විලියම් මිලර්ට එළිදරව් පොතෙහි ඇති සභා සත්දෙනා, මුද්රා සත්දෙනා සහ නළා සත්දෙනා පිළිබඳ මහත් ආලෝකයක් දෙනලදී. ඔහු එම අනාවැකිමය සංකේතයන් මුලින් පැගනිස්මයෙන්ද, අනතුරුව පාප්වාදයෙන්ද සමන්විත වූ විනාශකාර බල දෙකේ රාමුව තුළ ස්ථානගත කළේය. ඔහු එම සංකේතයන්හි සෑම අනාවැකිමය ලක්ෂණයක්ම නොදුටුවද, ඔහු දැකගත් දේ අපෝස්තුලුවරුන්ගේ කාලයේ සිට ලෝකයේ අවසානය දක්වා දෙවියන්වහන්සේගේ සභාවේ අභ්යන්තර ඉතිහාසයත් බාහිර ඉතිහාසයත් පිළිබඳ මූලික අවබෝධය ස්ථාපිත කළේය. අභ්යන්තර ඉතිහාසය සභාවන් මඟින් නිරූපණය කරන ලද අතර, සභාවන්ගේ බාහිර ඉතිහාසය මුද්රා මඟින් නිරූපණය කරන ලදී. නළා රෝමය මත දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ සංකේත බවත්, ඒවා ලෝකයේ අවසානයේ රෝමය මත වන දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයට ආදර්ශ වූ බවත් ඔහු දුටුවේය; එහෙත් ලෝකයේ අවසානයේ රෝමය ත්රිත්ව සන්ධානයකින් සමන්විත වූ බව ඔහු නොදුටුවේය.
උරියා ස්මිත් විසින් ලියන ලද *Daniel and Revelation* නම් පොතේ ඇතැම් වැරදි අදහස් අන්තර්ගත වූවත්, එය සිස්ටර් වයිට් විසින් “දෙවියන්වහන්සේගේ උපකාරක හස්තය” ලෙස හඳුනාගනු ලැබීය. ඇය එය *The Great Controversy*, *Patriarchs and Prophets*, සහ *The Desire of Ages* සමඟින් ප්රචාරණය කරනු ලැබිය යුතු බව ප්රකාශ කළාය. ඇය කළ එම ප්රබල අනුමෝදනයෙන් එම පොත ඇයගේ පොත් සමඟ එකම ප්රේරණාත්මක මට්ටමේ තිබුණේ යැයි අදහස් නොකෙරුණත්, එම පොත තුළ “උතුම් උපදේශ” අන්තර්ගත වී තිබූ බවත්, “බොහෝ වටිනා ආත්මයන් සත්යය පිළිබඳ දැනුමකට ගෙන ඒමට” එය හේතු වී තිබූ බවත් එයින් අදහස් විය.
මෙම පොතෙහි 1844 ඔක්තෝබර් 22ට පෙර දක්නට නොලැබුණු අනාවැකි සංකල්ප සමඟ එක්ව මිලරයිට් අනාවැකිමය තර්කය භාවිත කරයි. අපි තුන් විපත්තිවල තුන්මට්ටම් යෙදුම ඉදිරිපත් කරමින් යන අතර, පොතෙහි අදාළ ඡේදවලට යොමු වන්නෙමු.
මිලර් ප්රකාශ කළේ, “හත් හොරණෑ නම්, පොළොව මත, එනම් රෝම රාජ්යය මත, එවා ඇති විශේෂ වූත් භාර වූත් විනිශ්චයන් හතක ඉතිහාසයකි” යනුවෙනි. පළමු හතර හොරණෑ හෙළි කරන්නේ අන්යජාතික රෝමය මත ගෙන එනු ලැබූ විනිශ්චයන්ය; පස්වන හා හයවන හොරණෑ නම් පාප්වාදී රෝමය මත ගෙන එනු ලැබූ දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයන්ය. එහෙත්, හත්වන හොරණෑ නූතන රෝමය මත දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය නිරූපණය කරන බව මිලර් හඳුනාගෙන නොසිටිනු ඇත. එළිදරව් පොතේ හත් මුද්රා හා හත් හොරණෑ පිළිබඳ කථා කරමින්, උරියා ස්මිත් මෙසේ ලිවීය:
“පොත අතට ගත් බැවින්, බැටළු පැටවා වහාම මුද්රා විවෘත කිරීමට ඉදිරියට යයි; තවද එක් එක් මුද්රාව යටතේ සිදුවන දෘශ්යයන් වෙත ප්රේරිතයාගේ අවධානය යොමු කරනු ලැබේ. සම්පූර්ණත්වය සහ පරිපූර්ණත්වය දක්වන බවට ශුද්ධ ලියවිල්ලෙහි සත් සංඛ්යාව ගැන දැනටමත් සලකා බැලී ඇත. එබැවින්, සත් මුද්රා යම් විශේෂ සිදුවීම් පන්තියක සම්පූර්ණ පරාසය ආවරණය කරයි; එය සම්භවයෙන් කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ කාලය දක්වා පැමිණෙන බවත්, එතැන් සිට තවත් ඉදිරියට යන අනෙක් මාලාව සත් තූරීන් බවත් කියා ගත නොහැක. තූරීන් දක්වන්නේ මුද්රාවල සිදුවීම් සමඟ එකම කාලයේ සිදුවන, නමුත් සම්පූර්ණයෙන් වෙනස් ස්වභාවයක් ඇති, සිදුවීම් මාලාවකි. තූරියක් යුද්ධයේ සංකේතයකි; එබැවින් තූරීන්, ශුභාරංචි යුගය තුළ ජාතීන් අතර සිදුවීමට නියමිත මහත් දේශපාලනික කැළඹීම් දක්වයි. මුද්රා, ආගමික ස්වභාවයක් ඇති සිදුවීම් දක්වයි; තවද ඒවායේ ක්රිස්තියානි යුගය ආරම්භ වීමෙන් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ පැමිණීම දක්වා සභාවේ ඉතිහාසය අඩංගු වේ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 431.
