අඩ්වෙන්තිවාදයේ පරම්පරා හතර පුරා විලියම් මිලර්ගේ මූලික සත්යයන් වසා දමනු ලැබීය. එම මූලික සත්යයන්ගේ ප්රතිෂ්ඨාපනය ඔහුගේ දෙවන සිහිනයෙහි ප්රකාශයට පත් කර ඇත; තවද, එය දෙවියන්වහන්සේගේ අවසාන දින ජනතාව ඉටු කළ යුතු කාර්යය ලෙස බයිබලයේද අනාවැකි ආත්මයේද නැවත නැවත හඳුන්වා දී ඇත. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි, කුණු ඉවත් කරන බුරුසු-මිනිසා රත්න නැවත ස්ථාපිත කරන විට, ඒවා සූර්යයාට වඩා දස ගුණයකින් දීප්තිමත් ලෙස බැබළෙන බව හඳුන්වා දෙයි.
මිලර්ගේ රාමුව පදනම්ව තිබුණේ පුරාණ ආගමික අන්යායවාදය අනතුරුව පාප්වාදය ලෙස වූ විනාශකාරී බල දෙක හඳුනාගැනීම මතය; තෙසලෝනිකයන්ට ලියන ලද දෙවැනි පත්රයේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ ප්රේරිත පාවුල්ගේ සාක්ෂිය මිලර්ගේ එම රාමුවට ඇණය සපයන ලදී. එහිදී පාවුල් හඳුන්වා දෙන්නේ පුරාණ රෝමය ඉවත් කරනු ලබන තුරු, පාප්වාදය බලයට නැගීසිටීමට පුරාණ රෝමය විසින් එය අඩංගු කර තබා තිබූ බවය. 2 තෙසලෝනිකයන් තුළ, පාවුල් “පාපයේ මනුෂ්යයා” ලෙස සඳහන් කරන ලද තැනැත්තා දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තිස්හයවන වාක්යයේ තමන්ම උසස් කරගත් රජු ලෙසද නිරූපණය කර ඇති බව හඳුන්වා දීමෙන්, Future for America හි රාමුවට ද ඇණය සපයන ලදී.
පළමුද තෙවනද දූතයන්ගේ චලනයන්හි දැනුම වැඩිවීම තෙසලෝනිකීයන්ට ලියූ දෙවැනි පත්රයේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ පාවුල්ගේ සාක්ෂිය සමඟ සෘජුව සම්බන්ධව තිබූ බව දකින්න අත්යවශ්යය. අවසාන කාලයේදී, එනම් 1798 දීද 1989 දීද, දානියෙල්ගේ පොත මුද්රාඛණ්ඩ කරනු ලැබීය; එමගින් පියවර තුනකින් යුත් පරීක්ෂණ ක්රියාවලියක් ආරම්භ විය. දානියෙල්ගේ පොත මුද්රාඛණ්ඩ කරනු ලබන ඉතිහාසයේ පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය සෑමවිටම නමස්කාරකයන්ගේ පන්තී දෙකක් උපදවයි. අවසාන කාලයේ දැනුම වැඩිවීම සමඟ සම්බන්ධ කරමින් පාවුල්ගේ ලේඛන දැකීම අත්යවශ්යය; මක්නිසාද එම පරිච්ඡේදයේම පාවුල් අනතුරු අඟවන්නේ “සත්යයේ ප්රේමය” නොපිළිගන්නාවූවන් දෙවියන්වහන්සේගෙන් බලවත් වංචාවක් ලබන බවය. එම බලවත් වංචාව යනු දැනුම වැඩිවීම ප්රතික්ෂේප කරන දානියෙල්ගේ දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ දුෂ්ටයන් පිටට පැමිණෙන දෙයයි. ඉතිහාස දෙකේදීම එම බලවත් වංචාව ඉතා සෘජුවම අදාළ වන්නේ අඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයටය.
“පිටත පෙනුමට යටින් ඇති දේ දකින, සියලු මනුෂ්යයන්ගේ හෘදයන් කියවන තැනැත්තා, මහත් ආලෝකය ලැබූ අය ගැන මෙසේ පවසයි: ‘තම සදාචාරික හා ආත්මික තත්ත්වය නිසා ඔව්හු පීඩිතවද විස්මිතවද නැත.’ එසේය, ඔව්හු තමන්ගේම මාර්ග තෝරාගෙන සිටිති, ඔවුන්ගේ ප්රාණය ඔවුන්ගේ පිළිකුල්කම්වල ප්රීති වෙයි. මමද ඔවුන්ගේ මුළාවන් තෝරාගෙන, ඔවුන් බිය වන දේ ඔවුන් පිට ගෙන එන්නෙමි; මක්නිසාද මම කැඳවූ විට කිසිවෙක් පිළිතුරු නොදුන්නේය; මම කථා කළ විට ඔව්හු ඇසුවේ නැත; එහෙත් ඔව්හු මාගේ ඇස් ඉදිරියෙහි නපුර කළෝය, මම ප්රීති නොවූ දෙය තෝරාගත්හ.’ ‘ඔවුන් ගැළවීම ලබනු පිණිස සත්යයේ ප්රේමය පිළිගත්තේ නැති බැවින්,’ ‘දෙවියන් වහන්සේ ඔවුන්ට බොරුව විශ්වාස කරන පිණිස බලවත් මුළාවක් එවනු ඇත,’ ‘එහෙත් ඔව්හු අධර්මිෂ්ඨකමේ ප්රීතිය ලැබූහ.’ යෙසායා 66:3, 4; 2 තෙසලෝනික 2:11, 10, 12.”
