1844 දී, එක්සත් ජනපදයේ ප්රොටස්ටන්ට්වරු මිලරයිට් ව්යාපාරයෙන් ඉවත්ව, තමන්ගේ අනාවැකිමය ස්ථානය බැබිලෝනියේ දියණියක ලෙස ගත්හ. එය, උතුරු ගෝත්ර දහය දකුණු යූදා රාජ්යයෙන් වෙන්වූ විට යෙරොබොවම් ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතියක් ස්ථාපිත කළේය යන්නෙන් ආදර්ශවත් කර දක්වා ඇත. යෙරොබොවම්ගේ රන් වස්සන් දෙක—එකක් බෙතේල් නගරයේ (අර්ථය “දෙවියන්වහන්සේගේ ගෘහය”/සභාව), අනෙක දාන්හි (අර්ථය විනිශ්චය/රාජ්යය)—එක්සත් ජනපදය සංකේතවත් කරන ව්යාජ සභා-රාජ්ය පද්ධතියට ආදර්ශයක් විය. යෙරොබොවම්ගේ ව්යාජ සභා-රාජ්ය පද්ධතියේ සියලු අංග, ආරොන්ගේ කැරැල්ල තුළ ඉදිරිපත් කළ ඒ ම ව්යුහය අනුව ආකෘතිගත කරන ලදී. එබැවින්, යෙරොබොවම්ගේ ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතිය, ආරොන්ගේ ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතියේ ප්රතිරූපයක් විය.
යෙරොබොවාම්ගේ කෘතිම ක්රමය, ප්රථම දූතයාගේ චලනයෙන් වෙන් වී, පාප්ත්වයේ රෝම මෘගයාගේ දුවක් හෝ රූපයක් බවට පත් වූ විට ප්රොටෙස්තන්තවාදය අනුබල දුන් නමස්කාර ක්රමය නියෝජනය කළේය. යෙරොබොවාම්ගේ කෘතිම ක්රමය පිහිටුවන ලද ඒ මොහොතේම, යූදායෙන් පැමිණි භවදෘෂ්ටිකයෙකු ඔහුගේ පූජාසනයටත් බොරු නමස්කාර ක්රමයටත් එරෙහිව මුහුණ දුන්නේය. 1844 දී, රෝමයේ දුව ලෙස නියෝජනය කරන ලද නමස්කාර ක්රමයක් පිහිටුවමින් අපස්තාත ප්රොටෙස්තන්තවාදය තම කාර්යභාරය ආරම්භ කළ එම මුල් අවස්ථාවේදී, මිලෙරයිට්වරු විශ්වාසයෙන් ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානයේ අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුළු වී, සබ්බතය හඳුනාගත්හ; එසේ කරමින්, රෝමයේ බලයෙහි ලකුණ වන—ඉරිදා නමස්කාරය—තවදුරටත් පවත්වගෙන යාමට තෝරාගත් රෝමයේ දූවරුන්ට භවදෘෂ්ටික තරවටුවක් නියෝජනය කළහ.
යූදාහි අනාගතවක්තෘවරයා, යෙරොබොවාම්ට මුහුණ දුන් එම ස්ථානයෙහිම එවැනිම අනාවැකියක් ප්රකාශ කළේය.
ඔහු ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් පූජාසනයට විරුද්ධව හඬනඟා මෙසේ කීවේය: “අහෝ පූජාසනයෙනි, පූජාසනයෙනි, ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක: බලව, දාවිත්ගේ ගෘහයට පුත්රයෙකු උපදිනු ඇත, ඔහුගේ නාමය යෝෂියාය; නුඹ මත දූප පුදන උස් ස්ථානවල පූජකයන් ඔහු නුඹ මත පූජා කරනු ඇත, මනුෂ්යයන්ගේ ඇටකටු ද නුඹ මත දවා හලනු ඇත.” එදිනම ඔහු ලකුණක් ද දී මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීන්වහන්සේ වදාළ ලකුණ මෙයය: බලව, පූජාසනය පළාවී යනු ඇත, එය මත ඇති අළු වාරි දමනු ලබනු ඇත.” 1 රාජාවලිය 13:2, 3.
අනාවැකිය තුළ “පූජාසනය” යන වචනය දෙවරක් උච්චාරණය කිරීම ඇතුළත් විය. අනාවැකිය තුළ යම් වචනයක් හෝ වාක්යඛණ්ඩයක් දෙවරක් යෙදීම දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩයේ සංකේතයක් ලෙස නියෝජනය කරයි; එමගින් දෙවන දූතයා පැමිණ ප්රොටෙස්තන්තවාදය වැටී බබිලෝනියේ දූවරුන්ගෙන් එකක් වූ 1844 වර්ෂය හඳුනාගනු ලැබේ. එම අවස්ථාවේදීම, අනාගතවක්තයා ලකුණක් ද සැපයූයේය; ඒ 1844 දී මිලෙරයිට්වරු සබත් දින ලකුණ හඳුනාගත් ආකාරයටමය. අනතුරු වගන්තිවල යෙරොබොවම් අනාගතවක්තයාට තර්ජනය කළ විට, ඔහුගේ අත අක්රිය විය; එමගින් නළල මත හෝ අත මත බලහත්කාරයෙන් පනවනු ලබන බබිලෝනියේ ලකුණට සම්බන්ධ කරමින්, එය ලබාගන්නා විට ආත්මික අර්ථයෙන් මනුෂ්යයෙකු සදාකාලයටම අකර්මණ්ය කර දමන බව දක්වනු ලැබේ.
