උලායි ගංගාව පිළිබඳ දර්ශනයෙන් නිරූපිත වූ දැනුමේ වර්ධනය අවසානයේ හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත ලියන ලද්දේ එයයි.
ඔවුන් දෙවන පැමිණීමේ කාලයට අදාළව සිතමින් සිටි අනාවැකි සමඟ අන්තර්ගතව, ඔවුන්ගේ අනിശ্চිතභාවය හා උත්කණ්ඨාභරිත අපේක්ෂාවේ තත්වයට විශේෂයෙන් ගැළපෙන උපදේශනයක්ද තිබුණි; එය, දැන් ඔවුන්ගේ අවබෝධයට අඳුරු වූ දේ, යෝග්ය කාලයේදී පැහැදිලි කරනු ලබන බව විශ්වාසයෙන්, ඉවසීමෙන් බලා සිටීමට ඔවුන් උනන්දු කළේය.
මෙම අනාවැකි අතර හබක්කුක් 2:1–4 හි ඇති මෙයද තිබුණේය: ‘මම මාගේ මුරස්ථානයේ සිට, කොටුව මත මා පිහිටුවා, උන්වහන්සේ මට කුමක් වදාරනසේක්ද, මම දෝෂාරෝපණය කරනු ලැබූ කල කුමක් පිළිතුරු දිය යුතුද යන්න බලන පිණිස අවධානයෙන් බලා සිටින්නෙමි. එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ මට උත්තර දෙමින් මෙසේ වදාළසේක: දර්ශනය ලියන්න; එය පුවරුවල පැහැදිලිව ලියා තබන්න, එය කියවන්නා දුවා යන අතරතුරුවත් කියවිය හැකි වන පිණිසය. මක්නිසාද දර්ශනය තවම නියමිත කාලයක් සඳහාය; නමුත් අවසානයේදී එය කථා කරනු ඇත, බොරු නොකියනු ඇත. එය ප්රමාද වන සේ පෙනුණත්, එය බලාපොරොත්තුවෙන් රැඳී සිටින්න; මක්නිසාද එය නිසැකවම පැමිණෙනු ඇත, එය ප්රමාද නොවනු ඇත. බලව, උඩඟු වූ ඔහුගේ ආත්මය ඔහු තුළ සෘජු නැත; එහෙත් ධර්මිෂ්ඨයා තමන්ගේ ඇදහිල්ලෙන් ජීවත් වන්නේය.’
“1842 දී මෙන්ම, ‘දර්ශනය ලියා, එය පුවරු මත පැහැදිලිව සටහන් කරව; එවිට එය කියවන තැනැත්තා දුවන්නට හැකි වනු ඇත’ යනුවෙන් මෙම අනාවැකියේ දී දෙන ලද උපදෙස්, දානියෙල් සහ එළිදරව්වෙහි දර්ශන නිදර්ශනය කිරීම සඳහා අනාවැකි සටහනක් සකස් කිරීමට Charles Fitch වෙත යෝජනා කරනු ලැබීය. මෙම සටහන ප්රකාශයට පත් කිරීම, හබක්කුක් වෙත දෙන ලද ආඥාවේ ඉටුවීමක් ලෙස සලකනු ලැබීය. එහෙත්, එම දර්ශනය ඉටු වීමේ ප්රකට ප්රමාදයක්—විලම්බ කාලයක්—එම අනාවැකිය තුළම ඉදිරිපත් කර ඇති බව එවකට කිසිවෙකු නොසලකා හැරියේය. අසාර්ථක බලාපොරොත්තු භංගයෙන් පසුව, මෙම ශුද්ධ ලියවිල්ල ඉතා වැදගත් ලෙස පෙනුණි: ‘මක්නිසාද දර්ශනය තවම නියමිත කාලයක් සඳහාය; එහෙත් අන්තයේදී එය කතා කරනු ඇත, සහ බොරු නොකියනු ඇත: එය ප්රමාද වුවද, එය බලා සිටින්න; මක්නිසාද එය නියතයෙන්ම පැමිණෙනු ඇත, එය ප්රමාද නොවනු ඇත…. ධර්මිෂ්ඨයා තමාගේ ඇදහිල්ලෙන් ජීවත් වන්නේය.’ The Great Controversy, 391, 392.”
හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක අනාවැකිමය වශයෙන් සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකි. ශුද්ධ ලේඛන අනුව, සත්යය ස්ථාපිත කිරීම සඳහා සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු එක්රැස් කරනු ලැබිය යුතුය.
එහෙත් ඔහු ඔබට සවන් නොදෙන්නේ නම්, ඔබ සමඟ තවත් එක් අයෙකු හෝ දෙදෙනෙකු හෝ ගෙන යන්න; දෙදෙනෙකුගේ හෝ තිදෙනෙකුගේ සාක්ෂිමුවින් සෑම වචනයක්ම ස්ථිර කරනු ලැබීමටය. මතෙව් 18:16.
හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක (1843 සහ 1850 පුරෝගාමී සටහන් පුවරු) එකිනෙක මත අතුරා සන්ධි කරනු ලැබූ විට, ඒවා මිලර්ගේ සිහිනයේ මැණික්වල වූ සත්යයන් තහවුරු කරයි. පළමු පුවරුව මත නිරූපණය වූ 1843 වසරේ වැරැද්ද, දෙවන පුවරුව සමඟ එකිනෙක මත අතුරා බැලූ විට, දර්ශනයේ ප්රමාද කාලය ස්ථාපිත කරයි. මිලර් (එම ඉතිහාසයේ සංකේතාත්මක මුරකරු) තම ඉතිහාසයේ විවාදය අතරතුර තමා කුමක් පැවසිය යුතුදැයි විමසා සිටියේය.
මම මාගේ මුරස්ථානයෙහි සිට, කුලුන මත මා ස්ථාපිත කරගෙන, ඔහු මට කුමක් කියනු ඇත්දැයිත්, මා දෝෂාරෝපණයට ලක් වන කල මම කුමක් පිළිතුරු දිය යුතුදැයිත් බැලීමට අවධානයෙන් සිටින්නෙමි. හබක්කුක් 2:1.
