උලයි ගඟ පිළිබඳ දර්ශනයෙන් නිරූපණය වන දැනුමේ වර්ධනය අවසානයේ හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත ලියන ලද්දේ එයයි.
ඔවුන් දෙවන ආගමනයේ කාලයට අදාළ වේ යැයි සැලකූ අනාවැකි සමඟ අන්තර්ගතව, ඔවුන්ගේ අවිනිශ්චිතභාවයත් ආතුර අපේක්ෂාවත් යන තත්ත්වයට විශේෂයෙන් ගැළපෙන උපදෙස්ද තිබුණේය; එමෙන්ම, දැන් ඔවුන්ගේ අවබෝධයට අඳුරු වූ දේ සුදුසු කාලයේදී පැහැදිලි කරනු ලබන බව විශ්වාස කරමින්, ඉවසීමෙන් බලා සිටීමට ඔවුන් උනන්දු කරවන ලදී.
මෙම අනාවැකි අතර හබක්කුක් 2:1–4 හි ඇති මෙයද විය: “මම මාගේ රැකවල් ස්ථානයේ සිටින්නෙමි, කොටුව මත මා පිහිටුවා ගන්නෙමි, උන්වහන්සේ මට කුමක් වදාළේදැයිත්, මා දණ්ඩනය කරනු ලැබූ විට මම කුමක් පිළිතුරු දිය යුතුදැයිත් බලා සිටින්නෙමි. එවිට යෙහෝවා මට පිළිතුරු දී මෙසේ වදාළසේක: දර්ශනය ලියා, පුවරු මත එය පැහැදිලිව සටහන් කරනු මැනව, එය කියවන තැනැත්තා දුවමින් එය ප්රකාශ කළ හැකි වන පිණිස. මක්නිසාද දර්ශනය නියමිත කාලයක් සඳහා තවම තිබේ; නමුත් අවසානයේදී එය කථා කරනු ඇත, බොරු නොකියනු ඇත. එය ප්රමාද වුවද, එය සඳහා බලා සිටිනු මැනව; මක්නිසාද එය නියතවම පැමිණෙන්නේය, එය ප්රමාද නොවන්නේය. බලව, උඩඟු වූ ඔහුගේ ආත්මය ඔහු තුළ නිවැරදි නොවේ; නමුත් ධර්මිෂ්ඨයා තම ඇදහිල්ලෙන් ජීවත් වන්නේය.”
“1842 තරම් මුල් කාලයේම, ‘දර්ශනය ලියන්න, එය පුවරුවල පැහැදිලි ලෙස සටහන් කරන්න; එවිට එය කියවන තැනැත්තා දුවනු ඇත’ යනුවෙන් මෙම අනාවැකියේ දී දී තිබූ උපදෙස, දානියෙල්ගේද එළිදරව් පොතේද දර්ශන නිදර්ශනය කිරීම සඳහා අනාවැකි සටහනක් සූදානම් කිරීමට චාල්ස් ෆිච්ට යෝජනා කළේය. මෙම සටහන ප්රකාශයට පත් කිරීම හබක්කුක්ට දී තිබූ ආඥාවේ ඉටුවීමක් ලෙස සැලකුණි. කෙසේවෙතත්, දර්ශනය ඉටුවීමේදී පෙනී යන ප්රමාදයක්—එනම්, ප්රමාද කාලයක්—එම අනාවැකියේම ඉදිරිපත් කර ඇතැයි ඒ අවස්ථාවේ කිසිවෙක් නොදැක්කාහ. අසමත් වීමෙන් පසු, මෙම ශුද්ධ ලියවිල්ල ඉතා ගැඹුරු අර්ථවත් එකක් ලෙස පෙනී ආවේ ය: ‘මක්නිසාද දර්ශනය නියමිත කාලයක් සඳහා තවම පවතී; එහෙත් අවසානයේදී එය කතා කරනු ඇත, බොරු නොකියනු ඇත. එය ප්රමාද වුවද, ඒ සඳහා රැඳී සිටින්න; මක්නිසාද එය නියත වශයෙන් පැමිණෙන්නේය, එය ප්රමාද නොවන්නේය…. ධර්මිෂ්ඨයා තම විශ්වාසයෙන් ජීවත් වන්නේය.’ The Great Controversy, 391, 392.”
හබක්කුක්ගේ තහඩු දෙක අනාවැකිමය අර්ථයෙන් සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකි. ශාස්ත්රීයව, සත්යය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු එකට ගෙන එනු ලැබිය යුතුය.
එහෙත් ඔහු ඔබගේ කථාවට කන් නොදෙන්නේ නම්, ඔබ සමඟ තවත් එක් අයෙකු හෝ දෙදෙනෙකු ගෙන යන්න; එසේ කළේ දෙදෙනෙකුගේ හෝ තිදෙනෙකුගේ සාක්ෂියෙන් සෑම වචනයක්ම ස්ථිර කරනු ලබන පිණිසය. මතෙව් 8:16.
හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක (1843 හා 1850 පුරෝගාමී චාට්පත්) එකිනෙකට මත අතුරා සසඳන කල, ඒවා මිලර්ගේ සිහිනයේ “මැණික්” වූ සත්යයන් සනාථ කරයි. පළමු පුවරුවෙහි නිරූපණය කළ 1843 වසරේ වැරැද්ද, දෙවන පුවරුව සමඟ එකිනෙකට මත අතුරා බලන කල, දර්ශනයේ “ප්රමාද කාලය” ස්ථාපිත කරයි. මිලර් (එම ඉතිහාසයේ සංකේතාත්මක පහන්කරු) තම ඉතිහාසයේ විවාදය අතරතුර තමා කුමක් කියා සිටිය යුතුදැයි විමසීය.
මම මාගේ මුරස්ථානයෙහි නැගී සිටින්නෙමි, කොටුව මත මා පිහිටුවාගෙන, ඔහු මට කුමක් කියනු ඇත්දැයිත්, මා තරවටු කරනු ලැබූ කල මා කුමක් පිළිතුරු දෙනු ඇද්දැයිත් බලමින් සිටින්නෙමි. හබක්කුක් 2:1.
ස්වාමීන්වහන්සේ මිලර්ට දර්ශනය ලියන ලෙස උපදෙස් දුන්සේක; ඔහුගේ සිහිනයෙහි, එම දර්ශනය අඩංගු වූ පෙට්ටිය ඔහුගේ කාමරයේ මධ්යයේ තිබූ මේසයක් මත තැබුවේය.
එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ මට උත්තර දී මෙසේ කීසේක: දර්ශනය ලියා, එය පුවරු මත පැහැදිලිව සටහන් කරව; එවිට එය කියවන තැනැත්තා දුවමින් යා හැකි වනු ඇත. හබක්කුක් 2:2.
