දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන අධ්යායයේ දහසයවන පදයේ සිට දහනවවන පදය දක්වා, එක්සත් ජනපදයේ ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියෙන් ආරම්භ වී, මිකායෙල් නැඟී සිටින තෙක්ද මනුෂ්යයන් සඳහා වූ කරුණාවේ කාලය අවසන් වන තෙක්ද පවතින ඉතිහාසය නිරූපණය කරයි. එබැවින්, එය එම අධ්යායයේම හතළිස්එකවන පදයෙන් හතළිස්පස්වන පදය දක්වා වූ ඉතිහාසයද නිරූපණය කරයි.
නමුත් ඔහුට විරුද්ධව පැමිණෙන තැනැත්තා තමන් කැමති පරිදි ක්රියාකරන්නේය; කිසිවෙකුද ඔහු ඉදිරියෙහි ස්ථිරව සිටීමට නොහැකි වන්නේය. ඔහු මහිමාන්විත දේශයෙහි සිටින්නේය; එය ඔහුගේ අතින් විනාශයට පත්වන්නේය. ඔහු තම මුළු රාජ්යයේ බලය සමඟ ඇතුල්වීමට තම මුහුණ යොමුකරන්නේය; සෘජු අයද ඔහු සමඟ සිටින්නෝය; මෙසේ ඔහු කරන්නේය. ඔහු ඔහුට ස්ත්රීන්ගේ දියණිය දී ඇය දූෂණය කරන්නේය; නමුත් ඇය ඔහුගේ පැත්තෙහි ස්ථිරව නොසිටින්නේය, ඔහුට අයත් නොවන්නේය. ඉන්පසු ඔහු තම මුහුණ දූපත් වෙත යොමුකර බොහෝ දේ අල්ලාගන්නේය. එහෙත් ප්රධානියෙක් තමන් වෙනුවෙන් ඔහු විසින් කළ නින්දාව නවත්වන්නේය; ඔහුගේම නින්දාව නොමැතිව ඒ නින්දාව ඔහුම පිටට හැරවන්නේය. එවිට ඔහු තම දේශයේ බලකොටු වෙත තම මුහුණ යොමුකරන්නේය; නමුත් ඔහු අඩි පැකිලී වැටෙන්නේය, ඔහු සොයාගත නොහැකි වන්නේය. දානියෙල් 11:16–19.
සහෝදරි වයිට් දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ අවසාන සම්පූර්ණ වීම පිළිබඳව සඳහන් කළ විට, “මෙම අනාවැකියෙහි සම්පූර්ණ වී ඇති ඉතිහාසයෙන් බොහෝ කොටසක් නැවත සිදුවනු ඇත” යයි ඇය ප්රකාශ කළාය. හතළිස් එකේ සිට හතළිස් පහ දක්වා වූ වගන්ති, මෙම වගන්තිවල අනාවැකිමය ඉතිහාසය නැවත කියා දක්වයි. පූජක රෝමය පළමුව භූගෝලීය ප්රදේශ තුනක් ජයගෙන එවිට ලෝකය පාලනයට ගත් විට, එම වගන්ති සම්පූර්ණ විය.
“උතුරේ රජු වූ අන්ටියොකස්ට විරුද්ධව මිසරයට ස්ථිරව සිටිය නොහැකි වූ නමුත්, දැන් තමන්ට විරුද්ධව පැමිණි රෝමවරුන් ඉදිරියේ අන්ටියොකස්ටද ස්ථිරව සිටිය නොහැකි විය. මේ උදයමාන බලයට තවදුරටත් ප්රතිරෝධය දක්වීමට කිසි රාජ්යයකට හැකි නොවීය. ක්රි.පූ. 65දී පොම්පේ අන්ටියොකස් ආසියාටිකස්ගෙන් ඔහුගේ අයිතිවාසිකම් අහිමි කරමින්, සිරියාව රෝම පළාතක් බවට පත් කළ විට, සිරියාව ජයගෙන රෝම අධිරාජ්යයට එකතු කරන ලදී.
“එම එකම බලය ශුද්ධ භූමියේද සිටගෙන, එය ගිලදමන්නටද නියමිතව තිබුණේය. ක්රි.පූ. 162 දී රෝමය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වූ යුදෙව්වන් සමඟ සන්ධානගත විය; එම දිනයෙන්ම එය අනාවැකිමය කාලසටහනෙහි ප්රමුඛ ස්ථානයක් දරයි. එසේ වුවද, ක්රි.පූ. 63 දක්වා එය සැබෑ ජයග්රහණය මඟින් යූදයාව පිළිබඳ අධිකාරිත්වය අත්පත් කර නොගත්තේය; එවිට එය පහත දැක්වෙන ආකාරයෙන් සිදු විය.”