සමිඳාණන්වහන්සේ මිලර්ට දර්ශනය ලියා තබන ලෙස උපදෙස් දුන් අතර, ඔහුගේ සිහිනයේදී එම දර්ශනය අඩංගු පෙට්ටිය ඔහු තම කාමරයේ මධ්යයේ තිබූ මේසයක් මත තැබීය.
එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ මට උත්තර දී මෙසේ පැවසූ සේක: දර්ශනය ලියා, එය පුවරුවල පැහැදිලිව ලියන්න; එය කියවන තැනැත්තා දුවන පිණිසය. හබක්කුක් 2:2.
ඉන්පසු වගු මගින් ප්රමාද කාලය සහ ප්රථම බලාපොරොත්තුභංගය හඳුනා දක්වයි.
මක්නිසාද දර්ශනය නියමිත කාලයක් සඳහා තවම තිබේ; එහෙත් අවසානයේදී එය කථා කරනු ඇත, බොරු නොකියනු ඇත. එය ප්රමාදවන්නේ යැයි පෙනුනත්, ඒ සඳහා බලාසිටින්න; මක්නිසාද එය නියත වශයෙන් පැමිණෙන්නේය, එය ප්රමාද නොවන්නේය. හබක්කුක් 2:3.
එවිට, දැනුම වැඩිවීමෙන් (මිලර්ගේ මැණික්) උත්පාදනය වූ ත්රි-පියවර පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය නිරූපණය කරනු ලැබේ.
බලව, උඩඟු වූ ඔහුගේ ආත්මය ඔහු තුළ සෘජු නැත; නමුත් ධර්මිෂ්ඨයා තම විශ්වාසයෙන් ජීවත් වන්නේය. හබක්කුක් 2:4.
උපස්ථායකයන්ගේ පන්ති දෙක දානියෙල් පොතේ දොළොස්වන अध्यायයේ පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය මගින් ප්රකාශයට පත් කරනු ලබනවා ඇත.
ඔහු කීවේය, “දානියෙල්, නුඹේ මාර්ගයට යන්න; මක්නිසාද මෙම වචන අවසාන කාලය දක්වා වසා තබා මුද්රා කොට ඇත. බොහෝ දෙනෙක් පවිත්ර කරනු ලබන්නෝය, සුදු කරනු ලබන්නෝය, සහ පරීක්ෂා කරනු ලබන්නෝය; එහෙත් දුෂ්ටයෝ දුෂ්ට ලෙස ක්රියා කරන්නෝය; දුෂ්ටයන්ගෙන් කිසිවෙකුත් තේරුම් නොගන්නෝය; එහෙත් ප්රඥාවන්තයෝ තේරුම් ගන්නෝය.” දානියෙල් 12:9, 10.
දානියෙල්හි ප්රඥාවන්තයෝ නම්, විශ්වාසයෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබූ මතෙව් විසිපහෙහි ප්රඥාවන්ත කන්යාවන්ය; දුෂ්ටයෝ නම්, උඩඟුකමින් උසස් කරනු ලැබූ මෝඩ කන්යාවන්ය. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසානයේ, මණික්යයන් දස කන්යාවන්ගේ උපමාවේ තෙල් නියෝජනය කරයි; එය පණිවුඩය වූයේය.
“දෙවියන් අප වෙත එවන සන්නිවේදන අප විසින් පිළි නොගන්නා විට, උන්වහන්සේ අගෞරවයට පත් කරනු ලබන සේක. එසේ කිරීමෙන්, අන්ධකාරයේ සිටින අය වෙත බෙදා දෙන පිණිස උන්වහන්සේ අපගේ ආත්මයන් තුළට වත් කිරීමට කැමැත්තෙන් සිටින රන් තෙල් අපි ප්රතික්ෂේප කරමු. ‘බලව, මනාලයා එන්නේය; ඔහු හමුවීමට පිටතට යවු’ යන කැඳවීම පැමිණෙන කල, ශුද්ධ තෙල් පිළි නොගත්, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ කරුණාව තම හෘදයන් තුළ අගය කර සුරකි නොගත් අය, මෝඩ කන්යාවන් මෙන්, තම ස්වාමීන් හමුවීමට සූදානම් නොවන බව සොයා ගනු ඇත. ඔවුන්ට, තමන් තුළම, එම තෙල් ලබාගැනීමට බලය නොමැති අතර, ඔවුන්ගේ ජීවිත විනාශයට පත්වේ.” Review and Herald, July 20, 1897.
අවසාන දිනවල මිලර්ගේ මැණික්වල ආලෝකය දස ගුණයක් වඩා ප්රභාසම්පන්නව බැබළෙනු ඇත; “දහය” යන සංඛ්යාවත් “ආලෝකය”ත් දෙකම පරීක්ෂාවක සංකේතයන්ය. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසාන කොටසින් නිරූපිත වන අවසාන දිනවල, හබක්කුක්ගේ පුවරුවල මත නිරූපිත සත්යයේ ආලෝකය, පරීක්ෂාකාරී පණිවිඩයක් ජනනය කරයි; එය දහ දෑවැද්දන්ගේ උපමාවේ “මධ්යරාත්රි හඬ” යන පණිවිඩය ලෙස නිරූපණය කර ඇත. එම පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය, මිලරයිට් ඉතිහාසයේ පරීක්ෂණ ක්රියාවලියේ නැවත සිදුවීමකි; මක්නිසාද දහ දෑවැද්දන්ගේ උපමාව අවසාන දිනවල අකුරට අකුර නැවත සිදුවන බැවිනි.
“මට බොහෝ විට යොමු කරනු ලබන්නේ කන්යාවන් දස දෙනා පිළිබඳ උපමාවටය; ඔවුන්ගෙන් පස් දෙනෙක් ප්රඥාවන්තයෝ වූහ, පස් දෙනෙක් මෝඩයෝ වූහ. මෙම උපමාව අකුරක් නෑර ඉටු වී ඇත, තවද ඉටු වනු ඇත; මන්ද එය මෙම කාලයට විශේෂ අදාළතාවක් දරන අතර, තුන්වන දේවදූතයාගේ පණිවිඩය මෙන්ම, කාලයේ අවසානය දක්වා ඉටු වී තිබේද, තවද වර්තමාන සත්යය වශයෙන් දිගටම පවතිනු ඇත.” Review and Herald, August 19, 1890.