මෙම අධ්යයනයේ අරමුණු සඳහා, “දාවිද්ගේ ගෘහයට දරුවෙක් උපදිනු ඇත, ඔහුගේ නාමය යොෂියාය; තවද නුඹ මත ධූප දවන උස් ස්ථානවල පූජකයන් නුඹ මත ඔහු පූජා කරනු ඇත, මනුෂ්යයන්ගේ ඇටකටු ද නුඹ මත දහනය කරනු ඇත” යයි අනාගතවක්තෘවරයා ප්රකාශ කර තිබූ අනාවැකිය අප සලකා බලමින් සිටිමු. යොෂියා යන්නෙහි අර්ථය “දෙවියන්වහන්සේගේ පදනම” යන්නයි; එය යෙරොබොවම් ඔහුගේ ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතිය ආරම්භ කළ ඉතිහාසය මගින් ආදර්ශවත් කර දැක්වූ ඒ ඉතිහාසය තුළ ගොඩනැංවූ ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ පදනම් නියෝජනය කරයි. යෙරොබොවම් විසින් ස්ථාපිත කරන ලද ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතිය මත, එම නකල් නමස්කාරයේ පෙරමුණ ගත් පූජකයන්ට යොෂියා දඬුවම් කරනු ඇත.
යෙරොබොවාමගේ රාජ්යාරෝහණයට ඔහු පැමිණි මාර්ගයෙන්ම නැවත නොපැමිණිය යුතු බවත්, බේතෙල්හිදී නොකෑමටත් නොබීමටත් සමිඳාණන් වහන්සේ දුන් ආඥාව අනාගතවක්තෘවරයා අකීකරු විය. බේතෙල්හි බොරු අනාගතවක්තෘවරයාගේ ආහාරය ඔහු කෑ විට, 1844 න් පසු ආපසු හැරී ගොස් 1863 කුමන්ත්රණයෙන් නිරූපිත වූ පරිත්යාජිත ප්රොටෙස්තන්තවාදයේ ධර්මෝපදේශ සහ බොරු අනාගතවාක්ය ක්රමවේද කෑමට තෝරාගන්නා අය මත ගෙන එනු ලබන මරණයේ සංකේතයක් වශයෙන් ඔහු ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. 1863 දී කැරලි ගැසූ අයගේ මරණශය්යාව, බේතෙල්හි බොරු අනාගතවක්තෘවරයාගේ මරණශය්යාවම වනු ඇත. පරිත්යාජිත ප්රොටෙස්තන්තවාදය සඳහා වූ මරණශය්යාව වූයේ 1840 අගෝස්තු 11 සිට 1844 දක්වා වූ ඉතිහාසයයි; එවිට දෙවියන් වහන්සේගේ කලින් තෝරාගත් ජනතාව වූ ඔවුන් පසුකර දමා, රෝමයේ දූහිතරියන් බවට පත් වූහ. ලාඕදිකීය ආඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ මරණශය්යාවද 1840 දී සිදු වූ පරිදි බලවන්ත දූතයා 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින බැස ආ දිනය සහ ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතිය නිරූපණය කරන මහත් භූමිකම්පාවේ පැය අතර කාලය තුළම වනු ඇත.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සීල කිරීම ආරම්භ විය; දේවදූතයාද, දේශයේ (එක්සත් ජනපදයේ) සහ සභාවේ (ලඕදිසීය ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ) සිදුකරනු ලබන පිළිකුල්කාර ක්රියාවන් ගැන හඬා කනස්සල්ලෙන් සුසුම්ලන අයගේ නළල මත ලකුණක් තබමින් යෙරුසලම මැදින් ගමන් කිරීමට ආරම්භ කළේය. 2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, යෙහෙස්කෙල්ගේ පිළිකුල්කාර ක්රියා හතරින් නිරූපිත පියවරුන්ගේ පාප, එවිට ආරම්භ වූ සීල කිරීමේ ක්රියාවලියේ වර්තමාන පරීක්ෂාකාර සත්යයන් බවට පත් විය.
1863 දී සිදු වූ පරීක්ෂාව, 1863 දී ප්රතික්ෂේප කරන ලද ලෙවී කථාව විසි හයේ “සත් වාර” මගින් නියෝජනය වූ මිලරයිට් චලනයේ පදනම් සම්බන්ධ වූවකි. එම පරීක්ෂාව, අන්තිම වර්ෂාවෙහි විශ්රාමය සොයාගැනීම පිණිස යෙරෙමියාගේ පැරණි මාර්ග වෙත ආපසු හැරීමට ඇති කැමැත්ත හෝ අකැමැත්ත සම්බන්ධ වූවකි. 1888 දී වූ පරීක්ෂාව, එල්ඩර්වරුන් වන ජෝන්ස් සහ වැග්ගනර් විසින් ගෙන එන ලද ලාඔදිකෙයා සභාවට වූ පණිවුඩය වූ අතර, එය ඇදහිල්ල මගින් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබීමේ පණිවුඩයද විය.