පොන්තුස්හි රජු වූ මිත්රිදාතෙස්ට එරෙහිව කළ තම යුද්ධ සංචාරයෙන් පොම්පේ ආපසු පැමිණි කල, යුදයාවේ කිරුළ සඳහා තරඟකරුවන් දෙදෙනෙක් වන හර්කානස් සහ අරිස්තොබුලස් එකිනෙකාට විරුද්ධව සටන් කරමින් සිටියහ. ඔවුන්ගේ නඩුව පොම්පේ ඉදිරියට පැමිණියේය. අරිස්තොබුලස්ගේ අයිතිවාසිකම් අසාධාරණ බව පොම්පේ ඉක්මනින්ම අවබෝධ කරගත්තේය; එහෙත් තමා දිගු කලක් ආශා කළ අරාබියාවට කරන සංචාරයෙන් පසු මේ කාරණය පිළිබඳ තීරණය කල් තැබීමට ඔහු කැමති වූයේය. එවිට තමා නැවත පැමිණ, යුක්තිසහගත හා සුදුසු ලෙස පෙනෙන පරිදි ඔවුන්ගේ කටයුතු විසඳා දෙන බව ඔහු පොරොන්දු විය. පොම්පේගේ සැබෑ අදහස් ගැඹුරින් අවබෝධ කරගත් අරිස්තොබුලස් ඉක්මනින් යුදයාවට ආපසු ගොස්, තම ජනතාව සන්නද්ධ කොට, බලවත් ප්රතිරෝධයකට සූදානම් විය. වෙනත් කෙනෙකුට තීන්දු කර දෙනු ඇතැයි තමා පෙරදැක සිටි ඒ කිරුළ, කවර අවදානමක් මතු වූවත්, තම අතේ තබාගැනීමට ඔහු අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටියේය. පොම්පේ පලාගිය ඔහුගේ පසුපසින් අතිශයින් සමීපව අනුව ගියේය. ඔහු යෙරුසලමට ළඟා වන විට, තම ක්රියාමාර්ගය පිළිබඳ පසුතැවිල්ලට පත් වීමට පටන්ගත් අරිස්තොබුලස්, ඔහු හමුවීමට පිටතට පැමිණ, සම්පූර්ණ යටත්වීමක්ද විශාල මුදල් ප්රමාණයන්ද පොරොන්දු වී කාරණා සමාදානය කරගැනීමට උත්සාහ කළේය. පොම්පේ මෙම යෝජනාව පිළිගෙන, මුදල් භාරගැනීම සඳහා සෙබළුන් කණ්ඩායමක ප්රධානියා ලෙස ගැබිනියස් යැවීය. එහෙත් ඒ ලෙෆ්ටිනන්ට්-ජෙනරාල් යෙරුසලමට පැමිණි කල, නගරයේ දොරටු ඔහුට එරෙහිව වසා තිබෙන බව ඔහු දුටුවේය; නගරය එම එකඟතාවයට එකඟව නොසිටින බවද ඔහුට බිත්ති මතුපිට සිට දන්වා සිටියෝය.
“මේ ආකාරයෙන් දණ්ඩනයකින් තොරව රැවටීමට ලක් නොවනු පිණිස, පොම්පේ තම සමඟ රඳවාගෙන සිටි අරිස්තොබුලස් යකඩ බැඳ තබා, තම මුළු සෙන්දුව සමඟ වහාම යෙරුසලමට විරුද්ධව ගමන් කළේය. අරිස්තොබුලස්ගේ අනුගාමිකයෝ එම ස්ථානය ආරක්ෂා කිරීමට සූදානම්ව සිටියහ; හයිර්කානස්ගේ පාර්ශ්විකයෝ දොරටු විවෘත කිරීමට කැමති වූහ. පසුගිය පක්ෂය බහුතරයව, ජය ගනිමින්, පොම්පේට නගරයට නිදහසේ ප්රවේශ වීමට අවකාශ ලැබුණේය. එවිට අරිස්තොබුලස්ගේ අනුගාමිකයෝ මාලිගාවේ කන්දට පසු බැස ගියහ; එම ස්ථානය ආරක්ෂා කිරීමට ඔවුන් තරම්ම අධිෂ්ඨානශීලීව සිටියේ පොම්පේ එය යටත් කරගැනීමට සිටියාක් මෙන්ය. මාස තුනක අවසානයේදී ප්රහාරයක් එල්ල කිරීමට ප්රමාණවත් වන පරිදි බිත්තියේ විවරයක් ඇති කරන ලදී, සහ එම ස්ථානය කඩුවේ අගයෙන් අල්ලා ගන්නා ලදී. අනතුරුව සිදු වූ භයානක ඝාතනයෙහි මිනිසුන් දොළොස් දහසක් මරා දමනු ලැබූහ. එම වේලාවේ දේව සේවාවේ නිරතව සිටි පූජකයන්, සන්සුන් අත්වලින් සහ නොසැලෙන අරමුණින් තමන්ගේ සදාචාරිත කාර්යය පසුපස ගොස්, වටා ඇති විකාරකෝලහාලය පිළිබඳ කිසිදු අවබෝධයක් නොමැතිව සිටින්නාක් මෙන් පෙනීම—ඔවුන් වටා ඔවුන්ගේ මිත්රයෝ ඝාතනයට පත් කරනු ලැබූ නමුත්, බොහෝ වාරවල ඔවුන්ගේම රුධිරය ඔවුන්ගේ බලිවස්තුන්ගේ රුධිරය සමඟ මිශ්ර වූ නමුත්—එය දැකීම ඉතා හද කම්පා කරවන දර්ශනයක් වූ බව ඉතිහාසකරු සඳහන් කරයි.”
“යුද්ධයට අවසානයක් ගෙන ආ පසු, පොම්පේ යෙරුසලමේ ප්රාකාර බිඳදමා, යුදයාවේ අධිකාරිය යටතේ තිබූ නගර කිහිපයක් සිරියාවේ අධිකාරියට මාරු කළේය, තවද යුදෙව්වන් මත කප්පම් පැනවීය. මෙසේ, ‘මහත් මනෝහර දේශය’ සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කර නිමවන තුරු එය තම යකඩ ග්රහණයේ තබාගැනීමට නියම වූ ඒ බලයේ අතට, යෙරුසලම ජයග්රහණය මඟින් පළමු වරට පත් කරනු ලැබීය.”
“‘වර්ස් 17. ඔහු තම මුළු රාජ්යයේ බලයෙන් ඇතුල්වීමට තම මුහුණ යොමු කරනු ඇත; ඔහු සමඟ සෘජුචරිතයන් ද සිටිනු ඇත; මෙසේ ඔහු කරනු ඇත. තවද ඔහු ස්ත්රීන්ගේ දියණිය ඔහුට දෙනු ඇත, ඇයව දූෂිත කරමින්ය; එහෙත් ඇය ඔහුගේ පක්ෂයේ නොසිටිනු ඇත, නොහොත් ඔහු වෙනුවෙන් නොවනු ඇත.’”
