රෛපියාගේ සටන සහ පානියම්ගේ සටන යනු, කාල පරිච්ඡේද සහ සන්දර්භයන් වෙනස් වූවත්, පුරාතන යුදයාවේ ඉතිහාසය සහ එය වටා පිහිටි ප්රදේශවල ඉතිහාසය තුළ දෙකම වැදගත්කමක් ඇති, එකිනෙකට වෙන්වූ ඓතිහාසික සිද්ධීන් දෙකකි. රෛපියාගේ සටන ක්රි.පූ. 217 දී සිදු විය. පානියම්ගේ සටන ක්රි.පූ. 200 දී, සෙලෙව්සිඩ් රාජ්යය (උතුරේ රජු) සහ ටොලමීය රාජ්යය (දකුණේ රජු) අතර සිදු විය. දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන සිට පහළොස්වන පද දක්වා මෙම සටන් දෙක හඳුනාගනු ලැබේ. මෙම සටන් දෙක ක්රි.පූ. 167 දී ඇති වූ මක්කබීය කැරැල්ලට පෙර සිදු විය.
පානියම් යුද්ධය එහි සිදුවූ ආසන්න භූගෝලීය ලක්ෂණය වූ පානියම් කන්දේ නාමයෙන් එම නාමය ලැබීය. “පානියම්” යන නාමය එහි අර්පණ කළ දේවාලයක් තිබූ ග්රීක දෙවියෙකු වන පෑන්ගේ නාමයෙන් ව්යුත්පන්න වී ඇත. පෑන්ගේ නමස්කාරය සමඟ එහි තිබූ සම්බන්ධතාවය හේතුවෙන් එම ස්ථානය “පානියම්” ලෙස ප්රසිද්ධ විය. එම දේවාල සංකීර්ණය බොහෝ විට “පෑන්ගේ පූජාස්ථානය” ලෙස හඳුන්වනු ලැබුවේ, එය පෑන් දෙවියාට අර්පිත ආගමික භක්තිය හා නමස්කාරය පැවැත්වූ ස්ථානයක් වශයෙන් එහි භූමිකාව අවධාරණය කරමින්ය. “නිම්ෆේයම්” යන පදය පුරාණ ග්රීක සහ රෝමීය ආගමෙහි ජල නිම්ෆාවන්ට අර්පිත ස්මාරකයක් හෝ පූජාස්ථානයක් අදහස් කරයි. පානියම්හි දේවාල සංකීර්ණයට ගුහාවක් සහ ස්වභාවික උල්පතක් ඇතුළත් වූ අතර, ඒවා නිම්ෆාවන් වාසය කරන ස්ථාන ලෙස විශ්වාස කෙරුණු බැවින්, එය ඇතැම් අවස්ථාවල “පානියම්හි නිම්ෆේයම” ලෙසද හඳුන්වනු ලැබීය.
මහා හෙරොද්ගේ පුත්රයා වූ හෙරොද් පිලිප් විසින් එම නගරය නැවත ගොඩනඟා විස්තාර කරන ලද පසු, රෝම අධිරාජයා වූ සීසර් ඔගස්ටස් හා හෙරොද් පිලිප් තමන්ගේ ගෞරවය පිණිස එය කයිසාරියා පිලිප්පි ලෙස හැඳින්වනු ලැබීය. දේවාල සංකීර්ණය මෙම නගරය තුළ තිබූ වැදගත් ආගමික මධ්යස්ථානයක් විය.
අගස්තුස් අධිරාජයාගේ රාජ්ය කාලය තුළ, අගස්තුස්ගේ ගෞරවයට අනුව මන්දිරය නැවත කැප කරනු ලැබීය හෝ නැවත නම් කරනු ලැබීය. එය අධිරාජ්ය නමස්කාරයත් රෝම ආගමික ආචාර දේශීය ආගමික පරිසරය තුළ ඒකාබද්ධ කිරීමත් පිළිබිඹු කළේය. පෑන්ගේ මන්දිරය පිහිටා තිබූ කයිසාරියා ෆිලිප්පි නම් පුරාතන නගරය අසල ප්රදේශය, සමහර අවස්ථාවල “නිරයේ දොරටු” හෝ “හේඩීස්ගේ දොරටු” ලෙස හැඳින්වුණි.
දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ දහසයවන සිට දහනවවන පද දක්වා, බයිබල් අනාවැකියේ සිව්වන රාජධානියද එම පරිච්ඡේදයේ උතුරු රජුද ලෙස ස්ථාපිත වීමට පිළිමවතා වූ රෝමය ජය ගත යුතුව තිබූ භූගෝලීය ජයග්රහණයේ ප්රදේශ තුන නිරූපණය කර ඇත. දහසයවන පදයේ, රෝම සෙන්පති පොම්පේ ක්රි.පූ. 65 දී සිරියාව ජයගත් අතර, අනතුරුව ක්රි.පූ. 63 දී යෙරුසලමද ජයගත් බව හඳුන්වා දී ඇත. දහහත්වන සිට දහනවවන පද දක්වා, බාධක තුනෙන් තෙවනුවූ මිසරය ජූලියස් සීසර් විසින් ජයගැනීම හඳුන්වා දෙයි. ක්රි.පූ. 31 දී වූ ඇක්ටියම් සටන, දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිහතරවන පදයේ ඉටු වීමක් ලෙස, පිළිමවතා වූ රෝමය සම්පූර්ණ ප්රභූත්වයෙන් පාලනය කරනු ලැබූ අවුරුදු තුන්සිය හැටක ආරම්භය සලකුණු කරයි.
විසිවන පදයේදී අගුස්තුස් සීසර්ගේ රාජ්යය සලකුණු කරනු ලැබේ, එම ඉතිහාසීය පසුබිම තුළ යේසුස් උපන්නාහ. අනතුරුව විසිඑක හා විසිදෙක පදයන්හි දුෂ්ට තීබේරියස් සීසර්ගේ රාජ්යය හඳුනා දක්වනු ලබන බැවින්, එමගින් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ශූලාරෝපණය සලකුණු කරනු ලැබේ. විසිතුන්වන පදයේදී මක්කබීය යුදෙව්වරුන් විසින් අජාතික රෝමය සමඟ ප්රවේශ වූ සන්ධිය සලකුණු කරනු ලැබේ; එබැවින් එකොළොස්වන පදයේදී ආරම්භ වූ ඉතිහාසයේ ප්රවාහය නවතනු ලැබ, ඉතිහාස කථාව ක්රිස්තු පූර්ව 161 සිට ක්රිස්තු පූර්ව 158 දක්වා වූ කාලයට ආපසු වැටේ.
විසිතුන්වන පදය මක්කාබිවරුන්ගේ පෙළපත නියෝජනය කරයි; එය ඔවුන්ගේ പ്രവചനමය පෙළපතෙහි සියලු විස්තර සපයන්නේ නැති නමුත්, ඉතිහාස වාර්තාව එය සපයයි. ක්රි.පූ. 217 දී රෆියා සංග්රාමය සිදු වූ අතර, එහි පසුබිමෙන් ළදරු රජෙකු නිසා මිසරය අවදානමට ලක් විය. ක්රි.පූ. 200 වර්ෂයේදී සෙලෙයූසීය හා ග්රීක රජවරුන් එම ළදරු රජු සමඟ කටයුතු කිරීමට සැලසුම් සකස් කරමින් සිටියදී, රෝමය ඉතිහාසයට මැදිහත් වී මිසරයේ ළදරු රජුගේ ආරක්ෂකයා බවට පත් විය. එම වර්ෂයේදීම පානියම් සංග්රාමය සිදු විය. ඉන්පසු ක්රි.පූ. 167 දී මක්කාබිවරුන්ගේ ගරිල්ලා යුද්ධය ආරම්භ විය.
ක්රි.පූ. 167 දී මොදේයින්හිදී මක්කබේය ප්රතිවිප්ලවය ආරම්භ වූ අතර, එය මක්කබේයන් විසින් සෙලූසිඩ් අධිරාජ්යයට එරෙහිව සටන් කිරීම පමණක් නොව, සෙලූසිඩ්වරුන් සමඟ සන්ධානයේ සිටින බව ඔවුන් තීරණය කළ යුදෙව්වන්ටද එරෙහිව ක්රියා කිරීමකින් සමන්විත විය. එම ප්රතිවිප්ලවය ආගමික ප්රේරණාවෙන් සිදු වූ එකක් වූ අතර, එය අභ්යන්තර හා බාහිර සතුරෙකුට එරෙහිව ක්රියාත්මක කරන ලදී. ක්රි.පූ. 164 දී මක්කබේයන් දේවමාළිගාව යළි කැප කළ අතර, මෙම සිදුවීම යුදෙව්වරුන්ගේ හනුක්කා උත්සවය මඟින් සිහිපත් කරනු ලැබේ. එම වසරේදී කුප්රකට අන්තියෝකස් එපිෆනේස් මිය ගියේය. ඉන් අනතුරුව ක්රි.පූ. 161 සිට 158 දක්වා කාලය තුළ විසිතුන්වන පදයේ “ලීගය” රෝමය සමඟ ඇති කරගනු ලැබීය.