1856දී ලාඔදිකෙයා වෙත වූ පණිවිඩය මුල්වරට මිලේරයිට්වරුන්ගේ චලනය තුළ පැමිණියේය; එය “සත් වාරය” පිළිබඳ වැඩිවූ ආලෝකය සමඟ පැමිණියේය. එහෙත් ලාඔදිකෙයා වෙත වූ පණිවිඩයේ ඇති ප්රතිකාර මඟින් නිරූපිත වූ අත්දැකීමද, අනාවැකි ඉතිහාසයේ පණිවිඩයද, 1863දී ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. එම අත්දැකීම “පෙනුම” පිළිබඳ දර්ශනය (mareh) මඟින් නිරූපිත විය; තවද (chazon) “අනාවැකි ඉතිහාසය” පිළිබඳ දර්ශනයද ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. එම දර්ශන දෙකම 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින ඔවුන්ගේ ඉටුවීම සොයාගෙන තිබුණි; එවිට වසර දහනවයකට පසු, යේසුස් සැමවිටම ආරම්භය සමඟ අවසානය හඳුනාගන්නා බැවින්, ඒවා දෙකම ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, 1863 සහ 1888 දී වූ කැරලිකම්වල පරීක්ෂාව නැවත වරක් පරීක්ෂාකාරී සත්යයක් බවට පත්විය, මක්නිසාද ඒ දෙකම යෙරෙමියාගේ පැරණි මාර්ගයන් සමඟ සම්බන්ධව තිබුණු බැවිනි. එම දිනයේදී පසු වැස්සගේ පණිවිඩය පැමිණියේය, තවද 1919 හි පරීක්ෂාවද එහිදී පැමිණියේය; මන්ද 1919 දී, කිසිදු අනාගතවාදී අදාළත්වයකින් හිස්වූ ක්රිස්තුස්වරයෙකු පිළිබඳ ව්යාජ සුභාරංචිය, කූට “සාමය හා ආරක්ෂාව” යන පණිවිඩයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය. 2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ බලවත් දූතයා බැස ආ විට, පළමු පදය සිට තුන්වන පදය දක්වා ඉටු විය, සහ පළමු පදය සිට තුන්වන පදය දක්වා “පළමු හඬේ” පණිවිඩය නියෝජනය කරයි.
“මම නිව්යෝර්ක් නගරය විශාල ජලරැල්ලකින් ගසාගෙන යනු ලබන බව ප්රකාශ කළෙමි යන වදන දැන් පැමිණෙන්නේද? මෙය මම කිසිදා නොකීවෙමි. එහි මහත් ගොඩනැගිලි එක මහලක් මත තවත් මහලක් ලෙස ඉදිවෙමින් තිබෙන අයුරු බැලූ විට, ‘පෘථිවිය භයානක ලෙස සෙලවීමට ස්වාමීන්වහන්සේ නැඟී සිටින කල, කෙතරම් භයානක දර්ශන සිදුවේද! එවිට එළිදරව් 18:1–3 හි වචන සම්පූර්ණ වනු ඇත’ යයි මම කීවෙමි. එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදය මුළුමනින්ම පෘථිවිය මත පැමිණෙන්නට ඇති දේ පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමකි. එහෙත් නිව්යෝර්ක් පිළිබඳව විශේෂයෙන් පැමිණෙන්නට ඇති දේ සම්බන්ධයෙන් මට කිසි විශේෂ ආලෝකයක් නැත; මම දන්නා එකම දෙය නම්, එක් දිනක එහි ඇති මහත් ගොඩනැගිලි දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ හැරවීමෙන් හා පෙරළීමෙන් බිම හෙළනු ලබන බවය. මට දී ඇති ආලෝකයෙන්, විනාශය ලෝකයේ තිබෙන බව මම දනිමි. ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් එක වචනයක්, උන්වහන්සේගේ මහත් බලයේ එක් ස්පර්ශයක්, එවිට මේ දැවැන්ත ව්යුහයන් වැටී යනු ඇත. අපට කල්පනා කළ නොහැකි තරම් භයානක දර්ශන සිදුවනු ඇත.” Review and Herald, July 5, 1906.
එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ දූතයාගේ පැමිණීම සමඟ, පසු වැස්ස ඉසිවීම ආරම්භ වූ අතර, හබක්කුක්ගේ දෙවන පරිච්ඡේදයෙන් නියෝජනය කරනු ලබන “අනාගතවක්තෘමය විවාදය” ද ආරම්භ විය. එම විවාදය වූයේ බයිබල් අනාගතවක්තෘත්වය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා වූ ක්රමවේද දෙකක් ගැනත්, ව්යාජ පසු වැස්සක පණිවිඩයක් සහ සත්ය පසු වැස්සක පණිවිඩයක් ගැනත් ය. එම විවාදය අවසන් වන්නේ එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ “දෙවන හඬ” පැමිණ, නූතන බබිලෝනිය මත දෙවියන්වහන්සේගේ ක්රියාත්මක විනිශ්චය ආරම්භ වන බව හඳුන්වා දෙමින්, දෙවියන්වහන්සේගේ අනෙක් රැළ බබිලෝනියෙන් පිටතට කැඳවීමේදී ය. දෙවන හඬේ පැමිණීම, එකසිය හතළිස් හතරදහස මුද්රා කිරීමේ ඉතිහාසයේ අවසානය සලකුණු කරයි; එය සිව්වන පිළිකුලෙන් නියෝජනය කරනු ලබන අතර, එම සිව්වන පිළිකුල එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් ළඟදීම පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී, ලායෝදිකියානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ සිව්වන හා අවසාන පරම්පරාව සූර්යයාට නමස්කාර කරමින් වැඳ වැටෙන බව නියෝජනය කරයි.
1844 දී සිදු වූ දොර වැසීම සහ දූතයාගේ අවතරණය අතර කාලය තුළ අප්රතිෂ්ඨිත ප්රොටස්ටන්ට්වාදයේ මරණශයනය, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ දොර වැසීම සහ දූතයාගේ අවතරණය අතර කාලය තුළ ලාඔදිකීය ආඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ මරණශයනයට ප්රතිරූප විය. යූදායෙන් පැමිණි අනාගතවක්තෘ බේතෙල්හි බොරු අනාගතවක්තෘ සමඟ එකම සොහොනෙහි භූමදාන කරනු ලැබීය; රාජා යොෂියා තම ප්රතිසංස්කරණය ආරම්භ කළ විට, ඔහු එම සොහොන ඉදිරියෙහි සිටියේය. “දෙවියන්වහන්සේගේ පදනම්” යන්න නියෝජනය කරන නාමයක් ඇති රාජා යොෂියාගේ ප්රතිසංස්කරණය ආරම්භ වූයේ, 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින දෙවියන්වහන්සේ තම අවසාන දින ජනතාව නැවත පදනම් වෙත ගෙනයන්න ආරම්භ කළ විටය. ඔහුගේ ප්රතිසංස්කරණය ආරම්භ වී තිබුණේ දේවමාළිගාව ප්රතිෂ්ඨාපනය කිරීමේ කාර්යය භාරගනු ලැබූ විටය.