“මෙම පදය සඳහා බිෂප් නිව්ටන් තවත් පාඨයක් සපයයි; එය අර්ථය වඩාත් පැහැදිලිව ප්රකාශ කරනු ඇතැයි පෙනේ, එනම්: ‘ඔහු බලයෙන් මුළු රාජ්යය තුළට පිවිසීමටද තම මුහුණ යොමු කරනු ඇත.’ 16වන පදය අපව රෝමවරුන් විසින් සිරියාව සහ යුදය ජයගැනීම දක්වා ගෙන ආවේය. මීට පෙර රෝමය මැසිඩෝනියාව සහ ත්රාකියාව ජයගෙන තිබුණි. ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ ‘මුළු රාජ්යය’ යනුවෙන් අදහස් කරන දේ අතරින්, රෝම බලයට යටත් කර නොගත් එකම ඉතිරිව තිබුණේ මිසරය පමණක් වූ අතර, එම බලය දැන් බලයෙන් එම රට තුළට පිවිසීමට තම මුහුණ යොමු කළේය.”
“පූර්ව ක්රිස්තු වර්ෂ 51 දී ටොලමි ඕලෙටීස් මරණයට පත්විය. ඔහු මිසරයේ කිරුළත් රාජ්යයත් තම වැඩිමහල් පුත්රයා සහ දියණිය වන ටොලමි සහ ක්ලියෝපත්රා වෙත ඉතිරි කළේය. ඔහුගේ කැමතිපත්රයේ, ඔවුන් දෙදෙනා එකිනෙකා සමඟ විවාහවී, ඒකාබද්ධව රාජ්ය කළ යුතු බව නියම කර තිබුණි; තවද ඔවුන් යෞවනයන් බැවින්, ඔවුන් රෝමවරුන්ගේ භාරකාරත්වය යටතට පත් කරන ලද්දෝය. රෝම ජනතාව එම භාරය පිළිගෙන, මිසරයේ තරුණ උරුමක්කාරයන්ගේ භාරකරු වශයෙන් පොම්පෙයිස් පත් කළහ.”
“ඒ අනතුරුව වැඩි කලක් නොගොස් පොම්පේ සහ සීසර් අතර විරෝධයක් හටගත් බැවින්, එම සෙන්නාධිපති දෙදෙනා අතර ප්රසිද්ධ ෆාර්සාලියා සටන පවත්වන ලදී. පොම්පේ පරාජය වී, මිසරයට පලා ගියේය. සීසර් වහාම ඔහු පසුපස එහි ගියේය; නමුත් ඔහු පැමිණීමට පෙර, පොම්පේ, තමාගේ අභිභාවකයා ලෙස පත් කරනු ලැබූ ටොලමි විසින් නින්දිත ලෙස ඝාතනය කරනු ලැබීය. එබැවින් සීසර්, ටොලමි සහ ක්ලියෝපත්රාගේ අභිභාවකයා වශයෙන් පොම්පේට දී තිබූ එම පත්කිරීම තමන් භාරගත්තේය. අභ්යන්තර කලහ හේතුවෙන් මිසරය අශාන්තිමත් තත්ත්වයක පැවති බව ඔහු සොයාගත්තේය; එනම් ටොලමි සහ ක්ලියෝපත්රා එකිනෙකාට විරුද්ධ වී සිටි අතර, ඇය ආණ්ඩුවේ තම කොටසින් වංචිත කරනු ලැබ සිටියාය. එසේ තිබියදීත්, තම සුළු බලකාය වන අශ්වාරෝහකයින් 800 දෙනෙකුත් පාබලයන් 3200 දෙනෙකුත් සමඟ ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවට ගොඩබැස, එම කලහය පිළිබඳ විභාග කර, එය විසඳීමට භාර ගැනීමට ඔහු පැකිළී සිටියේ නැත. කලහ දිනෙන් දින වර්ධනය වීමත් සමඟ, තම ස්ථානය පවත්වාගෙන යාමට තම සුළු බලකාය ප්රමාණවත් නොවන බව සීසර් තේරුම්ගත්තේය; තවද, එම සමයේ හමා ගිය උතුරු සුළඟ නිසා මිසරයෙන් පිටත්ව යාමට නොහැකිව, ඔහු ආසියාවට පණිවිඩ යවා, එම ප්රදේශයේ තමන් සතු සියලු හමුදා හැකි ඉක්මනින් තමන්ට උපකාරයට පැමිණෙන ලෙස ආඥා කළේය.”
අති උද්ධත භාවයෙන් ඔහු, පටොලෙමි සහ ක්ලියෝපත්රා තම සෙනා දිය කර හැර, තමන් අතර ඇති භේදයන් සම්බන්ධයෙන් විසඳුමක් සඳහා ඔහු ඉදිරියට පැමිණ, ඔහුගේ තීරණයට අනුව සිටිය යුතුයැයි නියෝග කළේය. මිසරය ස්වාධීන රාජ්යයක් වූ බැවින්, මේ උද්ධත නියෝගය එහි රාජකීය ගරුත්වයට කළ අපහාසයක් ලෙස සැලකුණි; එයින් දැඩි ලෙස කෝපයට පත් වූ මිසරිවරුන් අවි අතට ගත්තෝය. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් සීසර් ප්රකාශ කළේ, තමන් ක්රියා කළේ ඔවුන්ගේ පියා වූ ඕලේටස්ගේ කැමැත්තේ බලයෙන් බවය; ඔහු තම දරුවන් රෝමයේ සෙනෙට් මණ්ඩලයේ හා ජනතාවගේ අභිභාරයට පවරා තිබූ අතර, ඒ සමස්ත බලය දැන් කොන්සල්වරයා වශයෙන් තම පුද්ගලත්වය තුළ නියුක්ත වී ඇති බැවින්, භාරකරු වශයෙන් ඔවුන් අතර මැදහත්ව තීරණය කිරීමේ අයිතිය තමන්ට තිබෙන බවද ය.