එවිට එම වගු ප්රමාද කාලයත් පළමු බලාපොරොත්තු බිඳවැටීමත් හඳුන්වා දෙයි.
මක්නිසාද මෙම දර්ශනය නියම කරනු ලැබූ කාලයකට අදාළ වන අතර, අවසානයේදී එය කතා කරනු ඇත, බොරු නොකියනු ඇත. එය ප්රමාද වුවද, එය සඳහා බලා සිටින්න; මක්නිසාද එය නියත වශයෙන් පැමිණෙන අතර, ප්රමාද නොවනු ඇත. හබක්කුක් 2:3.
එවිට, දැනුම වැඩිවීම මත ප්රකාශ වන එම දෙවර්ගය නිරූපණය කරනු ලැබේ.
බලව, උඩඟු වූ ඔහුගේ ආත්මය ඔහු තුළ සෘජු නොවේය; එහෙත් ධර්මිෂ්ඨයා තම විශ්වාසයෙන් ජීවත්වන්නේය. හබක්කුක් 2:4.
දානියෙල් පොතේ දොළොස්වන අධ්යாயයේ පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය මඟින් නමස්කාරකයන්ගේ දෙවර්ගය ප්රකාශ වනු ඇත.
ඒවිට ඔහු කීවේය, “දානියෙල්, තමාගේ මාර්ගයෙන් යන්න; මන්ද මේ වචන අන්ත කාලය දක්වා වසා තබා මුද්රා තබා ඇත. බොහෝ දෙනෙක් පවිත්ර කරනු ලැබ, සුදු කරනු ලැබ, පරීක්ෂා කරනු ලබන්නෝය; නමුත් දුෂ්ටයෝ දුෂ්ටකම් කරති; දුෂ්ටයන්ගෙන් කිසිවෙකුත් තේරුම් නොගන්නෝය; එහෙත් ප්රඥාවන්තයෝ තේරුම් ගන්නෝය.” දානියෙල් 12:9, 10.
දානියෙල්ගේ “ඥානවන්තයෝ” නම්, ඇදහිල්ලෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබූ මතෙව් විසිපහේ ඥානවන්ත කන්යාවෝය; දුෂ්ටයෝ නම්, අහංකාරයෙන් උසස්කරනු ලැබූ මෝඩ කන්යාවෝය. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසානයේදී, මැණික් දස කන්යාවන්ගේ උපමාවේ තෙල් නියෝජනය කරයි; එය පණිවිඩය වූයේය.
“දෙවියන් වහන්සේ අප වෙත එවන සන්නිවේදන අප විසින් නොලැබීමෙන් උන්වහන්සේ අගෞරවයට පත්වෙයි. එසේ කරමින්, අන්ධකාරයේ සිටින අයට ප්රකාශ කරනු පිණිස උන්වහන්සේ අපගේ ආත්මයන් තුළට වත් කිරීමට කැමති වූ රන් තෙල් අපි ප්රතික්ෂේප කරමු. ‘බලව, මනාලයා එයි; ඔහු හමු වීමට පිටතට යන්න’ යන කැඳවීම පැමිණෙන කල, ශුද්ධ තෙල් ලබා නොගත්, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ කරුණාව තම සිත් තුළ ආදරයෙන් රැක නොගත් අය, මෝඩ කන්යාවන් මෙන්, තම ස්වාමියා හමුවීමට සූදානම් නොවන බව දැනගනිති. තෙල් ලබාගැනීමට අවශ්ය බලය ඔවුන් තුළම නොමැති අතර, ඔවුන්ගේ ජීවිත විනාශයට පත්වෙයි.” Review and Herald, July 20, 1897.
අවසාන දවස්වල මිලර්ගේ මැණික් දස ගුණයකින් වැඩි දීප්තියෙන් බැබළෙනු ඇත; දහය යන සංඛ්යාවද, ආලෝකය මෙන්ම, පරීක්ෂාවක සංකේතයකි. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසානයෙන් නිරූපිත වූ අවසාන දවස්වල, හබක්කුක්ගේ පුවරු මත නිරූපිත සත්යයේ ආලෝකය පරීක්ෂාකාරී පණිවිඩයක් ජනනය කරයි; එය දස කන්යාවන්ගේ උපමාව තුළ මධ්යරാത്രි හඬේ පරීක්ෂාකාරී පණිවිඩය වේ. එම පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය මිලරයිට් ඉතිහාසයේ පරීක්ෂණ ක්රියාවලියේ නැවතීමක් වන්නේය; මක්නිසාද දස කන්යාවන්ගේ උපමාව අවසාන දවස්වල අකුරින් අකුරටම නැවත සිදුවන්නේය.
“දස කන්යාවන් පිළිබඳ උපමාව වෙත, එයින් පස්දෙනෙක් බුද්ධිමත් වූවෝය, පස්දෙනෙක් මෝඩ වූවෝය, යන උපමාව වෙත මා නිතරම යොමු කරනු ලබමි. මෙම උපමාව අකුරට අකුරින්ම ඉටු වී ඇතත්, ඉටු වීමටද යෙදී ඇත; මක්නිසාද එයට මෙම කාලය සඳහා විශේෂ ප්රයෝගයක් ඇත, තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය මෙන්ම, එය ඉටු වී ඇතත්, කාලයේ අවසානය දක්වා වර්තමාන සත්යය ලෙස අඛණ්ඩව පවතිනු ඇත.” Review and Herald, August 19, 1890.
මില്ലර්ගේ සිහිනයේ අවසානයේ ප්රමාද කාලයේ අත්දැකීම අකුරෙන් අකුරට යළි දෝෂරහිතව නැවත සිදුවනු ඇත; එවිට ඔහුගේ මැණික් සූර්යයාට වඩා දස ගුණයකින් දීප්තිමත්ව බැබළෙනු ඇත. එමඟින් එම මැණික් දස කන්යාවන්ගේ උපමාවේ අවසාන පරීක්ෂණය නියෝජනය කරන බව හඳුනාගනු ලැබේ. දසය යනු පරීක්ෂණයක සංකේතය වේ; දින දහයේ අවසානයේ දානියෙල් සහ ඔහු සමඟ සිටි ගෞරවණීය තිදෙනා බබිලෝනියේ ආහාරය භුක්ති විඳිමින් සිටි අයට වඩා දෘශ්යමය ලෙස වඩා රූමත්ද වඩා තරබාරුද වූහ. විශ්වාසයෙන් නොව අධිපරිකල්පිත ආත්මවිශ්වාසයෙන් ජීවත් වූ හබක්කුක්හි අහංකාරයෝ බබිලෝනියේ චරිතය වර්ධනය කළෝය. මිල්ලරයිට් ඉතිහාසයේ ඔවුහු බබිලෝනියේ දූවරුන් බවට පත්වූහ; හබක්කුක් පොතෙහි ඔවුන්ගේ චරිතය හඳුනා දීමට පාප්තන්ත්රය භාවිත කරනු ලබයි.