මක්කබිවරුන්, ඔවුන්ගේ කැරැල්ල සහ රෝමය සමඟ ඔවුන්ගේ සන්ධානය පිළිබඳ සෘජු සඳහන එකම වරක් හමුවන්නේ විසි තුන්වන පදයේය; එහෙත් Hasmonean Dynasty යනුවෙන් හැඳින්වෙන එම වංශයේ ඉතිහාසය ක්රි.පූ. 167 දී Modein හි ආරම්භ වී, කුරුසියේ කාලය දක්වා පැවතිණි. Hasmonean Dynasty හි අවසාන නියෝජිතයෝ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ කාලයේ සිටි පරිසිවරු වූහ. එබැවින්, ක්රි.පූ. 167 දී Modein හි කැරැල්ලෙන් ආරම්භ වී, යේසුස්වහන්සේ කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලැබූ විට විසි එක්වන හා විසි දෙවන පදවල අවසානයට පැමිණෙන, මක්කබිවරුන් විසින් නිරූපිත පරිත්යාගී යුදෙව් ආගමිකත්වයේ ඉතිහාසයට අදාළ ප්රකාශනාත්මක රේඛාවක් ඇත.
ඔවුන්ගේ ඉතිහාසය දහසයවන වාක්යයේදී මාරුබිම් අවස්ථාවකට පැමිණෙයි; එහිදී රෝමය, පොම්පේගේ මාර්ගයෙන්, ප්රථම වරට යෙරුසලම ජයගත්තේය. ඒ අවස්ථාවේ යෙරුසලම මත එම විනාශය ගෙන එනු ලැබීමට ඔහුගේ ප්රධාන උද්යෝගය වූයේ හස්මෝනීය රාජවංශයේ පක්ෂ දෙකක් අතර පැවති විවාදයකි. එම කාලයේ සිට (ක්රි.පූ. 63) යුදා රෝමීය පාලනය යටතේ පැවතියේය. මක්කබීවරුන්ගේ හස්මෝනීය රාජවංශය ප්රවාදමය වශයෙන් ආරම්භ වන්නේ ක්රි.පූ. 167 දී මෝදෙයින් යුද්ධයෙන්ය; ඉන්පසු ක්රි.පූ. 63 දී එය රෝමයට යටත් කරනු ලැබීය. එම ඉතිහාසයේ ආරම්භයෙන් ඉක්මනින් පසු මක්කබීවරු ක්රි.පූ. 161 සිට ක්රි.පූ. 158 දක්වා රෝමය සමඟ සන්ධානයක් ආරම්භ කර එයට ප්රවේශ වූහ. ඔවුන් ක්රි.පූ. 63 සිට කුරුසිය දක්වාත්, ක්රි.ව. 70 වර්ෂයේ යෙරුසලමේ අන්තිම විනාශය දක්වාත්, රෝමයට යටත්ව සිටියහ.
මක්කබියන්ගේ අනාවැකිමය පෙළපත අධර්මයට වැටුණු යුදෙව් ආගමගේ පෙළපත වන අතර, එබැවින් එය අධර්මයට වැටුණු ප්රොතෙස්තන්තවාදයේ පෙළපතට ආදර්ශවත් ලෙස සංකේතවත් කරයි. පානියුම් සටනෙන් පටන් ගෙන දහසයවන පදයේ ඉරිදා නීතිය දක්වා, ක්රි.පූ. 200, ක්රි.පූ. 167, ක්රි.පූ. 164 යන අනාවැකිමය සිද්ධීන් සහ ක්රි.පූ. 161 සිට ක්රි.පූ. 158 දක්වා වූ සන්ධානය, අධර්මයට වැටුණු ප්රොතෙස්තන්තවාදයේ ඉතිහාසයේ නැවත සිදුවනු ඇත. මෙම සලකුණු-ස්ථාන, ඉරිදා නීතියට පෙර, සත් දෙනාගෙන් වූ අටවන ජනාධිපතිගේ ඉතිහාසයේ සිදුවනු ඇත. ක්රි.පූ. 200, ක්රි.පූ. 167ට අදාළව රිපබ්ලිකන් අඟයේ බාහිර පෙළපත නියෝජනය කරන අතර, ක්රි.පූ. 167 අධර්මයට වැටුණු ප්රොතෙස්තන්ත අඟයේ අභ්යන්තර පෙළපත නියෝජනය කරයි.
මෙම මාර්ගසලකුණු මූලික වශයෙන් හස්මෝනීය රාජවංශයේ ඓතිහාසික රේඛාව තුළ සැඟවී ඇත; එහෙත් ඒවා දානියෙල් 11හි හතළිස්වන පදයේ සැඟවුණු ඉතිහාසයේ කොටසක් වෙයි. එය “අවසාන දිනවලට අදාළ දානියෙල්ගේ අනාවැකියේ ඒ කොටස”ට අයත් රේඛාවකි.