“අවසානයේදී එම කාරණය ඔහු ඉදිරියට ගෙන එනු ලැබීය, සහ දෙපාර්ශ්වයන්ගේ වෙනුවෙන් ඔවුන්ගේ නඩුව ඉදිරිපත් කිරීමට නියෝජිතයන් පත් කරන ලදී. මහා රෝමීය ජයග්රාහකයාගේ දුර්වලතාව පිළිබඳව දැනුවත්ව සිටි ක්ලියෝපැට්රා, තමා නියම කළ හැකි කිසිදු නියෝජිතයෙකුට වඩා, ඇයගේ සන්නිධියේ සෞන්දර්යය තම පක්ෂයට විනිශ්චය ලබා ගැනීමට වඩාත් ප්රබල වන්නේයයි තීරණය කළාය. ඔහුගේ සන්නිධියට කිසිවෙකුටත් නොදැනි පැමිණීම සඳහා, ඇය පහත සඳහන් උපායයට ශරණ ගියාය: ඇය දිගහැරී ඇඳුම් පොදියක් තුළ සම්පූර්ණ දිගින් වැතිර සිටියාය; එවිට ඇයගේ සිසිලියානු සේවකයා වූ අපොලොඩෝරස් එය රෙදි කැබැල්ලකින් ඔතා, පටියකින් බැඳ, තම හර්කියුලීස්-සමාන බලවත් උරහිස් මත එය උස්සාගෙන, සීසර්ගේ වාසස්ථාන සෙවීමට ගියේය. රෝමීය සෙන්පතියාව සඳහා ත්යාගයක් ඇති බව පවසමින්, ඔහු බලකොටුවේ දොරටුවෙන් ඇතුළට ඉඩ ලැබ, සීසර් ඉදිරියට ප්රවේශ වී, එම බර ඔහුගේ පාමුල තැබීය. සීසර් මෙම ජීවමාන පොදිය විවෘත කළ කල, බලව! අලංකාර ක්ලියෝපැට්රා ඔහු ඉදිරියේ සිටියාය. එම උපාය පිළිබඳව ඔහු කිසිසේත් අප්රසන්න නොවූ අතර, 2 පේත්රැස් 2:14 හි විස්තර කර ඇති ස්වභාවයක් ඇතිව, ඉතා අලංකාර පුද්ගලයෙකු පිළිබඳ පළමු දර්ශනයම, රොලින් පවසන ලෙස, ඇය බලාපොරොත්තු වූ සියල්ල ඔහු මත සිදු කළේය.”
අවසානයේ කෙසර්, කැමැත්තේ අභිප්රාය අනුව, සහෝදරයා හා සහෝදරිය එක්ව සිංහාසනය භාරගත යුතු බව නියම කළේය. ක්ලියෝපැට්රා සිංහාසනයෙන් නෙරපා හරින්න ප්රධාන වශයෙන් මෙවලම වූ රාජ්යයේ ප්රධාන අමාත්ය පෝතිනස්, ඇය නැවත ස්ථාපිත කරනු ලැබීමේ ප්රතිඵලය ගැන භීතියට පත් විය. එබැවින්, කෙසර් අවසානයේ ක්ලියෝපැට්රාට පමණක් ඒකාධිකාරී බලය දීමට අදහස් කරන්නේයැයි ජනතාව අතර ඉඟි පතුරවමින්, ඔහු කෙසර්ට විරුද්ධව ඊර්ෂ්යාව හා වෛරය උද්දීපනය කිරීමට පටන් ගත්තේය. ඉක්මනින්ම ප්රකාශිත කැරැල්ලක් එහි ප්රතිඵල විය. විසි දහසක සෙනඟකට අධිපති වූ අකිල්ලස්, කෙසර්ව ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවෙන් පන්නා දමන පිණිස ඉදිරියට පැමිණියේය. නගරයේ වීථි හා අඩිපාරවල තම සුළු හමුදාව නෛපුණ්යයෙන් පිහිටුවා, ප්රහාරය පසුදැමීමට කෙසර්ට කිසිදු දුෂ්කරතාවක් නොවීය. ඊජිප්තුවරුන් ඔහුගේ නාවික බලඇණිය විනාශ කිරීමට උත්සාහ කළහ. ඊට ප්රතිචාර වශයෙන් ඔහු ඔවුන්ගේ ඒවා ගිනි තැබුවේය. දැවෙන නෞකා කිහිපයක් තටාකය අසලට තල්ලු වී ආ බැවින්, නගරයේ ගොඩනැගිලි කිහිපයකට ගිනි ඇවිළිණි, සහ සම්භාවනීය ඇලෙක්සැන්ඩ්රියා පුස්තකාලය—පොත් සංඛ්යාවෙන් ලක්ෂ හතරකට ආසන්න ප්රමාණයක් අඩංගු වූ එය—විනාශ විය.