දහය යනු පරීක්ෂාවක සංකේතය වන අතර, දින දහයක අවසානයේ දානියෙල් සහ එම ගෞරවනීය තිදෙනා බැබිලෝනියේ ආහාරය භුක්ති විඳි අයවලට වඩා දෘශ්යමාන ලෙස සුන්දරවද ස්ථූලවද පෙනුණහ. විශ්වාසයෙන් නොව අනුමානික ආත්මවිශ්වාසයෙන් ජීවත්වූ හබක්කුක්හි නිරූපිත අහංකාරයා, බැබිලෝනියේ චරිතය වර්ධනය කළේය. මිලේරයිට් ඉතිහාසය තුළ ඔවුහු බැබිලෝනියේ දූහිතාවන් බවට පත්වූහ, සහ හබක්කුක්හි විශ්වාසයෙන් ජීවත්වීමට තෝරා නොගත් අයගේ චරිතය හඳුනාගැනීම සඳහා යොදාගෙන ඇත්තේ පාපසම්ප්රදායේ අනාවැකිමය ලක්ෂණයන්ය.
බලව, ඔහුගේ ආත්මය උඩගැසී තිබේ; එය ඔහු තුළ සෘජු නොවේ. එහෙත් ධර්මිෂ්ඨයා තම විශ්වාසයෙන් ජීවත් වන්නේය. ඔව්, එසේම, ඔහු ද්රාක්ෂාරසය නිසා අතික්රමණය කරන බැවින්, ඔහු උඩඟු මනුෂ්යයෙකි; ඔහු ගෙදර නොසිටින්නේය; ඔහු පාතාලය මෙන් තම ආශාව පුළුල් කරන්නේය; ඔහු මරණය මෙන්ය, තෘප්තිමත් විය නොහැක්කේය; එහෙත් සියලු ජාතීන් තමන් වෙත රැස් කරගන්නේය, සියලු ජනයන් තමන් වෙත ගොඩගසන්නේය. මේ සියල්ලෝ ඔහුට විරුද්ධව උපමාකථාවක්ත්, නින්දාත්මක ප්රවාදයක්ත් උච්චාරණය කරමින් මෙසේ නොකියන්නෝද: “තමාගේ නොවන දේ වැඩිකර ගන්නා තැනැත්තාට අහෝ! කොපමණ කල්ද? සහ ඝන මැටි බර තමා මත පටවාගන්නා තැනැත්තාට අහෝ!” නුඹ කපාගන්නා අය හදිසියේ නැඟී නොසිටින්නෝද? නුඹ කලබල කරවන අය අවදි නොවන්නෝද? එවිට නුඹ ඔවුන්ට කොල්ලයක් වන්නේය. නුඹ බොහෝ ජාතීන් කොල්ලකා ඇති බැවින්, ජනයන්ගේ ඉතිරි වූ සියල්ලෝ නුඹ කොල්ලකන්නෝය; මනුෂ්යයන්ගේ ලේ නිසාද, දේශයටත්, නගරයටත්, එහි වාසය කරන සියල්ලන්ටත් කළ ප්රචණ්ඩකම් නිසාදය. හබක්කුක් 2:4–8.
මතෙව් විසිපහේ කන්යාවන් මත පැමිණෙන පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය, “බොහෝ ජාතීන් අහිංසා කළ” බලයද වන උතුරේ රජුගේ (පැපාල් බලයේ) ස්වභාවය වර්ධනය කරගෙන ඇති නමස්කාරකයන්ගේ වර්ගයක් උපදවයි. යෙසබෙල් බල්ලන් විසින් අනුභව කරන ලද්දේ යම්සේද, එසේම හදිසියේ දෂ්ට කරනු ලබන්නේද පැපාල් බලයයි.
ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ කියන සේක: බලව, උතුරු දේශයෙන් ජනතාවක් පැමිණෙති, මහත් ජාතියක්ද පෘථිවියේ අන්තයන්ගෙන් උද්දීපිත කරනු ලබන්නේ ය. ඔව්හු දුන්නත් ශූලයත් අල්ලාගන්නෝය; ඔව්හු කෘරය, කරුණාවක් නැත්තෝය; ඔවුන්ගේ හඬ මුහුද මෙන් ගර්ජනා කරයි; ඔව්හු අශ්වයන් පිට නැඟී, යුද්ධයට සැරසුණු මිනිසුන් මෙන්, සියොන් දුවණිය, නුඹට විරුද්ධව පෙළගස්වා සිටිති. අපි ඒ පිළිබඳ කීර්තිය අසා ඇත්තෙමු; අපගේ අත් දුර්වල වී ඇත; වේදනාව අප අල්ලාගෙන ඇත, දරුවෙකු බිහිකරන ස්ත්රියකගේ පීඩාව මෙන්ය. කෙතට නොයන්න, මාර්ගයේ නොපැමිණෙන්න; මන්ද සතුරාගේ කඩුවද සෑම පැත්තකින්ම ඇති භීතියද ඇත. මාගේ ජනතාවගේ දුවණිය, ගෝණි රෙදි බැඳගන්න, අළු මැද පෙරළෙන්න; එකම පුත්රයෙකු පිළිබඳ වැලපීමක් මෙන්, ඉතා කටුක වූ විලාපයක් කරගන්න; මන්ද විනාශකරු හදිසියේම අප මත පැමිණෙන්නේ ය. යෙරෙමියා 6:22–26.
හබක්කුක් සඳහන් කරන කාණ්ඩ දෙක වන්නේ ඇදහිල්ලෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලබන අයද, බබිලෝනියේ ධර්මෝපදේශ කා බොමින් ඒවා ග්රහණය කළ අයද ය. මිලර්ගේ සිහිනයේ අවසාන දිනවල කන්යාවන් ලෙස නිරූපණය කරනු ලැබූ අය, එක්කෝ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ චරිතය වර්ධනය කරගෙන එමගින් දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්රාව ලබති; නැතහොත් පැපසි තන්ත්රයේ චරිතය වර්ධනය කරගෙන මෘගයාගේ සලකුණ ලබති.