ත්රම්පට් එකක් යනු යුද්ධයේත් දේශපාලන කලකෝලහයේත් සංකේතයකි. එළිදරව් පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ දෙවන පදය පිළිබඳව කථා කරමින් ස්මිත් මෙසේ ප්රකාශ කරයි:
“‘පදය 2. තවද දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටින දූතයන් සත්දෙනා මම දුටිමි; ඔවුන්ට හොරණෑ සතක් දෙන ලද්දේය.’
“මෙම පදය අලුත් හා පැහැදිලි ලෙස වෙන්වූ සිදුවීම් මාලාවක් හඳුන්වා දෙයි. මුද්රා තුළ, සුවිශේෂ යුගය ලෙස හඳුන්වනු ලබන කාලය තුළ සභාවේ ඉතිහාසය අපට දක්නට ලැබී ඇත. දැන් හඳුන්වා දෙන ලද සත් කහළවල තුළ, එම කාලයම තුළ සිදුවීමට නියමිත වූ ප්රධාන දේශපාලනික හා යුධමය සිදුවීම් අපට දක්නට ලැබේ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 476.
සත් වන මුද්රාව එළිදරව් පොතේ අට වන පරිච්ඡේදයේ පළමු පද හය තුළ විවෘත කරනු ලබන අතර, එම සත් වන මුද්රාව විවෘත වීමේ පසුබිම තුළ, නළා සතක් සහිත දූතයෝ සත් දෙනෙක් ඒවා හඹවීමට සූදානම් කරනු ලබති.
තවද ඔහු හත්වෙනි මුද්රාව විවෘත කළ කල, අඩ පැයක පමණ කාලයක් ස්වර්ගයෙහි නිශ්ශබ්දතාවයක් ඇති විය. එවිට දෙවියන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිටින දූතයන් සත්දෙනා මම දුටුවෙමි; ඔවුන්ට හොරණෑ සතක් දෙන ලද්දේය. තවද අනෙක් දූතයෙක් පැමිණ බුජම අසල සිටියේය; ඔහු අතෙහි රන් ධූපපානයක් තිබුණේය. තවද සිංහාසනය ඉදිරියෙහි වූ රන් බුජම මත සියලු ශුද්ධවන්තයන්ගේ යාච්ඤාවන් සමඟ ඔහු එය පූජා කරන පිණිස, ඔහුට බොහෝ ධූප දෙන ලද්දේය. තවද ශුද්ධවන්තයන්ගේ යාච්ඤාවන් සමඟ වූ ධූපයේ දුම, දූතයාගේ අතෙන් දෙවියන් වහන්සේ ඉදිරියට නැගී ගියේය. තවද දූතයා ධූපපානය ගෙන, එය බුජමයේ ගින්නෙන් පුරවා, පොළොවට හෙළුවේය; එවිට හඬවල්ද ගර්ජනාවල්ද විදුලි කෙටීම්ද භූමි කම්පාවක්ද ඇති විය. තවද හොරණෑ සත තිබූ දූතයන් සත්දෙනා හඬවන්නට තමන් සූදානම් කළහ. එළිදරව් 8:1–6.
අප පෙර ලිපිවලදී හඳුනාගෙන තිබූ නමුත්, එහි විශේෂිත අනාවැකික සංසිද්ධිය තවමත් විශේෂයෙන් ආමන්ත්රණය කර නොතිබූ අනාවැකික අසාමාන්යතාවක් ඇත. එම අසාමාන්යතාව නම්, අනාවැකික ඉතිහාසයේ සලකුණු-අංශ මාලාවක් නියෝජනය කරන සංකේත, ඒවා නියෝජනය කරන ඉතිහාසයේ අවසානයේ සියල්ල එකට එක්කරනු ලැබීමය. එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ ඇති අභිෂ්ටකම් හතරෙන් නියෝජනය කරනු ලබන ලාඔදිකෙයානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ පරම්පරා හතර නිශ්චිත සලකුණු-අංශ සනිටුහන් කළ බව අප පෙන්වා දී ඇත; එහෙත් ඒ එකිනෙකම, පරීක්ෂාවක් ලෙස, එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ මුද්රා තැබීමේ ඉතිහාසය තුළ නැවත සිදුවේ. මෙම අසාමාන්යතාව හත් තුරුම්පු තුළද දක්නට ලැබේ; මන්ද, ඒවා අජාතික, පාප්වරුන්ගේ, සහ නවීන රෝමය මත වැටෙන නිශ්චිත විනිශ්චයන් නියෝජනය කළද, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී නවීන රෝමය මත ක්රියාත්මක විනිශ්චය ආරම්භ වන විට, ඒ සියල්ල නැවත එක්ව එකට පැමිණේ.