යුද්ධය වඩාත් භයානක අයුරින් වර්ධනය වූ බැවින්, සීසර් අසල්වැසි සියලු රටවලින් උපකාරය ඉල්ලා යවා සිටියේය. ආසියා මයිනර්යෙන් විශාල නාවික හමුදාවක් ඔහුට සහාය වීම සඳහා පැමිණියේය. මිත්රිදාතෙස්, සිරියාව හා කිලිකියාවෙන් රැස් කරගත් හමුදාවක් සමඟ මිසරයට පිටත්ව ගියේය. ඉදුමයියෙකු වූ අන්ටිපාටර් යුදෙව්වන් 3,000 දෙනෙකු සමඟ ඔහුට එක්විය. මිසරයට ඇතුළුවන මාර්ගගැටලු අල්ලාගෙන සිටි යුදෙව්වෝ, එම හමුදාවට කිසිදු බාධාවකින් තොරව ඉදිරියට ගමන් කිරීමට ඉඩ දුන්නෝය. ඔවුන්ගේ මෙම සහයෝගය නොතිබුණේ නම්, මුළු සැලැස්මම අසාර්ථක විය යුතු විය. මෙම හමුදාවේ පැමිණීමම සටනේ තීරණය කළේය. නයිල් නදිය අසල තීරණාත්මක සටනක් සිදුවූ අතර, එහි ප්රතිඵලය සීසර්ට සම්පූර්ණ ජයක් විය. පලා යාමට උත්සාහ කළ පටොලෙමි, නදියේ ගිලී මරණයට පත්විය. ඉන්පසු ඇලෙක්සැන්ඩ්රියාවද සම්පූර්ණ මිසරයද ජයග්රාහකයාට යටත් විය. මෙසේ, රෝමය දැන් ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ මුල් රාජධානිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇතුළත් කරගෙන අවශෝෂණය කරගෙන තිබුණේය.
“මෙම පාඨයේ ‘ඍජුව සිටින අය’ යනුවෙන් නියතව අදහස් කරනු ලබන්නේ, පෙර සඳහන් කළ උපකාරය ඔහුට දුන් යුදෙව්වන්ය. මෙය නොතිබුණහොත්, ඔහු අසමත් විය යුතුව තිබුණි; එය සමඟ, ක්රි.පූ. 47 දී ඔහු මිසරය සම්පූර්ණයෙන්ම තම බලයට යටත් කළේය.
“‘ස්ත්රීන්ගේ දියණිය, ඇය දූෂණය කරමින්ය.’ සීසර් ක්ලියෝපත්රා පිළිබඳව ඇති කරගත් උද්වේගය—ඇයගෙන් ඔහුට පුත්රයෙකුද වූ බැවින්—ඉතා අනතුරුදායක වූ මිසර යුද්ධය වැනි යුද ව්යාපාරයකට ඔහු අත ගැසූ එකම හේතුව බව ඉතිහාසකරු විසින් සළකනු ලැබේ. මෙය ඔහුගේ කාර්යයන්ට අවශ්ය වූ කාලයට වඩා බොහෝ දිගු කලක් ඔහුව මිසරයේ රඳවා තැබුවේය; එහිදී ඔහු සියලු රාත්රි උත්සව විනෝදවල හා අතිශය භෝජන සංග්රහවල දුරාචාර රැජින සමඟ ගත කළේය. ‘එහෙත්,’ අනාගතවක්තෘවරයා පැවසුවේ, ‘ඇය ඔහුගේ පැත්තෙහි නොසිටිනු ඇත, ඔහු උදෙසාද නොවනු ඇත.’ පසුව ක්ලියෝපත්රා ඔගස්ටස් සීසර්ගේ සතුරා වූ ඇන්ටනි සමඟ එක්ව, රෝමයට විරුද්ධව ඇගේ සම්පූර්ණ බලය යොදවා ක්රියා කළාය.”
“‘පදය 18. මෙයින් පසු ඔහු දූපත් දෙස තම මුහුණ හැරවමින් බොහෝ දේ අත්පත් කරගන්නේය; එහෙත් තම පක්ෂය වෙනුවෙන් සිටින අධිපතියෙකු ඔහු විසින් කළ නින්දාව නවත්වන්නේය; තවද තමන්ගේම නින්දාවක් නොමැතිව, ඔහු එය ඔහුගේම හිස මතට හැරවන්නේය.’”
කිමෙරියානු බොස්පොරස්හි රජවූ ෆාර්නාකේස් සමඟ ඇතිවූ යුද්ධය අවසානයේ ඔහු මිසරයෙන් ඉවත් කළේය. “සතුරා සිටි ස්ථානයට ඔහු පැමිණි විට,” යයි ප්රයිඩෝක්ස් කියයි, “තමාටවත් ඔවුන්ටවත් කිසි විරාමයක් නොදී, ඔහු වහාම ප්රහාරය එල්ල කර ඔවුන් මත සම්පූර්ණ ජයක් අත්කර ගත්තේය; ඒ පිළිබඳ වාර්තාවක් ඔහු තම මිතුරෙකුට මෙම වචන තුනෙන් ලියා යැවීය: Veni, vidi, vici; මම ආවෙමි, දුටුවෙමි, ජය ගතිමි.” මෙම පදයේ අගභාගය කිසියම් අස්පෂ්ටභාවයකින් ආවරණය වී ඇති අතර, එය කවර දෙයට අදාළ කර යොදාගත යුතුද යන්න පිළිබඳ මතභේදයක් ඇත. සමහරු එය සීසර්ගේ ජීවිතයේ පෙර කාලයකට යොදා, පොම්පේ සමඟ ඇතිවූ ඔහුගේ විවාදය තුළ එහි පූර්ණවීමක් සොයාගන්නා බව සිතති. එහෙත්, අනාවැකියේ පැහැදිලිව නිර්වචනය කර ඇති පෙර සිදුවීම් සහ අනුව එන සිදුවීම්, මෙම අනාවැකියේ මෙම කොටස සම්පූර්ණ වන්නේ ෆාර්නාකේස් මත ලැබූ ජය හා ඊළඟ පදයේ දැක්වෙන පරිදි රෝමයේ සීසර්ගේ මරණය අතර කාලය තුළ බව අපට සොයා බැලීමට බල කරයි. මෙම කාලපරිච්ඡේදය පිළිබඳ වඩා සම්පූර්ණ ඉතිහාසයක්, මෙම කොටසට අදාළ කිරීම අපහසුවකින් තොර කර දෙන සිදුවීම් ප්රකාශයට ගෙන ඒමට හැකි විය හැක.