“ස්වර්ගීය ගුරුතුමා ප්රශ්න කළේය: ‘ඔබ නිවැරදි පදනම මත ගොඩනඟමින් සිටින බවත් දෙවියන් වහන්සේ ඔබගේ ක්රියා පිළිගන්නා බවත් පෙන්වා දෙන ආවරණය තරම්, මනස රවටා දමන්නට තවත් බලවත් මෝහයක් කුමක්ද? යථාර්ථයෙන් නම්, ඔබ ලෝකීය ප්රතිපත්තිය අනුව බොහෝ දේ සිදු කරමින් යෙහෝවාට විරුද්ධව පාප කරමින් සිටින්නෙහිය. අහෝ, එය මහත් රැවටිල්ලකි, ආකර්ෂණීය මෝහයකි; සත්යය එක් කලෙක දැන සිටි මනුෂ්යයන් භක්තිවන්තකමේ ආකාරය එහි ආත්මය හා බලය වෙනුවට වරදවා ගන්නා විට; ඔවුන් තමන් ධනවත්ය, සම්පත් වලින් වර්ධනය වී ඇත, කිසිවක් අවශ්ය නැතැයි සිතන විට, නමුත් යථාර්ථයෙන් නම් ඔවුන්ට සියල්ලම අවශ්යය.’”
“තමන්ගේ වස්ත්ර කැළැල් රහිතව තබාගන්නා උන්වහන්සේගේ විශ්වාසවන්ත සේවකයන් පිළිබඳ දෙවියන් වහන්සේගේ ස්වභාවය වෙනස් වී නැත. එහෙත් බොහෝ දෙනා, ‘සාමයත් ආරක්ෂාවත්’ යැයි කෑගසමින් සිටින අතර, හදිසි විනාශය ඔවුන් මත පැමිණෙමින් තිබේ. සම්පූර්ණ පසුතැවීමක් නොවන්නේ නම්, මනුෂ්යයන් තම හදවත් පාපොච්චාරණයෙන් නමවා, යේසුස් තුළ තිබෙන අයුරින් සත්යය පිළිගන්නේ නැත්නම්, ඔවුන් කිසිදා ස්වර්ගයට ඇතුල් නොවනු ඇත. අපගේ පිරිස තුළ පවිත්රීකරණය සිදුවන විට, ධනවත් බවත්, සම්පත් වැඩිවී ඇති බවත්, කිසිවක් අවශ්ය නොවන බවත් පුරසාරම් දෙමින්, අපි තවත් නිශ්චින්තව විරාම නොගන්නෙමු.”
“‘අපගේ රන් ගින්නෙහි පරීක්ෂා කරනු ලැබ ඇත; අපගේ වස්ත්ර ලෝකයෙන් කලංකිත නොව ඇතැ’යි සත්යව කියන්නට කාට හැකිද?” යැයි මට දක්නට ලැබුණේ, අපගේ උපදේශකයා කියාගන්නා ධර්මිෂ්ඨකමේ වස්ත්ර වෙත ඇඟිල්ල දිගු කරමින් සිටින ආකාරයයි. ඒවා ඉවත දමා, ඒවා යටතේ තිබූ අපවිත්රතාවය උන්වහන්සේ හෙළි කළසේක. ඉන්පසු උන්වහන්සේ මට මෙසේ කීසේක: “‘ඔවුන් තමන්ගේ අපවිත්රතාවයත් චරිතයේ කුණු වූ බවත් අහංකාර ලෙස වසාගෙන තිබෙන අයුරු ඔබට නොපෙනේද? “විශ්වාසවන්ත නගරය කෙසේ වේශ්යාවක් වීද!” මාගේ පියාණන්ගේ ගෘහය වෙළෙඳාම් කරන ගෘහයක් කරනු ලැබ ඇත, දේවීක සන්නිධානයත් තේජසත් ඉවත් වී ගිය ස්ථානයක්! මේ හේතුවෙන් දුර්වලතාවය ඇත, බලය හිඟය.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.
1844 දී මධ්යරාත්රි හඬ ප්රකාශ කළ විට ඇඩ්වෙන්ටිසම් “විශ්වාසවන්ත නගරය” විය. 1863 වන විට, විලියම් මිලර්ගේ සේවකම මඟින් ස්ථාපිත කරන ලද “පදනම්” ප්රතික්ෂේප කිරීමේ ක්රියාවලිය එය ආරම්භ කළේය. ඔවුන් පදනම්මය සත්යයන් පැත්තකට තැබීමට පටන් ගත් විට, එමගින් ඒවා නකල් ආභරණ හා කාසිවලින් ආවරණය කරමින්, ඔවුහු නව පදනමක් ගොඩනඟමින් සිටියහ. එම කාර්යය ආරම්භ කළ, ඉටු කළ, සහ තවදුරටත් පවත්වාගෙන යන අය, අනාවැකි ආත්මයේ ලේඛනවල “මහත් ආලෝකය ලැබූ අය” ලෙස නිරූපණය කරනු ලැබේ.
ඔවුන් කලින් ලැබූ “මහා ආලෝකය” මිලර්ගේ සිහිනයේ පෙන්වා දෙන ලද්දේ, මිලර් තම කාමරයේ මධ්යයේ ඇති මේසයක් මත තැබූ, “සූර්යයාට” වඩා දීප්තිමත්ව බැබළුණු, පෙට්ටිය තුළ තිබූ මැණික් ලෙසය. ඉහත සඳහන් කළ එම ඛණ්ඩයේ, සහෝදරි වයිට් “මහා ආලෝකය ලැබූ” නමුත් “තමන්ගේම මාර්ග තෝරාගෙන ඇති” අය හඳුනා දක්වයි.
