දැන්, දානියෙල්ගේ පොත සම්බන්ධයෙන් බලන විට, අපි ශුද්ධ භූමියෙහි සිටින්නෙමු; මක්නිසාද, එකසිය හතළිස් හතර දහස සඳහා වූ මධ්යරాత్రි හඬ නිරූපණය කරන පදයන් වෙත අපි පැමිණ තිබේ. එම පදයන් උසස් කරනු ලැබූ ධජධාරීන්ගේ මුද්රා තැබීම ද හඳුන්වා දෙයි. මේවා දානියෙල්ගේ පොතෙන් අන්තිම දවස්වලට අදාළව මුද්රාව ඉවත් කරන ලද කොටස වන පදයන්ය; තවද, දහසයවන පදයේදී කරුණාකාලය අවසන් වීමට මඳ පෙර, “කාලය සමීපය” වන කල මුද්රාව ඉවත් කරනු ලබන යේසුස් ක්රිස්තුස්ගේ එළිදරව්ව පිළිබඳ දානියෙල්ගේ ප්රකාශය නිරූපණය කරයි.
දර්ශනය ස්ථාපිත කරන්නේ රෝමයයි; එය අධ්යාය එකොළොස්හි දහහතරවන පදයේ නිරූපිත වන බැවින්, අපි එකොළොස්වන පදයෙන් පහළොස්වන පදය දක්වා ගමන් කරන විට රෝමය පිළිබඳව සමීපව සලකා බැලීම අතිශය වැදගත්ය. මක්නිසාද “දර්ශනයක් නොමැති තැන, ජනතාව විනාශ වෙති”; තවද ඔබ යෙසායා අධ්යාය හතේ අටවන සහ නවවන පද විශ්වාස නොකරන්නේ නම්, “නියතවම ඔබ ස්ථාපිත නොවන්නෙහිය.”
උරියා ස්මිත් තමන්ගේ *Daniel and the Revelation* නම් ග්රන්ථයේ අවම වශයෙන් සිව් වරක්වත් එක් අනාවැකි නියමයක් සඳහන් කරයි. එම නියමය අනුව, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ “සම්බන්ධ” වන තුරු කිසිදු අනාවැකි බලයක් අනාවැකියේ හඳුනා නොදක්වයි. ඔහු එය පළමුවෙන් සාකච්ඡා කරන්නේ අනාවැකි සාක්ෂිය තුළ බැබිලෝනිය හඳුන්වා දීම සම්බන්ධයෙන් ය.
“ශුද්ධ ඉතිහාසයේ වාර්තා සම්පූර්ණ වීමට ඔවුන් ගැන සඳහන් කිරීම අත්යවශ්ය වන තරමට ජාතීන් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ සම්බන්ධ වන්නාක් නම්, අනාවැකිය තුළ ඒ ජාතීන් පිළිබඳ සඳහන් කරනු ලැබෙනු ඇතැයි අපට අපේක්ෂා කළ හැකි බව පැහැදිලි අර්ථකථන නියමයකි.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.
අවම වශයෙන් තවත් අවස්ථා තුනකදී ස්මිත් එම නියමය පිළිබඳ කථා කරයි; එම තුනම අවස්ථාවලදී ඔහු යුදෙව්වන්ගේ “සන්ධානය” වෙත යොමු කරයි. එහෙත් එක් සඳහනකදී ඔහු එම සන්ධානය ක්රි.පූ. 162 දී ඉටු වූ බව හඳුනා දක්වයි; නමුත් අනෙක් සඳහන් දෙක, යුදෙව්වන් හා රෝමය අතර “සන්ධානය” ඉටු වූයේ ක්රි.පූ. 161 දී බව හඳුනා දක්වන නූතන ඉතිහාසඥයන් සමඟ එකඟ වේ.
“භූමික ආණ්ඩු අනාවැකියට හඳුන්වාදෙනු ලබන්නේ ඒවා කෙසේ හෝ දෙවියන්ගේ ජනතාව සමඟ සම්බන්ධ වන තුරු නොවන බව පාඨකයාට මතක් කිරීම අනවශ්යය. ක්රි.පූ. 161 දී ප්රසිද්ධ යුදෙව් සන්ධානය මගින් රෝමය එවකට දෙවියන්ගේ ජනතාව වූ යුදෙව්වන් සමඟ සම්බන්ධ විය. 1 Maccabees 8; Josephus’s Antiquities, පොත 12, පරිච්ඡේදය 10, කොටස 6; Prideaux, වෙළුම II, පිටුව 166. එහෙත් මෙයට අවුරුදු හතකට පෙර, එනම් ක්රි.පූ. 168 දී, රෝමය මැසිඩෝනියාව ජයගෙන, එම රට තම අධිරාජ්යයේ කොටසක් කරගත්තේය. එබැවින්, ජයගන්නා ලද එළුගේ මැසිඩෝනියානු අංශයෙන් එය වෙනත් දිශාවන්හි නව ජයග්රහණ කරා නික්මෙමින් සිටි අවස්ථාවේදී මෙන්ම, රෝමය අනාවැකියට හඳුන්වාදෙනු ලැබේ. එබැවින්, එය එළුගේ අංවලින් එකකින් නික්මෙන එකක් ලෙස අනාගතවක්තෘවරයාට ප්රකාශ වූයේය, නැතහොත් මෙම අනාවැකියේ එසේ සඳහන් කිරීම යෝග්ය ලෙස කළ හැකිය.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 175.
එහෙත් ස්මිත් ද එය ක්රි.පූ. 162 බව ප්රකාශ කරයි.
“එම එකම බලය ශුද්ධ දේශයෙහිද ස්ථාපිත වී, එය විනාශ කිරීමටද යෙදී සිටිය යුතු විය. ක්රි.පූ. 162 දී, රෝමය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වූ යුදෙව්වන් සමඟ සන්ධානයක් මඟින් සම්බන්ධ විය; එම දිනांकයෙන් එය අනාවැකිමය කාලසටහනෙහි ප්රමුඛ ස්ථානයක් දරයි. කෙසේවෙතත්, ක්රි.පූ. 63 දක්වා එය සැබෑ ආක්රමණයකින් යුදෙයා මත අධිකාරිය අත්පත් කරගත්තේ නැත; එවිට එය පහත සඳහන් ආකාරයෙන් එසේ කළේය.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259.