යුදෙව් ආගම මක්කබීවරුන්ගේ කැරැල්ල සිහිපත් කරමින් හනුක්කා උත්සවය සමරන බව මක්කබීවරුන් ධර්මිෂ්ඨයන් ලෙස නිර්වචනය නොකරයි. කැරැල්ල හේතුකොටගෙන අවුරුදු හැත්තෑක වහල්කමෙන් පසු නැවත ගොඩනඟන ලද දේවමාළිගාවට ෂෙකීනා මහිමය කිසිදා ආපසු නොපැමිණියේය. අවසාන අනාවැකිමය පණිවිඩය මක්කබීවරුන්ට පෙර ආසන්න වශයෙන් ශතවර්ෂ දෙකකට පෙර මලාකි මාර්ගයෙන් පැමිණියේය. මක්කබීවරුන්ගේ ඉතිහාසය අනුව, ඔවුහු තම දේශපාලන නායකයන්ටම උත්තම පූජකයා ලෙසද ක්රියා කිරීමට ඉඩ දුන්හ; එය මිසරයේ ටොලමි උත්සාහ කළ පව්ම වූ අතර, උස්සියා රජුද උත්සාහ කළ පව්ම විය. සම්ප්රදාය අනුව, ටොලමිගේ එම අපවිත්ර ක්රියාව වැළැක්වීමට දෙවියන් වහන්සේ මැදිහත් වූහ; තවද, උස්සියා රජු පූජකයාගේද රජුගේද කාර්යය ඉටු කිරීමට උත්සාහ කළ විට, දෙවියන් වහන්සේ මැදිහත් වූ බව දෙවියන් වහන්සේගේ වචනය සෘජුවම දක්වයි. ඔවුන්ගේ රාජවංශයේ අවසාන ඵලය වූයේ පරිසිවරුන්ය. නූතන යුදෙව් ආගමේ යුදෙව්වන් ඒ පිළිබඳව ඓතිහාසික ගෞරවයක් දරන නමුත්, මක්කබීවරුන් ධර්මිෂ්ඨකමේ සංකේතයක් වූහැයි නිගමනය කිරීමට කිසිදු හේතුවක් නැත.
ප්රොතස්තන් ප්රතිසංස්කරණය ලූතර්ගේ කාලයේ ආරම්භ වූ අතර, එය ක්රමයෙන් ඉදිරියට වර්ධනය වූ සංවර්ධනයක් විය. එය නව සම්ප්රදායක් නොවීය, මක්නිසාද යේසුස්වහන්සේත් උන්වහන්සේගේ ගෝලයෝත් ප්රොතස්තන්වරු වූහ. එය ලූතර් සහ අනෙක් ප්රතිසංස්කරණවාදින් අවදි කරනු ලැබූ ඉතිහාසයේ අන්ධකාරය තුළ සිදු වූ අවදිවීමක් විය. එම ක්රමෝන්නත ප්රතිසංස්කරණයේ උච්චාවස්ථාව වූයේ මිලරයිට් ව්යාපාරයයි. දෙවියන්වහන්සේට මුල් කාලීන ප්රතිසංස්කරණවාදින් බබිලෝනියේ පාපයන් පිළිබඳව අවදි කිරීම පමණක් අවශ්ය නොවීය, එසේ නොව උන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව සහ ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානයෙහි උන්වහන්සේගේ සේවය පිළිබඳ පූර්ණ අවබෝධයට ඔවුන් ගෙන එනු උන්වහන්සේ අදහස් කළ සේක. 1844 අප්රේල් 19 දින ප්රොතස්තන්වරු ප්රතිසංස්කරණයේ වැඩිවෙමින් පැවති ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කර, පථභ්රෂ්ට ප්රොතස්තන්තාවයට පත්වූහ.
එවිට විශ්වාසවන්ත මිලේරීයයන්ට “උරුම ඇඳුම” දෙනු ලැබ, පරිපක්ව ප්රොටස්තන්ත්ර ක්රිස්තියානීන් බවට පත්වීම සඳහා කාර්යය අවසන් කරන පිණිස අතිශුද්ධස්ථානයට මඟ පෙන්වනු ලැබීය. 1863 දී, උරුම ඇඳුම ලබා දී තිබූ අය, අකීකරුකම නිසා, ප්රොටස්තන්ත්රවාදයේ උරුම ඇඳුම පසෙකලා, ලාඕදිකියාගේ උරුම ඇඳුම ගත්හ. 2001 සැප්තැම්බර් 11 න් වසර විසි දෙකකට පසු, 2023 දී ආරම්භ වූ එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසේ මුද්රා කිරීමේ අවසාන කාලය තුළ, යුදා ගෝත්රයේ සිංහයා, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ 40 වන වචනයේ ගුප්ත ඉතිහාසය පූර්ණ කරන සත්යයන් මුද්රා විවෘත කරමින් සිටියි; එම ඉතිහාසය 1989 දී සෝවියට් සංගමය බිඳවැටීමෙන් ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතිය දක්වා වූ ඉතිහාසයයි. මෙය කිරීමේදී, ඔහු විමතවූ යුදෙව්වාදයේ ඉතිහාසය, විමතවූ ප්රොටස්තන්ත්රවාදයේ සංකේතයක් ලෙස, මුද්රාවෙන් විවෘත කර ඇත.