“සදාචාරික අන්ධකාරය මැද සැබෑ ආලෝකය බැබළීමට කාලය පැමිණ ඇත. තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය ලෝකයට ප්රකාශ කරනු ලැබ ඇත; එය මනුෂ්යයන්ට ඔවුන්ගේ නළලවල හෝ ඔවුන්ගේ අත්වල මෘගයාගේ ලකුණ හෝ ඔහුගේ රූපයේ ලකුණ ලබාගැනීමට එරෙහිව අනතුරු අඟවයි. මෙම ලකුණ ලබාගැනීම යනු මෘගයා ගෙන ඇති තීරණයම ගැනීමත්, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයට සෘජුව විරුද්ධව, ඒම අදහස්ම අනුමත කිරීමත් වේ. මෙම ලකුණ ලබාගන්නා සියල්ලන් පිළිබඳව දෙවියන්වහන්සේ මෙසේ පවසයි: ‘ඔහුද දෙවියන්වහන්සේගේ ක්රෝධයේ වයින් පානය කරනු ඇත; එය උන්වහන්සේගේ උදහසේ කුසලානය තුළ මිශ්රණයකින් තොරව වත්කරනු ලැබ ඇත. තවද ඔහු ශුද්ධ දූතයන් ඉදිරියෙහිත්, බැටළු පැටවාණන් ඉදිරියෙහිත්, ගින්නෙන් හා ගන්ධකයෙන් වේදනා කරනු ලැබේ.’” Review and Herald, July 13, 1897.
බැබිලෝනියේ වයින් පානය කරන කන්යාවෝ අවසානයේ දෙවියන්වහන්සේගේ උදහසේ වයින්ම පානය කරනු ඇත. යෙසායාගේ ග්රන්ථයේ, එප්රායිම්හි මත්වූවෝ සියල්ල උඩුයටිකුරු කිරීමෙන් තමන්ගේ අන්ධ මත්වීම ප්රකාශ කරති; එම ක්රියාව “කුම්භකාරයාගේ මැටි” ලෙස සැලකිය යුතුය.
“නිතර පූජාව” ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාගැනීමෙන්, “නිතර පූජාව” පිළිබඳ සත්යය සම්පූර්ණයෙන්ම උඩුයටිකුරු කරනු ලැබේ; මක්නිසාද “නිතර පූජාව” යනු සාතානික සංකේතයකි. “නිතර පූජාව” යනු ජාතිවාදය බව මිලර් විසින් හඳුනාගැනීම හබක්කුක්ගේ පුවරු මත සෘජුවම නිරූපිතව ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ හිඳින “පාපයේ මනුෂ්යයා” එළිදරව් කරනු ලැබීමට, “ඉවත් කරනු ලැබුවේ” ජාතිවාදය බව තේරුම්ගැනීමට ඔහුට අවකාශ සැලසූ තෙසලෝනිකවරුන්ට ලියන ලද ලිපියේ එම ඡේදය මිලර් විසින් සොයාගැනීම, දෙවන තෙසලෝනික, දෙවන පරිච්ඡේදයේ පිහිටා ඇති ප්රධාන සත්යයයි.
“මම තවදුරටත් කියවමින් ගියෙමි; එය [දෛනිකය] දානියෙල්ගේ පොතෙහි හැර වෙනත් කිසිදු අවස්ථාවක හමු නොවූ බව මට දක්නට ලැබුණේ නැත. එවිට මම [ශබ්ද-සූචිකාවක උපකාරයෙන්] ඒ සමඟ සම්බන්ධව තිබූ වචන, ‘ඉවත් කරනු ඇත; ඔහු දෛනිකය ඉවත් කරනු ඇත; දෛනිකය ඉවත් කරනු ලබන කාලයෙන් පටන්,’ ආදිය ගත්තෙමි. මම තවදුරටත් කියවමින් ගියෙමි; එම පාඨය පිළිබඳව කිසිදු ආලෝකයක් නොලැබේ යැයි සිතූවෙමි; අවසානයේ මම 2 තෙසලෝනික 2:7, 8 වෙත පැමිණියෙමි. ‘මක්නිසාද අධර්මයේ රහස දැනටමත් ක්රියා කරමින් තිබේ; එහෙත් දැන් වළක්වා සිටින්නා, ඔහු මාර්ගයෙන් ඉවත් කරනු ලබන තුරු වළක්වමින් සිටිනු ඇත; එවිට ඒ දුෂ්ටයා ප්රකාශ කරනු ලැබේ,’ ආදිය. මම ඒ පාඨයට පැමිණි කල, ඔහ්, සත්යය කොපමණ පැහැදිලිව හා මහිමාන්විතව දිස්වුණේද! ඒක මෙන්න! එයයි දෛනිකය! හොඳයි, දැන්, පාවුල් ‘දැන් වළක්වා සිටින්නා,’ හෝ බාධා කරන්නා යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? ‘පාපයේ මනුෂ්යයා’ සහ ‘දුෂ්ටයා’ යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ පාප්වාදයයි. එසේ නම්, පාප්වාදය ප්රකාශ වීම වළක්වන්නේ කුමක්ද? එය නම් අන්යාගමිකත්වයයි; එසේ නම්, ‘දෛනිකය’ යන්නෙන් අදහස් විය යුත්තේ අන්යාගමිකත්වයයි.”—විලියම් මිලර්, Second Advent Manual, පිටුව 66.” Advent Review and Sabbath Herald, 1853 ජනවාරි 6.
තෙසලෝනිකයෙහි “නිතර පූජාව” යන්නෙහි අර්ථය, මිලර් විසින් අනාවරණය කළ පරිදි, එම ඡේදයේ ප්රධාන සත්යය වේ. පාවුල් සත්යයට ප්රේම නොකරන්නන්ව හඳුනා දක්වමින්, ඒ නිසා ඔවුන් බලවත් මෝහයට පත් වන බව සඳහන් කරන විට, ඔහු සැබවින්ම සාමාන්ය අර්ථයෙන් සත්යය කෙරෙහි තිබෙන ද්වේෂය හඳුනා දක්වයි; එහෙත් එම ඡේදයේ සෘජුව සඳහන් කරනු ලබන සත්යය නම්, “නිතර පූජාව” යන්නෙන් ජාතීන්වහන්සේගේ රෝමය නිරූපණය වන බවය.