ඉන්පසු ඔහු එම සිද්ධිය තුන්වන වරට සඳහන් කරන විට ද නැවතත් ක්රි.පූ. 161 යැයි පවසයි.
අධිරාජ්යයේ ලෞකික සිද්ධි මාර්ගයෙන් අපව සති හැත්තෑවෙහි අවසානය දක්වා ගෙන ආ පසු, අනාවැකිදෘෂ්ටයා 23 වන පදයේදී, ක්රි.පූ. 161 දී යුදෙව් ගිවිසුම මගින් රෝමවරුන් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ සෘජුව සම්බන්ධ වූ කාලයට නැවත අපව ගෙන යයි. එම ස්ථානයෙන් පසු, සිද්ධිවල සෘජු පේළියකින්, සභාවේ අවසාන ජයග්රහණය දක්වාත්, දෙවියන්වහන්සේගේ සදාකාල රාජ්යය ස්ථාපිත කිරීම දක්වාත්, අපව නැවත ගෙන යනු ලැබේ. සිරියානු රජවරුන් විසින් යුදෙව්වරුන් දැඩි ලෙස පීඩිතව සිටි බැවින්, ඔවුහු රෝමයට දූත පිරිසක් යවා, රෝමවරුන්ගේ උපකාරය ඉල්ලා සිටීමටත්, ඔවුන් සමඟ ‘මිත්රත්වයේ හා සන්ධානගතභාවයේ ගිවිසුමකට’ එක්වීමටත් කටයුතු කළහ. 1 Maccabees 8; Prideaux, II, 234; Josephus’s Antiquities, book 12, chapter 10, section 6. රෝමවරු යුදෙව්වරුන්ගේ ඉල්ලීම අසා, පහත සඳහන් වචනවලින් සකස් කරන ලද ආඥාවක් ඔවුන්ට ප්රදානය කළහ:—
“‘යුදෙව් ජාතිය සමඟ උපකාරය හා මිත්රත්වය සඳහා ඇති ගිවිසුමක් පිළිබඳ සෙනෙට් සභාවේ නියෝගය. රෝමවරුන්ට යටත් වූ කිසිවෙකුට යුදෙව් ජාතියට විරුද්ධව යුද්ධ කිරීමටත්, ඔවුන්ට ධාන්ය, නැව්, හෝ මුදල් යවා එසේ කරන අයට උපකාර කිරීමටත් නීත්යානුකූල නොවන්නේය; යුදෙව්වරුන් මත යම් ප්රහාරයක් එල්ල කරනු ලැබුවහොත්, රෝමවරුන්ට හැකි පමණින් ඔවුන්ට උපකාර කළ යුතුය; එසේම, රෝමවරුන් මත යම් ප්රහාරයක් එල්ල කරනු ලැබුවහොත්, යුදෙව්වරුන් ඔවුන්ට උපකාර කළ යුතුය. තවද යුදෙව්වරුන්ට මෙම උපකාර ගිවිසුමට යමක් එකතු කිරීමට හෝ එයින් යමක් ඉවත් කිරීමට අදහසක් තිබේ නම්, එය රෝමවරුන්ගේ පොදු එකඟතාවෙන් කළ යුතුය. තවද මෙසේ කරනු ලබන කවර එකතු කිරීමක් වුව ද, එය බලවත් වන්නේය.’ ‘මෙම නියෝගය,’ යෝසීෆුස් පවසයි, ‘ලියන ලද්දේ යොහන්ගේ පුත්රයා වූ යූපොලෙමුස් විසින්ද, එලියාසර්ගේ පුත්රයා වූ යාසොන් විසින්දය, ජූදස් එම ජාතියේ උත්තම පූජකයා වූ කලද, ඔහුගේ සහෝදරයා වූ සීමොන් හමුදාවේ සේනාපති වූ කලදය. තවද රෝමවරුන් යුදෙව්වරුන් සමඟ කළ පළමු ගිවිසුම මෙය වූ අතර, මෙය මෙසේ ක්රියාත්මක කරනු ලැබීය.’” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 271.
ස්මිත් 162 ක්රි.පූ. වර්ෂය උපුටා දැක්වූයේ මන්දැයි පැහැදිලි කිරීම මගේ භාරයක් නොවේ; එය මුද්රණ දෝෂයක් වූ බවට මා දරන අනுமானය හැර. මගේ අර්ථය වන්නේ, ඔහු “ජාතීන් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ එතරම් සම්බන්ධ වන විට, පවිත්ර ඉතිහාසයේ වාර්තා සම්පූර්ණ කිරීමට ඔවුන් පිළිබඳ සඳහන් කිරීම අත්යවශ්ය වන බැවින්, අනාවැකියේ ඔවුන් සැලකිල්ලට ගනු ලැබීම අප බලාපොරොත්තු විය යුතු බව පෙනෙන විවරණ නියමයක්” ලෙස හඳුන්වන දෙයට ඔහු තබන අවධාරණය සඳහන් කිරීමයි. ස්මිත් එම නියමය අවධාරණය කරන විට, ඔහු 161 ක්රි.පූ. වර්ෂයේ විසිතුන්වන වාක්යයේ “සන්ධිය” සමඟ රෝමය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ සම්බන්ධ වියැයි හඳුනා දෙයි; එහෙත්, ස්මිත් අනාවැකිමය වෘත්තාන්තයට රෝමය ප්රථම වරට හඳුන්වා දෙනු ලබන්නේ 200 ක්රි.පූ. වර්ෂයේ බව හඳුනා දෙයි, එනම් 161 ක්රි.පූ. වර්ෂයට පෙර වර්ෂ තිස් නවයක් පූර්වයෙන්ය.