අතීතයේ සපුරාලනු ලැබූ විට සත් හොරණෑවලට නියමිත දිනයන් තිබුණද, සොයුරිය වයිට් එළිදරව් පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් සත් දූතයන් සත් හොරණෑ සමඟ ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ ඉතිහාසය තුළද ස්ථානගත කරයි.
“‘තවද ඔහු පස්වන මුද්රාව විවෘත කළ කල, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය නිසාද, ඔවුන් දැරූ සාක්ෂිය නිසාද මරා දමනු ලැබූවන්ගේ ආත්මයන් පූජාසනය යටතෙහි මා දුටිමි. ඔවුහු මහත් හඬකින් මොරගසා කියන්නාහු ය, ශුද්ධ වූද සත්ය වූද ස්වාමීනි, ඔබ භූමියෙහි වාසය කරන අය මත අපගේ ලේ ගැන විනිශ්චය කර පළිගැනීම නොකරන්නේ කොපමණ කාලයක් ද? තවද ඔවුන් සෑම කෙනෙකුටම සුදු වස්ත්ර දෙන ලද්දේ ය [ඔවුන් පවිත්ර සහ ශුද්ධ බව ප්රකාශ කරනු ලැබූහ]; තවද ඔවුන්ට කියන ලද්දේ, තමන් මෙන්ම මරා දමනු ලබන තම සහකාර සේවකයෝද තම සහෝදරයෝද සම්පූර්ණ වන තුරු, තව ටික කලක් විවේක ගත යුතු බවය’ [එළිදරව් 6:9–11]. මෙහි යොහන්ට ඉදිරිපත් කරන ලද්දේ යථාර්ථයේ සිදුවීම් නොව, අනාගතයේ කිසියම් කාල පරිච්ඡේදයක සිදුවන්නේ යැයි තිබූ දෘශ්යයන්ය.”
“එළිදරව් 8:1–4 උපුටා දක්වා ඇත.” අත්පිටපත් නිදහස්කිරීම්, 20 වන කාණ්ඩය, 197.
පෙර ඡේදයේදී සහෝදරි වයිට්, පස්වන මුද්රාවේ සංවාදයත් එහි ඉටුවීමත් අටවන පරිච්ඡේදයේ සත් දූතයන් හඬ කිරීමට ආසන්න වන කාලයට අදාළ කරයි; එහෙත් ඇය එම එකම නිරූපණය එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ කටහඬ දෙකේ ඉතිහාසයෙහිද ස්ථාපිත කරයි.
“පස්වන මුද්රාව විවෘත කරන ලද කල, දර්ශනයෙහි සිටි ප්රකාශක යොහන්, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය නිසාද යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සාක්ෂිය නිසාද මරණයට පත් කරන ලද සමූහය පූජාසනය යටින් දුටුවේය. මෙයට පසුව, එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ විස්තර කරනු ලැබූ දර්ශන පැමිණියේය; එහිදී විශ්වාසවන්ත හා සත්යවන්ත අය බබිලෝනියෙන් පිටතට කැඳවනු ලැබෙති. [එළිදරව් 18:1–5, උපුටා දක්වා ඇත.]” Manuscript Releases, volume 20, 14.
හත් හඬනාදයන් නිරූපණය කරන්නේ පෞරාණික, පාප්තුමාධිපත්ය සහ නූතන රෝමයේ ඉතිහාසය තුළ දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයයයි; එහෙත් ඒවා 2001 සැප්තැම්බර් 11 දිනෙහි ඉතිහාසය තුළද, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ දෙවන හඬ තුළද නිරූපණය කරනු ලැබේ. එළිදරව් පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ පළමු පද හය සම්බන්ධයෙන් විමසා බැලීමෙන් පසු, උරියා ස්මිත් පළමු හත් හඬනාද හතරේ ඓතිහාසික ඉටුවීම් ඉදිරිපත් කිරීමට ආරම්භ කරයි.
“හත් හොරණෑ පිළිබඳ විෂය මෙහි නැවත ආරම්භ කරනු ලැබේ; එය මෙම පරිච්ඡේදයේ ඉතිරි කොටසද 9 වන පරිච්ඡේදය මුළුමනින්ද ආවරණය කරයි. හත් දේවදූතයෝ හොරණෑ නාද කිරීමට තමන් සූදානම් කරගනිති. ඔවුන්ගේ නාද කිරීම දානියෙල් 2 සහ 7 හි අනාගතවාණියට පූරණයක් ලෙස ප්රවේශ වන්නේ, පැරණි රෝම අධිරාජ්යය එහි කොටස් දහය ලෙස බිඳ වැටීමෙන් ආරම්භ කරමිනි; එම කොටස් පිළිබඳ විස්තරයක් අපට පළමු හොරණෑ සතර තුළ ලැබේ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 477.
