraho Ubuyisilamu ku itegeko ryo ku Cyumweru, kuko icya mbere muri ibyo bimenyetso bine cyari igitero cy’Ubuyisilamu cyo ku wa 11 Nzeri 2001; bityo rero ikimenyetso cya kane kandi cya nyuma na cyo kigomba kuba igitero cy’Ubuyisilamu kuri Leta Zunze Ubumwe z’Amerika.

Birashoboka cyane ko itegeko ryo ku cyumweru rishobora kuba ari ikindi gitero cy’Ubwisilamu kuri New York City, kandi ibyo byaba bisubiza iherezo nk’irigaragazwa n’intangiriro; ariko nibura bizaba ari igitero cy’Ubwisilamu nk’uko byahanuwe ku wa 18 Nyakanga 2020.

Twagaragaje kandi ko Alpha na Omega yahishe amateka mu yandi mateka ane. Mu by’ukuri, ayo mateka y’imbere yahishwe ni ihishurirwa ry’ingenzi ubu riri gushyirwa ahagaragara rifatanyije n’itegeko rigira riti “Ntugafatanishe amagambo y’ubuhanuzi bw’igitabo cy’Ibyahishuwe.” Ayo mateka y’imbere yahishwe amenyekana iyo tubonye, muri ibyo bimenyetso bine bihagarariwe n’inkuba ndwi, ko harimo igihe kiri muri ibyo bimenyetso bine gitangirana no gutenguha kikarangirana no gutenguha. Uhereye ku kuza k’umumarayika wa kabiri kugeza ku kuza k’uwa gatatu mu mateka y’Abamillerite ni amateka yihariye agereranya ikimenyetso cyihariye ubwacyo. Atangirana n’ubutumwa bw’umumarayika bugomba kuribwa, bityo bukaranga igihe cyo gutinda kiri mu mugani w’abakobwa cumi. Hanyuma bugaragaza Induru yo Mu Gicuku, na yo ikaba ari ubutumwa bugomba kuribwa, maze bukayobora ku kuza k’ubutumwa bwa gatatu bugomba kuribwa.

Umurongo w’imbere uhishe uri mu murongo w’inkuba ndwi ntuhamwa mu buhanuzi gusa n’uko intangiriro igereranya ugutenguha, no kuza k’umumarayika n’ubutumwa bwo kurya, hanyuma bikazongera gusubirwamo mu gutenguha gukomeye, ahubwo unahamwa n’“ukuri.”

Ijambo ry’Igiheburayo “‘ĕmeṯ” risobanurwa ngo “ukuri” mu Isezerano rya Kera ryaremwe n’Umuhanga mu ndimi utangaje akoresheje inyuguti ya mbere y’inyuguti z’Igiheburayo, agakurikiraho iya cumi na gatatu, maze asoze akoresheje iya nyuma y’izo nyuguti, bityo agahimba ijambo risobanurwa ngo ukuri. Twerekanye ko izo nyuguti zigaragaza ihame ry’ubutegetsi bw’ivugwa rya mbere, ihame rigaragaza iherezo uhereye mu ntangiriro. Inyuguti ya mbere ni inyuguti “alpha”. Inyuguti yo hagati ni iya cumi na gatatu mu nyuguti z’Igiheburayo kandi igereranya kwigomeka. Inyuguti ya nyuma ni iya nyuma, iherezo, omega. Twerekanye ko izi nyuguti eshatu zigereranya intambwe eshatu z’ubutumwa bwiza bw’iteka ryose, nk’uko byemezwa n’imirongo myinshi y’ubuhanuzi.

Ibisobanuro by’ayo mabaruwa atatu bihuye n’ubusobanuro bwa buri butumwa muri bwa butumwa bw’abamarayika batatu. Ibisobanuro by’ayo mabaruwa atatu bihuye n’inzira yo kwezwa kw’abanyabwenge n’abanyabyaha bo muri Daniyeli 12:10, bejeshwa, bakezwa umweru, kandi bageragezwa. Ayo mabaruwa atatu y’Igiheburayo yahurijwe hamwe kugira ngo akore ijambo “ukuri,” afite ikimenyetso cya Alufa na Omegam kandi intambwe eshatu agaragaza mu butumwa bwa marayika wa mbere, ni byo byitwa ubutumwa bwiza bw’iteka ryose. Intambwe eshatu zigereranywa n’ayo mabaruwa na zo zigereranya umurimo wa Mwuka Wera nk’uko washyizwe ahagaragara muri Yohana 16.