ශරීරයේ පහන ඇසය. එබැවින්, නුඹගේ ඇස නිර්මල නම්, නුඹගේ මුළු ශරීරය ආලෝකයෙන් පිරී යන්නේය. එහෙත් නුඹගේ ඇස දුෂ්ට නම්, නුඹගේ මුළු ශරීරය අන්ධකාරයෙන් පිරී යන්නේය. එබැවින් නුඹ තුළ ඇති ආලෝකය අන්ධකාරය නම්, ඒ අන්ධකාරය කොපමණ මහත්ද! කිසිවෙකුට ස්වාමිවරුන් දෙදෙනෙකුට සේවය කළ නොහැක. මක්නිසාද ඔහු එක්කෙනෙකුට වෛර කොට අනෙකාට ප්රේම කරන්නේය; නැතහොත් එක්කෙනෙකුට ඇලී සිට අනෙකා අවඥා කරන්නේය. නුඹලාට දෙවියන්වහන්සේටද ධනයටද සේවය කළ නොහැක. මතෙව් 6:22–24.
සත්යය කෙරෙහි ප්රේමයක් හෝ සත්යය කෙරෙහි වෛරයක් පමණක් ඇත. මැද මාවතක් නොමැත. මතෙව් විසිපහේ මෝඩ කන්යාවන් මත පැමිණෙන බලවත් වංචාව පදනම් වී ඇත්තේ අවසාන පරීක්ෂාව නියෝජනය කරන මිලර්ගේ මණි රත්නවල ආලෝකය ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කිරීම මතය. පුරාණ ඉශ්රායෙල්ගේ අවසාන පරීක්ෂාව වූයේ ඔවුන්ගේ දසවන පරීක්ෂාවය, එසේම අවසාන දවස්වල මිලර්ගේ මණි රත්න දසගුණයක් වැඩි දීප්තියෙන් බැබළෙයි. මිලර්ගේ මණි රත්න ප්රතික්ෂේප කිරීමේ සංකේතය වන්නේ “the daily” ය, එය ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ තුන්වන පරම්පරාවේදී එප්රායිම්ගේ මත්පැන් පානය කළෝ උඩුයටිකුරු කළහ. “The daily” යනු අන්යජාතිකවාදයේ සාතානික සංකේතයකි. එම මත්පැන් පානය කළෝ “the daily” ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාදෙන, ඔවුන් අපස්ථාත ප්රොටස්තන්තවාදයෙන් ගෙන ආ ව්යාජ මණි රත්නයක් හඳුන්වා දුන්හ.
මිලර්ගේ රත්න පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධය, ඔහු උත්ථාපනය කරනු ලැබූ ඉතිහාසය විසින් සීමා කරන ලදී. දෙවන පැමිණීම ඊළඟ අනාගතවාණික්කීය සිදුවීම බවට දෘඪව විශ්වාස කළ බැවින්, 1798 දී පාප්පදාධිකාරයට ඇති වූ මරණාන්තික තුවාලය, දානියෙල් දෙවන පරිච්ඡේදයේ සිව්වන හා අවසාන භූමික රාජධානිය පමණක් නියෝජනය කළ හැකි විය. “දෛනිකය” පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධයද සීමා වූ එකක් විය; මක්නිසාද ඔහුගේ සාක්ෂිය නම්, එළිදරව්ව මඟින් ඔහු විශේෂ අධ්යයන ක්රමයකට මෙහෙයවනු ලැබූ බවය. එහිදී ඔහු ප්රකාශ කළේ තම බයිබලය, Cruden’s Concordance භාවිත කළ බවත්, සමහර පුවත්පත්ද කියවූ බවත් ය. එම ආකාරයෙන් අධ්යයනය කිරීමට ගත් ඔහුගේ තීරණය සරලව ඔහුගේ මනස තුළට පැමිණ තිබුණි.
“මම දේවවාදියෙකු ලෙස සිටි අවුරුදු දොළහ තුළ, සොයාගත හැකි සියලු ඉතිහාස ග්රන්ථ කියවා බැලුවෙමි; නමුත් දැන් මම බයිබලයට ආදරය කළෙමි; එය යේසුස් පිළිබඳ ඉගැන්වූ නිසාය! එහෙත් තවමත් බයිබලයේ මට අඳුරු වූ කොටස් බොහෝමයක් තිබුණි. 1818 හෝ 1819 දී, මා බැලීමට ගිය මිතුරෙකු සමඟ සංවාදයක යෙදී සිටියදී, මම දේවවාදියෙකු වූ කාලයේදී මා දැන සිටිමින් මා කතා කළ දේ අසා සිටි ඔහු, තරමක් සංකේතාර්ථවත් ආකාරයෙන්, ‘මෙම පාඨය ගැනත්, එම පාඨය ගැනත් ඔබ කුමක් සිතන්නේ ද?’ යයි විමසා සිටියේය; දේවවාදියෙකු වූ කල මම විරෝධය පළ කළ පැරණි පාඨයන් වෙත යොමු කරමින්. ඔහු කුමක් කරමින් සිටිනේදැයි මට වැටහුණි, එබැවින් මම මෙසේ පිළිතුරු දුන්නෙමි—ඔබ මට කාලය දෙනවා නම්, ඒවායේ අර්ථය කුමක්දැයි මම ඔබට කියන්නෙමි. ‘ඔබට කොපමණ කාලයක් අවශ්යද?’ ‘මම නොදනිමි; නමුත් මම ඔබට කියන්නෙමි,’ යයි මම පිළිතුරු දුන්නෙමි; මන්ද, තේරුම්ගත නොහැකි එළිදරව්වක් දෙවියන් වහන්සේ දී ඇතැයි මට විශ්වාස කළ නොහැකි වූ බැවිනි. එවිට මම, ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ අදහස් කළේ කුමක්දැයි සොයාගත හැකි යැයි විශ්වාස කරමින්, මාගේ බයිබලය අධ්යයනය කිරීමට තීරණය කළෙමි. නමුත් මම මේ තීරණය ගත් වහාම, ‘ඔබට තේරුම්ගත නොහැකි ඡේදයක් හමු වුවහොත්, ඔබ කුමක් කරන්නේ ද?’ යන සිතුවිල්ල මට ආවේය. එවිට බයිබලය අධ්යයනය කිරීමේ මෙම ක්රමය මගේ සිතට පැමිණියේය:—එවැනි ඡේදවල වචන මම ගෙන, ඒවා බයිබලය පුරා අනුව යමින්, මේ අයුරින් ඒවායේ අර්ථය සොයාගන්නෙමි. මා සතුව ක්රූඩන්ගේ කොන්කෝඩන්ස් තිබුණි, එය ලෝකයේ හොඳම එක යැයි මම සිතමි; එබැවින් මම එයත් මාගේ බයිබලයත් ගෙන, මාගේ ලියන මේසය අසල හිඳගත්ෙමි, සහ වෙනත් කිසිවක් කියවූයේ නැත, ටිකක් පුවත්පත් හැර, මක්නිසාද මාගේ බයිබලය අදහස් කරන්නේ කුමක්දැයි දැනගැනීමට මම අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටියෙමි. ඇපලෝස් හේල්, The Second Advent Manual, 65.”