තවද යෝෂියා රජුගේ අටොළොස්වන අවුරුද්දේදී, රජු අසලියාගේ පුත්රයා වන, මෙෂුල්ලාම්ගේ පුත්රයා වන ලේකම් ශාෆාන්ව ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවට යවා මෙසේ කීවේය: “උත්තම පූජක හිල්කියා වෙතට නැඟී යන්න; ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවට ගෙන ආ රිදී මුදල්, දොර රකින්නන් ජනතාවගෙන් එකතු කළ ඒවා, ඔහු ගණන් කර එකතු කරවා ගනීවා. තවද ඒවා ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ කටයුතු භාරව සිටින වැඩකරුවන්ගේ අතට භාර දෙනු ලැබේවා; ඔවුන් ඒවා ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ වැඩකරමින් සිටින වැඩකරුවන්ට, මාලිගාවේ බිඳීගිය තැන් අලුත්වැඩියා කිරීම පිණිස, දර්මකාරයන්ටද, ගොඩනඟන්නන්ටද, ගල් වැඩකරුවන්ටද, තවද මාලිගාව අලුත්වැඩියා කිරීම සඳහා ලීද, කපා සකස් කළ ගල්ද මිලදී ගැනීමටද දෙනු ලබත්වා. එහෙත් ඔවුන්ගේ අතට භාර දෙන ලද මුදල් පිළිබඳව ඔවුන් සමඟ ගණන් බැලීමක් නොකළ යුතුය, මක්නිසාද ඔවුහු විශ්වාසවන්ත ලෙස කටයුතු කළහ.” එවිට උත්තම පූජක හිල්කියා ලේකම් ශාෆාන්ට මෙසේ කීවේය: “ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවේදී මම ව්යවස්ථා පොත සොයාගෙන ඇත්තෙමි.” හිල්කියා ඒ පොත ශාෆාන්ට දුන්නේය, ඔහු එය කියවීය. ඉන්පසු ලේකම් ශාෆාන් රජු වෙත පැමිණ රජුට ආපසු වාර්තා කරමින් මෙසේ කීවේය: “ඔබගේ සේවකයෝ මාලිගාවේ තිබූ මුදල් එකතු කර, ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ කටයුතු භාරව සිටින වැඩකරුවන්ගේ අතට ඒවා භාර දුන්හ.” තවද ලේකම් ශාෆාන් රජුට දන්වමින් මෙසේ කීවේය: “පූජක හිල්කියා මට පොතක් දී ඇත.” එවිට ශාෆාන් එය රජු ඉදිරියේ කියවීය. තවද රජු ව්යවස්ථා පොතේ වචන අසා කලේ, තම වස්ත්ර පැළඳ හෙළීය. එවිට රජු පූජක හිල්කියාටද, ශාෆාන්ගේ පුත්රයා වූ අහිකාම්ටද, මීකායාගේ පුත්රයා වූ අක්බෝර්ටද, ලේකම් ශාෆාන්ටද, රජුගේ සේවකයෙකු වූ අසායාටද අණ කරමින් මෙසේ කීවේය: “ගොස්, මා උදෙසාද, ජනතාව උදෙසාද, මුළු යූදා උදෙසාද, සොයාගනු ලැබූ මේ පොතේ වචන ගැන ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් විමසන්න. මක්නිසාද අපට විරුද්ධව ඇවිළී ඇති ස්වාමීන්වහන්සේගේ උදහස මහත්ය; එයට හේතුව අපගේ පියවරුන් මේ පොතේ වචනට කන් නොදී, අප පිළිබඳ ලියා තිබෙන සියල්ල අනුව නොකළ බැවිනි.” 2 රාජාවලිය 22:3–13.
යෝෂියා නම් දරුවෙක් උපදින බවට වූ අනාවැකිය, බලවත් දූතයා අවතීර්ණ වී සිය අවසාන දින ජනතාව පැරණි මාර්ග වෙත ආපසු නායකත්වය දුන් 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින හඳුන්වා දෙයි. එම අවතරණය, 1840 අගෝස්තු 11 දින එම දූතයාගේම අවතරණය මඟින් පූර්වරූපිත කර තිබුණි. එම අවතරණ දෙකම ඉස්ලාමය පිළිබඳ අනාවැකියක ඉටුවීමක් සළකුණු කළේය. එළිදරව් පොතේ නවවන පරිච්ඡේදයේ පහළොස්වන පදයේ සොයාගත හැකි ඉස්ලාමයේ කාල අනාවැකියේ ඉටුවීම පෙරින් හඳුනාගෙන, එම පෙර අනාවැකිය ප්රකාශයට පත් කිරීම සමඟ සම්බන්ධ වූ ඓතිහාසික පුද්ගලයා යෝෂියා ය.