දෙවියන්වහන්සේගේ පථභ්රෂ්ට ජනතාවගේ රේඛා දෙකම—යථාර්ථ යූදාගේ වුවද, ආත්මික යූදාගේ වුවද (දෙකම මහිමාන්විත දේශයන්ය)—යෙරුසලම ජයගැනීමේදී අවසන් වෙයි; පළමුවැන්න ක්රි.පූ. 63 දී, සහ පසුවැන්න ළඟදීම පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදීය. එම රේඛා දෙකම වැරදි මඟ ගත් ආගමික විශ්වාසයන් විසින් ප්රේරණය කරන ලද යුද්ධයක් නියෝජනය කරයි. එම රේඛා දෙකම ග්රීසියේ ආගමික දර්ශනවලට එරෙහි යුද්ධයක් නියෝජනය කරයි; එමෙන්ම එම දෙකම අවසානයේ පථභ්රෂ්ටයන් රෝමයට යටත්ව සිටීමෙන් නිමාවට පත් වෙයි. ලෝක යුද්ධ තුන සහ එම සටන් තුන අතර වෙනසක් හඳුනාගැනීමේ අරමුණින්, මම හතළිස්වන පදයේ සටන් තුන 1989 දී සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම, යුක්රේන යුද්ධය, සහ ඉරිදා නීතියේදී පානියම් ලෙස නියෝජනය වන බව හඳුනාගනිමි.
“දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය නුදුරු වශයෙන් පැමිණෙන අනතුර පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම දී ඇත; මෙය නොසලකා හරිනු ලැබුවහොත්, රෙපරමාදු ලෝකය රෝමයේ අරමුණු සැබවින්ම කුමක්දැයි උගනු ඇත්තේ උගුලෙන් ගැළවීමට ප්රමාද වූ පසු පමණි. ඈ නිශ්ශබ්දව බලයට වර්ධනය වෙමින් සිටී. ඇගේ ධර්මෝපදේශ ව්යවස්ථාදායක ශාලා තුළත්, සභා තුළත්, මනුෂ්යයන්ගේ හදවත් තුළත් තම බලපෑම ක්රියාත්මක කරමින් සිටී. ඇය සිය පෙර පීඩන නැවත සිදු කරනු ලබන ඇතුළත රහස් ගුප්ත ස්ථාන සහිත තම උස් සහ දැවැන්ත ව්යුහ ගොඩනඟමින් සිටී. සැඟවුණු ලෙසත් කිසිවෙකුගේ සැකයට ලක් නොවීත්, ඇය පහර දීමට කාලය පැමිණි විට තම අරමුණු ඉටු කරගැනීම සඳහා තම බලවේග ශක්තිමත් කරමින් සිටී. ඇය කැමති වන්නේ වාසිදායක ස්ථානයක් පමණක් වන අතර, එය දැනටමත් ඇයට ලබා දෙනු ලැබේ. රෝමීය අංගයේ අරමුණ කුමක්ද යන්න අපි ඉක්මනින්ම දකිමු, එය අත්දකිමුද. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය විශ්වාස කර එයට කීකරු වන කවුරුන්වුවත්, එමගින් නින්දා සහ පීඩනයට භාජනය වන්නෝය.” The Great Controversy, 581.
දසවන පදයෙන්—එහි 1989 දී සෝවියට් සංගමයේ බිඳවැටීම හඳුනා දක්වනු ලබයි—පහළොස්වන පදයේ පානියම් යුද්ධය දක්වා, පප්පතුමාගේ පදවිය, “ඇය පහර දීමට කාලය පැමිණෙන විට, තමන්ගේම අරමුණු තවදුරටත් ඉටු කර ගැනීම සඳහා, ඇයගේ බලවේග ශක්තිමත් කරමින්” සිට ඇත. මෙම පදවලින් හඳුනා දක්වනු ලබන්නේ පප්පතුමාගේ පදවිය විසින් සූදානම් කර ඇති “උගුල” වන, “ගැලවී යාම” අසම්භව වන අනාගතවාදී තත්ත්වයන්ය. පානියම් යුද්ධයෙන් නිරූපිත අවසාන ගැටුම තුළ, මෘගයාගේ රූපය එක්සත් ජනපදය තුළ පිහිටුවනු ලබන්නේය. එම රූපය පිහිටුවීම අන්තිම දිනවල දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සඳහා වන අවසාන පරීක්ෂාව වේ.