“දැන් අලුත් බලයක් හඳුන්වා දෙනු ලැබේ,—‘ඔබේ ජනතාවගේ කොල්ලකාරයෝ;’ එනම්, බිෂප් නිව්ටන් පවසන පරිදි, ‘ඔබේ ජනතාවගේ බිඳදමන්නෝය.’ ටයිබර් නදියේ තීරයන් අසළ බොහෝ දුරක, රාජ්යයක් ආකांක්ෂාභරිත සැලසුම්වලින් හා අඳුරු අරමුණුවලින් තමන්ව පෝෂණය කරමින් තිබුණේය. ආරම්භයේදී කුඩාද දුර්වලද වූ එය, අතිවිස්මිත වේගයෙන් බලයෙන් හා ශක්තියෙන් වර්ධනය වී, මෙතැනත් එතැනත් අවධානයෙන් තම බලපරාක්රමය පරීක්ෂා කරමින්, තම යුද්ධකාමී බාහුවේ ශක්තිය අත්හදා බැලුවේය; එසේ තම බලය පිළිබඳ සචේතන වූ කල, එය භූමියේ ජාතීන් අතර නිර්භීතව තම ශිරස උසවා, ඔවුන්ගේ කටයුතු නැවේ තල්ලුව අජේය හස්තයකින් අල්ලාගත්තේය. ඉදින් මෙතැන් පටන් රෝමය යන නාමය ඉතිහාස පිටුව මත ස්ථාපිතව සිටියි; ලෝකයේ කටයුතු දිගු යුග ගණනාවක් පාලනය කිරීමටත්, කාලයේ අවසානය දක්වා පවා ජාතීන් අතර බලවත් බලපෑමක් සිදු කිරීමටත් නියමිතව.”
“රෝමය කතා කළේය; ඉක්මනින්ම සිරියාවත් මැසිඩෝනියාවත් තම සිහිනයේ ස්වරූපය මත වෙනසක් පැමිණෙමින් තිබෙන බව දක්නට ලැබීය. අන්තිඔකස් සහ පිලිප් විසින් සැලසුම් කර තිබූ විනාශයෙන් ඔහු ආරක්ෂා කරනු ලැබිය යුතු බවට අධිෂ්ඨාන කරමින්, රෝමවරු ඊජිප්තුවේ යෞවන රජුගේ පක්ෂයෙන් මැදිහත් වූහ. මෙය ක්රි.පූ. 200 වසරය; සිරියාවේ සහ ඊජිප්තුවේ කටයුතු සම්බන්ධයෙන් රෝමවරුන්ගේ ප්රථම වැදගත් මැදිහත්වීම්වලින් එකක් මෙය විය.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 256.
රෝමය ප්රථම වරට പ്രവචනමය කථානායකත්වයට ක්රි.පූ. 200 වර්ෂයේදී හඳුන්වා දෙනු ලබයි; සහ දහහතරවන පදයේ ඇති එම හඳුන්වාදීම දානියෙල් පොත මුළුල්ලේම රෝමය පිළිබඳ ඇති අතිශය වැදගත්ම සඳහන වේ, මක්නිසාද එයම දර්ශනය ස්ථාපිත කරන සංකේතය ලෙස රෝමය නිර්වචනය කරන පදය වන බැවිනි. ස්මිත් එවන් പ്രവචන නියමයක් මෙතරම් අවධාරණය කළ පසු, ක්රි.පූ. 161 වර්ෂය උපුටා දක්වමින්, ඒ සමගම ක්රි.පූ. 200 වර්ෂයද රෝම බලය “හඳුන්වා දෙන” ලද ස්ථානය ලෙස හඳුනාගැනීම, මා විසින් විසඳීමට කැමති ගැටලුවක් නොවේ. මා විසින් විසඳිය යුතු ප්රශ්නයක් තිබේ නම්, එය ස්මිත් විසින් නිර්වචනය කර ඇති පරිදි එම නියමය වලංගුද නොවේද යන්න වන්නේය. එය වලංගු නම්, එසේ නම් මම තර්ක කරන්නේ දහහතරවන පදය ක්රි.පූ. 161 සන්ධානයට පෙර සිදු වූ යුදෙව්වන් සමඟ වූ සම්බන්ධතාවයකට අනිවාර්යයෙන්ම සම්බන්ධ විය යුතු බවය.
දහතුන්වන සිට පහළොස්වන දක්වා වූ වචනවල ඉතිහාසය අවසාන දවස්වලදී පාප්වාදී රෝමය අනාවැකිමය ඉතිහාසයට ඇතුළු වන ඉතිහාසයක් හඳුන්වා දෙන්නේයැයි මම අවබෝධ කරමි; ඇය එසේ කරන්නේ එම ඉතිහාසයේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වන එක්සත් ජනපදය සමඟ සම්බන්ධතාවයෙන් යුතුවය. යේසුස්වහන්සේ සෑම විටම අවසානය ආරම්භය සමඟ දක්වා පෙන්වන බැවින්, අයථාදේවවාදී රෝමය ඉතිහාසයට පැමිණි ක්රි.පූ. 200 වසර, එම ඉතිහාසයේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ සම්බන්ධතාවයක් තිබිය යුතුය. එබැවින්, ක්රි.පූ. 200 වසරේදී රෝමය සහ යුදෙව්වන් අතර සෘජු සම්බන්ධතාවයක් ඔහු සොයා නොගත්තත්, මම ස්මිත්ගේ නියමයට එකඟ වෙමි.
එකොළොස්වන සහ දොළොස්වන වාක්යයන් ක්රි.පූ. 217 දී සිදු වූ රෆියා සටනේ ජයග්රහණය සහ එහි අනුවර්තී තත්ත්වය හඳුනා දෙයි. එම සටන සිදුවූයේ අන්තියෝකුස් III මැග්නස්, හෙවත් “මහා” යනුවෙන් හැඳින්වූ නායකත්වයෙන් යුත් සෙලූසිඩ් අධිරාජ්යය සහ පුරාණ මිසරයේ රජ වූ පටොලෙමි IV ෆිලෝපේටර්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් පටොලෙමීය රාජ්යය අතරය. මෙම සටන සිදුවූයේ කොය්ලේ-සිරියාව (දකුණු සිරියාව) සහ දකුණු පලස්තීනය යන, පටොලෙමීය හා සෙලූසිඩ් රාජ්යයන් අතර තරඟයට ලක්වූ භූමි ප්රදේශයන් කෙරෙහි පාලනය සඳහා පැවති අරගලය අතරතුරදීය. රෆියාහි පටොලෙමි IV ෆිලෝපේටර් ලැබූ ජයග්රහණය හේතුවෙන් කොය්ලේ-සිරියාව සහ දකුණු පලස්තීනය කෙරෙහි පාලනය කාලයක් පුරා පවත්වා ගැනීමට ඔහුට හැකි විය.