ප්රකාශන පොතේ දසවන හෝ අටොළොස්වන අධ්යායේ දූතයාගේ අවතරණ දෙකම තුළ “යෝෂියා” යන නාමය සලකුණු කර ඇත. යෝෂියා ලිච් විසින් 1840 අගෝස්තු 11 වන දින සම්පූර්ණ වූ ඉස්ලාම් පිළිබඳ පණිවිඩය ඉදිරිපත් කළේය; එසේම 2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, යෙරොබොවම්ගේ ඉතිහාසය තුළ අකීකරු අනාගතවක්තෘ විසින් ප්රකාශයට පත් කර තිබූ යෝෂියා නම් දරුවෙකුගේ උපත පිළිබඳ අනාවැකිය, දූතයා විසින් තම අවසාන දවස් ජනතාව අකීකරු අනාගතවක්තෘ සහ යෙරොබොවම් අතර වූ මුහුණට මුහුණ ගැටුම තම ඉටු වීම හමුවූ මූලික ඉතිහාසය වෙත නැවත ගෙන ගිය විට, ලාවොදිකීය ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය තුළ ඉටු විය. බයිබලීය සාක්ෂිය පැමිණීමට නියමිත යෝෂියා කෙනෙකු පිළිබඳ පූර්වකථනයක් හඳුන්වා දුන්නේය; සහ අකීකරු අනාගතවක්තෘ විසින් ආදර්ශවත් කරනු ලැබූ ඉතිහාසය 1844 දී නැවත සිදු වූ විට, ඔහුගේ නාමය පිළිබඳ පූර්වකථනය නැවත වරක් අනාගතවාදී කතානායකය තුළ ස්ථාපිත කරනු ලැබීය.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, යූදා ගෝත්රයේ සිංහයා තම අවසාන-දින ජනතාව යෙරෙමියාගේ පුරාණ මාවත්වලට නැවත ගෙන ගියේය; ඒවා 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දිනට හදිසියේ පැමිණෙන පිණිස ගිවිසුමේ දූතයා විසින් දේවමාළිගාවක් ගොඩනැගූ අවුරුදු හතළිස් හය නියෝජනය කළේය. යෝෂියා දේවමාළිගාව අලුත්වැඩියා කිරීමේ කාර්යය ආරම්භ කළ විට මෝසෙස්ගේ ශාපය සොයාගත්තේය. එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ කාර්යය, යෙසායා විසින් ප්රතිස්ථාපන කාර්යයක් ලෙස නියෝජනය කරනු ලැබේ.
ඔව්හු පුරාතන නාස්තිවීම් ගොඩනඟන්නෝය; පෙර පැවති විනාශයන් නැවත උස්කරන්නෝය; නාස්තිවූ නගර අලුත්වැඩියා කරන්නෝය, බොහෝ පරම්පරා ගණනාවක විනාශයන්ය. යෙසායා 61:4.
යොෂියා විසින් මාලිගාව අලුත්වැඩියා කර නැවත පිහිටුවීමේ කාර්යය, දෙවියන්වහන්සේගේ අන්තිම දවස්වල ජනතාව විසින් සම්පූර්ණ කරනු ලබන කාර්යය ලෙස යෙසායා හඳුන්වා දෙන කාර්යයයි; මක්නිසාද සියලු අනාගතවක්තෘවරුන් තමන් ජීවත්ව සිටි දවස්වලට වඩා අන්තිම දවස් පිළිබඳව වැඩියෙන් කතා කරති. එම කාර්යය එස්රාගේ කාලයේ බබිලෝනියෙන් පිටතට පැමිණියවුන් විසින්ද පෙර සංකේතවත් කරන ලදී.
මක්නිසාද අපි දාසයෝ වීමුවෙමු; එහෙත් අපේ දෙවියන්වහන්සේ අපගේ දාසභාවයේදී අපව අත්හැර නොදමා, පර්සියා රජවරුන්ගේ දර්ශනයෙහි අප කෙරෙහි කරුණාව විහිදුවා, අපට නැවත ජීවනයක් දීමටත්, අපේ දෙවියන්වහන්සේගේ ගෘහය නැවත පිහිටුවීමටත්, එහි විනාශවීම් අළුත්වැඩියා කිරීමටත්, යූදාහිද යෙරුසලෙමෙහිද අපට ප්රාකාරයක් දීමටත් කළ සේක. එස්රා 9:9.
එස්රා විසින් කරගෙන ගිය එම කාර්යය, ඔවුන් බාබිලෝනියෙන් පිටතට පැමිණි විට ඉටු කරන ලද අතර, එය යොෂියා විසින් කරගෙන ගිය දේවමාළිගා ප්රතිෂ්ඨාපන කාර්යය නියෝජනය කරයි; යෙසායා විසින් දෙවියන්වහන්සේගේ අවසාන දිනවල ජනතාවගේ කාර්යය ලෙස හඳුනාගත් එම කාර්යයද එයයි; එය 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින ආරම්භ විය. එළිදරව්වේදී යොහන්ද එම කාර්යය හඳුනා දෙයි.