ඔවුහු 1863 දී නව මාර්ගයක් තෝරාගත්හ. ඇය පවසන්නේ, එය “සත්යය එක් කලකට හඳුනාගෙන සිටි මිනිසුන් භක්තියේ ස්වරූපය එහි ආත්මය හා බලය ලෙස වැරදියට ගන්නා විට; තමා ධනවත් වූවන් බවත්, වස්තු වලින් වර්ධනය වී ඇති බවත්, කිසිවක් අවශ්ය නොවන බවත් සිතන නමුත්, සැබවින්ම ඔවුන්ට සියල්ලම අවශ්ය වන විට, මනස් අල්ලාගන්නා ආකර්ෂණීය ප්රමෝහයකි.”
ඇය ලාඕදිකෙයානු තත්ත්වය හඳුනා දක්වමින් සිටියි; එය ඇයත් ඇයගේ ස්වාමිපුරුෂයාත් 1856 දී සිදුවූ බව හඳුනාගත්හ. අනතුරුව ඔවුන් වසර හතක් පරීක්ෂා කරනු ලැබූ නමුත්, 1863 දී එම පරීක්ෂාව අසමත් වූහ; එවිට තෙසලෝනිකාවේ පාවුලුගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩයේ ප්රබල මායාව ගෙන එන බොරු පදනම ඉදිකිරීමට ආරම්භ කළහ. තෙසලෝනිකාවේ පාවුලුගේ අනතුරු ඇඟවීම, අඩ්වෙන්ටිසම්හි ආරම්භයත් අවසානයත් යන දෙකම සඳහා නැංගුරමක් වන අතර, අඩ්වෙන්ටිසම්හි ආරම්භයත් අවසානයත් යන දෙකම ආමන්ත්රණය කරන මිලර්ගේ සිහිනය සමඟ සම්පූර්ණයෙන්ම ගැළපේ. ඔහුගේ සිහිනය හඳුනා දෙන්නේ, සත්යයේ මුල් මැණික් නැවත ස්ථාපනය කිරීමේ කාර්යය සම්පූර්ණ වූ කල, අඩ්වෙන්ටිසම්හි ආරම්භයේ මධ්යරාත්රී හඬ තුළ පළමුව දීප්තිමත් වූ අවස්ථාවට වඩා එම සත්යයන් දස ගුණයකින් වඩා දීප්තිමත් වන බවයි. මිලර්ගේ අවබෝධය ඔහු සත්යය පළමුව හඳුනාගත් අවස්ථාවට වඩා දැන් කෙසේ නම් තවත් දීප්තිමත් වන්නේද?
හබක්කුක් දෙවන පරිච්ඡේදයේ ශුද්ධ චාට් දෙක මත නිරූපිත සත්ය කිහිපයක් ඇත. එම සත්යයන් මිලර්ගේ සිහිනයෙහි අවසානයේ මධ්යරාත්රි හඬට ටික කලකට පෙර, අවසාන දවස්වල නැවත ප්රතිෂ්ඨාපනය කරනු ලබන මණික්ය ලෙස නිරූපිත විය. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි කවුළුවෙන් පිටතට ගෙනයනු ලබන ව්යාජ මණික්ය, ව්යාජ පදනමක් ගොඩනැගීම සඳහා ඇඩ්වෙන්ටිස්මය තුළට ගෙන ආ ව්යාජ ධර්මයන් දෙකම නිරූපණය කරයි; තවද සත්ය පදනම සැඟවීම ද නිරූපණය කරයි. එහෙත් ඒවා, ව්යාජ පදනම සෑදෙන ව්යාජ ධර්ම අත්හැරීමට ප්රතික්ෂේප කරන අයද නිරූපණය කරයි. “දෛනිකය” විලියම් මිලර්ගේ මුල් පදනම ස්ථාපිත කළ සත්ය රාමුවේ නංගුරම වූ අතර, අවසාන දවස්වල “දෛනිකය” යනුවෙන් සංකේතවත් වන්නේ, මිලර් නිවැරදිව හඳුනාගත් පරිදි, හුදෙක් ජාතිකයවාදය පමණක් නොව, ව්යාජ පදනම උපදවා ඇති කැරැල්ලේ සංකේතයද වේ.
බයිබලයද, අනාගතවාදයේ ආත්මයද, ඉතිහාසයද සියල්ලම සాక్షි දරන්නේ 1798 සිට 1844 දක්වා වූ විනිශ්චය-පැයේ හඬ, විලියම් මිලර් විසින් අනාවරණය කර ඉදිරිපත් කළ පණිවිඩයේ ප්රකාශනය වූ බවයි. මේ නිසා එම චලනය “මිලරයිට් චලනය” ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. තාර්කිකව බලන කල, එම චලනය ප්රතික්ෂේප කිරීම යනු 1798දී නිෂ්පාදිත වූ, දානියෙල් විසින් දැනුමේ වර්ධනයක් ලෙස හඳුන්වා දුන් ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කිරීමය.
යෙසායා එප්රායිම්හි මත්පැන්පියන් ගැන කථා කරයි; එම මත්පැන්පියන් යෙරුසලේම් ජනතාව පාලනය කරන අපහාසකාර පුරුෂයන් බව හඳුනා දෙයි. යෙසායා ඔවුන් සත්ය වශයෙන් ද්රాక్షාරසයෙන් මත්ව සිටින අය නොව, ආත්මික ද්රాక్షාරසයෙන් මත්ව සිටින අය බව පැහැදිලි කරයි. බයිබලයේ ආත්මික ද්රాక్షාරසය, සන්දර්භය අනුව, සත්ය ධර්මෝපදේශය හෝ බොරු ධර්මෝපදේශය යන දෙකෙන් එකක් වේ. එප්රායිම්හි මත්පැන්පියන් බොරු ධර්මෝපදේශයෙන් මත්ව සිටිති; එය එළිදරව් පොතේ දහහත්වන පරිච්ඡේදයේ තීර්හි වේශ්යාව විසින්ද, බෙල්ෂසර්ගේ අවසාන උත්සව රාත්රියේද නිරූපිත බබිලෝනියේ ද්රాక్షාරසය ය.