ස්මිත් සඳහන් කරන්නේ පළමු තුනු හතර මූර්තිපූජක රෝමය මත දෙවියන් වහන්සේගේ විනිශ්චයන් වූ බවය. ඔහු පළමු තුනුවේ භාවිතා වූ අනාවැකිමය ලක්ෂණ හඳුනා දෙන හත් වන පදය උපුටා දක්වමින්, අනතුරුව එහි ඓතිහාසික සම්පූර්ණත්වය හඳුනා දක්වයි.
බටහිර රෝමය තම පරිහානීය ගමන්මඟෙහි සිටියදී එහි මත වැටුණු පළමු දරුණු හා බරපතළ විනිශ්චය වූයේ, පසුකාලීන ආක්රමණයන්ට මඟ විවර කළ අලාරික්ගේ නායකත්වය යටතේ ගෝත්වරුන් සමඟ ඇති වූ යුද්ධයයි. රෝම අධිරාජයා වූ තියෝදෝසියස්ගේ මරණය ක්රි.ව. 395 ජනවාරි මාසයේදී සිදු වූ අතර, ශීත ඍතුව අවසන් වීමට පෙර අලාරික්ගේ නායකත්වය යටතේ ගෝත්වරු අධිරාජ්යයට විරුද්ධව අවි ගත්හ.
ඇලාරික් යටතේ සිදු වූ පළමු ආක්රමණය තුළ ත්රේස්, මැසිඩෝනියාව, අට්ටිකා සහ පෙලොපොන්නීසය විනාශයට ලක් වූ නමුත්, එය රෝම නගරය දක්වා ළඟා නොවීය. එහෙත් ඔහුගේ දෙවන ආක්රමණයේදී, ගොත් නායකයා ඇල්ප්ස් සහ අපෙනයින් කඳු පසුකරමින් ‘සදාකාලික නගරය’ යනුවෙන් හැඳින්වූ නගරයේ ප්රාකාර ඉදිරියෙහි පෙනී සිටියේය; ඉක්මනින්ම එම නගරය ම්ලේච්ඡයන්ගේ උද්රික්ත කෝපයට ගොදුරු විය.
“පළමු කහළ නාදයේ සිදුවීමේ ස්ථානය සිව්වන ශතවර්ෂයේ අවසානය ආසන්නයේ සිට ඉදිරියටය; එය ගෝත්වරුන් යටතේ රෝම අධිරාජ්යය මත සිදු වූ මේ විනාශකාරී ආක්රමණයන්ට සම්බන්ධ වේ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 478.
ස්මිත්, ප්රථම කහළේන් නිරූපිත වන පෞරාණික රෝමය මත දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ සංකේතය ලෙස අලාරික් හඳුනා ගනී. සෑම කහළයක්ම එම කහළය නිරූපණය කරන ඓතිහාසික පුද්ගලයෙකු ඇත; අලාරික්, සිව්වන ශතවර්ෂයේ අවසානයේ සිට ප්රථම කහළේ පැමිණීම නිරූපණය කරයි. මිලර් ඉරිදා පැවැත්වූවෙකු වූ බැවින්, මෙම කහළය රෝමය මත ගෙන එන ලද්දේ ඉරිදා බලවත් ලෙස බලාත්කාරයෙන් ක්රියාත්මක කිරීම නිසාය යන්න ඔහුට දැක ගැනීමට නොහැකි විය. ස්මිත් ද මෙම කාරණය අතපසු කළේය; එහෙත් ක්රි.ව. 321 වර්ෂයේ කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් පළමු බලාත්කාර ඉරිදා නීතිය ස්ථාපිත කළ බව ස්මිත් හඳුනා ගත්තේය. ඉරිදා බලවත් කිරීම හා සම්බන්ධ භවिष्यවක්තෘමය සාමාන්ය නියමය සෑමවිටම එකමය, මක්නිසාද දෙවියන්වහන්සේ කිසිදා වෙනස් නොවන බැවිනි; එම නියමය වන්නේ “ජාතික අපස්ථතාවය පසුපස ජාතික විනාශය පැමිණේ” යන්නයි. අලාරික් නිරූපණය කරන්නේ, කොන්ස්ටන්ටයින් පළමු ඉරිදා නීතිය සම්මත කළ එම කාලපරිච්ඡේදය තුළම ආරම්භ වූ ජාතික විනාශයේ ආරම්භයයි.