“‘පදය 19. එවිට ඔහු තමන්ගේම දේශයේ කොටුව දෙසට තම මුහුණ හැරවනු ඇත; නමුත් ඔහු පැකිළී වැටෙනු ඇත, තවද නොපෙනී යනු ඇත.’”
“මෙම ජයග්රහණයෙන් පසු, කායසර් පොම්පේගේ පක්ෂයේ ඉතිරිව තිබූ අවසාන කොටස්ද පරාජය කළේය—අප්රිකාවේ කාටෝ සහ ස්කිපියෝවද, ස්පාඤ්ඤයේ ලැබියෙනුස් සහ වාරුස්වදය. රෝමයට, එනම් ‘තමාගේම දේශයේ බලකොටුව’ වෙත, ආපසු පැමිණි කල ඔහු සදාකාලික නියාමකයා ලෙස පත් කරනු ලැබීය; තවද, සම්පූර්ණ රාජ්යයම මත ඔහුව සැබෑවෙන්ම නිරපේක්ෂ පාලකයෙකු කළ අනෙකුත් බලතල සහ ගෞරවද ඔහුට ප්රදානය කරනු ලැබීය. එහෙත්, ඔහු පැකිලෙමින් වැටෙන බව අනාගතවක්තෘවරයා පවසා තිබුණි. එම භාෂාවෙන් අදහස් වන්නේ, ඔහුගේ පරාජය හදිසි සහ අපේක්ෂා නොකළ දෙයක් වනු ඇති බවය; එනම්, යමෙකු තම ගමනේදී අහම්බෙන් පැකිලෙන ආකාරයටය. එසේම, යුද්ධ පන්සියයක් සටන් කොට ජයගත්, නගර දහසක් අල්ලාගත්, මිනිසුන් දසලක්ෂ එකලක්ෂ අනූ දෙදහසක් මරා දැමූ මේ මිනිසා, යුද්ධයේ කෝලාහලය තුළවත්, සටන්කාලයේ පැයේවත් නොව, තමාගේ මාර්ගය සමතලා වූවක් හා මල්වලින් අතුරන ලද්දක් යැයි සිතූ විටත්, අනතුර දුරස්ථව ඇතැයි සලකන ලද විටත් වැටුණේය; මන්ද, රජු යන පදවිය එම මණ්ඩලයේ අතින් භාරගැනීම සඳහා, තම රන් සිංහාසනය මත සෙනෙට් මණ්ඩපයේ අසුන් ගත් අවස්ථාවේදීම, වංචාවේ කිනිස්ස හදිසියේම ඔහුගේ හෘදයට ඇණ ගැසීය. කැසියස්, බෘටස් සහ අනෙකුත් කුමන්ත්රණකරුවෝ ඔහු මතට දාව ගියාහ, ඔහු තුවාල විසිතුනකින් විදි වැටුණේය. මේ ආකාරයෙන් ඔහු හදිසියේම පැකිලෙමින් වැටුණේය, තවද ඔහු සොයාගනු නොලැබීය, ක්රි.පූ. 44දී.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 258–264.
ඉතිහාසයේ ජාතික රෝමය (උතුරේ රජු) සිංහාසනය මත පිහිටුවනු ලැබූ ඉටු වීම, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී සිදුවන ත්රිත්ව එක්සත්භාවයේ මධ්යයේ නූතන රෝමය සිංහාසනයට ඔසවා තැබීමේ ඉතිහාසය පෙරරූපණය කරන ඉතිහාසයකි. එම ඉතිහාසය 538 දී පාප්පත්ත්වය පළමු වරට සිංහාසනය මත තැබූ කාලය හඳුනා දක්වන තිහ සිට තිස්හය දක්වා වන වචනවලද පෙරනිදර්ශනය කර ඇත. දහසය සිට දහනව දක්වා වන වචනද, තිස්එක සිට තිස්හය දක්වා වන වචනද, ටයර්හි වේශ්යාවගේ අවසාන උද්භවය හා පතනය යන දෙකම නිරූපණය කරයි. එම ඉතිහාසය උතුරේ පළමු රජු භූගෝලීය ප්රදේශ තුනක් ජයගෙන පසුව පිහිටුවනු ලැබූ අවස්ථාවේ, පහ සිට නවය දක්වා වන වචනවලද නිරූපණය කරන ලදී. ඉන්පසු ඔහු දකුණේ රජු සමඟ ගිවිසුමකට ඇතුළත් විය, නමුත් එම ගිවිසුම කඩ කළේය; එයට ප්රතිචාර වශයෙන් දකුණේ රජු මාරාන්තික තුවාලයක් කළ අතර, උතුරේ රජු මිසරයේ බැඳීව සිටින අතරතුර මිය ගියේය.
පද පහෙන් නවය දක්වාද, පද දහසයෙන් දහනවය දක්වාද, පද තිහෙන් තිස්හය දක්වාද, පද හතළිහෙන් හතළිස්පහ දක්වා පූර්ණ වන අනාවැකි රේඛා තුනක් සපයයි. “මෙම අනාවැකියේ ඉටුවී ඇති ඉතිහාසයෙන් බොහෝ කොටසක් නැවත සිදුවනු ඇත” යැයි සහෝදරි වයිට් හඳුනා දක්වා තිබූ විට, එහි සැබෑ අර්ථය වූයේ මුළු පරිච්ඡේදයම පද හතළිහෙන් හතළිස්පහ දක්වා විස්තර කරන බවයි. පද විස්සෙන් විසිදෙක දක්වා ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ උපත සහ මරණය හඳුනා දක්වයි; එබැවින් උන්වහන්සේගේ උපත මඟින් 1798 සහ 1989 යන දෙකේම අවසාන කාලය නියෝජනය කරයි, ඉන්පසුව කුරුසිය මත උන්වහන්සේගේ මරණය 1844 ඔක්තෝබර් 22 සහ ඉරිදා නීතිය නියෝජනය කළේය.