යෙරුසලමේ ජනතාව පාලනය කරන නින්දාකාර මනුෂ්යයන් මත පැමිණෙන ආත්මික මත්භාවයේ ප්රතිඵල යෙසායා හඳුනාගත්තේය.
ඔබම නැවතී පුදුමවන්න; හඬනඟා කෑගසන්න, ඔව්, කෑගසන්න: ඔවුන් මත් වී ඇත, නමුත් වයින් නිසා නොවේ; ඔවුන් තොලොං වෙති, නමුත් ප්රබල මත්පැන් නිසා නොවේ. මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේ ඔබ මත ගැඹුරු නින්දේ ආත්මය වැගිරවූ සේක, ඔබගේ ඇස් වසා දැමූ සේක; අනාගතවක්තෘවරුන්ද ඔබගේ පාලකයන්ද, දර්ශකයන්ද උන්වහන්සේ ආවරණය කළ සේක. සියල්ලන්ගේ දර්ශනය ඔබට මුද්රා තැබූ පොතක වචන මෙන් වී ඇත; එය උගත් කෙනෙකුට දී, “කරුණාකර මෙය කියවන්න” යයි කියන විට, ඔහු, “මට බැහැ; එය මුද්රා තබා ඇත” යයි කියයි. එවිට එම පොත නූගත් කෙනෙකුට දී, “කරුණාකර මෙය කියවන්න” යයි කියන විට, ඔහු, “මම උගත් නොවෙමි” යයි කියයි. එබැවින් ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ කී සේක: මේ ජනතාව තම මුඛයෙන් මා වෙත ළං වෙති, තම තොල්වලින් මට ගෞරව කරති, නමුත් තම සිත මාගෙන් දුරකට ඉවත් කර ඇත; මා කෙරෙහි ඔවුන්ගේ භය මනුෂ්යයන්ගේ ආඥාවෙන් උගන්වනු ලබන එකක් පමණි. එහෙයින්, බලව, මම මේ ජනතාව අතර අසිරිමත් කාර්යයක්, එසේය, අසිරිමත් කාර්යයක් හා පුදුමයක් කිරීමට යළිත් ක්රියා කරන්නෙමි; මක්නිසාද ඔවුන්ගේ ප්රඥාවන්තයන්ගේ ප්රඥාව නැතිව යනු ඇත, ඔවුන්ගේ විචක්ෂණයන්ගේ අවබෝධය සැඟවී යනු ඇත. තම උපදේශය ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් සඟවා තැබීමට ගැඹුරට යන, ඔවුන්ගේ ක්රියා අඳුරෙහි තිබෙන, “අපව කවුද දකින්නේ? අපව කවුද දන්නේ?” යයි කියන අයට අහෝ! සැබවින්ම, ඔබගේ දේවල් උඩුයටිකුරු කිරීම කුඹල්කාරයාගේ මැටි මෙන් ගණන් කරනු ලබන්නේද? මක්නිසාද නිර්මාණය කළ කාර්යය තමා සෑදූ තැනැත්තා ගැන, “ඔහු මා සෑදුවේ නැත” යයි කියන්නේද? නැතහොත් ගොඩනඟන ලද දෙය තමන් ගොඩනැගූ තැනැත්තා ගැන, “ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණි” යයි කියන්නේද? යෙසායා 29:9–16.
සොයුරිය වයිට් මෙම වචන උපුටා දක්වා, ඉන්පසු මෙසේ එක්කරයි:
“මෙහි සෑම වචනයක්ම ඉටු වනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි තම සිත් නමවා නොගන්නා, සෘජුව නොහැසිරෙන අය සිටිති. ඔවුහු තම සැබෑ අරමුණු සඟවාගෙන, බොරුවකට ප්රිය කරන හා බොරුවක් සිදුකරන පතිත දූතයා සමඟ සංගතිය පවත්වාගනිති. අර්ධ වශයෙන් අන්ධකාරයේ සිටින අයව රැවටීමට තමන් භාවිත කළ හැකි මනුෂ්යයන් මත සතුරා තම ආත්මය තබයි. සමහරු ප්රබලව පවතින අන්ධකාරයෙන් පිරී යමින්, සත්යය අත්හැර දෝෂය පිළිගනිති. අනාගතවක්තෘකමෙන් සළකුණු කර දක්වන ලද දිනය පැමිණ ඇත. යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ නොතේරුම් ගනු ලබයි. යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ ඔවුන්ට ප්රබන්ධයක්ය. භූමියේ ඉතිහාසයේ මෙම අවස්ථාවේදී බොහෝ දෙනා මත්පැන් පානය කළ මිනිසුන් මෙන් ක්රියා කරති. ‘නුඹලාම නතර වී විස්මයට පත් වන්න; අඬා හඬන්න, ඔව්, අඬන්න; ඔව්හු මුද්රිකපානයෙන් නොව මත් වී සිටිති; ඔව්හු ශක්තිමත් පානයෙන් නොව ලොල වෙති. මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේ ඔබ පිට ගැඹුරු නින්දේ ආත්මය වත්කර, ඔබේ ඇස් වසා තිබේය. අනාගතවක්තෘවරුන් සහ ඔබේ පාලකයන්, දර්ශකයෝ, උන්වහන්සේ ආවරණය කර තිබේ.’ තමන් උසස් කරනු ලබන ජනතාව යයි සිතන බොහෝ දෙනා මත ආත්මික මත්භාවයක් ඇත. ඔවුන්ගේ ආගමික විශ්වාසය මෙම ශුද්ධ ලියවිල්ලේ නිරූපණය කර තිබෙන පරිදිමය. ඒ බලපෑම යටතේ ඔවුන්ට සෘජුව ගමන් කළ නොහැක. ඔවුන්ගේ ක්රියාමාර්ගයේ වංගු මාර්ග සාදති. එක් අයෙකුත්, තවත් අයෙකුත්, මෙහාටත් එහාටත් ලොල වෙති. ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් ඔවුන් දෙස මහත් අනුකම්පාවෙන් බලනු ලබයි. සත්යයේ මාර්ගය ඔවුහු නොදැන සිටියහ. ඔවුහු විද්යාත්මක කුමන්ත්රණකරුවෝ වෙති; පැහැදිලි ආත්මික දෘෂ්ටියක් නිසා උපකාර කළ හැකිව තිබූද, කළ යුතුව තිබූද අයද තමන්ම රැවටී, නපුරු ක්රියාවක් අනුබල දෙති.”