එවිට ස්වර්ගයෙන් මට ඇසුණ ශබ්දය නැවත මට කථා කරමින් මෙසේ කීය: “මුහුද මතද භූමිය මතද සිටින දූතයාගේ අතේ විවෘතව තිබෙන කුඩා පොත ගොස් ගන්න.” එවිට මම දූතයා වෙත ගොස්, “එම කුඩා පොත මට දෙන්න”යි ඔහුට කීවෙමි. ඔහු මට කියනුයේ, “එය ගෙන කා දමන්න; එය නුඹගේ බඩ කටුක කරනු ඇත, නමුත් නුඹගේ මුඛයේ එය මී පැණි මෙන් මිහිරි වනු ඇත” යන්නයි. එවිට මම දූතයාගේ අතින් එම කුඩා පොත ගෙන කා දැමුවෙමි; එය මගේ මුඛයේ මී පැණි මෙන් මිහිරි විය. නමුත් එය කෑ සැණින්ම මගේ බඩ කටුක විය. එවිට ඔහු මට කීවේ, “බොහෝ ජනතා සමූහයන්, ජාතීන්, භාෂාවන් සහ රජුන් ඉදිරියෙහි නුඹ නැවතත් අනාගතවක්තෘකම් කළ යුතුය” යන්නයි. එවිට දණ්ඩයකට සමාන කැවලක් මට දෙන ලදී; දූතයා සිටගෙන මෙසේ කීය: “නැඟිට, දෙවියන්වහන්සේගේ මාලිගාවද, පූජාසනයද, එහි නමස්කාර කරන්නන් ද මැන බලන්න. නමුත් මාලිගාවෙන් පිටත තිබෙන අංගණය අත්හැර දමන්න, එය නොමැනන්න; මක්නිසාද එය අන്യජාතිකයන්ට දී ඇත. ඔව්හු ශුද්ධ නගරය මාස සතලිස් දෙකක් පාගා දමන්නෝය. එවිට මම මාගේ සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනාට බලය දෙන්නෙමි; ඔව්හු ගෝණි රෙදි ඇඳ, දින එක්දහස් දෙසිය හැටක් අනාගතවක්තෘකම් කරන්නෝය.” එළිදරව් 10:8–11:3.
මෙම ඛණ්ඩයේ යොහන් නියෝජනය කරන්නේ 1840 අගෝස්තු 11 වන දින දූතයා අවතීර්ණ වූ විට ඔහුගේ අතෙහි තිබූ පණිවුඩය භුජනය කළ මිලරයිට්වරුන්ය; එසේම 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින වූ කටුක බලාපොරොත්තු භංගයද ඔවුහු අත්විඳිති. 1844 කටුක බලාපොරොත්තු භංගයේ ස්ථානයෙහි සිටි යොහන්ට, දෙවියන්වහන්සේගේ අන්තිම දිනවල ජනතාවගේ සංකේතයක් වශයෙන් ඔහු 1840 සිට 1844 දක්වා නිරූපිත වූ අත්දැකීම නැවත ක්රියාත්මක කළ යුතු බව කියනු ලැබීය; එයින් 2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දිනද, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියද ඉදිරියට දක්වනු ලැබේ. “බොහෝ ජනතාවන්, ජාතීන්, භාෂාවන් හා රජවරුන් ඉදිරියෙහි නැවත අනාවැකි කිය යුතුය” යනුවෙන් ඔහුට කියනු ලැබීය. එය, එළිදරව් දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ දූතයා අවතීර්ණ වන විට මුළු ලෝකයම ආලෝකමත් කරනු ලබන බව නියෝජනය කරයි, එනම්—“පේළිය මත පේළිය”—එළිදරව් දහවන පරිච්ඡේදයේ ඉතිහාසය නැවත සිදු වන කාලයේදීය.
දෙවියන්වහන්සේගේ අවසාන දින ජනතාව නැවත අනාවැකි පවසන කල නැවත සිදුවන ඉතිහාසය හඳුනාගැනීම සම්බන්ධයෙන්, යොහන්ට දෙවියන්වහන්සේගේ මාළිගාව “නැගිට මිනින්න” යනුවෙන් කීවෙහ. ඔහුගේ “මිනීම” විශේෂයෙන්ම හඳුනා දක්වා තිබුණේය, මක්නිසාද ඔහු 1844 වර්ෂයේ තැබී සිටි අතර, ඔක්තෝබර් 22 දින ඇති වූ බලාපොරොත්තු බිඳවැටීම හේතුවෙන් ඔහුගේ උදරය කටුක කරනු ලැබීය. ඔහුට මාළිගාව මිනීමට කී නමුත්, එහි පිට අංගණය අත්හැර දමන ලෙසද කීවෙහ. එය ජාතීන්ගේ කාලය නියෝජනය කරන බව ඔහුට දන්වනු ලැබූ අතර, එම කාලයේදී ඔවුන් දොළොස් සිය හැට වසරක් තිස්සේ එම අංගණය පාගා දමනු ඇත. එම දොළොස් සිය හැට වසර 1798 දී අවසන් විය. යොහන් 1798 දී තම මිනීම ආරම්භ කළ යුතු වූ අතර, ආත්මික මාළිගාව සහ ආත්මික යෙරුසලම පාගා දමනු ලැබූ ඊට පෙර දොළොස් සිය හැට වසර අත්හැර දමන ලෙසද තිබුණේය. ඔහු 1844 දී ඇති වූ බලාපොරොත්තු බිඳවැටීමේ අවස්ථාවේ සිටියේය; එබැවින් 1798 සිට 1844 දක්වා වසර හතළිස් හයකි. ඒ හතළිස් හය වසර මාළිගාව නියෝජනය කරයි.