බලව, උඩඟු කළ ඔහුගේ ආත්මය ඔහු තුළ සෘජු නොවේය; නමුත් ධර්මිෂ්ඨයා තම විශ්වාසයෙන් ජීවත් වන්නේය. එසේම, ඔහු මිදියුසින් වරද කරන බැවින්, ඔහු අහංකාර මනුෂ්යයෙකි; ඔහු ගෙදර නොනැවතී, පාතාලය මෙන් තම ආශාව විශාල කරගනී; ඔහු මරණය මෙන්ය, සෑහීමට පත් කළ නොහැක්කේය; නමුත් ඔහු සියලු ජාතීන් තමන් වෙත රැස්කරගනී, සියලු ජනතාව තමන් වෙත ගොඩගසයි. මේ සියල්ලෝ ඔහුට විරුද්ධව උපමා කථාවක්ද, නින්දාත්මක ප්රස්තාවක්ද ගෙන, මෙසේ නොකියන්නෝද?—තමන්ගේ නොවන දේ වැඩිකරගන්නාට අහෝ! කොපමණ කාලයක්ද? ඝන මැටි බරක් තමන් මත පටවාගන්නාටද අහෝ! නුඹව දෂ්ට කරන අය හදිසියේ නැඟී නොඑන්නෝද? නුඹව කැළඹවන්නෝ අවදි නොවන්නෝද? එවිට නුඹ ඔවුන්ට කොල්ලයක් වන්නෙහිය. මක්නිසාද නුඹ බොහෝ ජාතීන් කොල්ලකෑ බැවින්, ජනතාවගෙන් ඉතිරි වූ සියල්ලෝ නුඹ කොල්ලකන්නෝය; මනුෂ්ය ලේ නිසාද, දේශයට කළ බලහත්කාරය නිසාද, නගරයටද, එහි වාසය කරන සියල්ලන්ටද කළ බලහත්කාරය නිසාදය. හබක්කුක් 2:4–8.
මතෙව් විසිපහේ කන්යාවන් මත ගෙන එනු ලබන පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය, “බොහෝ ජාතීන් විනාශ කළ” බලයද වන උතුරු රජුගේ (පාප් පදවියේ) චරිතය වර්ධනය කරගෙන ඇති නමස්කාරකයන්ගේ පන්තියක් උපදවයි.
ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ ප්රකාශ කරන සේක: මෙන්න, උතුරු දේශයෙන් ජනතාවක් පැමිණෙති; මහත් ජාතියක් පෘථිවියේ සීමාන්තවලින් උද්දීපිත කරනු ලබන්නේය. ඔවුහු දුන්නද හෙල්ලද අල්ලාගනිති; ඔවුහු කෘරයෝ වෙති, කරුණාවක් නොදක්වති; ඔවුන්ගේ හඬ මුහුද මෙන් ගර්ජනය කරයි; ඔවුහු අශ්වයන් මත යුද්ධය සඳහා සැරසුණු මිනිසුන් මෙන් පේළිගතව, අහෝ සියොන් දූතිය, ඔබට විරුද්ධව පැමිණෙති. ඒ පිළිබඳ ප්රසිද්ධිය අපි අසා ඇත්තෙමු; අපගේ අත් දුර්වල වී ගොස් ඇත; වේදනාව අප අල්ලාගෙන ඇත, ප්රසව වේදනාවෙන් පෙළෙන ස්ත්රියකගේ වේදනාව මෙන්ය. කෙතට නොයන්න, මාර්ගයේ නොහැරඹෙන්න; මක්නිසාද සතුරාගේ කඩුවද සෑම පැත්තකම භීතියද ඇත. අහෝ මාගේ ජන දූතිය, ගෝණිවස්ත්රයෙන් ඔබ බැඳගන්න, අළු මැද පෙරළෙන්න; එකම පුත්රයෙකු සඳහා කරන වැලපීමක් මෙන්, අතිශය කටුක ශෝකයක් ඇතිකරගන්න; මක්නිසාද විනාශකයා එකවරම අප මත පැමිණෙන්නේය. යෙරෙමියා 6:22–26.
හබක්කුක් සඳහන් කරන කණ්ඩායම් දෙක නම්, ඇදහිල්ලෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලබන්නෝද, බබිලෝනියේ ධර්මෝපදේශ අනුභව කර පාන කළෝද වෙති. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසාන දවස්වල කන්යාවන් ලෙස නිරූපිත අය, එක්කෝ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ චරිතය වර්ධනය කර, එමගින් දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්රාව ලබති; නැතහොත් පාප් පදවියේ චරිතය වර්ධනය කර මෘගයාගේ සලකුණ ලබති.
“සදාචාරික අන්ධකාරය මැද සැබෑ ආලෝකය බැබළීමට කාලය පැමිණ ඇත. තුන්වන දූතයාගේ පණිවුඩය ලෝකයට ප්රකාශ කරනු ලැබ ඇත; එය මනුෂ්යයන්ට ඔවුන්ගේ නළලවල හෝ ඔවුන්ගේ අත්වල මෘගයාගේ ලකුණ හෝ ඔහුගේ රූපයේ ලකුණ ලබා නොගන්නා ලෙස අනතුරු අඟවයි. මෙම ලකුණ ලබාගැනීම යනු මෘගයා ගෙන ඇති තීරණයම ගෙන, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයට සෘජුව විරුද්ධව, ඒම අදහස්ම අනුග්රහය දක්වමින් පෙනී සිටීමයි. මෙම ලකුණ ලබන සියල්ලන් ගැන දෙවියන්වහන්සේ මෙසේ පවසයි: ‘එම තැනැත්තා ද දෙවියන්වහන්සේගේ උදහසේ මද්ය පානය කරන්නේය; එය උන්වහන්සේගේ කෝපයේ පාත්රයට මිශ්ර කිරීමක් නොමැතිව වත්කරනු ලැබූ දෙයක්ය; ඔහු ශුද්ධ දූතයන්ගේ සන්නිධියේද බැටළුපැටවාගේ සන්නිධියේද ගිනි හා ගන්ධකයෙන් පීඩාවට පත් කරනු ලබන්නේය.’” Review and Herald, July 13, 1897.
බබිලෝනියේ වයින් පානය කරන කන්යාවෝ අවසානයේ දෙවියන්වහන්සේගේ උදහසේ වයින් ද පානය කරනු ඇත. යෙසායාහි එප්රායිම්ගේ මත්පැන්ගත් අය සිය අන්ධ මත්වීම ප්රකාශ කරන්නේ දේවල් උඩුයටිකුරු කරමින්ය; එම ක්රියාව “කුම්භකරුගේ මැටි” ලෙස සැලකිය යුතුය.