Ugucika intege kwa mbere kugaragazwa nk’icyaha, nk’uko bigaragazwa na Mose, Uza, Mariya na Marita, ndetse n’Abamilerite; kuko nk’uko Yohana 16 isobanura umurimo wa Mwuka Wera wo guhamiriza abantu “icyaha,” byari kubera ko “batizeye.” Buri kimenyetso muri ibyo tumaze kuvuga kigereranya ugucika intege kwa mbere, kandi buri mateka yabyo ahamya ko uko gucika intege kwatewe n’icyaha cyo kutizera ikintu bari barahishuriwe mbere. Intambwe ya mbere ni uguhamirizwa icyaha. Intambwe ya mbere ni inyuguti ya mbere y’inyuguti z’Igiheburayo.

Ikimenyetso cya kabiri cy’uwo mateka yahishwe ni gukiranuka; aho ni ho ihishurwa ry’ubushobozi bw’Imana rihishurirwa mu gukiranuka kw’ab carryinga ubutumwa bw’Ijwi ryo mu Gicuku. Bahishura gukiranuka kw’Imana ku musozo w’igihe cyo gutinda, kuko Yohana 16 havuga ko Kristo yagiye kwa Se kandi ntibongera kumubona. Kristo yari yaratinze mbere y’ihishurwa ry’ugukiranuka. Ku gihe cy’Abamillerite, igihe Kristo yavanagaho ukuboko Kwe, ikosa ryaramenyekanye. Hanyuma ibikubiye mu butumwa bwakosowe byabyaye ibyiciro bibiri by’abaramya. Icyiciro kimwe cyahishuye gukiranuka, kuko bari bafite amavuta, ikindi cyiciro na cyo gihishura ubugome bw’ikigome bugaragazwa n’inyuguti ya cumi na gatatu y’inyuguti z’Igiheburayo.

Menya ko abemera ubutumwa bw’Induru yo mu Gicuku bashushanyijwe na Mose mu buvumo bw’i Horebu, asingiza Imana ngo imwereke ubwiza Bwayo. Ayo matsinda yombi yari yararangije imico yayo mbere y’Induru yo mu Gicuku, mu gihe cyo gutinda.

Igihe habaga ukutabaza kwo mu gicuku, itsinda rimwe ryari rifite amavuta ya ngombwa, irindi ryo rikaba ritayafite. Intambwe ya kabiri ni ukugaragazwa, ku musozo w’igihe cyo gutinda, kw’ubutungane cyangwa ukutabungana, “kuko” umukwe yagiye “kwa” “Se, kandi ntimukibona.” Intambwe ya kabiri ni inyuguti ya cumi na gatatu y’inyuguti z’Igiheburayo. Intambwe ya gatatu mu mateka ahishwe ni urubanza n’ugutenguha gukomeye n’inyuguti ya nyuma y’inyuguti zose.

Amateka ahishwe ari mu nkuba ndwi ahamishwa n’ijambo “ukuri,” no gutenguhwa ko mu itangiriro kugaragaza gutenguhwa kwa nyuma, ndetse n’umumarayika uza azanye ubutumwa mu itangiriro no ku iherezo. Ayo mateka ahishwe azamenywa gusa n’abemeye amahame yo kwiga Bibiliya bahawe n’ubutware busumba ubundi bwose. Amategeko ya Miller mu itangiriro, na Prophetic Keys ku iherezo.