දෙවියන්වහන්සේගේ අවසාන-දින සෙනඟ නැවත අනාවැකි ප්රකාශ කළ යුතු වූ පරිදි යොහන්ද, 1840 සිට 1844 දක්වා ඔවුන් කළාක් මෙන්, ඉස්ලාම් පිළිබඳ අනාවැකියක ඉටුවීමේදී දූතයා බැස ආ අවස්ථාවේදී තම ක්රියාව ආරම්භ කරනු ඇත. ඔවුන්ගේ නැවත අනාවැකි ප්රකාශ කිරීමේ කාර්යයට දේවමාළිගාව මැනීමේ කාර්යයක් අවශ්ය වන අතර, එම කාර්යය “පැරණි මාර්ග” පිළිබඳ පරීක්ෂණයක් නියෝජනය කරනු ඇත; එය 1798 දී අවසාන කාලය ආරම්භ වූ විට පටන්ගෙන 1844 දී ඇති වූ මහත් විමෝහය සමඟ අවසන් වූ, “දේවමාළිගාව” මගින් නිරූපිත ඉතිහාසය විය. ඔවුන් යෙරෙමියාගේ පැරණි මාර්ග පිළිබඳ තම පරීක්ෂණ කාර්යය, එනම් යොහන්ගේ “හතළිස් හය අවුරුදු දේවමාළිගාව”, ආරම්භ කළ විට, මෝසෙස්ගේ ශාපය දේවමාළිගාව පුරා විසිරුණු සුන්බුන් අතර සොයාගනු ලැබූ අතර, පැමිණීමට නියමිත යෝෂියා පිළිබඳ අනාවැකිය ඉටු විය. යෝෂියාගේ කාර්යය යෙසායා විසින්ද නැවත හඳුනාගනු ලබයි:
තවද, නුඹෙන් පැමිණෙන අය පැරණි විනාශවූ ස්ථාන නැවත ගොඩනඟනු ඇත; නුඹ බොහෝ පරම්පරාවල පදනම් නැවත උස් කරනු ඇත; එවිට නුඹට, භේදය අලුත්වැඩියා කරන්නා, වාසය කිරීමට ඇති මාර්ග ප්රතිස්ථාපනය කරන්නා යයි කියනු ලැබේ. යෙසායා 58:12.
දෙවියන්වහන්සේගේ අන්තිම දිනවල සෙනඟ “වාසය කිරීමට ඇති මාර්ග” නැවත පිහිටුවිය යුතු වූහ; එය යෙරෙමියාගේ “පුරාණ මාර්ග” ය. ඔවුන් යෝෂියා සහ එස්රාගේ ඉතිහාසයන්හි කම්කරුවන් විසින් ඉටු කරමින් සිටි පරිදි, පැරණි විනාශස්ථාන නැවත ගොඩනැගිය යුතු වූහ. ඔවුන් “පේළිය මත පේළිය” යන ක්රමවේදය භාවිත කළ යුතු වූහ; මක්නිසාද ඔවුන් සරළවම අවුරුදු හතළිස් හයක දේවමාළිගාවෙන් නිරූපිත ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ මූලික ඉතිහාසය “නැගිටුවන” බවට පමණක් සීමා නොවී, එසේ කරමින් “පරම්පරා බොහෝකගේ පදනම්” ද “නැගිටුවිය” යුතු වූහ. සෑම ප්රතිසංස්කරණ ව්යාපාරයක්ම පදනම්කාරක කාර්යයක් නියෝජනය කරන බවත්, “පේළිය මත පේළිය” යන්න 1798 සිට 1844 දක්වා අන්තිම දිනවල පදනම් හඳුන්වා දෙන බවත් ඔවුන් හඳුනාගත යුතු වූහ. ඔවුන් “බිඳවැටීම” අලුත්වැඩියා කළ යුතු වූහ; එම බිඳවැටීම යනු තවදුරටත් විනාශයට මාර්ගය විවර කරන භාජනයක හෝ පවුරක ආරම්භක බිඳීම නියෝජනය කරයි. අලුත්වැඩියා කළ යුතු වූ “බිඳවැටීම” නම් 1863 දී ඇති වූ කැරැල්ලය.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින යෝසියා පැමිණිය කල, දෙවියන්වහන්සේගේ අවසාන දින ජනතාව යෙරෙමියාගේ පුරාණ මාර්ගයන් වෙත නැවත හැරී මිලරයිට් ඉතිහාසය මැන බැලීමට ආරම්භ කළහ. ඔවුහු “භංගය” සොයාගත්හ. ඔවුහු “පැරණි නාස්ති වූ ස්ථාන” ගොඩනඟමින් සිටියදී මිලර්ගේ සිහිනයේ මැණික්වල සත්යය හඳුනාගත්හ. ඔවුහු, යෝසියා කළාක් මෙන්ම, “සත් වාර” සොයාගත්හ; ලෙවී කථාව විසි හයේ සත්යය ප්රතිෂ්ඨාපනය කළහ; එසේම “පූර්ව විනාශයන්” නැවත නැගිටුවූහ. ඔවුන් ලෙවී කථාව විසි හයේ “පළමුවන” හා “අවසාන” විනාශයන් ප්රතිෂ්ඨාපනය කළ විට, එකක් 1798 දී අවසන් වූ බවත් අනෙක 1844 දී අවසන් වූ බවත් ඔවුහු එවිට හඳුනාගත්හ. එබැවින්, පූර්ව විනාශයන් නැවත නැගිටුවීම පිළිබඳ ඔවුන්ගේ කාර්යය, යොහන්ට දේවාලය මැනීමට හැකි කළ, ඔහුට දෙන ලද සත්ය “දණ්ඩය” ම වූවේය.
යූදා ගෝත්රයේ සිංහයා තම ජනතාව පැරණි මාර්ගයන් වෙත නැවත මෙහෙයවූයේ, ඔවුන්ට පසු වර්ෂාවේ පණිවිඩය සොයාගැනීමට හැකි වන පිණිසය; සහ පසු වර්ෂාවේ පණිවිඩය වනාහි තුන්වන අභාග්යයට අයත් ඉස්ලාම් පණිවිඩයයි. අවසානයේදී, 1843 සහ 1850 ප්රවර්තක චාට්පත් මඟින් නිරූපිත හබක්කුක්ගේ පවිත්ර පුවරු දෙක ඔවුන් විසින් සොයාගත් විට, එම අත්තිවාරමට එළිදරව් පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ “අභාග්ය තුන” ඇතුළත් වූ බවත්, දෙවන අභාග්යය මිලරයිට් දේවාලය ගොඩනඟා තිබූ අත්තිවාරම් ඉතිහාසයේදී අවසන් වී තිබූ බවත් ඔවුහු දුටුවෝය. එවිට, අනාවැකිවල ත්රිත්ව යෙදීමේ නියමය පිළිබඳ අවබෝධය, යූදා ගෝත්රයේ සිංහයා විසින් පෙර සිටම පිහිටුවා තිබූ බව ඔවුහු හඳුනාගත්හ; එසේ කළේ, ඔවුන් යෙරෙමියාගේ පැරණි මාර්ගයන් වෙත නැවත පැමිණි විට, “විශ්රාමය සහ ප්රාණවත් කිරීම” හඳුනාගැනීමට හැකි වන පිණිසය; එය වනාහි පළමු සහ දෙවන අභාග්යයන්ගේ සාක්ෂි දෙදෙනා සමඟ හඳුනාගනු ලබන සහ ස්ථාපිත කරනු ලබන, තුන්වන අභාග්යයේ පසු වර්ෂාවේ පණිවිඩයයි.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් කරගෙන යන්නෙමු.