“පරීක්ෂාකාලය අවසන් වීමට පෙර මෘගයාගේ රූපය ස්ථාපිත කරනු ලබන බව ස්වාමින්වහන්සේ මට පැහැදිලිව පෙන්වා දී ඇත; මක්නිසාද එය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සඳහා ඇති මහා පරීක්ෂාව වන්නේය, එයින් ඔවුන්ගේ සදාකාලික ඉරණම තීරණය කරනු ලබන්නේය. … එළිදරව් 13 වන පරිච්ඡේදයේ මෙම විෂය පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කර ඇත; [එළිදරව් 13:11–17, උපුටා දක්වා ඇත].
“මෙය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව මුද්රා තැබීමට පෙර ඔවුන්ට තිබිය යුතු පරීක්ෂණයයි. උන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව පැවැත්වීමෙන්ද, ව්යාජ සබතක් පිළිගැනීම ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන්ද දෙවියන්වහන්සේට තම විශ්වාසවන්තභාවය ඔප්පු කළ සියල්ලෝ, ස්වාමිවූ දෙවි යෙහෝවාගේ ධජය යටතේ පෙළගැසෙන්නෝය, ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්රාව ලබන්නෝය. ස්වර්ගීය මූලාරම්භයක් ඇති සත්යය අත්හැර දමා ඉරිදා සබත පිළිගන්නෝ, මෘගයාගේ ලකුණ ලබන්නෝය.” Manuscript Releases, volume 15, 15.
මෘගයාගේ රූපය ගොඩනැගීම නිරූපණය කරනු ලබන්නේ රෝමයේ සන්ධියට ඇතුළත් වූ කාලයෙනි. එක්සත් ජනපදයේ ප්රොටෙස්තන්ත අඟ 1844දී රෝමයේ දියණියන් බවට පත් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ඉතිහාසයේ ආරම්භය, ඔවුන් නැවත වරක් තම මව අනුකරණය කිරීමට තීරණය කරන විට, ඔවුන්ගේ ඉතිහාසයේ අවසානයේ නැවතත් පුනරාවර්තනය වේ.
“අංශ දෙකක් ඇති මෘගයාට මකරාගේ මුඛයක් තිබෙන බවත්, ඔහුගේ බලය ඔහුගේ හිසෙහි තිබෙන බවත්, එම නියෝගය ඔහුගේ මුඛයෙන් පිටවනු ඇති බවත් මම දුටුවෙමි. එවිට වේශ්යාකම්වල මව මම දුටුවෙමි; එම මව දූවරුන් නොව, ඔවුන්ගෙන් වෙන්වූද පැහැදිලිව වෙනස්වූද කෙනෙකි යැයි මම දුටුවෙමි. ඇයට ඇගේ යුගය ලැබී තිබුණේය, එය ගතව ගොස් තිබේ; ඇගේ දූවරුන් වූ ප්රොටස්ටන්ට් පංථ ඊළඟට වේදිකාවට පැමිණ, මව ශුද්ධවන්තයන්ට පීඩා කළ විට ඇයට තිබුණු එමම සිතම ක්රියාත්මක කළෝය. මව බලයෙන් අඩුවෙමින් සිටි කල දූවරුන් බලවත් වෙමින් සිටි බවත්, ඉක්මනින්ම මව විසින් එක් කලෙක ක්රියාත්මක කරන ලද බලය ඔවුන් ක්රියාත්මක කරනු ඇති බවත් මම දුටුවෙමි.”
“මා නාමික සභාවද නාමික ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්ද, යූදස් මෙන්, සත්යයට විරුද්ධව පැමිණීම සඳහා කතෝලිකයන්ගේ බලපෑම ලබාගැනීමට අපව ඔවුන්ට පාවා දෙන බව දුටුවෙමි. එවිට ශුද්ධවන්තයෝ අඳුරු ලෙස පෙනෙන, කතෝලිකයන්ට අල්ප වශයෙන් පමණක් දන්නා ජනතාවක් වනු ඇත; නමුත් අපගේ ඇදහිල්ල සහ චාරිත්ර පිළිබඳ දන්නා සභාවන්ද නාමික ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්ද (සබත් දින සම්බන්ධයෙන් අපව ඔවුන් වෛර කළ බැවින්, එය ඔවුන්ට ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි වූ නිසා) ශුද්ධවන්තයන් පාවා දී, ජනතාවගේ ආයතන නොසලකා හරින අය ලෙස ඔවුන් කතෝලිකයන්ට දන්වා සිටිනු ඇත; එනම්, ඔවුන් සබත් දින පවත්වන අතර ඉරිදා නොසලකා හරින බවය.”