විසිතුන්වන වාක්යයෙන් මක්කබීය කැරැල්ලේ ඉතිහාසය තුළ යුදෙව්වන් හා රෝමය අතර ඇති සන්ධානය හඳුනා දක්වයි. එම ඉතිහාසයේ “සන්ධානය” ක්රි.පූ. 161 සහ ක්රි.පූ. 158 යන දිනांक මඟින් නිරූපණය කර ඇත. මක්කබීය ඉතිහාසය, යුදෙව්වන් විසින් ආරම්භ කරන ලද රෝමය හා මක්කබීය යුදෙව්වන් අතර “සන්ධානයකින්” ආරම්භය ලබන අභ්යන්තර රේඛාවක් නියෝජනය කරයි; එය අවසානයේ යුදෙව්වන් “කයිසර් හැර අපට රජෙක් නැත” යයි ප්රකාශ කිරීමෙන් අවසන් විය. විසිතුන්වන වාක්යය, නියතයෙන්ම, විසිඑකවන හා විසිදෙවන වාක්යයන්ට පසු පැමිණේ; විසිඑකවන වාක්යය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ උපත හඳුනා දක්වන්නේය, එය අනාවැකිමය අවසාන කාලයකි; විසිදෙවන වාක්යය කුරුසිය හඳුනා දක්වන්නේය, එය ඉරිදා නීතිය නියෝජනය කරයි.
කුරුසියේදී යුදෙව්වෝ සීසර් (රෝමය) තමන්ගේ රජු ලෙස හඳුනා ගත්තෝය; එබැවින් විසිතුන්වන පදයේ සඳහන් “සන්ධිය” යනු, යුදෙව්වෝ රෝමයට තමන්ගේ පක්ෂපාතභාවය ප්රකාශ කර අවසන් වූ එම ස්ථානයේම, රෝමයට සේවය කිරීමට ඔවුන් තෝරාගැනීමේ ආරම්භය සූචනය කරයි. කුරුසියේදී නිරූපිත වන පරිදි යුදෙව්වන්ගේ අවසානය, රෝමය සමඟ යුදෙව්වන්ගේ සම්බන්ධතාවයේ ආරම්භයෙන් අනුගමනය කරනු ලැබේ.
විසිහතර වන පදයෙන් තිස් වන පදය දක්වා, ක්රි. පූ. 31 දී සිදුවූ ඇක්ටියම් සටනෙන් ආරම්භ වී ක්රි. ව. 330 දී අගනුවර රෝමයෙන් කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයට මාරු කරන ලද කාලය දක්වා, පිළිමාරාධක රෝමය සම්පූර්ණ අධිපත්යයෙන් පාලනය කළ අවුරුදු තුන්සිය හැටක කාලය විස්තර කෙරේ. මෙම අවුරුදු තුන්සිය හැටක කාලය, පාප් රෝමය සම්පූර්ණ අධිපත්යයෙන් පාලනය කළ අවුරුදු දොළොස්සිය හැටක කාලයට නිරූපකයක් වන අතර, ඒ දෙක එක්ව, හතළිස් එක වන පදයේ සිට, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී ඇතිවන ත්රිවිධ එක්සත්භාවය දක්වාත්, අනුග්රහ කාලය අවසන් වීම දක්වාත් වූ කාලපරාසය නියෝජනය කරයි.
එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ ඉතිහාසයේ සියලු අනාවැකිමය රේඛා දානියෙල් 11 හි අවසාන පද හය සමඟ අනුකූල වේ; එහෙත් “අවසාන දවස්වලට සම්බන්ධ දානියෙල්ගේ අනාවැකියේ එම කොටස” වන්නේ, හතළිස්වන පදයෙන් නිරූපිත 1989 දී වූ අවසාන කාලයේ සිට හතළිස්එකවන පදයේ සඳහන් ඉරිදා නීතිය දක්වා වූ අනාවැකිමය ඉතිහාසයයි. හතළිස්වන පදයේ හිස්ව ඉතිරි කර ඇති ඉතිහාසය, කාලය ළඟා වූ විට—පරීක්ෂණ කාලය අවසන් වීමට තරමක් පෙර—මුද්රා විවෘත කරනු ලබන යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්වයි.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී දිගටම කරගෙන යන්නෙමු.
“අප සතුව දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥාද, අනාවැකියේ ආත්මය වන යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සාක්ෂියද ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තුළ අමිල මැණික් සොයාගත හැක. මෙම වචනය සොයන අය තම මනස පැහැදිලිව තබාගත යුතුය. ආහාර ගැනීමේදී හෝ පානය කිරීමේදී විකෘත ආශාවන්ට ඔවුන් කිසිවිටෙකත් ඉඩ නොදිය යුතුය.”
“ඔවුන් මෙය කරන්නේ නම්, මනස ව්යාකූල වනු ඇත; මේ පොළොවේ ඉතිහාසයේ අවසාන දර්ශන සමඟ සම්බන්ධ වන දේවල අර්ථය සොයාගැනීම සඳහා ගැඹුරට හාරා බැලීමේ බර දරාගැනීමට ඔවුන් අසමත් වනු ඇත.”
“දානියෙල් සහ එළිදරව් පොත් වඩා යහපත් ලෙස අවබෝධ කරගනු ලබන විට, විශ්වාසවන්තයන්ට මුළුමනින්ම වෙනස් ආගමික අත්දැකීමක් ලැබෙනු ඇත. හදවතින් පවිත්ර වූවන්ට විපාකය වශයෙන් ලැබීමට නියමිත ආශීර්වාදිත බව සැබෑවටම අත්විඳීමට, සියල්ලන් විසින් වර්ධනය කරගත යුතු චරිතය පිළිබඳව, ඔවුන්ට ස්වර්ගයේ විවෘත දොරටු පිළිබඳ එවැනි දර්ශන ලබා දෙනු ඇත; එසේ හදවතත් මනසත් ගැඹුරින් බලපෑමට පත් වනු ඇත.”