“අපගේ සහෝදර සහෝදරියන්ගේ මනස් මෙම අන්තිම දිනවල ස්ථිරව නැගී සිටීමට සූදානම් කරන කාර්යයෙන් වෙනතකට හැරවීමට සතුරා උත්සාහ කරයි. ඔහුගේ කුටල තර්ක රචනා කර ඇත්තේ මේ මොහොතේ ඇති අනතුරු සහ කර්තව්යයන්ගෙන් මනස් ඉවතට ගෙන යාම සඳහාය. ක්රිස්තුස්වහන්සේ තම ජනතාව උදෙසා යොහන්ට දීමට ස්වර්ගයෙන් පැමිණි ආලෝකය ඔවුහු කිසිවක් නොවන්නාක් මෙන් ගණන් කරති. අප ඉදිරියේ සෘජුවම ඇති දර්ශන විශේෂ අවධානය ලැබීමට තරම් ප්රමාණවත් වැදගත්කමක් නොමැති බව ඔවුහු උගන්වති. ස්වර්ගීය මූලාරම්භය ඇති සත්යය අක්රිය කර, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ අතීත අත්දැකීම ඔවුන්ගෙන් පැහැරගෙන, එහි වෙනුවට ව්යාජ විද්යාවක් ඔවුන්ට ලබා දෙති.”
“‘ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ කියනසේක: නුඹලා මාර්ගයන්හි නின்ற සිට බලා, පැරණි මංපෙත් ගැන, යහපත් මාර්ගය කොතැනදැයි විමසා, එහි ගමන් කරව්.’ යෙරෙමියා 6:16.
“අපගේ විශ්වාසයේ පදනම්—අපගේ කාර්යයේ ආරම්භයේදී වචනය යාච්ඤාමය අධ්යයනය කිරීමෙන්ද එළිදරව්වෙන්ද තැබූ ඒ පදනම්—ඉවත් කිරීමට කිසිවෙකුත් උත්සාහ නොකරත්වා. මෙම පදනම් මත අපි පසුගිය අවුරුදු පනහ තුළ ගොඩනඟමින් සිටිමු. තමන් නව මාර්ගයක් සොයාගෙන ඇති අතර, තැබී ඇති ඒ පදනමට වඩා ශක්තිමත් පදනමක් තැබිය හැකි යයි මිනිසුන් සිතන්නට පුළුවන. නමුත් මෙය මහත් රැවටීමකි. තැබී ඇති ඒ පදනමට අමතරව වෙනත් පදනමක් කිසිවෙකුට තැබිය නොහැක.”
අතීතයේ බොහෝ දෙනෙක් නව ඇදහිල්ලක් ගොඩනැඟීමටත්, නව මූලධර්ම පිහිටුවීමටත් උත්සාහ කර ඇත. එහෙත් ඔවුන්ගේ ගොඩනැගිල්ල කොපමණ කාලයක් ස්ථිරව පැවතුණේ ද? එය ඉක්මනින්ම කඩා වැටුණේය, මක්නිසාද එය පර්වතය මත පිහිටුවා නොතිබුණේය.
“පළමු ගෝලයන්ට මනුෂ්යයන්ගේ කියමන්වලට මුහුණ දීමට සිදු නොවූයේද? ඔවුන්ට අසත්ය මතවාදවලට සවන් දීමට සිදු නොවූයේද, එසේ කළ පසු, සියල්ල කර අවසානයේ, ‘තබා ඇති පදනමට අමතරව වෙනත් පදනමක් කිසි මනුෂ්යයෙකුට තැබිය නොහැක’යි කියමින් අඩි නොසෙලී ස්ථිරව සිටීමට සිදු නොවූයේද? 1 කොරින්ති 3:11.”
“එබැවින් අපගේ විශ්වාසයේ ආරම්භය අවසානය දක්වා අඩක් නොව තිර ලෙස අල්ලාගෙන සිටිය යුතුය. දෙවියන්වහන්සේ හා ක්රිස්තුස්වහන්සේ විසින් මෙම ජනතාව වෙත බලයෙහි වචන එවා ඇති අතර, ඒවා ඔවුන්ව ලෝකයෙන් පිටතට, කරුණෙන් කරුණට, වර්තමාන සත්යයේ පැහැදිලි ආලෝකය තුළට ගෙන ආවෝය. ශුද්ධ ගින්නෙන් ස්පර්ශිත තොල් ඇතිව, දෙවියන්වහන්සේගේ සේවකයෝ එම පණිවුඩය ප්රකාශ කළෝය. දේවීය ප්රකාශනය ප්රකාශ කරනු ලැබූ සත්යයේ සැබෑභාවය මත තම මුද්රාව තබා ඇත.” Testimonies, volume 8, 296, 297.