මෙම අන්තිම දවස්වල සිදුවීම් ඉක්මනින්ම තීරණාත්මක ස්වභාවයක් ගනු ඇත. මෙම ආත්මවාදී රැවටීම් ඒවා සැබවින්ම කුමක්දැයි—එනම්, දුෂ්ට ආත්මයන්ගේ ගුප්ත ක්රියාකාරකම් බව—ප්රකාශ වන්නාක් සමඟ, ඒවාහි කොටසක් ඉටු කළ අය තම බුද්ධිය අහිමි වූ මනුෂ්යයන් මෙන් වනු ඇත.
“‘එබැවින් ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක: මේ ජනතාව තමන්ගේ මුඛයෙන් මට ළංවෙති, තමන්ගේ තොල්වලින් මට ගෞරව කරති, නමුත් තමන්ගේ හදවත් මගෙන් බොහෝ දුරට ඉවත් කරගෙන සිටිති; ඔවුන්ගේ මා කෙරෙහි ඇති භයද මනුෂ්යයන්ගේ ආඥාවෙන් උගන්වනු ලැබූ එකක්ය. එබැවින්, බලව, මම මේ ජනතාව අතර අද්භුත ක්රියාවක්, එනම් අද්භුත ක්රියාවක් හා අරුමයක් කිරීමට පියවර ගන්නෙමි; මක්නිසාද ඔවුන්ගේ ඥානවන්තයන්ගේ ප්රඥාව විනාශ වන්නේය, ඔවුන්ගේ බුද්ධිමතුන්ගේ අවබෝධය සැඟවී යන්නේය. ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් තමන්ගේ මන්ත්රණය සඟවා තැබීමට ගැඹුරට සොයන්නාවූවන්ට අහෝ! ඔවුන්ගේ ක්රියා අඳුරෙහි ය, ඔවුහු, “අප දකින්නේ කවුද? අප දන්නේ කවුද?”යි කියති. සැබවින්ම, ඔබගේ දේවල් උඩුයටිකුරු කිරීම කුඹල්කරුගේ මැටි ලෙස ගණන් කරනු ලබන්නේය; මක්නිසාද නිමවූ කාර්යය එය නිමවූ තැනැත්තා ගැන, “ඔහු මාව නිර්මාණය කළේ නැත”යි කියන්නේද? හෝ සැකසූ දෙය එය සැකසූ තැනැත්තා ගැන, “ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණි”යි කියන්නේද?’”
“අපගේ අත්දැකීම තුළ අපි මේ අතිශය තත්ත්වයට මුහුණ දී තිබෙන බවත්, තවද මුහුණ දෙන බවත් මට ප්රකාශ කරනු ලැබේ. මහත් ආලෝකයත් අතිවිශ්මයජනක වරප්රසාදත් ලැබූ මිනිසුන්, තමන්ම ප්රඥාවන්තයෝ යැයි සිතන නායකයන්ගේ වචනය පිළිගෙන ඇත; ඔවුන් ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් මහත් අනුග්රහයත් ආශීර්වාදත් ලැබූවෝ වූවත්, තමන්ව දෙවියන්වහන්සේගේ අත්වලින් ඉවත් කර සතුරාගේ පක්ෂයට ගොස් සිටිති. ලෝකය ප්රලෝභනකාරී මිථ්යාභාසයන්ගෙන් ගිලී යනු ඇත. මේ මිථ්යාභාසයන් පිළිගන්නා එක් මනුෂ්ය මනසක්, දෙවියන්වහන්සේගේ සත්යයේ අගනා සාක්ෂිය බොරුවකට හැරවමින් සිටි අනෙකුත් මනුෂ්ය මනස් මත ක්රියා කරනු ඇත. මේ මිනිසුන්, ගිණුමක් දිය යුතු අය මෙන් ආත්මයන් ගැන අවධානයෙන් බලා සිටින විශ්වාසවන්ත රක්ෂකයන් ලෙස ස්ථිරව සිටිය යුතු වූ කලදී, වැටී ගිය දූතයන් විසින් රවටනු ලබන්නෝ වෙති. ඔවුන් තමන්ගේ යුද්ධයේ ආයුධ තබා දමා, වශීකරණාත්මක ආත්මයන්ට කන් දී ඇත. ඔවුන් දෙවියන්වහන්සේගේ උපදේශය බල රහිත කර, උන්වහන්සේගේ අනතුරු ඇඟවීම් හා තර්ජනාත්මක අවවාද පසෙකලා දමති; තවද පැහැදිලිවම සාතන්ගේ පාර්ශ්වයේ සිටිමින්, වශීකරණාත්මක ආත්මයන්ටත් භූතයන්ගේ ඉගැන්වීම්වලටත් කන් දෙති.”