Mu mateka y’inkuba zirindwi, nk’uko tumaze kubigaragaza, harimo gutsindagirizwa gukwiriye kongera kuvugwa no kwibukwa. Ugucika intege kwa mbere muri buri murongo w’ivugurura ni ukwirengagiza ukuri kwari kwaramaze gushyirwaho. Mose yibagiwe gukeba umuhungu we, nubwo byari cyo kimenyetso nyir’izina cy’Isezerano ubuhanuzi bwa Aburahamu bwerekanaga. Uzza yibagiwe ko ubutambyi bwonyine ari bwo bwashoboraga gukora ku isanduku. Mariya na Elizabeti batanga ubuhamya, mu nkuru ya Lazaro, ko bari basanzwe bazi imbaraga za Kristo zo kuzuka. Igihe imbonerahamwe ya 1843 yakorwaga, abayobozi (igitutu cy’abo bangana) batsikamiye Padiri Miller kugira ngo yirengagize ibyo yahoraga avuga ku byerekeye umwaka wa 1843. Bamushimangiye guhindura ubuhamya bwe bwari busanzwe bwarashyizweho, bwatangaga icyuho gito ku birebana n’itariki ya 1843 nk’uko ari bwo buhanuzi bwabo ku isohozwa ry’iminsi ibihumbi bibiri na magana atatu. Ubuhamya bwa Miller bugaragaza ko igitutu cy’abo bangana yazaniwe n’abandi bayobozi bo muri uwo mutwe cyatumye areka imvugo ye itaziguye neza yerekeye itariki y’isohozwa ry’ubuhanuzi, maze atangaza yeruye ko bwari kuzasohozwa mu 1843.

Hamwe na Future for America, twari tuzi ko hatazagira ukundi butumwa na rimwe “bushingiye ku gihe.” Future for America yari yarigishije uwo kuri kenshi na kenshi mu mateka yose y’uwo murimo. Gucika intege kwa mbere buri gihe gushingira ku kwirengagiza ukuri k’igerageza kwari kwarashyizweho. Kwari ukwanga mu buryo bw’icyaha ukuri runaka, ariko icy’ingenzi kurushaho, kwari ukwanga mu buryo bw’icyaha itegeko ry’ibanze rya William Miller, ryari ryaragaragajwe by’umwihariko ko rirangirira mu mwaka wa 1844.

Marayika wahagaze ku butaka no ku nyanja, nk’uko Mushiki wa White yabivuze, yari “nta wundi muntu uruta Yesu Kristo ubwe.” Future for America yirengagije itegeko ritaziguye ryatanzwe na Yesu Kristo! Jye ubwanjye, nakomeje kugirana imikoranire n’abantu bake cyane gusa mu bo twari dufitanye isano mbere ya tariki ya 18 Nyakanga 2020. Muri abo bantu bake, babiri gusa, kandi umwe muri abo babiri ubu aryamanye muri Yesu, ni bo twiganye kandi tugasuzumana ibyavaga mu Ijambo ry’Imana ku birebana n’ibyabaye ku wa 18 Nyakanga 2020. Ariko, dushingiye ku mateka y’Abamillerite, ari yo ntangiriro y’icyo twe turi iherezo ryacyo, mfite icyizere ko hakiriho bamwe mu bari muri uwo murimo icyo gihe, bagikora ibisobanuro by’ubuhanuzi “bishingiye ku gihe.” Nta gishya kiri munsi y’izuba.

Igihe ni gito cyane ku buryo tutakomeza muri ubwo bwoko bw’akanyamuneza k’ubuhanuzi, ariko buri muntu wese ajye anyurwa rwose mu bitekerezo bye bwite. Kandi buri wese mu bagabo bafata icyerekezo ku ruhande rugikina n’igihe, ibyo Future for America ikaba ihakana byose uko bishyirwa mu bikorwa, amenye yuko nta kindi ari cyo keretse ibishukisho bya Satani.

Umurongo w’ubuhanuzi w’imbere, uhishemo, uri mu bimenyetso bine bigize inkuba ndwi, ni wo ubu urimo gukurwaho ikimenyetso n’Intare yo mu muryango wa Yuda. Iyi nyandiko yabaye gusa isubiramo ry’ibyo twavuze ku ijambo ry’Igiheburayo “‘ĕmeṯ” risobanurwa ngo ukuri. Ntiyakoze ku byo twasangiye mbere byose, ariko intego y’iri subiramo ni ukwerekana ko Yohana igice cya cumi na gatandatu umurongo wa munani ihuye rwose n’icyitegererezo cy’ubuhanuzi dutanga ku murongo w’ubuhanuzi w’imbere, uhishemo, uri mu nkuba ndwi.

Haracyakenewe gusubiramo bikeho gato mbere y’uko tugera ku mwanzuro tuzasesengura mu nyandiko ikurikira.