අවුරුදු දහහතකට පසුව ක්රි.පූ. 200 දී සිදුවූ පානියම් සටන, මාඋන්ට් පානියම් සටන හෝ පානේයස් සටන ලෙසද හඳුන්වනු ලබන මෙය, අන්තියෝකස් III රජුගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෙලෙව්කිඩ් අධිරාජ්යය සහ ටොලමි V රජුගේ නායකත්වයෙන් යුත් මිසරයේ ටොලමීය රාජධානිය අතර පැවති සටනකි.
වසර තිස්එකකට පසුව, ක්රි.පූ. 167 දී, යුදෙව් ආගමික චාරිත්ර මර්දනය කිරීමටත් හෙලෙනිස්තික සංස්කෘතිය පැනවීමටත් සෙලෙව්කිද් අධිරාජ්යය කළ උත්සාහවලට විරුද්ධ වූ යුදෙව් කැරැල්ලක් වූ මක්කාබිය කැරැල්ල, වර්තමානයේ නූතන ඉශ්රායෙල් රාජ්යයේ පිහිටි යූදය ප්රදේශයේ කුඩා නගරයක් වූ මෝදේයින් නගරයේදී ආරම්භ විය.
මෙහි සඳහන් සිද්ධිය සම්බන්ධ වූයේ කුප්රසිද්ධ ග්රීක සෙලෙව්කිඩ් පාලකයෙකු වූ අන්තියෝකස් IV එපිෆැනීස් සමඟය. ඔහු යුදෙව් ජනතාව මත දැඩි හෙලෙනිස්තික ආචාර පනවා තිබූ අතර, එයට යුදෙව් ආගමික පිළිපැදීම් තහනම් කිරීමත්, යෙරුසලමේ දේවමාළිගාව අපවිත්ර කිරීමත් ඇතුළත් විය. තම නියෝග ක්රියාත්මක කරවීමේ අරමුණින්, අන්තියෝකස් තම ආදේශකයන් විවිධ නගර හා ගම්මාන වෙත යවා, යුදෙව් වැසියන්ට තම අණවලට අනුකූල වීමට බල කළේය.
මෝදෙයින්හිදී, සෙලූසීද් නිලධාරීන්ගෙන් එක් අයෙකු රජුගේ නියෝගය බලෙන් ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා, එහි යුදෙව් වැසියන් අනාර්ය ආගමික චාරිත්රවලට සහභාගි වී ග්රීක දෙවියන්ට පූජා ඔප්පු කරන ලෙස අණ කිරීමට පැමිණියේය. මත්තතියස් නම් වයෝවෘද්ධ යුදෙව් පූජකයෙකු එම නියෝගයට කීකරු වීමට ප්රතික්ෂේප කර, එම පූජාව ඔප්පු කිරීමට ඉදිරිපත් වූ යුදෙව්වෙකුද සෙලූසීද් නිලධාරියාද මරා දැමීය. මත්තතියස් සහ ඔහුගේ පවුල විසින් දක්වන ලද මෙම අභියෝගාත්මක ක්රියාව, සෙලූසීද් ආධිපත්යයට එරෙහි මක්කාබීය කැරැල්ලේ ආරම්භය සලකුණු කළේය.
යූදාස් මක්කබී ඇතුළු මත්තතියාස් සහ ඔහුගේ පුත්රයන් පස්දෙනා කඳුකරයට පලා ගොස්, සෙලෙව්කිඩ් බලකායන්ට විරුද්ධව ගරිල්ලා යුද්ධයක් ආරම්භ කළහ. අවසානයේදී එම කැරැල්ල ශක්තියෙන් සහ සහයෝගයෙන් වර්ධනය වී, සෙලෙව්කිඩ්වරුන්ට එරෙහිව යුද්ධ ජයග්රහණ මාලාවකට මඟ පෑදීය.
ක්රි.පූ. 167 දී මෝදේයින්හි සිදු වූ සිදුවීම්, යුදෙව් ඉතිහාසයේ තීරණාත්මක මොහොතක් වූ අතර, විදේශීය ආධිපත්යයට එරෙහිව ආගමික නිදහස හා ස්වාධීනත්වය සඳහා වූ අරගලය සහ මක්කබීය විප්ලවයේ ආරම්භය සලකුණු කළේය. හනුක්කා සමරන ඓතිහාසික සිදුවීම සලකුණු කරන යෙරුසලමේ දෙවන දේවමාළිගාවේ නැවත කැපකිරීම, විසි තුන්වැනි පදයේ “සන්ධානය”ට වසර තුනකට පෙර වූ ක්රි.පූ. 164 දී සිදු විය.
යෙරුසලමත් මාලිගාවත් නැවත අත්පත් කරගත් පසු, මක්කබීවරුන් විසින් අජාතික අපවිත්රකිරීම්වලින් මාලිගාව පවිත්ර කර, එය එයට යෝග්ය ආගමික භාවිතය සඳහා නැවත පිහිටුවූහ. පාරම්පරික ප්රකාශයට අනුව, ඔවුන්ට කැපකළ තෙල් අඩංගු එකම කුඩා භාජනයක් පමණක් සොයාගත හැකි වූ අතර, එය මෙනෝරාව දින එකක් පමණක් දල්වා තැබීමට ප්රමාණවත් විය. ඇත්ත වශයෙන්ම, එම සිද්ධිය පිළිබඳ සමකාලීන ඓතිහාසික සාක්ෂියක් නොපවතින අතර, යුදෙව් ප්රබන්ධය සාහිත්යයේ දක්නට ලැබෙන්නේ හයවන ශතවර්ෂයේදී පමණි. සහෝදරි වයිට්, ද්රෝහී වූ යුදෙව් සභාව කතෝලික සභාව සමඟ සසඳමින්, විශේෂයෙන්ම සභා දෙකම ආගම මනුෂ්ය චාරිත්ර සහ පාරම්පරික රීති මත පදනම් කරගන්නා බව අවධාරණය කරයි. පාප්මය සභාවේ ඉතිහාසය තුළ ගොඩනැගූ විවිධ බොහෝ අසත්ය අද්භූත කරුණු මෙන්ම, එක් දිනකට පමණක් ප්රමාණවත් වූ තෙල් දින අටක් පවතින ලද්දේය යන ප්රබන්ධයටද ඓතිහාසික සාක්ෂියක් නොමැත.
දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ දසවන පදය, සතළිස්වන පදයේ සඳහන් යුද්ධ තුනෙන් පළමු යුද්ධය හඳුනා දෙයි; එම යුද්ධ තුන මම පෙරදී ශීත යුද්ධයක යුද්ධ තුනක් ලෙසත්, එසේම නියෝජිත යුද්ධ තුනක් ලෙසත් හඳුනා දී ඇත. එක් සහෝදරියක්, මෙම යුද්ධ තුනෙන් දෙවැනි එක වන යුක්රේන යුද්ධය ශීත යුද්ධයක් ලෙස මම නිර්වචනය කිරීම පිළිබඳ ප්රශ්න කළාය, මන්ද ඇය නිවැරදිව පෙන්වා දුන් පරිදි, එහි බහුල මරණ හා විනාශය ඇති වී තිබේ. “ශීත යුද්ධයේ” යුද්ධ තුන ලෙස මම පෙර ලිපිවල නිර්වචනය කර තිබූ දේ, එම නියමයන්ගෙන් නිර්වචනය කරන ලද්දේ මෙම යුද්ධ තුන හා එළිදරව්ව 13හි භූමි මෘගයාගේ ඉතිහාසය තුළ සිදුවන ලෝක යුද්ධ තුන අතර වෙනසක් දක්වාලීම සඳහාය. මෙම යුද්ධ තුන නියෝජිත යුද්ධ වන අතර, ඒ ආකාරයෙන්ද ඒවා නිර්වචනය කර ඇත.
මෙතැන් පටන්, මෙම ලිපිවලදී, උණුසුම් යුද්ධයක් සීතල යුද්ධයක් ලෙස හඳුනාගැනීමේ විෂමතාවය ඉවත් කිරීම පිණිස, එම යුද්ධ තුන “හතළිස්වන පදයේ යුද්ධ තුන” හෙවත් නියෝජිත යුද්ධ ලෙස හඳුනාගැනීමට මම අදහස් කරමි. මාගේ නිර්වචනය අනුව, හතළිස්වන පදයේ යුද්ධ තුනට, හතළිස්වන පදයේ කොටසක් වන 1798 সালের යුද්ධය ඇතුළත් නොවන්නේය; එයට ඇතුළත් වන්නේ 1989 දී ආරම්භ වූ අවසාන කාලයේ සිට හතළිස් එක්වන පදයේ ඉරිදා නීතිය දක්වා ඇති යුද්ධ තුන පමණි. එම යුද්ධ තුන වඩාත් නිවැරදිව නියෝජිත යුද්ධ ලෙස හඳුනාගත යුතුය; ඒවා සිදුවන්නේ උතුරේ රජු සහ දකුණේ රජු අතර යුද්ධයේ සන්දර්භය තුළය. හතළිස්වන පදයේ ඉතිහාසය තුළ, එය කතෝලිකවාදය (උතුරේ රජු) සහ කොමියුනිස්ට්වාදය (දකුණේ රජු) අතර යුද්ධය නියෝජනය කරයි.
එම යුද්ධ තුනෙන් පළමුවැන්න 1989දී කතෝලිකවාදය කොමියුනිස්ට්වාදය මත ජය ලැබීම හඳුනාදක්වයි; එනම්, පාප් පදවිය 1989දී සෝවියට් සංගමය අතුගාදැමීම සඳහා එක්සත් ජනපදය මගින් නියෝජනය කෙරෙන තම ප්රොක්සි හමුදාව සමඟ එක්වූ නමුත්, රුසියාව, එනම් ශීර්ෂය (හෝ “බලකොටුව”), තවමත් පවතින්නට ඉතිරි විය. වර්තමාන යුක්රේන යුද්ධයද නැවත වරක් කතෝලිකවාදය සහ කොමියුනිස්ට්වාදය අතර වූ යුද්ධයකි; එහිදී පාප් පදවිය රුසියාවට එරෙහිව තම ප්රොක්සි ලෙස යුක්රේන රජය යොදාගනිමින්, පාප් පදවියේ පෙර ප්රොක්සි බලය වූ එක්සත් ජනපදය ඇතුළුව, ගෝලීයවාදී බටහිර ලෝකයේ අනෙක් කොටස්වල සහයද සමඟ කටයුතු කරයි. එම යුද්ධය එකොළොස්වන හා දොළොස්වන වගන්තිවලින් නිරූපණය කර ඇති අතර, එය කොමියුනිස්ට්වාදය (රුසියාව) කතෝලිකවාදය මත ජයගනු ඇතැයි හඳුනාදක්වයි.
එම නියෝජිත යුද්ධ තුනෙන් තුන්වැන්න පද පහළොවෙහි පානියම් සටන ලෙස නිරූපණය කර ඇත. එම සටන දකුණේ රජු වූ පටොලමීය රාජ්යය සහ උතුරේ රජු වූ සෙලූසිද් රාජ්යය අතරය. එම සටනේදී කතෝලිකත්වයේ නියෝජිත හමුදාව නැවත වරක් එක්සත් ජනපදයයි.
1989 වර්ෂයේ පළමු සටනේදී, එක්සත් ජනපදයේ Republican අඟේ代理 හමුදාව පාප්ධුරය විසින් සෝවියට් සංගමයේ දේශපාලන ව්යුහය බිඳ දැමීම සඳහා භාවිත කරන ලදී; එහි ශීර්ෂය (රුසියාව) නම්, අකුණු නොකර තබාගෙනය. දෙවන සටනේදී, එනම් යුක්රේන යුද්ධයේදී, නාසිවරුන්ගේ代理 හමුදාව රුසියාව විසින් පරාජය කරනු ලැබේ. තෙවන සටනේදී එක්සත් ජනපදය, එනම් පාප්ධුරයේ代理 හමුදාව, නැවතත් දකුණු රජු පරාජය කරයි.