මිලර්ගේ මැණික් ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය මඟින් පමණක් හඳුනාගනු ලැබූවා නොව, දෙවියන්වහන්සේගෙන් ලැබුණු සෘජු එළිදරව්ව මඟින්ද හඳුනාගනු ලැබීය.
“දෙවියන්වහන්සේ තම දූතයා යවා, බයිබලය විශ්වාස නොකළ ගොවියෙකුගේ හදවත මත ක්රියා කරමින්, ඔහුට අනාවැකි සොයා බැලීමට මඟ පෙන්වීය. දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයෝ, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට සදාම අඳුරු වූ අනාවැකි, ඔහුගේ අවබෝධයට විවෘත කර දීමටත්, ඔහුගේ මනසට මඟ පෙන්වීමටත්, එම තෝරාගත් තැනැත්තා වෙත නැවත නැවතත් පැමිණියහ. සත්යයේ දාමයේ ආරම්භය ඔහුට දෙන ලද්දේය; ඉන්පසු ඔහු එක් සබැඳියකින් තවත් සබැඳියක් සොයා බැලීමට මෙහෙයවනු ලැබීය. අවසානයේ ඔහු දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය දෙස විස්මය හා ආදරභාවයෙන් බැලුවේය. එහි ඔහු සත්යයේ සම්පූර්ණ දාමයක් දුටුවේය. ප්රේරණා නොලැබූ එකක් ලෙස ඔහු සලකා තිබූ එම වචනය, දැන් එහි අලංකාරය හා තේජස සමඟ ඔහුගේ දෘෂ්ටිය ඉදිරියේ විවෘත විය. ශුද්ධ ලියවිල්ලේ එක් කොටසක් තවත් කොටසක් පැහැදිලි කරන බව ඔහු දුටුවේය; එක් ඡේදයක් ඔහුගේ අවබෝධයට වසා තිබූ විට, එය පැහැදිලි කළ දෙය වචනයේ වෙනත් කොටසකින් ඔහු සොයා ගත්තේය. ඔහු දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වචනය ප්රීතියෙන්ද, අති ගැඹුරු ගෞරවයෙන් හා භක්තිභාවයෙන්ද සැලකුවේය.” Early Writings, 230.
සහෝදරි වයිට් “දෙවියන්වහන්සේ තම දූතයා” මිලර් වෙත යැවූ බව ප්රකාශ කරන විට, එයින් මිලර් වෙත යවනු ලැබූ දූතයා ගබ්රියෙල් බව හඳුනා දක්වයි; මන්ද “තම දූතයා” යන්න ගබ්රියෙල්ට අයත් කරනු ලබන පදයකි.
දූතයාගේ, “මම දෙවියන්වහන්සේගේ සන්නිධානයෙහි සිටින ගැබ්රියෙල්ය” යන වචන ඔහු ස්වර්ගීය අධිකරණවල උසස් ගෞරවයක තනතුරක් දරන බව පෙන්වයි. ඔහු දානියෙල් වෙත පණිවිඩයක් සමඟ පැමිණි කල, “මෙම කාරණාවලදී මට අත්වැල් දෙන කිසිවෙකු නැත; ඔබගේ අධිපතියා වන මීකායෙල් [ක්රිස්තුස්] පමණි” යයි ඔහු කීවේය. දානියෙල් 10:21. ගැබ්රියෙල් පිළිබඳව, ගැළවුම්කරු එළිදරව් පොතෙහි මෙසේ පවසයි: “උන්වහන්සේ තමන්ගේ දූතයා කරණකොටගෙන එය තම සේවක යොහන්ට යවා සංකේත මඟින් ප්රකාශ කළ සේක.” එළිදරව් 1:1. — The Desire of Ages, 99.
ගැබ්රියෙල් සහ අනෙක් දූතයන් මිලර්ගේ මනසට මඟපෙන්වීමටත්, “දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට සදාකල්ම අඳුරු වී තිබූ പ്രവචන ඔහුගේ අවබෝධයට විවෘත කිරීමටත්” යවනු ලැබූහ. ඔහුගේ පණිවිඩය ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය මඟින් පමණක් වර්ධනය වූ එකක් නොව, දේව ප්රකාශනය මඟිනුත් වූ එකක් විය. ඔහු බයිබලය අධ්යයනය කිරීමට භාවිත කළ ඉතාම ක්රමයද ඔහුගේ මනසට පැමිණ තිබුණි. දෙවියන්වහන්සේ සත්යය අපගේ මනසට ගෙන එන විට, එය බයිබලය නිවැරදිව බෙදා වෙන් කිරීමේ ක්රියාවලිය තුළින් සත්යයට පැමිණීමට විරුද්ධව, දේව ප්රකාශනයකි. මිලර් මේ දෙකම කළේය; නමුත් “දෛනිකය” යන විෂයය ඔහුට අවබෝධ වීමට මිලර්ට හැකි වූ ආකාරයේ කොටසක් වශයෙන් දේව ප්රකාශනය අත්යවශ්යයෙන්ම ඇතුළත් විය යුතු විය.