“දෛනිකය” ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාගැනීම, “දෛනිකය” පිළිබඳ සත්යය උඩුයටිකුරු කරයි; මක්නිසාද “දෛනිකය” යනු සාතනික සංකේතයකි. “දෛනිකය” අනාචාරවාදය ලෙස මිලර් විසින් හඳුනාගැනීම හබක්කුක්ගේ පුවරුවල සෘජුවම නිරූපණය කර ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ හිඳින “පාපයේ මිනිසා” ප්රකාශයට පත් වීමට, “ඉවත් කරනු ලැබුවේ” අනාචාරවාදය බව තේරුම්ගැනීමට ඔහුට ඉඩ දුන් තෙසලෝනිකවරුන්ට ලියන ලද පත්රිකාවේ අදාළ ඡේදය මිලර් විසින් සොයාගැනීම, 2 තෙසලෝනික 2 වන පරිච්ඡේදයේ පිහිටා ඇති ප්රධාන සත්යය වේ.
“මම තවදුරටත් කියවමින් ගියෙමි; එය [daily] දානියෙල් පොත හැර වෙනත් කිසිඳු ස්ථානයක හමු නොවූ බව දුටුවෙමි. එවිට මම [ශබ්ද-සූචියක උපකාරයෙන්] ඒ සමඟ සම්බන්ධව තිබූ වචන ගත්තෙමි: ‘ඉවත් කරනු ඇත;’ ඔහු daily ඉවත් කරනු ඇත; ‘daily ඉවත් කරනු ලබන කාලයේ සිට,’ යනාදිය. මම තවදුරටත් කියවමින් ගියෙමි, එම පාඨය පිළිබඳව කිසිදු ආලෝකයක් නොලැබේ යැයි සිතුවෙමි; අවසානයේ මම 2 තෙසලෝනික 2:7, 8 වෙත පැමිණියෙමි. ‘මක්නිසාද අධර්මයේ රහස දැනටමත් ක්රියා කරමින් සිටියි; එහෙත් දැන් වළක්වන්නා වළක්වමින් සිටින්නේ ඔහු මාර්ගයෙන් ඉවත් කරනු ලබන තුරුය; එවිට ඒ දුෂ්ටයා ප්රකාශ කරනු ලබන්නේය,’ යනාදිය. මම ඒ පාඨයට පැමිණි විට, ඔහෝ, සත්යය කොතරම් පැහැදිලිව හා මහිමාන්විතව පෙනී සිටියේද! එය එතැනයි! එයයි daily! එසේනම් දැන්, ‘දැන් වළක්වන්නා,’ හෝ බාධා කරන්නා යනුවෙන් පාවුල් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? ‘පාපයේ මනුෂ්යයා’ සහ ‘දුෂ්ටයා’ යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ පෝපවාදයයි. එසේනම්, පෝපවාදය ප්රකාශ වීම වළක්වන්නේ කුමක්ද? එය නම් අනිවාර්යයෙන්ම බහුදේවවාදයයි; එසේනම්, ‘daily’ යන්නෙන් අදහස් වන්නේ බහුදේවවාදය බවය.’—විලියම් මිලර්, Second Advent Manual, පිටුව 66.” Advent Review and Sabbath Herald, 1853 ජනවාරි 6.
තෙසලෝනිකවරුන්හි “දිනපතා” යන පදයේ අර්ථය, මිලර් විසින් අනාවරණය කළ පරිදි, එම ඡේදයේ ප්රධාන සත්යය වේ. පාවුල් සත්යයට ප්රේම නොකරන අය හඳුනා දක්වන විට, එබැවින් ඔවුන් බලවත් මෝහයකට භාරදෙනු ලැබෙන බව පවසන විට, ඔහු සැබවින්ම සාමාන්ය අර්ථයෙන් සත්යයට ඇති ද්වේෂය හඳුනා දක්වයි; නමුත් එම ඡේදයේ සෘජුවම සඳහන් කරන සත්යය නම්, “දිනපතා” යනු භූතවාදී රෝමය නියෝජනය කරන බවය.
ශරීරයේ පහන නම් ඇසය. එබැවින් නුඹේ ඇස එකම වූයේ නම්, නුඹේ මුළු ශරීරය ආලෝකයෙන් පූර්ණ වන්නේය. එහෙත් නුඹේ ඇස දුෂ්ට වූයේ නම්, නුඹේ මුළු ශරීරය අන්ධකාරයෙන් පූර්ණ වන්නේය. එබැවින් නුඹ තුළ ඇති ආලෝකය අන්ධකාරය නම්, එම අන්ධකාරය කොපමණ මහත්ද! කිසි මනුෂ්යයෙකුට ස්වාමිවරුන් දෙදෙනෙකුට සේවය කළ නොහැක; මක්නිසාද ඔහු එක්කෙනෙකුට වෛර කර අනෙකෙකුට ප්රේම කරනු ඇත; නැතහොත් එක්කෙනෙකුට ඇලී සිට අනෙකෙකු හෙළා දකිනු ඇත. නුඹලාට දෙවියන්වහන්සේටද මමෝනයටද සේවය කළ නොහැක. මතෙව් 6:22–24.
සත්යය පිළිබඳ ප්රේමයක් පමණක් හෝ සත්යය පිළිබඳ ද්වේෂයක් පමණක් ඇත. මැද පිහිටි කිසිවක් නැත. මත්තෙව් විසිපහෙහි මෝඩ කන්යාවන් මත පැමිණෙන බලවත් මෝහය පදනම් වී ඇත්තේ අවසාන පරීක්ෂණය නියෝජනය කරන මිලර්ගේ මැණික්වල ආලෝකය ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කළ බැවිනි. පුරාණ ඉශ්රායෙල්ගේ අවසාන පරීක්ෂාව ඔවුන්ගේ දසවැනි පරීක්ෂාව වූ අතර, අවසාන දවස්වල මිලර්ගේ මැණික් දස ගුණයකින් වැඩි දීප්තියෙන් ප්රභාමත් වේ. මිලර්ගේ මැණික් ප්රතික්ෂේප කිරීමේ සංකේතය වන්නේ “the daily” ය; එය ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ තුන්වැනි පරම්පරාවේදී එප්රායිම්ගේ මත්පැන්පානවරුන් විසින් උඩු යටිකුරු කරනු ලැබීය. “The daily” යනු පෞරාණික අන්යාගමිකත්වයේ සාතානික සංකේතයකි. එම මත්පැන්පානවරුන් ව්යාජ මැණිකක් හඳුන්වා දුන්හ; ඔවුන් එය අපස්ථාත ප්රොටෙස්තන්ත්වාදයෙන් ගෙන ආ අතර, එය “the daily” ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුන්වයි.