එම සටන් තුනම “සත්යයේ” අත්සන දරයි; පළමු හා අවසාන සටන් දෙකම එක්සත් ජනපදයේ ජයග්රාහී නියෝජිත හමුදිය විසින් ක්රියාත්මක කරනු ලබයි. පළමු සටනේදී දකුණේ රජුගේ හිස අක්ෂුන්නව තබාගනු ලැබූ අතර, තුන්වන සටනේදී එක්සත් ජනපදයේ නියෝජිත හමුදිය දකුණේ රජුගේ හිස බවට පත්වේ. දෙවන නියෝජිත හමුදිය ද දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී පාප්වරුත්වයේ නියෝජිත හමුදිය වූවාය. අවස්ථා දෙකේදීම නාසිවාදයේ නියෝජිත හමුදිය පරාජය කරනු ලැබීය; තවද පරාජය කරනු ලබන්නේය. තුන්ගුණ සන්ධානය සම්පූර්ණ කරනු ලබන දහසයවන පදයට පෙර, පාප්වරුත්වය ඇගේ සියලු සතුරන් සම්පූර්ණයෙන් යටත් කරගනී.
“ප්ටොලමි [පුටින්] තම ජයග්රහණය යහපත් ලෙස භාවිත කිරීමට අවශ්ය වූ ප්රඥාවෙන් වංචිත විය. ඔහු තම සාර්ථකත්වය අනුගමනය කර තිබුණේ නම්, බොහෝවිට අන්තිඔකස්ගේ මුළු රාජ්යයේම අධිපතියා වී සිටිනු ඇත; එහෙත්, සුළු භීතිකාවන් කිහිපයක් සහ සුළු තර්ජන කිහිපයක් පමණක් කිරීමෙන් සෑහීමකට පත්ව, තම මෘගීය වාසනාවන්හි නොනවතින සහ අනියන්ත්රිත තෘප්තිභോഗයට තමන්ම භාර දිය හැකි වන පිණිස ඔහු සමාදානය කළේය. මෙසේ, තම සතුරන් ජයගෙන සිටියදී, ඔහු තම දුර්ගුණයන් විසින් ජයගනු ලැබීය; තවද, තමන් ස්ථාපිත කළ හැකි වූ මහත් නාමය අමතක කරමින්, ඔහු තම කාලය වැය කළේ භෝජනසංග්රහ හා කාමචාරයේ යෙදෙමිනි.”
“ඔහුගේ සාර්ථකත්වය නිසා ඔහුගේ හෘදය උඩඟු විය; නමුත් ඒ මගින් ඔහු ශක්තිමත් වූයේ බොහෝ දුරින්ය; මක්නිසාද යත්, එය ඔහු භාවිත කළ අගෞරවනීය ආකාරය ඔහුගේම ප්රජාවන් ඔහුට විරුද්ධව කැරලි ගැසීමට හේතු වූ බැවිනි.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 254.
පුටින්ගේ ජය ඔහුගේ අවසානය සනිටුහන් කරන බවට දෙවන සාක්ෂියක් දකුණු රාජධානිය වූ යූදාගේ රජ උස්සියා සමඟ සම්බන්ධ වේ. ඔහුගේ හෘදය ද ඔහුගේ යුධ ජයග්රහණ නිසා උඩඟු කරනු ලැබීය; ඉන් අනතුරුව, පටොලෙමි මෙන්, ශුද්ධස්ථානය තුළ පූජකයන්ගේ කාර්යය කිරීමට ඔහු උත්සාහ කළේය; එවිට ඔහු කුෂ්ඨ රෝගයෙන් පහර ලැබී වහාම බලයෙන් ඉවත් කරන ලදී. යුක්රේන යුද්ධයේ පුටින්ගේ ජය, දකුණු රජු ලෙස (නිරීශ්වරවාදයේ රජු ලෙස) ඔහුගේ අවසානයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. ඔහුගේ අවසානය, පටොලෙමි සමඟ සිදු වූ පරිදි, නායකත්වය පෙරළා දැමූ විප්ලවයක් හඳුන්වාදුන්, හතළිස්වන වගන්තියේ අනාවැකිමය දකුණු රජුගේ (ප්රංශයේ) ආරම්භය තුළ පූර්වරූපගත කරනු ලැබීය. පුටින්ගේ අවසානය සෝවියට් සංගමයේ අවසානය මඟින්ද නිරූපිත විය; එහිදී නායකයා (ගෝර්බචොව්) සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැර, වහාම නිරීශ්වරවාදයේ අවසාන දවස්වල ගෝලවාදී සංකේතය වන, දකුණු රජු වන එක්සත් ජාතීන් සමඟ රැකියාවක් භාරගත්තේය. යුක්රේනයේ පුටින්ගේ ජයග්රහණයෙන් පසු, ඔහු වෝටර්ලූහි නපෝලියන් මඟින්ද, එයට අනුව පැමිණි නිර্বাসනය මඟින්ද; තවද, උස්සියා රජු මඟින්ද, ඔහුගේ කුෂ්ඨ රෝගය සහ ඉන් අනුව පැමිණි නිර্বাসනය මඟින්ද; එසේම පටොලෙමිගේ මත්වූ අවසානය සහ 1989 දී සෝවියට් සංගමයේ අවසානය මඟින්ද පූර්වරූපගත කරනු ලැබේ.
පානියම් යුද්ධය ක්රි.පූ. 200 දී සිදුවිය, එම නිශ්චිත වර්ෂයේදීම රෝමය ඉතිහාසයට ප්රකාශ්ය ලෙස මැදිහත් වේ. ඔවුන්ගේ මෙම ප්රවේශය, දහසයවන පදයේ නිරූපිතව ඇති සහ ක්රි.පූ. 63 දී සම්පූර්ණ වූ යෙරුසලම ජයගැනීමට පෙර, දේවදර්ශනමය කතානායකත්වයට ඇතුළත් වේ. එසේ වූයේ ඇය මිසරයේ බාල රජුගේ ආරක්ෂකයා බව ප්රකාශ කළ අවස්ථාවේය. උතුරේ සහ දකුණේ රජවරුන් සම්බන්ධ වන හතළිස්වන පදයේ තුන්වන යුද්ධයේදී, පාප්පදවිය නැවතත් ඉතිහාසයට තමන් ඇතුළත් කරගනු ඇත, රුසියාවේ ආරක්ෂකයා බවට පෙනී සිටිමින්. එම කාලයේදීම, ආදර්ශය තුළ, සෙලියූකස් පානියම් යුද්ධයේදී පතොලෙමි පරාජය කළේය; එසේ කරමින්, හතළිස්වන පදයේ පළමු හා අවසාන යුද්ධවල පාප්පදවියේ නියෝජිත හමුදාව වන එක්සත් ජනපදය “මිසරය” (දකුණේ රජු) පරාජය කරන බව හඳුනාගැනේ.