“ශක්තිමත් මද්යයේ බලපෑමට ලක්වූ මිනිසුන් මෙන් වැනෙමින් නොසිටිය යුතු මනුෂ්යයන් මත දැන් ආත්මික මත්භාවය පැමිණ ඇත. අහස් මණ්ඩපවල කැරලි ගැසූ නායකයාගේ ඉගැන්වීම අනුව, අපරාධ සහ අක්රමිකතා, වංචා, කපටිකම්, සහ අසාධාරණ ගනුදෙනු ලෝකය පුරා පිරී ඇත.”
“ඉතිහාසය නැවත සිදුවනු ඇත. අසන්නාගතයේ ඉතා සමීප කාලයේදී කුමක් සිදුවන්නේදැයි මට විශේෂයෙන් සඳහන් කළ හැක; එහෙත් කාලය තවම පැමිණ නැත. මළවුන්ගේ ස්වරූපයන් පෙනී සිටිනු ඇත, සාතන්ගේ කපටි උපක්රමය මඟින්; බොහෝ දෙනෙක් බොරුවට ප්රේම කරනද බොරුවක් කරගෙන යනද ඒ එක්කෙනා සමඟ එකතු වනු ඇත. අප අතරේම සමහර අය ඇදහිල්ලෙන් ඉවත්ව, මෝහනකාරී ආත්මයන්ටත් භූතයන්ගේ ඉගැන්වීම්වලටත් කන් දෙන බවත්, ඔවුන් නිසා සත්යයට දුෂ්ට ලෙස කතා කරනු ලබන බවත් මම අපගේ ජනතාවට අනතුරු අඟවමි.” Battle Creek Letters, 123–125.
යෙසායා සහ සොදරි වයිට් ඇතුළු සියලුම අනාගතවක්තෘවරු අවසාන දවස් හඳුනා දක්වමින් සිටිති. මෙම දවස්වල ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ නායකයෝ “මෝහන ආත්මයන්ට හා භූතයන්ගේ ඉගැන්වීම්වලට අවධානය දෙමින්, නියත වශයෙන්ම සාතන්ගේ පැත්තේ සිටිති.” සොදරි වයිට් අනාවැකිමය ප්රකාශයක් ඉදිරිපත් කරමින් මෙසේ කියයි: “මෙම ආත්මවාදී ප්රබන්ධ ඒවා සැබෑයෙන්ම කුමක් දැයි හෙළි වන විට,—එනම් දුෂ්ට ආත්මයන්ගේ රහස් ක්රියාකාරකම් බව,—ඒවායේ කොටසක් ඉටු කළ අය තම බුද්ධිය නැතිවූ මිනිසුන් මෙන් වන්නෝය.” ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ නායකත්වය, ඔවුන්ගේ මත්භාවය “දුෂ්ට ආත්මයන්ගේ රහස් ක්රියාකාරකම්” බව හෙළි වන අවසාන දවස් ඉතිහාසයේ එම අවස්ථාවේදී, තම බුද්ධිය නැතිවූ මිනිසුන් මෙන් වන්නේය.
අවසාන දිනවල යෙරුසලමේ ජනතාව පාලනය කරන නිග්රාහක මනුෂ්යයන්ගේ ක්රියාවලිය අනාවරණය කරනු ලබන විමෝචනයක් ඇත. එම විමෝචනය මිලර්ගේ සිහිනයේ නිදර්ශනය කරන ලදී; එහිදී මිලර් යාච්ඤා කළ පසු දොරක් විවෘත විය. එය සිදුවන්නේ ඔහු මොහොතක් සඳහා තම ඇස් වසාගැනීමට තරමක් පෙරය; එමඟින් එක්ලක්ෂ හතළිස් හාරදහසගේ මුද්රාතැබීමේ ක්රියාවලියේ සම්පූර්ණ අවසානයම සනිටුහන් කරයි. දොරක් විවෘත වීම යනු යුග-විධානවල මාරුවක් හඳුන්වයි; එම අවස්ථාවේදී තෙවන දේවදූතයාගේ ලාඔදිකීය ව්යාපාරය තෙවන දේවදූතයාගේ පිලදෙල්ෆියානු ව්යාපාරයට සංක්රමණය වේ.
යෙසායාහි එම ඡේදය තුළ, “විශ්වාසවන්ත රැකවල්කරුවන් ලෙස සිටිය යුතුව තිබූ” එප්රායිම්හි මත්පැන් බොන්නන්ගේ දුෂ්ට ක්රියාවේ සාරාංශයක් තිබේ. එම සාරාංශය මෙසේ ප්රකාශ කරනු ලැබේ: “‘ඔබ විසින් දේවල් උඩු යටිකුරු කිරීම නිසැකව ම කුඹල්කරුගේ මැටි මෙන් සලකනු නොලබන්නේ ද? මක්නිසාද නිර්මාණය වූ දේ තමන් නිර්මාණය කළ තැනැත්තා ගැන, ඔහු මාව නිර්මාණය කළේ නැතැයි කියන්නේ ද? හෝ ආකාරයට හැඩගස්වන ලද්දේ තමන් හැඩගස්වා ගත් තැනැත්තා ගැන, ඔහුට අවබෝධයක් නොතිබුණේයැයි කියන්නේ ද?’”
මිලර් විසින් “the daily” යන්න හඳුනාගැනීම, එය අනාගමිකත්වයේ ආගමක් හෝ අනාගමික රෝමය වුවද, අවසානයේ සාතන්ගේ සංකේතයක් වේ; මක්නිසාද සාතන් සහ අනාගමික රෝමය යන දෙකම මකරයා ලෙස නිරූපිත බැවිනි.