මිලර්ගේ තම මැණික් පිළිබඳ අවබෝධය ඔහු උත්ථාපිත කරනු ලැබූ ඉතිහාසික පසුබිම විසින් සීමා කරන ලදී. දෙවන පැමිණීම ඊළඟ අනාවැකිමය සිද්ධිය බවට නිශ්චිතවම විශ්වාස කළ බැවින්, 1798දී පාප් පදවියේ ලැබූ මාරාන්තික තුවාලය, දානියෙල් 2හි සිව්වන හා අවසාන භූමික රාජ්යය පමණක් නියෝජනය කළ හැකි විය. “දෛනිකය” පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධයද සීමා විය; මක්නිසාද ඔහුගේ සාක්ෂිය නම්, එළිදරව් කිරීම මඟින් ඔහු නියමිත අධ්යයන ක්රමයකට මෙහෙයවනු ලැබූ බවය; එහිදී ඔහු කියා සිටියේ, තම බයිබලය, Cruden’s Concordance භාවිත කළ බවත්, සමහර පුවත්පත්ද කියවූ බවත්ය. එම ආකාරයෙන් අධ්යයනය කිරීමට ඔහු ගත් තීරණය සරළවම ඔහුගේ මනසට පැමිණ තිබුණි.
“මා දේවවාදියෙකු වූ අවුරුදු දොළහ තුළ, මට සොයාගත හැකි සියලු ඉතිහාසයන් මම කියෙවුවෙමි; නමුත් දැන් මම බයිබලයට ප්රේම කළෙමි; එය යේසුස් ගැන උගන්වා දුන්නේය! එහෙත් තවමත් බයිබලයේ මට අඳුරු වූ කොටස් බොහෝ තිබුණි. 1818 හෝ 1819 දී, මා බැලීමට ගිය, මා දේවවාදියෙකු වූ කාලයේ මා කථා කළ දේ දැනගෙන හා අසා සිටි මිතුරෙකු සමඟ සංවාද කරමින් සිටියදී, ඔහු තරමක් අර්ථභාරී ආකාරයෙන්, ‘මෙම පාඨය ගැනත්, එම පාඨය ගැනත් ඔබ කුමක් සිතන්නේද?’ යයි විමසීය; දේවවාදියෙකු වූ කල මා විරුද්ධ වූ පැරණි පාඨයන් වෙත යොමු කරමින්. ඔහු කුමක් කරන්නේදැයි මට අවබෝධ වූ අතර, මම පිළිතුරු දුන්නෙමි—ඔබ මට කාලය දෙන්නේ නම්, ඒවායේ අර්ථය මම ඔබට කියන්නෙමි. ‘ඔබට කොපමණ කාලයක් අවශ්යද?’ ‘මම දන්නේ නැහැ; එහෙත් මම ඔබට කියන්නෙමි,’ යයි මම පිළිතුරු දුන්නෙමි; මක්නිසාද තේරුම්ගත නොහැකි එළිදරව්වක් දෙවියන් වහන්සේ විසින් දී තිබේ යැයි මට විශ්වාස කළ නොහැකි වූ බැවිනි. එවිට ශුද්ධාත්මයාණන් අදහස් කළේ කුමක්දැයි මට සොයාගත හැකි යයි විශ්වාස කරමින්, මම මගේ බයිබලය අධ්යයනය කිරීමට අධිෂ්ඨාන කළෙමි. නමුත් මම මෙම අධිෂ්ඨානය ගත් වහාම මේ සිතුවිල්ල මා වෙත පැමිණියේය—‘ඔබට තේරුම්ගත නොහැකි ඡේදයක් හමු වුවහොත්, ඔබ කුමක් කරනු ඇත්ද?’ එවිට බයිබලය අධ්යයනය කිරීමේ මේ ක්රමය මාගේ සිතට පැමිණියේය:—එවැනි ඡේදවල වචන මම ගන්නෙමි, ඒවා බයිබලය පුරා අනুসරණය කරමින්, මේ ආකාරයෙන් ඒවායේ අර්ථය සොයා ගන්නෙමි. මා අතේ ක්රූඩන්ගේ සංගතිකාව (Cruden’s Concordance) තිබුණි; එය ලෝකයේ හොඳම එක යයි මම සිතමි. එබැවින් මම එයත් මගේ බයිබලයත් ගෙන මගේ ලියන මේසය අසල හිඳගත්තෙමි; පුවත්පත්වලින් ස්වල්පයක් හැර වෙන කිසිවක් නොකියවා, මක්නිසාද මගේ බයිබලයේ අර්ථය කුමක්දැයි දැනගැනීමට මම අධිෂ්ඨාන කර සිටියෙමි. ඇපොලොස් හේල්, The Second Advent Manual, 65.”
මිලර්ගේ මැණික් ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය මඟින් පමණක් හඳුනාගනු ලැබූයේ නොව, දෙවියන්වහන්සේගෙන් සෘජු එළිදරව් කිරීම මඟිනුත් හඳුනාගනු ලැබීය.
“දෙවියන්වහන්සේ බයිබලය විශ්වාස නොකළ ගොවියෙකුගේ හෘදය මත ක්රියා කිරීමට තම දූතයා යැවූසේක, අනාවැකි සොයා බැලීමට ඔහු නායකත්වය දෙන පිණිස. දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයෝ එම තෝරාගත් පුද්ගලයා වෙත නැවත නැවත පැමිණ, ඔහුගේ සිත මඟපෙන්වීමටත්, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට සදා අඳුරු වී තිබූ අනාවැකි ඔහුගේ අවබෝධයට විවෘත කිරීමටත් කටයුතු කළෝය. සත්යයේ දාමයේ ආරම්භය ඔහුට දෙන ලදී; එවිට ඔහු සබැඳියෙන් සබැඳිය සොයා බැලීමට මෙහෙයවනු ලැබීය, අවසානයේ දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය දෙස විස්මයෙන් හා ප්රශංසාවෙන් ඔහු බැලූ තෙක්. එහි ඔහු සම්පූර්ණ සත්යදාමයක් දුටුවේය. තමා ප්රේරණය නොලත් එකක් ලෙස සැලකූ එම වචනය දැන් එහි අලංකාරයත් මහිමයත් සමඟ ඔහුගේ දර්ශනය ඉදිරියේ විවෘත විය. ශුද්ධ ලියවිල්ලේ එක් කොටසක් තවත් කොටසක් පැහැදිලි කරන බව ඔහු දුටුවේය; එක් ඡේදයක් ඔහුගේ අවබෝධයට වසා තිබූ විට, එය පැහැදිලි කළ දේ වචනයේ වෙනත් කොටසකින් ඔහු සොයාගත්තේය. ඔහු දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වචනය ප්රීතියෙන්ද, අති ගැඹුරු ගෞරවයෙන් හා භක්තියෙන්ද සැලකුවේය.” Early Writings, 230.