ක්රි.පූ. 200 වර්ෂයේදී, අපි සංකේතාත්මක ලෙස පාප් පදවිය දක්නෙමු; මන්ද සූරයේ වේශ්යාව දහසයවන පදයේ ඉරිදා නීතියෙහි සිදුවන තුන්වැදෑරුම් එකමුතුවට පෙර සිටම තම වේශ්යාකම් ගීත ගායනා කිරීමට පටන් ගන්නා බැවිනි. ඒ සමයේදීම එක්සත් ජනපදය එක්සත් ජාතීන් කෙරෙහි ප්රබලත්වය ලබාගනී; එමගින් දස රජුන් අතර ප්රමුඛ රජු ලෙස තම ස්ථානය ස්ථිර කරගනියි. ඉරිදා නීතියෙහි සම්පූර්ණ කරනු ලබන තුන්වැදෑරුම් එකමුතුවේ සියලු ගතිවිධාන දහසයවන පදයට පෙර තීරණය වී ඇත.
එළිදරව් පොතේ දහසයවන වාක්යයේ දැක්වෙන පරිදි, එක්සත් ජාතීන් විසින් නියෝජිත කරනු ලබන නාග බලයේ දේශපාලන ව්යුහය, තම දේශපාලන ව්යුහය මෘගයාට දීමට එකඟ වේ; එහෙත් එසේ කිරීමට පෙර පාප්පරාජ්යය නාගයාගේ ආගම ජය ගනියි. පෞරාණික ආගමිකත්වය නැවත වරක් ඉවත් කරනු ලැබිය යුතුය. හතළිස්වන වාක්යයේ පළමු සටනේදී, රේගන් යුගයේ, ප්රොටෙස්තන්තවාදය ඉවත් කරනු ලැබූ අතර, අවසාන රිපබ්ලිකන් ජනාධිපතිගේ කාලයේදී නාගයාගේ ආගමද 508 වර්ෂයේ දී සිදු වූ පරිදි කතෝලික ආගමේ ආධිපත්යයට යටත් කරනු ලබන්නේය. පාප්පරාජ්යය සිහසුන මත පිහිටුවනු ලැබීමට එරෙහිව ඇතිවිය හැකි යම් ආගමික ප්රතිරෝධයක් ඉවත් කිරීමේ ක්රියාවලිය රේගන් යුගයේදී ආරම්භ වූ අතර, එය ට්රම්ප් යුගයේදී අවසන් වේ. කතෝලිකත්වයට එරෙහිව තිබූ ද්රෝහී ප්රොටෙස්තන්තවාදයේ ප්රතිරෝධය හතළිස්වන වාක්යයේ පළමු සටනේදී ඉවත් කරනු ලැබූ අතර, ආත්මවාදයේ ප්රතිරෝධය හතළිස්වන වාක්යයේ අවසාන සටනේදී ඉවත් කරනු ලබන්නේය.
මනුෂ්ය සිදුවීම්වල එම සංකීර්ණ අන්තර්ක්රියාව තුළම, අධර්මයට වැටුණු ප්රොටෙස්තන්ත්රවාදය, එළිදරව්ව පොතේ දහහත්වන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් රජුන් දසදෙනා මත ආගමික හා දේශපාලනික අධිකාරිය ලෙස තමා ස්ථාපිත කළ යුතුය. එබැවින්, පානියම් සටන හඳුනා දෙන්නේ, දහසයවන පදයේ සඳහන් ඉරිදා නීතියට අල්ප වශයෙන් පෙර, එක්සත් ජනපදය එක්සත් ජාතීන් සංවිධානය මත ජය ලබන කාලයයි.
අනාගතවාක්යයේ ස්ථාපිත නියමයක් නම්, අජගරයා, මෘගයා සහ බොරු අනාගතවක්තෘ යන එක් එක් අය සතු විශේෂ අනාගතවාක්යමය ලක්ෂණ තිබීමය. එම අනාගතවාක්යමය ලක්ෂණවලින් එකක් වන්නේ, මෘගයා (කතෝලිකවාදය) සෑම විටම අනාගතවාක්යමය ලෙස රෝම නගරයේ පිහිටුවා ඇති බවයි. බොරු අනාගතවක්තෘ සෑම විටම අනාගතවාක්යමය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ පිහිටුවා ඇත. එහෙත් අජගරයා සම්බන්ධයෙන්, අජගරයා අනාගතවාක්යමය ලෙස පිහිටුවා ඇති ස්ථානයට අදාළ ලක්ෂණය නම්, එය සෑම විටම ගමන් කරමින් සිටීමය. අජගරයා ස්වර්ගයේ ආරම්භ වී, පසුව එදෙන් උයනට පැමිණියේය; අවසානයේ අජගරයා මිසරයේ පිහිටුවා ඇත.
කතා කරමින් මෙසේ කියන්න: ස්වාමිවූ දෙවියන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක; බලව, මිසරයේ රජ වූ පාරාවෝනි, තමාගේ ගංගා මධ්යයේ වැතිර සිටින, “මගේ ගංගාව මගේමය, එය මා සඳහා මා විසින් සාදා ගත්තෙමි” යයි කියා ඇති මහත් නාගයාණෙනි, මම ඔබට විරුද්ධව සිටිමි. එසකියෙල් 29:3.
මකරාගේ අනාගතවාදීමය පිහිටීම මාරු වෙයි. යොහන්ගේ කාලයේ, එහි සිංහාසනය නියෝජනය කරන මකරාගේ ආසනය පෙර්ගමොස්හි තිබෙන බව හඳුනාගනු ලැබීය.