“එළිදරව් පොතෙහි එළිදක්වා ඇති දේ අවබෝධ කරගැනීමට නම්රව හා මෘදුකමින් සොයන්නෝ සියලු දෙනාට ස්වාමීන්වහන්සේ ආශීර්වාද කරන සේක. මේ පොතෙහි අමරණීයත්වයෙන් විශාල අරුතකින් පිරී ඇතිද, මහිමයෙන් පූර්ණ වූද බොහෝ දේ අඩංගු බැවින්, එය උනන්දුවෙන් කියවා සෝදිසි කරන සියල්ලෝ ‘මේ අනාවැකියේ වචන අසන්නෝද, එහි ලියා ඇති දේ රක්ෂා කරන්නෝද’ සඳහා ඇති ආශීර්වාදය ලබති.”
එළිදරව් පොත අධ්යයනය කිරීමෙන් එක් කරුණක් නියතවම අවබෝධ වනු ඇත—දෙවියන් වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේ ජනතාව අතර ඇති සම්බන්ධය සමීපද, ස්ථිරද යන්නයි.
“ස්වර්ගීය විශ්වයත් මේ ලෝකයත් අතර අද්භුත සම්බන්ධතාවයක් දෘශ්යමාන වේ. දානියෙල්ට හෙළි කරන ලද දේ පසුකාලයේ පත්මොස් දූපතේ යොහන්ට දෙන ලද හෙළිදරව්ව මඟින් පූර්ණ කරනු ලැබීය. මෙම පොත් දෙක විශේෂ සැලකිල්ලෙන් අධ්යයනය කළ යුතුය. දානියෙල් දෙවරක්ම, ‘කාලයේ අවසානය දක්වා කොපමණ කාලයක් වේද?’ යි විමසීය.”
“‘මම ඇසූවෙමි, එහෙත් තේරුම් නොගත්තෙමි. එවිට මම කීවෙමි, අහෝ මාගේ ස්වාමීනි, මේ දේවල අවසානය කුමක් වන්නේද? එවිට උන්වහන්සේ කීසේක, දානියෙල්, නුඹේ මාර්ගයට යන්න; මක්නිසාද මෙම වචන අවසාන කාලය දක්වා වසා මුද්රා තබා ඇත. බොහෝ දෙනෙක් පවිත්ර කරනු ලැබ, සුදු කරනු ලැබ, පරීක්ෂා කරනු ලැබන්නෝය; එහෙත් දුෂ්ටයෝ දුෂ්ටකම්ම කරති; දුෂ්ටයන්ගෙන් කිසිවෙකුටත් තේරුම් නොයන්නේය; එහෙත් ප්රඥාවන්තයෝ තේරුම් ගන්නෝය. දෛනික පූජාව ඉවත් කරනු ලබන කාලයේ සිටත්, විනාශය කරවන පිළිකුල පිහිටුවනු ලබන තුරුත්, දින එක්දහස් දෙසිය අනූවක් වන්නේය. දින එක්දහස් තුන්සිය තිස්පහ දක්වා බලා සිට එළඹෙන තැනැත්තා ආශීර්වාදලත්ය. එහෙත් නුඹ අවසානය දක්වා නුඹේ මාර්ගයට යන්න; මක්නිසාද නුඹ විවේක ගන්නෙහි, දවස්වල අවසානයේදී නුඹේ කොටසෙහි නැඟී සිටින්නෙහිය.’”
යුදා ගෝත්රයට අයත් සිංහයා වූ ඔහුම එම පොතේ මුද්රා බිඳ, මේ අවසාන දිනවල සිදුවිය යුතු දේ පිළිබඳ එළිදරව්ව යොහන්ට දුන්නේය.
“අවසාන කාලය දක්වා මුද්රාකර තබා තිබූ තම සාක්ෂිය දරනු පිණිස දානියෙල් තම නියමිත කොටසෙහි සිටියේය; ඒ කාලයේ පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය අපගේ ලෝකයට ප්රකාශ කළ යුතුව තිබුණේය. මේ අවසාන දිනවල මෙම කාරණා අනන්ත වැදගත්කමක් ඇති ඒවාය; එහෙත් ‘බොහෝ දෙනෙක් පවිත්ර කරනු ලබන්නෝය, සුදු කරනු ලබන්නෝය, පරීක්ෂා කරනු ලබන්නෝය,’ ‘එහෙත් දුෂ්ටයෝ දුෂ්ට ලෙස ක්රියා කරන්නෝය; දුෂ්ටයන්ගෙන් කිසිවෙකුත් තේරුම් නොගන්නෝය.’ මෙය කොපමණ සත්යද! පාපය නම් දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීමය; සහ දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව පිළිබඳ ආලෝකය පිළිගැනීමට අකැමැති වන්නෝ පළමු, දෙවන, සහ තෙවන දූතයන්ගේ පණිවිඩ ප්රකාශනය තේරුම් නොගන්නෝය. දානියෙල්ගේ පොත යොහන්ට දෙන ලද එළිදරව් කිරීමෙහිදී මුද්රා විවර කරනු ලැබ ඇති අතර, එය අපව මේ භූමියේ ඉතිහාසයේ අවසාන දර්ශන වෙත ඉදිරියට ගෙන යයි.”
“අපි අවසාන දවස්වල අනතුරු මධ්යයේ ජීවත්වන්නෙමු යන්න අපගේ සහෝදරයන් සිහි තබා ගනිත්ද? දානියෙල් සමඟ සම්බන්ධ කර එළිදරව්ව කියවන්න. මේ දේවල් උගන්වන්න.” Testimonies to Ministers, 114, 115.