“එබැවින්, ප්රධාන වශයෙන් ද්රාගනයා සාතන්ව නිරූපණය කරන අතර, ද්විතීය අර්ථයෙන් එය අනුන්ය දේවතා ආගමික රෝමයේ සංකේතයකි.” The Great Controversy, 439.
අවසාන දිනවල යෙරුසලම පාලනය කරන මිනිසුන් ගැන කතා කරමින්, සහෝදරි වයිට් මෙසේ ප්රකාශ කරයි: “සමහරු පවතින අන්ධකාරයෙන් ආවරණය වෙමින්, සත්යය අත්හැර දෝෂය වෙනුවෙන් සිටිති. අනාවැකියෙන් දක්වා තිබූ දවස පැමිණ ඇත. යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ අවබෝධ කරගනු නොලබයි. ඔවුන්ට යේසුස් ක්රිස්තුස් වහන්සේ ප්රබන්ධයක්ය.” 1901 දී, ජර්මනියේ සිටි ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් නායකයෙකු දානියෙල් පොතෙහි “දෛනික” පිළිබඳ විදර්මයට වැටුණු ප්රොටෙස්තන්ත්වාදයේ අසත්ය දෘෂ්ටිය හඳුන්වා දීමට ආරම්භ කළේය. එම දෘෂ්ටිය අනුව “දෛනික” යනු ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථාන සේවය, හෝ එම සිතුවිල්ලෙහි කිසියම් වෙනස්කමක් නියෝජනය කරයි. මම “කිසියම් වෙනස්කමක්” යැයි කියන්නේ, 1901 පසු පැමිණි ඉතිහාසය පුරා එම අසත්යය කෙරෙහි විවිධ අවධාරණයන් තැබී තිබූ බැවිනි; එහෙත් එම අසත්ය දෘෂ්ටි සෑම විටම ප්රකාශ කරන්නේ “දෛනික” යනු ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ යම් ආකාරයක සේවයක් නියෝජනය කරන බවය.
අන්තිම දවස්වල ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය තුළ, මිලර් සාතන්ගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාගත් “නිතර පූජාව” පිළිබඳ ධර්මය නම් මණිකය, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයකි. 1901දී එය හඳුන්වා දෙන ලද කල, “නිතර පූජාව” යනු සාතන්ගේ සංකේතයක් නොව ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් බව පිළිගත් අය අතිශය සුළු ප්රමාණයකි; එහෙත් 1930 දශකය වන විට, මිලර් විසින් 2 තෙසලෝනික 2 වන පරිච්ඡේදයේ දක්නට ලැබෙන සත්යයේ ධාරාවෙන් හෙළි කරගත් “නිතර පූජාව” පිළිබඳ ධර්මය නම් මණිකය, ලෙවී කථාව 26 හි “සත් වර” 1863දී ප්රතික්ෂේප කරන ලද පරිදිම ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය. 1863 සිට 1930 දශකය දක්වා වූ ඉතිහාසයේ කොතැනක හෝ, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය ඒ බව හඳුනා නොගෙනම තම නායකයන් මාරු කර තිබුණි.
“සහෝදරයෙනි, ඔබගේ අනතුර මට පෙනේ; එබැවින් නැවතත් මම අසමි: වැරදි වන ඔබ, ඒ වැරැද්ද නිවැරදි කිරීමට කිසි උත්සාහයක් කරන්නේද? ඔබ ඔබගේ පාද සඳහා සෘජු මාර්ග සාදා නොතිබීම නිසා, ආත්මයන් පැකිලෙමින්, අන්ධකාරයේ ගමන් කරමින් සිටිය හැක. ඔබ විශ්වාසය භාර දී ඇති තනතුරුවල සිටින්නේ නම්, ඔබගේම ආත්මයන්ගේ යහපත උදෙසාත්, මඟපෙන්වන්නන් ලෙස ඔබ දෙස බලන අයගේ යහපත උදෙසාත්, කරන ලද සෑම වැරැද්දක් පිළිබඳවම දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියේ පසුතැවිලි වී, ඔබගේ දෝෂය ප්රකාශ කරන්නැයි මම වඩාත් ගැඹුරින් අයදිමි.”
“ඔබ හෘදයේ දෘඪතාවයට ඉඩ දී, අහංකාරය හා ස්වයං-ධාර්මිකභාවය නිසා ඔබගේ දෝෂ පිළිගෙන නොකියන්නේ නම්, ඔබ සාතන්ගේ පරීක්ෂාවන්ට යටත් වූවෙකු ලෙස ඉතිරි කරනු ලැබේ. ස්වාමින්වහන්සේ ඔබගේ වැරදි ඔබට හෙළි කරන කල ඔබ පසුතැවිලි නොවී හෝ පාපොච්චාරණය නොකරන්නේ නම්, උන්වහන්සේගේ පාලනාත්මක සැලැස්ම ඔබ නැවත නැවතත් එම භූමිය මතට ගෙන එනු ඇත. ඔබ ඒ හා සමාන ස්වභාවයක වැරදි කිරීමට ඉතිරි කරනු ලබන අතර, ඔබට දිගටම ප්රඥාව හිඟවනු ඇත; තවද ඔබ පාපය ධර්මිෂ්ඨකමයැයිද, ධර්මිෂ්ඨකම පාපයැයිද කියනු ඇත. මේ අවසාන දවස්වල ප්රබල වන බොහෝ රැවටිලි ඔබ වටා වළලාගනු ඇත; ඔබ නායකයන් මාරු කරනු ඇත, එසේ කළ බව ද නොදැන සිටිනු ඇත.” Review and Herald, December 16, 1890.