ස්මිත් දෙවන තුරිය හඳුන්වා දෙන අටවන පදය උපුටා දක්වමින් ඉදිරියට යයි, අනතුරුව තම විවරණය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යයි:
“කොන්ස්ටැන්ටයින්ගෙන් පසුව රෝම අධිරාජ්යය කොටස් තුනකට බෙදී ගියේය; එබැවින් ‘මනුෂ්යයන්ගෙන් තුන්වන කොටසක්,’ යනාදී ප්රකාශය නිතර දක්නට ලැබෙන්නේ, දණ්ඩනයට ලක්ව සිටි අධිරාජ්යයේ තුන්වන කොටසට ඇඟවීමක් වශයෙනි. රෝම රාජධානියේ මෙම බෙදීම කොන්ස්ටැන්ටයින්ගේ මරණයේදී, ඔහුගේ පුත්රයන් තිදෙනා වූ කොන්ස්ටැන්ටියුස්, කොන්ස්ටැන්ටයින් II, සහ කොන්ස්ටාන්ස් අතර සිදු කරන ලදී. කොන්ස්ටැන්ටියුස් නැගෙනහිර ප්රදේශය අත්පත් කරගෙන, අධිරාජ්යයේ අගනුවර වූ කොන්ස්ටැන්ටිනෝපලයේ තම වාසස්ථානය පිහිටුවීය. දෙවන කොන්ස්ටැන්ටයින් බ්රිතාන්යය, ගෝල්, සහ ස්පාඤ්ඤය අල්ලාගෙන සිටියේය. කොන්ස්ටාන්ස් ඉලිරිකම්, අප්රිකාව, සහ ඉතාලිය අල්ලාගෙන සිටියේය. (Sabine’s Ecclesiastical History, p. 155, බලන්න.) මෙම ප්රසිද්ධ ඉතිහාසමය සත්යය සම්බන්ධයෙන්, ඇල්බට් බාර්න්ස් විසින් Rev.12:4 පිළිබඳ ඔහුගේ සටහන් තුළ උපුටා දක්වා ඇති පරිදි, එලියට් මෙසේ කියයි: ‘අවම වශයෙන් දෙවරක්වත්, රෝම අධිරාජ්යය ස්ථිරව නැගෙනහිර හා බටහිර යන කොටස් දෙකකට බෙදීමට පෙර, අධිරාජ්යයේ තුන්කොටස් බෙදීමක් තිබිණි. පළමුවැන්න ක්රි.ව. 311 දී සිදුවිය; එවිට එය කොන්ස්ටැන්ටයින්, ලිසිනියස්, සහ මැක්සිමින් අතර බෙදනු ලැබීය; අනෙක ක්රි.ව. 337 දී, කොන්ස්ටැන්ටයින්ගේ මරණයේදී, කොන්ස්ටාන්ස් සහ කොන්ස්ටැන්ටියුස් අතර විය.’” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 480.
ඉතිහාසඥයන් සඳහන් කරන අතර ස්මිත් උපුටා දක්වන, රෝමය කොටස් තුනකටද, එසේම කොටස් දෙකකටද බෙදී තිබීමේ ඉතිහාසමය සංසිද්ධිය, නූතන රෝමයේ තුන්ගුණ එකමුතුව හඳුනා දෙන රෝමයේ අංගයන් වන අතර, ඒවා සභාව හා රාජ්යය යන දෙකෙහි සංයෝජනය නියෝජනය කරමින් දෙකකට බෙදී ඇති ව්යුහයක් ගොඩනඟයි. ස්මිත් තවදුරටත් ඉදිරියට යන විට, ඔහු දෙවන තුර්යනාදය සමඟ සම්බන්ධ වූ ඉතිහාසමය පුද්ගලයා හඳුනා දෙයි.
“දෙවැනි තූරිය නාදය පිළිබඳ උදාහරණමය ඉතිහාසය පැහැදිලිවම සම්බන්ධ වන්නේ භයානක ජෙන්සෙරික් විසින් ආෆ්රිකාවත්, අනතුරුව ඉතාලියත් ආක්රමණය කර ජයගැනීම සමඟය. ඔහුගේ ජයග්රහණ බොහෝ දුරට නාවික ස්වභාවයේ වූ අතර; ඔහුගේ විජයෝත්සව “ගින්නෙන් දැවෙන විශාල කන්දක් මෙන් මුහුදට හෙළනු ලැබූ” දෙයකට සමාන විය. නාවික බලකායන්ගේ ගැටුමත්, මුහුදුබඩ තීරයන් මත යුද්ධයෙන් ඇතිවන සාමාන්ය විනාශයත් ඊට වඩා හොඳින්, හෝ එතරම්වත් හොඳින්, කුමන රූපකයකින් දක්විය හැකිද? මෙම තූරිය විස්තර කිරීමේදී, වාණිජ ලෝකය සමඟ විශේෂ සම්බන්ධයක් ඇති සිද්ධීන් කිහිපයක් අපි සොයා බැලිය යුතුය. භාවිත කර ඇති සංකේතය ස්වභාවිකවම අපව කලබලය හා කැළඹීම අපේක්ෂා කිරීමට මඟ පෙන්වයි. දරුණු සාගරීය යුද්ධයක් හැර වෙන කිසිවක් මේ අනාවැකිය ඉටු නොකරනු ඇත. පළමු තූරිය හතර නාද වීම, රෝම අධිරාජ්යයේ පතනයට දායක වූ විශේෂ සිදුවීම් හතරකට අදාළ නම්, පළමු තූරිය ඇලාරික් යටතේ ගෝත් ජනයා විසින් සිදු කළ විනාශයන්ට යොමු වන්නේ නම්, එහිදී අපි ස්වභාවිකවම රෝම බලය කම්පා කර එහි පතනයට දායක වූ ඊළඟ අනුක්රමික ආක්රමණ ක්රියාව අපේක්ෂා කරමු. ඊළඟ මහත් ආක්රමණය වූයේ වැන්ඩල්වරුන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් “භයානක ජෙන්සෙරික්” ගේ ආක්රමණයයි. ඔහුගේ ක්රියාකාරී ජීවිතය ක්රි.ව. 428–468 යන වර්ෂ අතර සිදු විය. මෙම මහත් වැන්ඩල් ප්රධානියාගේ මූලස්ථානය ආෆ්රිකාවේ තිබුණි....”