සොයුරිය වයිට් “දෙවියන්වහන්සේ තම දූතයා” මිලර් වෙත යැවූ බව ප්රකාශ කරන විට, එයින් මිලර් වෙත යවන ලද්දේ ගබ්රියෙල් බව හඳුනා දක්වයි; මන්ද “තම දූතයා” යනු ගබ්රියෙල්ට නියම කරන ලද පදයකි.
“දේවදූතයාගේ, ‘මම දෙවියන්වහන්සේගේ සන්නිධියේ සිටින ගබ්රියෙල් වෙමි,’ යන වචන මඟින් ඔහු ස්වර්ගීය සභාමණ්ඩපයන්හි උසස් ගෞරවයක ස්ථානයක් දරන බව පෙන්වයි. ඔහු දානියෙල් වෙත පණිවිඩයක් රැගෙන පැමිණි කල, ‘මේ කාරණාවලදී මා සමඟ සිටින්නේ ඔබගේ අධිපතියා වන මිකායෙල් [ක්රිස්තුස්] හැර කිසිවෙක් නොවේ’යි ඔහු පැවසීය.” දානියෙල් 10:21. “ගැළවුම්කරු වහන්සේ එළිදරව්වෙහි ගබ්රියෙල් පිළිබඳ කථා කරමින්, ‘උන්වහන්සේ එය තම දේවදූතයා මඟින් තම සේවක යොහන්ට යවා දන්වා සිටිසේක’ යයි පවසන සේක.” එළිදරව් 1:1. The Desire of Ages, 99.
ගබ්රියෙල් සහ අනෙකුත් දූතයෝ මිලර්ගේ “මනස මෙහෙයවමින්,” දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට නිතරම අඳුරු වී තිබූ “භවිෂ්යවක්තීන් ඔහුගේ අවබෝධයට” විවෘත කළහ. ඔහුගේ පණිවුඩය ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය මඟින් පමණක් වර්ධනය වූ දෙයක් නොව, දේවීය ප්රකාශනය මඟිනුත් ලැබූ එකක් විය. බයිබලය අධ්යයනය කිරීමට ඔහු භාවිත කළ ම ක්රමය ද ඔහුගේ මනසට පැමිණියේ එලෙසම ය. දෙවියන්වහන්සේ සත්යය අපගේ මනසට ගෙන එන විට, එය බයිබලය නිවැරදිව වෙන් කොට විග්රහ කිරීමේ ක්රියාවලිය මඟින් සත්යයට පැමිණීමෙන් වෙනස් වූ දේවීය ප්රකාශනයකි. මිලර් දෙකම කළේය; එහෙත් “the daily” යන විෂයය ඔහුට අවබෝධ වූ ආකාරයේ එක් කොටසක් දේවීය ප්රකාශනය විය.
දානියෙල් අටවන अध्यायයේ නවවන සිට දොළොස්වන පද දක්වා ඇති ලිංග-අස්ථිරත්වය මිලර් විසින් හඳුනාගෙන නොසිටින්නට ඇත; මන්ද ඔහු සතුව තිබුණේ බයිබලයත්, බයිබලීය භාෂාවන් සම්බන්ධයෙන් කිසිදු තොරතුරක් නොමැති සංග්රහ-ශබ්දකෝෂයක් පමණි. “ඉවත් කරනු ලැබීම” ලෙස දෙකම පරිවර්තනය කරනු ලබන ‘sur’ සහ ‘rum’ අතර ඇති භේදයද ඔහු දැක නොසිටින්නට ඇත. “ශුද්ධස්ථානය” ලෙස දෙකම පරිවර්තනය කරනු ලබන ‘miqdash’ සහ ‘qodesh’ අතර ඇති භේදයද ඔහු දැක නොසිටින්නට ඇත.
බයිබලයේ එකසිය හතර වරක් දක්නට ලැබෙන ‘tamid’ යන වචනයේ සත්යය ඔහු දැක නොතිබෙනු ඇත. ඔහුට දැක නොතිබූ සත්යය (එයම ඔහු දුටු සත්යයද වන අතර), එනම් බයිබලයේ හෙබ්රෙව් වචනය ‘tamid’ එකසිය හතර වරක් භාවිත කරනු ලැබුවද, එය නාම පදයක් ලෙස භාවිත කරනු ලබන්නේ දානියෙල්ගේ පොත තුළ පමණක් බවය. ‘Tamid’ යනු “අඛණ්ඩ” යන අර්ථය දක්වන හෙබ්රෙව් වචනයක් වන අතර, දානියෙල්ගේ පොතෙහි එය “දෛනිකය” ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත.
දානියෙල්ගේ පොතෙහි පමණක් එම වචනය නාමපදයක් ලෙස භාවිත කර ඇත; අනෙක් අනූනව වර සියල්ලෙහි එය ක්රියා විශේෂණයක් ලෙස භාවිත කර ඇත. මේ හේතුවෙන්, බයිබලයේ අනෙකුත් සියලු ලේඛකයන් එම වචනය අනූනව වරක් ක්රියා විශේෂණයක් ලෙස භාවිත කළ අතර, දානියෙල් එය පස් වරක් නාමපදයක් ලෙස භාවිත කළ අවස්ථාවේ, කිං ජේම්ස් බයිබලයේ පරිවර්තකයන් සාක්ෂිවල බර නිසා දානියෙල්ගේ එම වචනය නාමපදයක් ලෙස භාවිතය “නිවැරදි” කිරීමට බල කෙරුණෝය. දානියෙල් “නිවැරදි” කිරීමට ඔවුහු එම වචනයට “පූජාව” යන වචනය එකතු කළහ; එමඟින් නාමපදයක් ක්රියා විශේෂණයක් බවට පත් කළහ. ඉන්පසුව පරිවර්තකයන් නිවැරදි කිරීම සඳහා, එලන් වයිට් මෙසේ සටහන් කිරීමට ප්රේරණය කරනු ලැබුවාය: ඇය “ ‘Daily’ සම්බන්ධයෙන් දුටුවේ, ‘sacrifice’ යන වචනය මනුෂ්ය ප්රඥාවෙන් එකතු කරන ලද්දක් වන අතර, එය පාඨයට අයත් නොවන බවත්; විනිශ්චය වේලාවේ හඬ ප්රකාශ කළ අයට ස්වාමීන් වහන්සේ එහි නිවැරදි දෘෂ්ටිය දුන් බවත්” ය.