දානියෙල් අටවන අධ්යායයේ නවවන සිට දොළොස්වන පද දක්වා ඇති ලිංග-විකල්පතාවය මිලර් හඳුනාගැනීමට සමත් නොවනු ඇත; මන්ද ඔහු සතු වූයේ බයිබලය සහ බයිබලීය භාෂා සම්බන්ධ කිසිදු තොරතුරක් නොමැති සංග්රහ-ශබ්දකෝෂයක් පමණක් වූ බැවිනි. “ඉවත් කරනු” ලෙසම පරිවර්තනය කරනු ලබන “sur” සහ “rum” අතර ඇති වෙනස ඔහු දැක නොසිටිනු ඇත. එසේම “ශුද්ධස්ථානය” ලෙසම පරිවර්තනය කරනු ලබන “miqdash” සහ “qodesh” අතර ඇති වෙනසද ඔහු දැක නොසිටිනු ඇත.
ඔහු බයිබලයේ එකසිය හතර වරක් දක්නට ලැබෙන “tamid” යන වචනයේ සත්යය දැක නොසිටින්නෙකි. ඔහුට දැකගත නොහැකි වූ සත්යය (එයම ඔහු සැබවින්ම දැකගත් සත්යයද වේ) මෙයයි: බයිබලයේ හෙබ්රෙව් වචනය “tamid” එකසිය හතර වරක් භාවිතා වන අතර, එම වචනය නාමපදයක් ලෙස භාවිතා වී ඇත්තේ දානියෙල්ගේ පොතේ පමණි. “Tamid” යනු “අඛණ්ඩ” යන්න අර්ථවත් කරන හෙබ්රෙව් වචනය වන අතර, දානියෙල්ගේ පොතේ එය “දෛනික” ලෙස පරිවර්තනය කර ඇත.
දානියෙල්ගේ පොතෙහි පමණක් එම වචනය නාමපදයක් ලෙස භාවිත කර ඇති අතර, අනෙක් අනූනව වතාවලදී එය ක්රියා විශේෂණයක් ලෙස භාවිත කර ඇත. මේ හේතුව නිසා, බයිබලයේ අනෙකුත් සියලු ලේඛකයන් එම වචනය අනූනව වතාවක් ක්රියා විශේෂණයක් ලෙස භාවිත කළ අතර, දානියෙල් එය වතාවල් පහකදී නාමපදයක් ලෙස භාවිත කළ බව දකින විට, King James බයිබලයේ පරිවර්තකයන් සාක්ෂි බරපතළත්වය හේතුවෙන් දානියෙල්ගේ එම වචනය නාමපදයක් ලෙස භාවිත කිරීම නිවැරදි කිරීමට බල කරනු ලැබූහ. දානියෙල්ව නිවැරදි කිරීම සඳහා, ඔවුහු වචනයට “පූජාව” යන වචනය එකතු කළහ; එමගින් නාමපදයක් ක්රියා විශේෂණයක් බවට පත් කළහ. ඉන්පසු, පරිවර්තකයන් නිවැරදි කිරීම සඳහා, Ellen White මෙසේ ලේඛනගත කිරීමට ප්රේරණය ලැබුවාය: “මම ‘Daily’ සම්බන්ධයෙන් දුටුවේ, ‘sacrifice’ යන වචනය මනුෂ්ය ප්රඥාවෙන් සපයා ඇති එකක් බවත්, එය පාඨයට අයත් නොවන බවත්; තීන්දුවේ වේලාවේ හඬ දුන් අයට ස්වාමින්වහන්සේ එහි නිවැරදි දෘෂ්ටිය දුන් බවත්ය.”
මිලර් තමන්ගේම සාක්ෂිය අනුව, අවසානයේ 2 තෙසලෝනික 2 තුළින් ඔහු “දෛනිකය” තේරුම්ගැනීමට සෙවමින් සිටියේය. එහෙත් තමන්ගේම සාක්ෂිය අනුවම, යම් වචනයක් තේරුම්ගැනීමට සොයන විට, එම වචනය භාවිත වූ සෑම ස්ථානයක්ම ඔහු සලකා බලන බවද ඔහු පැවසීය; එම වචනය බයිබලය තුළ අනෙකුත් අවස්ථා අනූනවයකද භාවිත වී ඇත. එසේ තිබියදීත්, “දෛනිකය” පිළිබඳ ඔහුගේ සාක්ෂිය වූයේ, “මම ඉදිරියට කියවමින් ගියෙමි; දානියෙල් පොත හැර, එය [දෛනිකය] හමුවූ වෙනත් කිසිදු අවස්ථාවක් මට සොයාගත නොහැකි විය” යනුවෙන් ඔහු ප්රකාශ කළ විට, එය දානියෙල් පොතේ පමණක්ම තමාට හමුවූ බවයි. මිලර් එම මැණික් වෙත මෙහෙයවනු ලැබුවේ ඔහුගේ අධ්යයන ක්රමය මගින් පමණක් නොව, දූතයන්ගේ සේවය තුළින් ඔහුට දෙන ලද දේවීය එළිදරව්ව මගින්දය.
එබැවින් “දිනපතා” පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධය නිවැරදි වූ නමුත් සීමිත වූයේය. දානියෙල්ගේ පොතෙහි “දිනපතා” යනුවෙන් සන්දර්භගත කරනු ලබන අවස්ථා පහ අතරින්, “දිනපතා” “ඉවත් කරනු ලබන” අවස්ථා තුනෙන් එකක් අනෙක් අවස්ථා දෙකට වඩා වෙනස් අර්ථයක් නිරූපණය කළ බව ඔහු හඳුනාගත නොහැකි විය. එක් අවස්ථාවක “දිනපතා” යන්න හෙබ්රෙව් වචනය වන “rum” සමඟ භාවිත කරනු ලබන අතර, අනෙක් අවස්ථා දෙකේදී එය හෙබ්රෙව් වචනය වන “sur” සමඟ භාවිත කරනු ලබයි. මෙම වචන දෙකම “ඉවත් කරගැනීම” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලැබුවද, දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයේ “rum” යන්න “උස් කිරීම හා මහිමයට පත් කිරීම” යන්න අර්ථවත් කරන අතර, එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තිස්එකවන පදයේද, දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයේද “sur” යන වචනය “ඉවත් කිරීම” යන්න අදහස් කරයි.