“රෝමයේ පತನය තුළ මෙම නිර්භීත මුහුදු කොල්ලකරු ඉටු කළ වැදගත් භූමිකාව සම්බන්ධයෙන්, ශ්රීමත් ගිබන් මෙම අර්ථවත් වචන භාවිතා කරයි: ‘රෝම අධිරාජ්යයේ විනාශයෙහිදී, ඇලාරික් සහ ඇට්ටිලා යන නම් සමඟ සමාන ස්ථානයකට හිමිකම් ලැබිය යුතු නාමයක් වනුයේ ජෙන්සරික් ය.’” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 481, 484.
ප්රථම තූර්ය තුනේ ඓතිහාසික සංකේත පෙන්වා දුන් ඉතිහාසකරු ගිබ්බන් උපුටා දක්වමින් ස්මිත්, ජෙන්සෙරික් දෙවන තූර්යය බව හඳුනාගෙන, එවිට ජෙන්සෙරික් “අලාරික් හා අට්ටිලා සමඟ සමාන තත්ත්වයකට යෝග්ය විය” යයි පැවසීය. අලාරික් ප්රථම තූර්යයයි; ජෙන්සෙරික් දෙවන තූර්යයයි; හුන් ජාතික අට්ටිලා වනාහි දසවැනි පදයේ සඳහන් වන තෙවන තූර්යයයි. ජෙන්සෙරික් විසින් නිරූපිත දෙවන තූර්යය “428-468” කාලපරාසයේ ඉතිහාසය නිරූපණය කළේයැයි ස්මිත් පෙන්වා දුන්නේය. අනතුරුව ස්මිත්, තෙවන තූර්යය හඳුන්වා දෙන දසවැනි පදය උපුටා දක්වා, තම කතා විස්තරය මෙසේ ඉදිරියට ගෙන යයි:
මෙම ඡේදයේ අර්ථකථනයෙහිද යෙදුමෙහිද, රෝම අධිරාජ්යයේ පෙරළා දැමීමට ප්රතිඵල වූ තෙවන වැදගත් සිද්ධිය වෙත අප ගෙන එනු ලැබෙමු. තවද මෙම තුන්වන හොරණෑවෙහි ඓතිහාසික සම්පූර්ණවීමක් සොයාගැනීමේදී, උපුටා දැක්වීම් කිහිපයක් සඳහා අපි Dr. Albert Barnes ගේ Notes වෙත ණයගැති වන්නෙමු. මෙම ශුද්ධ ලියවිල්ල විස්තර කිරීමේදී, මෙම විවරණකරු කියන පරිදි, ‘දැවෙන උල්කාපාතයකට සමාන කළ හැකි යම් ප්රධානියෙකු හෝ යෝධයෙකු සිටිය යුතුය; ඔහුගේ ගමන් මඟ විශේෂයෙන් දීප්තිමත් විය යුතුය; ඔහු දැවෙන තාරකාවක් මෙන් හදිසියේ පෙනී සිටිමින්, පසුව ජලයන් තුළ ඔහුගේ ආලෝකය නිවාදමනු ලැබූ තාරකාවක් මෙන් අතුරුදහන් විය යුතුය.’— Notes on Revelation 8.
“මෙහි පූර්වකථනය කරනු ලබන්නේ, මෙම හොරණෑව ඇටිලා විසින් රෝම බලයට විරුද්ධව, ඔහුගේ හූණුන්ගේ විශාල සමුහයන්ගේ නායකත්වයෙන් මෙහෙයවන ලද විනාශකාරී යුද්ධයන් හා ප්රචණ්ඩ ආක්රමණයන් වෙත අනුසන්ධානයක් දරන බවය....”
“‘තාරකාවේ නාමය වම්වුඩ් [කටුක ප්රතිවිපාක දක්වන] යයි කියනු ලැබේ.’ අපගේ අනුවාදයේ විරාම ලකුණු පවා පෙන්වා දෙන පරිදි, පෙර පදය සමඟ වඩාත් සමීප සම්බන්ධතාවයකින් යුත් මෙම වචන, මොහොතක් සඳහා අපව නැවතත් අත්තීලාගේ චරිතය වෙතත්, ඔහු විසින් ඇති කරන ලද හෝ ඔහු උපකරණයක් වූ දුක්කම්කටොල්ල වෙතත්, ඔහුගේ නාමයෙන් ප්රේරණය වූ භීතිය වෙතත් කැඳවයි.”
“‘සම්පූර්ණ උච්ඡේදනය සහ මුළුමනින් මකාදැමීම’ යනු ඔහු විසින් ගෙන ආ විපත්ති වඩාත් සුදුසු ලෙස දක්වන පදයන්ය.” ඔහු තමන්ව “දෙවියන්වහන්සේගේ කස පහර” ලෙස හැඳින්වීය. Uriah Smith, Daniel and Revelation, 484, 487.