“එවිට කතෝලිකයන් ප්රොටෙස්තන්තයන්ට ඉදිරියට යන ලෙස අණ කරනු ඇත; සතියේ හත්වැනි දවස වෙනුවට පළමුවැනි දවස නොපවත්වන්නන් සියල්ලන් මරා දැමිය යුතුයැයි නියෝගයක්ද නිකුත් කරනු ඇත. තවද, සංඛ්යාවෙන් විශාල කතෝලිකයන් ප්රොටෙස්තන්තයන්ගේ පක්ෂයේ සිටිනු ඇත. කතෝලිකයන් තම බලය මෘගයාගේ රූපයට දෙනු ඇත. එසේම, තමන්ට පෙර තම මව ක්රියා කළ ආකාරයෙන්ම ශුද්ධවන්තයන් විනාශ කිරීමට ප්රොටෙස්තන්තයෝ ක්රියා කරනු ඇත. නමුත් ඔවුන්ගේ නියෝගය ප්රතිඵල ගෙනෙන්නට හෝ ඵල දරන්නට පෙර, ශුද්ධවන්තයෝ දෙවියන්වහන්සේගේ හඬින් ගළවාගනු ලබන්නෝය.” Spalding and Magan, 1, 2.
එම ඡේදය තුළ “නමට පමණක්” යන අර්ථය දරන “නාමමාත්ර” කණ්ඩායම් දෙකක් ඇත; ඔවුහු දෙවියන්වහන්සේගේ විශ්වාසවන්තයන් කතෝලිකයන්ට භාර දෙති. එලන් වයිට්ගේ නාමමාත්ර සභා හා නාමමාත්ර ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන් පිළිබඳ අවබෝධය, අවසාන දිනවල ඔවුන් සැබවින්ම නිරූපණය කරන දෙය සමඟ වෙනස්ය; මක්නිසාද “නාමමාත්ර ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්” යන්න පිළිබඳ ඇයගේ අවබෝධය අනුව, එය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ආපසු පැමිණීම විශ්වාස කරන බව ප්රකාශ කළ ක්රිස්තියානියෙකු නිරූපණය කරනු ඇත. එහෙත් අනාගතවක්තෘවරුන් කථා කරන්නේ තමන් ජීවත්වූ දිනවලට වඩා අවසාන දින පිළිබඳවය; එබැවින් අවසාන දිනවල “නාමමාත්ර ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්” යනු ලාඕදිකියානු සත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාව නිරූපණය කරන අතර, නාමමාත්ර සභා යනු 1844 දී රෝමයේ දියණියන් බවට පත් වූවන්ගේ පරම්පරාගත සන්තතියයි.
සත්ය දෙවියන්වහන්සේගේ නියෝජිතයන් වන “අප්රසිද්ධ ජනතාව” හත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්වරුන් විසින් ද්වේෂ කරනු ලබනු ඇත; මන්ද ඔවුන්ට භූමිය විවේක ගන්නා සබත් දින සංකේතවත් කරන සබත් සත්යය ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි බැවිනි. හත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස් සභාව නමට හත්වන දිනය නමස්කාර දවස ලෙස තහවුරු කරන බව ප්රකාශ කරයි; එහෙත් අවසාන දවස්වල ඔවුන්ට ප්රතික්ෂේප කළ නොහැකි සබත නම් ලෙවී කථාව විසි හයේ සඳහන් “හත් වරක්” ය; එය ඔවුන් 1863 දී ප්රතික්ෂේප කළ පළමු මූලික සත්යය විය.
අප දැන් සලකා බලන මෙම කොටස, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියෙන් ආරම්භ වන ඉතිහාසයට සම්බන්ධ වූ අනාවැකිමය ගතිවිධාන හඳුනා දෙයි; එහෙත්, ඉරිදා නීතියට පසුව අනුගමනය කරන අවසාන පරීක්ෂණකාලීන ඉතිහාසය පළමුවෙන්ම සම්පූර්ණ කරනු ලබන්නේ එක්සත් ජනපදය තුළය. ඉරිදා නීතියේදී එක්සත් ජනපදය මුළු ලෝකයම මෘගයාගේ රූපයක් පිහිටුවීමට බල කරනු ඇත; නමුත් ඔවුන් එම කාර්යය ඉටු කිරීමට පෙර, එක්සත් ජනපදය තුළම මෘගයාගේ රූපයක් පිහිටුවා තිබෙනු ඇත.