මිලර්, ඔහුගේම සාක්ෂිය අනුව, “දෛනිකය” යන්න අවබෝධ කරගැනීමට සොයමින් සිටියේය; අවසානයේ ඔහු එය 2 තෙසලෝනිකයෙහි දී කළේය. එහෙත්, ඔහුගේම සාක්ෂිය අනුවම, යම් වචනයක් අවබෝධ කරගැනීමට සොයන විට, එම වචනය භාවිත වූ සෑම ස්ථානයක්ම ඔහු සැලකිල්ලට ගත්තේය; එම වචනය බයිබලය තුළ තවත් අනූනව වරක් භාවිත වී ඇත. එසේ වුවද, “දෛනිකය” පිළිබඳ ඔහුගේ සාක්ෂිය නම්, “මම තවදුරටත් කියවමින් ගියෙමි; දානියෙල් පොත හැර එය [දෛනිකය] සොයාගත් වෙනත් කිසිදු අවස්ථාවක් මට හමු නොවීය” යනුවෙන් ඔහු ප්රකාශ කළ විට, එය දානියෙල් පොත තුළ පමණක් බව ඔහු සොයාගත් බවය. මිලර් රත්නයන් වෙත මෙහෙයවනු ලැබුවේ ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය පමණක් නොව, දේවදූතයන්ගේ සේවය මඟින් ඔහුට දෙන ලද දේවීය ප්රකාශනය මඟිනුත්ය.
එබැවින් “දෛනිකය” පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධය නිවැරදි වූ නමුත් සීමිතව තිබිණ. දානියෙල් පොතෙහි “දෛනිකය” යන්න යොමු කරන ලද වාර පහෙන්, “දෛනිකය” “ඉවත් කරනු ලැබේ” යනුවෙන් සඳහන් වන වාර තුනෙන් එකක් අනෙක් වාර දෙකකට වඩා වෙනස් අර්ථයක් නියෝජනය කරන බව ඔහුට හඳුනාගත නොහැකි විය. එක් වරක් “දෛනිකය” යන්න හෙබ්රෙව් වචනය වන ‘rum’ සමඟ භාවිත කර ඇති අතර, අනෙක් වාර දෙකෙහි එය හෙබ්රෙව් වචනය වන ‘sur’ සමඟ භාවිත කර ඇත. එම වචන දෙකම “ඉවත් කර ගැනීම” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලැබුවද, දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයේ ‘rum’ යන්නෙහි අර්ථය උසස් කර තබා මහත්කමට පත් කිරීම වන අතර, එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තිස් එක්වන පදයෙහිත්, දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයෙහිත් ‘sur’ යන වචනයෙහි අර්ථය ඉවත් කිරීම වේ.
බැබිලෝනීය ආහාරයෙන් කමින් බොමින් සිටින දේවශාස්ත්රවේදීහු, යම් දෙයක් ඉවත් කළද, හෝ යම් දෙයක් උස් කළද, ඒ දෙකම ඉවත් කිරීමක ස්වභාවයක් නියෝජනය කරන බැවින්, එම වචන දෙකම එකම අර්ථය අයිතිව තිබෙන ලෙස තේරුම් ගත යුතු යැයි තර්ක කරති. ඔවුහු තර්ක කරන්නේ “the daily” යන වාක්යය තුන් වරක්ම “taken away” යනුවෙන් සඳහන් වන සෑම අවස්ථාවකදීම එය සදාකාලිකවම ඉවත් කිරීම යන්නම අදහස් කරන බවය; එසේ කිරීමෙන්, දානියෙල් තම වචන තේරීමේදී නොසැලකිලිමත් වූ බව ඔවුහු හඳුනාගනිති. ඔවුහු එය විවෘතව නොකියති, නමුත් අනුමානයෙන් ඔවුහු උගන්වන්නේ, දේවශාස්ත්රවේදීන්ගේ මතය අනුව “the daily” “taken away” වූ සෑම වරකදීම ඔහු එකම දෙය අදහස් කළ බැවින්, දානියෙල් එම අවස්ථා තුනම ‘sur’ යන වචනය භාවිත කළ යුතුව තිබුණ බවය.
අටවන අධ්යායේ එකොළොස්වන පදයෙන් දහහතරවන පදය දක්වා, “ශුද්ධස්ථානය” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලබන ‘miqdash’ සහ ‘qodesh’ යන වචන දෙකටද ඔවුහු එම දෙයම කරති. එම පද හතර තුළ “ශුද්ධස්ථානය” යන සෑම සඳහනකදීම, ඒ සියල්ල දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථානය නිරූපණය කරන බව ඔවුහු තරයේ අවධාරණය කරති. එම නිගමනය අනුව නැවතත්, දානියෙල් එම සඳහන් තුනම සඳහා සරලව ‘qodesh’ යන වචනය පමණක් භාවිත කළ යුතුව තිබූ අතර, එකොළොස්වන පදයේ ‘miqdash’ භාවිත නොකළ යුතුව තිබුණි. මිලර් එම වචන අතර තිබූ වෙනස හඳුනා නොගන්නා ලද්දේය, නමුත් නූතන දේවවේදීහු එය හඳුනාගනිති; එසේ කරද්දී, කිසිදු වෙනසක් පිළිගත නොයුතු බව ඔවුහු තරයේ අවධාරණය කරති. එහෙත්, එම වචන අතර වෙනස්කම් හඳුනා නොගත් මිලර්, නූතන දේවවේදීන්ගේ අදහසට සම්පූර්ණයෙන්ම විරුද්ධ වූ අවබෝධයකට පැමිණියේය.
යථාර්ථය නම්, දානියෙල් ඉතා සාවධාන ලේඛකයෙකු වූ අතර, ඔහු හෙබ්රෙව් භාෂාව දැන සිටියේය; එසේම බබිලෝනියේ අනෙකුත් සියලු ප්රඥාවන්තයන්ට වඩා දස ගුණයක් බුද්ධිමත් යැයි විනිශ්චය කරනු ලැබීය. හෙබ්රෙව් භාෂාවේ නිසි භාවිතයත්, එය එම විශේෂ ඉතිහාස සන්දර්භය තුළ නිවැරදි ලෙස ප්රකාශ කළ යුතු ආකාරයත් යමෙකු දැන සිටියේ නම්, ඒ දානියෙල්ය. දානියෙල් වෙනස් වචන භාවිත කළේ නම්, එය ඔවුන් විසින් වෙනස් අර්ථ ප්රකාශ කිරීමට අදහස් කරනු ලැබූ නිසාය; එම වෙනස්කම් ඔහු සචේතන ලෙස නිරූපණය කිරීමට උත්සාහ කළේය. “ශුද්ධස්ථානය” ලෙස හෝ “ඉවත් කරනු” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලබන වචන පිළිබඳ දානියෙල්ගේ විශේෂ භාවිතය පිළිගනු ලැබූ විට, ඒවා “දෛනිකය” පිළිබඳ මිලර්ගේ අවබෝධය ස්ථිර කරයි; සත්යයට වෛර කරන අය ප්රබල මෝහයක් ලැබීමට නියමිත බව පාවුල් හඳුනා දක්වන එම පදයේම, එම අවබෝධය මිලර් විසින් හඳුනාගනු ලැබීය.