අට්ටිලා හූණ් විසින් නියෝජනය කරනු ලැබූ තුන්වන හොරණෑවේ ඉතිහාසය ක්රි.ව. 441 වසරේ සිට ඔහුගේ මරණය සිදු වූ ක්රි.ව. 453 වසර දක්වා විහිදී යයි. ඉන්පසු ස්මිත් ද්වാദශ වන පදය උපුටා දක්වයි; එය සිව්වන හොරණෑව ඉදිරිපත් කරමින්, බර්බර රාජාධිරාජ ඔඩෝඒසර් විස්තර කරයි; එහි බටහිර රෝමයේ තුන්ගුණ සංකේතවාදය සූර්යයා, චන්ද්රයා සහ තාරකා මඟින් නිරූපණය කරනු ලැබේ. ඔහු එම සංකේත තුන “සූර්යයා, චන්ද්රයා, සහ තාරකා—සැබවින්ම මෙහි සංකේත ලෙස භාවිතා කර ඇති බැවින්—පැහැදිලිවම රෝම ආණ්ඩුවේ මහත් ආලෝකධාරීන් වන, එහි අධිරාජයන්, සෙනට් මන්ත්රීවරුන්, සහ කොන්සල්වරුන් දක්වයි” යන සංකේතයන් ලෙස හඳුන්වයි. බිෂප් නිව්ටන් මෙසේ සටහන් කරයි: “බටහිර රෝමයේ අවසාන අධිරාජයා වූයේ රොමුලස්ය; ඔහුට උපහාසයෙන් අගුස්ටුලස්, එනම් ‘කුඩා අගස්තුස්’ යන නාමය දෙනු ලැබීය.” ක්රි.ව. 476දී බටහිර රෝමය වැටුණේය. එහෙත්, රෝම සූර්යයා නිවී ගිය නමුත්, සෙනට් සභාව හා කොන්සල්වරුන් තවදුරටත් පවතිද්දී, එහි අනුගාමී ආලෝකධාරීහු මඳ ලෙස තවමත් බැබළූහ. නමුත් බොහෝ සිවිල් පරාජයන් සහ දේශපාලන භාග්යයේ වෙනස්කම්වලින් පසු, අවසානයේ ක්රි.ව. 566දී, පුරාතන ආණ්ඩු ක්රමයේ සම්පූර්ණ ස්වරූපය පෙරළා දැමුණේය; ලෝකයේ අධිරාජ්ඥිය වූ රෝමයම රාවෙන්නාවේ එක්සාර්ක්ට වාරික ගෙවන දුප්පත් ඩියුක් රාජ්යයක් දක්වා පහත හෙළනු ලැබුණේය.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 487.
මෙහිදී අපි රෝමයේ තුන්ගුණ බෙදීම පිළිබඳ තවත් සාක්ෂියක් සොයා ගනිමු; එය නූතන රෝමයේ තුන්ගුණ එක්වීම පූර්වචිත්රණය කරයි. නැගෙනහිර රෝමය හා කොන්ස්ටන්ටයින් අධිරාජයා සම්බන්ධයෙන් එම තුන්ගුණ බෙදීම ඔහුගේ පුත්රයන් තිදෙනා මගින් නිරූපිත විය; එහෙත් බටහිර රෝමය සම්බන්ධයෙන් එය ඔවුන්ගේ තුන්ගුණ ආණ්ඩු ක්රමය විය. ඉන්පසු ස්මිත් හඳුනා දෙන්නේ හිරු, සඳ, සහ තාරකා බටහිර රෝමය පරාජයට පත් කරන ලද නිශ්චිත අනුපිළිවෙලක් නියෝජනය කරන බවයි. ඔහු අවසාන කහළ තුන පිළිබඳ පහත දැක්වෙන හැඳින්වීමෙන් තම විස්තරය නිම කරයි.
මෙම අනුනායක ගෝත්රයන්ගේ පළමු ආක්රමණ මඟින් අධිරාජ්යයට පැමිණි විපත් කොතරම් භයංකර වූවත්, පසුකාලයේ පැමිණීමට තිබූ විපත් සමඟ සසඳන විට ඒවා සාපේක්ෂව සුළු විය. රෝම ලෝකය මත ඉක්මනින් වැටීමට තිබූ මහ ධාරාවට පෙර වැසිවෙළේ පළමු බිඳු මෙන් ඒවා පමණක් විය. ඉතිරි හොරණෑ තුන, පහත සඳහන් පදවල දැක්වෙන පරිදි, විපතේ වලාකුළකින් ආවරණය වී තිබේ.
“‘13 වන පදය. තවද මම බැලූ විට, ආකාශයේ මධ්යයෙන් පියාසර කරමින් සිටින දූතයෙකු දැක, ඔහු මහ හඬින් මෙසේ කියනවා ඇසුවෙමි: තවමත් නළාව පිඹීමට ඇති දූතයන් තිදෙනාගේ නළාශබ්දයන් හේතුවෙන්, පොළොවේ වාසය කරන්නන්ට අහෝ, අහෝ, අහෝ.’”