“ආගමික නිදහසෙහි දේශය වන ඇමරිකාව, අන්තරාත්මය බලහත්කාරයෙන් වශීකරමින් සහ මනුෂ්යයන්ට ව්යාජ සබතයට ගෞරව දැක්වීමට බලකරමින් පැපසීය සමඟ එක්වන කල, ලෝක ගෝලයේ සෑම රටකම ජනතාව ඇයගේ ආදර්ශය අනුගමනය කිරීමට නායකත්වය ලබනු ඇත.” Testimonies, volume 6, 18.
“විදේශ ජාතීන් එක්සත් ජනපදයේ ආදර්ශය අනුගමනය කරනු ඇත. ඇය පෙරටුව වුවද, එසේම එම අර්බුදය ලෝකයේ සියලු කොටස්වල සිටින අපගේ ජනතාව මත පැමිණෙනු ඇත.” Testimonies, volume 6, 395.
දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සඳහා වූ මහත් පරීක්ෂාව ඉරිදා නීතියට පෙර සිදුවේ; මක්නිසාද ඉරිදා නීතිය පැමිණෙන විට සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන් සඳහා කරුණාවේ කාලය අවසන් වෙයි. මෙම පරීක්ෂාව මෘගයාගේ රූපය පිහිටුවීම ලෙස නිරූපණය කරනු ලබන අතර, මෘගයාගේ රූපය යනු සභාව හා රාජ්යය ඒකාබද්ධ වීමය, එහිදී එම සම්බන්ධතාවය පාලනය කරන්නේ සභාවයි. 1844 දී ප්රොටෙස්තන්තවරුන් රෝමයේ දියණියක බවට පත්වූවාක් මෙන්, දියණියක් යනු ඇගේ මවගේ රූපය වන බැවින්, ද්රෝහී ප්රොටෙස්තන්තවරුන් ද අවසාන දවස්වල සමාන්තර කාර්යයක් ඉටු කරනු ඇත; මක්නිසාද යේසුස්වහන්සේ සෑමවිටම යම් දෙයක අවසානය, එහි ආරම්භය මඟින් නිදර්ශනය කරන බැවිනි.
දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිතුන්වන වගන්තියේ “ගිවිසුම” මඟින් නිරූපිත ඉතිහාසය, මහිමාන්විත දේශයේ බාහිර වශයෙන් ආගමික විශ්වාසය ප්රකාශ කළද භ්රෂ්ට වූ ජනතාව රෝමය සමඟ එක්සත් වීමක් පිහිටුවීමට අත දිගු කළ ඉතිහාසයක් නිරූපණය කරයි. ක්රි.පූ. 161 සිට ක්රි.පූ. 158 දක්වා කාලය, ඉරිදා නීතියෙන් අවසන් වන මෘගයාගේ රූපය පිහිටුවීම නිරූපණය කරයි.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියෙන් ද ඉදිරියට ගෙන යන්නෙමු.
“එහෙත් ‘මෘගයාට ප්රතිරූපය’ යනු කුමක්ද? එය කෙසේ ගොඩනැඟිය යුතුද? ප්රතිරූපය කොමුවත් දෙකක් ඇති මෘගයා විසින් සාදනු ලබයි, එය මෘගයාට ප්රතිරූපයකි. එය මෘගයාගේ ප්රතිරූපයක් ලෙසද හැඳින්වේ. එවිට, එම ප්රතිරූපය කෙබඳුද සහ එය කෙසේ ගොඩනැඟිය යුතුද යන්න දැනගැනීම සඳහා, අප මෘගයාගේම—එනම් පාප්ධුරවාදයේ—ලක්ෂණ අධ්යයනය කළ යුතුය.”
“මුල් සභාව සුභාරංචියේ සරලත්වයෙන් බැහැරවී අජාතික ආචාර හා චාරිත්ර පිළිගැනීමෙන් දූෂිත වූ විට, ඇය දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයද බලයද අහිමි කළාය; සහ ජනතාවගේ විවේකබුද්ධිය පාලනය කිරීම සඳහා, ඇය ලෞකික බලයේ සහාය සෙවුවාය. එහි ප්රතිඵලය වූයේ පාප්වාදයයි—රාජ්යයේ බලය පාලනය කළ, සහ එය තමන්ගේම අරමුණු ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා, විශේෂයෙන් ‘විරුද්ධමතය’ දඬුවම් කිරීම සඳහා, භාවිත කළ සභාවක්ය. එක්සත් ජනපදය මෘගයාගේ රූපයක් ගොඩනැගීමට නම්, ආගමික බලය සිවිල් ආණ්ඩුව එතරම් පාලනය කළ යුතුය, එවිට රාජ්යයේ අධිකාරියද සභාව විසින් තමන්ගේම අරමුණු ඉටු කරගැනීමට යොදවනු ලබන්නේය.” The Great Controversy, 443.