යෙරුසලමේ ජනතාව පාලනය කරන, “භාරකාර තනතුරුවල” සිටින එම නින්දාකාර මනුෂ්යයෝ, “පාපය ධර්මිෂ්ඨකමයි කියාත්, ධර්මිෂ්ඨකම පාපයයි කියාත්” ප්රකාශ කරනු ඇත; තවද “නියතවම ඔබ සැමගේ දේවල් උඩුයටිකුරු කිරීම කුඹල්කරුගේ මැටි මෙන් ගණන් කරනු ලබන්නේය; මක්නිසාද කර්මාන්තය තමන් සෑදූ තැනැත්තා ගැන, ඔහු මාව සෑදුවේ නැතැයි කියනු ඇත්ද? හෝ සකස් කරන ලද දේ, තමන් සකස් කළ තැනැත්තා ගැන, ඔහුට අවබෝධයක් නොවීයයි කියනු ඇත්ද?” අද්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ පරම්පරා හතර පුරා දිග හැරුණු එම ක්රමික කැරැල්ල තුළ, භාරකාර තනතුරු දරන්නෝ නායකයන් මාරු කරති, එහෙත් ඒ බව නොදනිති. ඔවුහු ඒ බව නොදනිති, මක්නිසාද ඔවුහු තමන්ගේ දෝෂයන් පිළිබඳ සාක්ෂි ක්රමක්රමයෙන් හා අඛණ්ඩව ප්රතික්ෂේප කළහ. එම ක්රමික කැරැල්ල තුළ “ඔවුන්ගේ ප්රඥාවන්තයන්ගේ ප්රඥාව විනාශ වන්නේය, ඔවුන්ගේ බුද්ධිමත්යන්ගේ අවබෝධය සැඟවී යන්නේය.”
ඔවුහු සියල්ල උඩුයටිකුරු කර, පාපය ධර්මිෂ්ඨකම ලෙසත් ධර්මිෂ්ඨකම පාපය ලෙසත් කියනු ඇත. මෙම කැරැල්ලේ සංකේතය නම් “the daily” යන සම්ප්රදායයි; එය මිලර් සඳහා සාතන්ට අයත් සංකේතයක් වූ අතර, අද ඇඩ්වෙන්ටිස්මය එය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාගනියි. වරක් විලියම් මිලර්ගේ අනාවැකිමය අදාළකිරීම්වල රාමුව ස්ථාපිත කළ නැංගුරම වූ දෙය, දැන් යෙරුසලමේ ජනතාව මත ආණ්ඩු කරන උපහාසාත්මක මිනිසුන්ගේ මත්භාවයේ සංකේතයක් වී තිබේ. දානියෙල්ගේ පොතෙහි “the daily” සමඟ සම්බන්ධ සංකේතාර්ථය, ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ ආරම්භයේදී මිලර්ගේ කාස්කට් තුළ හඳුනාගත් කල සූර්යයා මෙන් දීප්තිමත්ව බැබළුණේය; නමුත් අන්තිම දවස්වල එම සත්යය දස ගුණයකින් වඩා දීප්තිමත්ව බැබළෙයි, මන්ද දසය යනු පරීක්ෂාවක සංකේතයක් වන අතර, ප්රාචීන ඉශ්රායෙලය සඳහා දසවන පරීක්ෂාව අන්තිම පරීක්ෂාව වූ බැවිනි.
නූතන පරිසිවරු “ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ක්රියා” “සාතන්ගේ ක්රියාකාරකම්වලට” “අයත් කළහ”; ඒ අනුව මිථ්යාදර්ශනය “දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ බලය” ලෙස හඳුනාගනිමින් සිටිති.
“පරිසිවරුන් ශුද්ධාත්මයාණන්ට විරුද්ධව පව් කළහ. ඔවුන්ගේ කථන දක්ෂතාව ලෝකයේ මිදවුම්කරුවාට අපහාස කිරීමට යොදාගන්නා ලදී, සහ ලේඛනගත කරන දූතයා ඔවුන්ගේ වචන ස්වර්ගයේ පොත්වල ලියා තැබුවේය. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ක්රියාවලින් ප්රකාශිත වූ දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ බලය, ඔවුහු සාතන්ගේ ක්රියාකාරිත්වයන්ට ආරෝපණය කළහ. උන්වහන්සේගේ අද්භූත ක්රියා ඔවුන්ට මඟහැරිය නොහැකි වූ අතර, ඒවා ස්වාභාවික හේතුන්ට ආරෝපණය කළ නොහැකි වූ බැවින්, ඔවුහු, ‘මේවා යක්ෂයාගේ ක්රියාය’යි කීහ. අවිශ්වාසයෙන් ඔවුහු දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්රයා ගැන මනුෂ්යයෙකු ලෙස කතා කළහ. ඔවුන් ඉදිරියේ සිදු කරන ලද සුවකිරීම් ක්රියා, කිසි මනුෂ්යයෙකු විසින් කළ නොහැකි වූද කළ නොහැකිද වූ ක්රියා, දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ ප්රකාශනයක් වූ නමුත්, ඔවුහු ක්රිස්තුස්වහන්සේ නිරයට සන්ධානව සිටින්නෙකු ලෙස චෝදනා කළහ. මුරණ්ඩු, අඳුරුචිත, යකඩ හදවත් ඇතිව, ඔවුහු සියලු සාක්ෂිවලට තම ඇස් වසා දැමීමට තීරණය කළහ; එසේම ඔවුහු සමාව නොලැබෙන පව්ය කළහ.” Manuscript Releases, volume 4, 360.
පළමු දූතයාගේ චලනය තුළ මුද්රාව විවෘත කරනු ලැබූ දැනුමේ වර්ධනය පිළිබඳ අපගේ සලකා බැලීම ඊළඟ ලිපියේදී අපි තවදුරටත් කරගෙන යන්නෙමු.