“මෙම දූතයා හත් තුරුම්පු දූතයන්ගේ අනුක්රමයේ එක් අයෙකු නොව, ඔවුන්ගේ නාදවීම යටතේ සිදුවීමට නියමිත වඩාත් භයානක සිද්ධීන් හේතුවෙන් ඉතිරි තුරුම්පු තුන විපත්ති තුරුම්පු බව ප්රකාශ කරන දූතයෙකු පමණි. එබැවින් ඊළඟ, එනම් පස්වන තුරුම්පුව, පළමු විපත්තිය වේ; හයවන තුරුම්පුව, දෙවන විපත්තිය වේ; සහ හත්වන තුරුම්පුව, මෙම හත් තුරුම්පු මාලාවේ අවසාන එක වන එය, තෙවන විපත්තිය වේ.” Uriah Smith, Daniel and Revelation, 493.
ඊළඟ ලිපිය තුළ අපි තුරි තුනේ “අපදා” පිළිබඳව තවදුරටත් ඉදිරියට යන්නෙමු.
සාර්වභෞම රෝමයේ විනාශයේදී එයට පැමිණි විපත්ති, රෝමයට අධිරාජයෙකුද, කොන්සල්වරයෙකුද, සෙනෙට් මණ්ඩලයක්ද නොමැති වන තුරු, ඒවායේ අවසානතම දක්වා ප්රකාශ කරනු ලැබීය. ‘රාවේන්නාවේ එක්සාර්ක්වරුන් යටතේ, රෝමය දෙවන තත්ත්වයට පහත හෙළනු ලැබීය.’ සූර්යයාගේ තුන්වන කොටසද, චන්ද්රයාගේ තුන්වන කොටසද, තාරකාගේ තුන්වන කොටසද පහර දෙනු ලැබීය. කේසර්වරුන්ගේ වංශය බටහිර අධිරාජයන් සමඟ අවසන් නොවීය. රෝමය, තම වැටීමකට පෙර, සාර්වභෞම බලයේ කොටසක් පමණක් අත්පත් කරගෙන සිටියේය. කොන්ස්තන්තිනෝපලය එය සමඟ ලෝක අධිරාජ්යය බෙදාගෙන සිටියේය. තවද, එම තවමත් අධිරාජ්යමය වූ නගරය මත ගෝත්වරුන් හෝ වෑන්ඩල්වරුන් හෝ ආධිපත්යය නොකළහ; කොන්ස්තන්තිනුවරින් අධිරාජ්ය ආසනය පළමුවරට මාරු කළ පසු, එහි අධිරාජයා බොහෝවිට රෝමයේ අධිරාජයාව තම නියෝජිතයා හා උපරාජයා ලෙස තබාගෙන සිටියේය. කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ ඉරණම වෙනත් යුගයන් සඳහා වෙන්කර තබා තිබුණි, සහ එය වෙනත් තුරම්පුවලින් ප්රකාශ කරනු ලැබීය. සූර්යයාගෙන්ද, චන්ද්රයාගෙන්ද, තාරකාගෙන්ද, මෙතෙක් පහර දෙනු ලැබුවේ තුන්වන කොටස පමණකි.
“සිව්වන තුරිඟුවේ අවසාන වචන බටහිර අධිරාජ්යයේ අනාගත ප්රතිෂ්ඨාපනය සූචිත කරයි: ‘එහි තුන්වන කොටස සඳහා දවල් ආලෝකවත් නොවීය; එසේම රාත්රියද.’ සිවිල් අධිකාරිය සම්බන්ධයෙන්, රෝමය රාවෙන්නාට යටත් වූ අතර, ඉතාලිය නැගෙනහිර අධිරාජ්යයට ජයගත් පළාතක් බවට පත් විය. එහෙත්, අනෙක් අනාවැකිවලට වඩා සුදුසු ලෙස අදාළ වන පරිදි, රූපවල නමස්කාරය ආරක්ෂා කිරීම ප්රථමයෙන්ම පාප්තුමාගේත් අධිරාජයාගේත් ආත්මික හා ලෞකික බලයන් දරුණු ගැටුමකට ගෙන ආවේය; තවද, සභාවන් සියල්ල කෙරෙහි වූ සම්පූර්ණ අධිකාරිය පාප්තුමාට ප්රදානය කිරීමෙන්, ජස්ටිනියන් පසුව රජවරුන් නිර්මාණය කිරීමේ බලය තමන් වෙත ගත් පාප් අධිපත්යය ප්රවර්ධනය කිරීම සඳහා තම ආධාරක හස්තය තැබුවේය. අපගේ ස්වාමීන්වහන්සේගේ වර්ෂ 800 දී, පාප්තුමා චාර්ලමේන්ට ‘රෝමවරුන්ගේ අධිරාජයා’ යන උපාධිය ප්රදානය කළේය.’—Keith. එම උපාධිය පසුව ප්රංශයේ රජුගෙන් ජර්මනියේ රජු වෙත නැවත මාරු කරන ලදී. තවද දෙවන ෆ්රැන්සිස් අධිරාජයා විසින්, මෙම ප්රතිරූපය පවා අවසානයේ සහ සදහටම අත්හරින ලද්දේ 1806 අගෝස්තු 6 වන දිනදීය.” A. T. Jones, The Great Nations of Today, 54.