සත්යයට ද්වේෂ කරන අතර බලවත් මෝහයක් උපදවන බොරුව විශ්වාස කරන අය, එප්රායිම්ගේ මත්පැන් පානය කළවුන් ලෙසද නිරූපණය කරනු ලැබෙති; ඔවුන් වර්ග දෙකක් ලෙස දක්වනු ලැබෙති. එක් වර්ගයක් උගත් නායකත්වය වන අතර, අනෙක් වර්ගය උගත් අය තමන්ට උගන්වන දේ පමණක් අසන අඋගත් ජනතාව වෙති. ඔවුන් බොරු යට සැඟවී සිටින අය වන අතර, මරණය සමඟ ගිවිසුමක් කරන අය වෙති. ඔවුන් මතෙව් විසිපහේ මෝඩ කන්යාවෝ වන අතර, හබක්කුක් දෙකෙහි තම ප්රාණය උඩඟු කරගත් අයද වෙති. ඔවුන් මිලර්ගේ සිහිනයේ මූලික සත්යයන් ප්රතික්ෂේප කරන අය වෙති; එම සත්යයන් අගභාගයේ දස ගුණයක් වැඩි දීප්තියෙන් බැබළෙයි (මෙය නවීන ඉශ්රායෙලයට අදාළ දසවන සහ අවසාන පරීක්ෂාව නිරූපණය කරයි), එය පුරාණ ඉශ්රායෙලයට අදාළ දසවන සහ අවසාන පරීක්ෂාව මඟින් පූර්වදර්ශනය කරනු ලැබූ පරිදි ය.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යමු.
එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ මෝසෙස්ට කීසේක: මේ ජනතාව මට කොපමණ කාලයක් උද්දීපනය කරන්නේද? මම ඔවුන් අතර ප්රදර්ශනය කළ සියලු ලකුණු තිබියදීත්, ඔවුන් මාව විශ්වාස කිරීමට තවත් කොපමණ කාලයක් ගතවන්නේද? මම වසංගතයකින් ඔවුන්ට පහර දෙන්නෙමි, ඔවුන් උරුමයෙන් ඉවත් කරන්නෙමි, සහ ඔබෙන් ඔවුන්ට වඩා මහත්ද බලවත්ද ජාතියක් ඇති කරන්නෙමි. එවිට මෝසෙස් ස්වාමීන්වහන්සේට කීවේය: එවිට මිසරයන් ඒ ගැන අසනු ඇත; (මක්නිසාද, ඔබ වහන්සේ ඔබගේ බලයෙන් මේ ජනතාව ඔවුන් අතරින් ගෙන ආ සේක.) එසේම ඔවුන් මේ දේශයේ වාසීන්ටද ඒ බව කියනු ඇත. මක්නිසාද, ඔබ වහන්සේ මේ ජනතාව අතර සිටින සේකැයිත්, ස්වාමීන්වහන්සේ වන ඔබ වහන්සේ මුහුණට මුහුණ දැකිය හැකි සේකැයිත්, ඔබගේ වලාකුළ ඔවුන් මත රැඳී සිටින බවත්, දවල් කාලයේ වලාකුළු ස්තම්භයකින්ද රාත්රියේ ගිනි ස්තම්භයකින්ද ඔබ වහන්සේ ඔවුන් ඉදිරියෙන් යන බවත්, ඔවුන් අසා ඇත. දැන් ඔබ වහන්සේ මේ සියලු ජනතාව එක් මනුෂ්යයෙකු මෙන් මරා දැමුවහොත්, එවිට ඔබ ගැන කීර්තිය අසා ඇති ජාතීන් මෙසේ කියනු ඇත: ස්වාමීන්වහන්සේ ඔවුන්ට දිවුරුම් දුන් දේශයට මේ ජනතාව ගෙන යෑමට සමත් නොවූ බැවින්, ඔහු ඔවුන් වනාන්තරයේ මරා දැමීය.
දැන් ඉතින්, ඔබ වහන්සේ කථා කළ පරිදි, මාගේ ස්වාමීන්වහන්සේගේ බලය මහත් වේවා යැයි මම ඔබෙන් අයැද සිටිමි; එසේ කියමිනි: ස්වාමීන්වහන්සේ දිගු ඉවසීමෙන් යුක්තය, මහත් කරුණාවෙන් පූර්ණය, අපරාධයත් වරදත් කමා කරන සේක; එහෙත් දෝෂකරු නිදහස් නොකරන සේක; පියවරුන්ගේ අපරාධය දරුවන් පිට, තුන්වන සහ සිව්වන පරම්පරාව දක්වා පැමිණවෙන සේක. ඔබගේ කරුණාවේ මහත්කම අනුව, මම ඔබෙන් අයැද සිටිමි, මේ ජනතාවගේ අපරාධය කමා කළ මැනව; ඔබ වහන්සේ මිසරයෙන් මෙතෙක් මේ ජනතාව කමා කළාක් මෙන්ය. එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ කථා කළ සේක: ඔබගේ වචනය අනුව මම කමා කළෙමි. එහෙත් සැබැවින් මම ජීවත් වන තාක්, මුළු පොළොවම ස්වාමීන්වහන්සේගේ මහිමයෙන් පිරී යනු ඇත. මාගේ මහිමයත්, මම මිසරයේද වනයේද කළ මාගේ අරුමපුදුම කාර්යයන්ද දැක, දැන් මේ දස වරක් මාව පරීක්ෂා කර, මාගේ හඬට කීකරු නොවූ ඒ සියලු මනුෂ්යයෝ— නියතයෙන්ම මම ඔවුන්ගේ පියවරුන්ට දිවුරා දුන් දේශය ඔවුහු නොදකින්නෝය; මාව කෝපයට පත් කළ ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකුත් එය නොදකින්නෝය. එහෙත් මාගේ සේවක කාලෙබ්, ඔහු තුළ වෙනත් ආත්මයක් තිබූ බැවින්, ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම මාව අනුව ගිය බැවින්, ඔහු ගිය ඒ දේශයට ඔහුව මම ගෙන එන්නෙමි; ඔහුගේ වංශය එය හිමි කරගන්නෝය. ගණන් කථාව 14:11–24.