පර්ගමොස්හි සභාවේ දූතයාට මෙසේ ලියන්න; දෙපසින්ම තීක්ෂ්ණ වූ කඩුව ඇති තැනැත්තා මෙසේ කියයි; මම නුඹේ ක්රියාද, නුඹ වාසය කරන ස්ථානයද දනිමි, එනම් සාතන්ගේ සිංහාසනය ඇති තැනමය: නුඹ මාගේ නාමය दृಢව අල්ලාගෙන සිටින්නෙහිය, මාගේ ඇදහිල්ල ප්රතික්ෂේප නොකළෙහිය, එසේම අන්තිපාස් නම් මාගේ විශ්වාසවන්ත මරණසාක්ෂිකරු නුඹලා අතරේ මරාදමන ලද ඒ දවස්වල පවා එසේ කළෙහිය; එය සාතන් වාසය කරන ස්ථානයයි. එළිදරව් 2:12, 13.
අනාගාරික රෝමයේ චාරිත්රය වූයේ, තමන් සම්බන්ධ වූ සියලු අනාගාරික දෙවිවරුන් රෝම නගරයට ආපසු ගෙනැවිත්, පැන්තියොන් දේවමාළිගාවේ ඔවුන් නිරූපණය කිරීමයි. එබැවින් “ඔහුගේ ශුද්ධස්ථානයේ ස්ථානය බිම හෙළනු ලැබීය” යැයි දානියෙල් ලේඛනගත කරයි. අනාගාරික රෝමයේ ශුද්ධස්ථානයේ ස්ථානය වූයේ රෝම නගරයයි; එය ක්රි.ව. 330 වර්ෂයේ කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් බිම හෙළනු ලැබීය. එහෙත් රෝමය “තුළ” තිබූ ශුද්ධස්ථානය වූයේ පැන්තියොන් දේවමාළිගාවය; Pan-Theon යනු “සියලු දෙවිවරුන්ගේ දේවමාළිගාව” යන අර්ථය දරයි. රෝමානුවන් සාතන්ගේ ආසනය පිර්ගමොස් සිට පැන්තියොන් දේවමාළිගාවට මාරු කළහ. සොහොයුරිය වයිට් අපට දන්වා සිටින්නේ අනාගාරික රෝමය මකරා බවයි.
“ඒ අනුව, නාගයා ප්රධාන වශයෙන් සාතන්ව නිරූපණය කරන අතර, ද්විතීය අර්ථයෙන් එය අජාතික රෝමයේ සංකේතයකි.” The Great Controversy, 439.
පගන් රෝමය ජාතීන් දහයකට බෙදී ගියේය, තවද ප්රංශ විප්ලවය අතරතුර එජිප්තුවේ නාස්තිකවාදය හඳුන්වා දුන් විට ප්රංශය දකුණේ රජු බවට පත් විය. 1917 වන විට, මකරා ප්රංශයෙන් රුසියාවට ගොස් තිබුණි. දසවන පදය 1989 නියෝජනය කරයි; එකොළොස්වන හා දොළොස්වන පද “සීමාභූමියේ” (රැෆියා සහ යුක්රේනය) සටන් නියෝජනය කරයි; තවද පානියම් සටන, දහසයවන පදයේ තුන්ගුණ සන්ධානය ස්ථිර කර ගන්නා විට පාප් පදවිය ඉටු කරන තුන්වන පියවර නියෝජනය කරයි. එය හතළිස්වන පදයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය නියෝජනය කරයි.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියෙන් තවදුරටත් කරගෙන යන්නෙමු.
යේසුස් කායිසාරියා ෆිලිප්පි [Panium] ප්රදේශයන්ට පැමිණි කල, උන්වහන්සේ තම ගෝලයන්ගෙන් අසමින් මෙසේ වදාළසේක: “මනුෂ්ය පුත්රයා වන මම කවුරුන් බව මිනිසුන් කියතිද?” ඔව්හු පිළිතුරු දෙමින්, “සමහරුන් ඔබ යොහන් බව්තීස්තයා බව කියති; තවත් සමහරුන් එලියාස් බවත්; අනෙක් අය යෙරෙමියාස් හෝ අනාගතවක්තෘවරුන්ගෙන් එක් අයෙක් බවත් කියති” යැයි කීහ. උන්වහන්සේ ඔවුන්ට, “එහෙත් ඔබ සැම මම කවුරුන් බව කියන්නෙහුද?” යයි වදාළසේක. එවිට සිමොන් පේත්රුස් පිළිතුරු දෙමින්, “ඔබ ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්රයාණන් වන ක්රිස්තුස්වහන්සේය” යයි කීය. එවිට යේසුස් උත්තර දෙමින් ඔහුට මෙසේ වදාළසේක: “සිමොන් බාර්යෝනා, ඔබ භාග්යවන්තයෙහිය. මන්ද මෙය ඔබට එළිදරව් කරනු ලැබුවේ මාංසයත් රුධිරයත් නොව, ස්වර්ගයෙහි සිටින මාගේ පියාණන්වහන්සේය. තවද මම ඔබට කියමි: ඔබ පේත්රුස්ය; මේ පර්වතය මත මම මාගේ සභාව ගොඩනඟන්නෙමි; පාතාලයේ දොරටු එයට විරුද්ධව ජය නොලබන්නේය. තවද මම ඔබට ස්වර්ග රාජ්යයේ යතුරු දෙන්නෙමි. ඔබ පොළොවෙහි බැඳ තබන කුමන දෙයක් වේද, එය ස්වර්ගයෙහිද බැඳ තබනු ලැබේ; ඔබ පොළොවෙහි මුදා හරින කුමන දෙයක් වේද, එය ස්වර්ගයෙහිද මුදා හරිනු ලැබේ.” එවිට උන්වහන්සේ තමන් යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේ බව කිසිවෙකුට නොකියන ලෙස තම ගෝලයන්ට දැඩි ලෙස අණ කළසේක. ඒ කාලයෙන් පටන් යේසුස් තම ගෝලයන්ට පෙන්වා දීමට ආරම්භ කළේ, තමන් යෙරුසලමට යා යුතු බවත්, වැඩිහිටියන්ගෙන්ද ප්රධාන පූජකයන්ගෙන්ද ලියන්නන්ගෙන්ද බොහෝ දේ දුක් විඳිය යුතු බවත්, මරාදමනු ලැබිය යුතු බවත්, තෙවන දින නැවත උත්ථාන කරනු ලැබිය යුතු බවත්ය. මතෙව් 16:13–21.