බාබිලෝනීය ආහාරය කා බොන දේවශාස්ත්රඥයෝ මෙසේ තර්ක කරති: ඔබ යමක් ඉවත් කළත්, නැතහොත් යමක් උසස් කළත්, ඒ දෙකම ඉවත් කිරීමේ එක් ආකාරයක් නියෝජනය කරන බැවින්, වචන දෙකම එකම අර්ථය ඇති බව ලෙස තේරුම් ගත යුතුය. “දෛනිකය” යන වචනය තුන් වතාවක් “ඉවත් කරනු ලැබේ” යනුවෙන් පැවසෙන සෑම ස්ථානයකම එය සෑමවිටම ඉවත් කිරීම අදහස් කරන බව ඔවුහු තර්ක කරති; එසේ කිරීමෙන් දානියෙල් තම වචන තෝරාගැනීමේදී නොසැලකිලිමත් වූ බව ඔවුහු හඳුනාගනිති. ඔවුහු එය ප්රකාශයෙන් නොකියති, නමුත් අනුමාන වශයෙන් ඔවුහු උගන්වන්නේ “දෛනිකය” “ඉවත් කරනු ලැබූ” සෑම අවස්ථාවකම එකම දෙය අදහස් කළේයැයි ඔවුන්ගේ දේවශාස්ත්රඥයන්ගේ මතය අනුව, දානියෙල් එම ත්රිත්වම අවස්ථාවන්හිදී “sur” යන වචනය භාවිත කළ යුතු වූ බවයි.
අටවන අධ්යායේ එකොළොස්වන සිට දහහතරවන දක්වා වන පදවල “miqdash” සහ “qodesh” යන, දෙකම “ශුද්ධස්ථානය” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලබන වචන සම්බන්ධයෙන්ද ඔවුහු ඒම දේම කරති. එම පද හතර තුළ “ශුද්ධස්ථානය” යන සෑම යොමුකිරීමකදීම, ඒ සියල්ල දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථානය නියෝජනය කරන බව ඔවුහු තරයේ කියා සිටිති. නැවතත් අර්ථාපත්තියෙන් ගත් කල, දානියෙල් එම යොමුකිරීම් තුනම සඳහා සරලව “qodesh” යන්නම භාවිත කළ යුතු වූ අතර, එකොළොස්වන පදයේ “miqdash” භාවිත නොකළ යුතු විය. මිලර් එම වචන අතර ඇති විභේදය හඳුනාගෙන නොසිටින්නට ඇත; එහෙත් නූතන ධර්මවේදීහු එය හඳුනති, එසේ හඳුනන විටද කිසිදු විභේදයක් පිළිගත නොයුතු බව ඔවුහු තරයේ අවධාරණය කරති. එසේ වුවද, වචන අතර ඇති එම විභේදයන් හඳුනාගෙන නොසිටි මිලර්, නූතන ධර්මවේදීන්ගේ අවබෝධයට විරුද්ධ වූ අවබෝධයකට පැමිණියේය.
යථාර්ථය නම්, දානියෙල් ඉතාමත් සැලකිලිමත් ලේඛකයෙකු වූ අතර, ඔහු හෙබ්රෙව් භාෂාව දැන සිටියේය; තවද, තමන්ගේ සමාජයේ තමන්ගේම අයිතියෙන් ඉතා බුද්ධිමත් පුද්ගලයන් වූ බැබිලෝනියේ අනෙකුත් සියලු ඥානවන්තයන්ට වඩා දස ගුණයකින් වඩා ප්රඥාවන්තයෙකු ලෙස විනිශ්චය කරනු ලැබීය. හෙබ්රෙව් භාෂාවේ නිසි භාවිතයත්, එය එම විශේෂිත ඉතිහාසය තුළ නිවැරදි ලෙස ප්රකාශ කළ යුතු ආකාරයත් යමෙකු දැන සිටියේ නම්, ඒ දානියෙල්ය. දානියෙල් විවිධ වචන භාවිත කළේ නම්, ඒවා වෙනස් අර්ථ දක්වා දීමට අදහස් කර තිබූ නිසාය; ඒ වෙනස්කම් නිරූපණය කිරීමට ඔහු හිතාමතා උත්සාහ කළේය. “ශුද්ධස්ථානය” ලෙස හෝ “ඉවත් කරනු ලැබේ” ලෙස පරිවර්තනය කරනු ලබන වචන පිළිබඳ දානියෙල්ගේ විශිෂ්ට භාවිතය පිළිගනු ලැබූ විට, ඒවා “දෛනිකය” පිළිබඳ මිලර්ගේ අවබෝධය තහවුරු කරයි; එම අවබෝධය මිලර් විසින් හඳුනාගනු ලැබුවේ, සත්යයට වෛර කරන අය ශක්තිමත් මුළාවක් ලබනු නියමිත බව පාවුල් හඳුන්වා දෙන්නේයැයි කියන එමම ඡේදය තුළය.
සත්යයට ද්වේෂකරමින් බලවත් මෝහය උපදවන බොරුව විශ්වාස කරන අය, එප්රායිම්ගේ මත්පැන්පියන් ලෙසද නිරූපණය කරනු ලබති; ඔවුන් වර්ග දෙකක් ලෙස දැක්වෙති. එක් වර්ගයක් උගත් නායකත්වය වන අතර, අනෙක් වර්ගය උගත් අය ඔවුන්ට උගන්වන දේ පමණක් අසන අධ්යාපනය නොලත් සාමාන්ය ජනතාවය. ඔවුන් බොරුවල යට සැඟවී සිටින අයද, මරණය සමඟ ගිවිසුමක් කරන අයද වෙති. හබක්කුක් දෙවන පරිච්ඡේදයේදී ඔවුන්ගේ ආත්මය උඩඟු කරනු ලබන අයද ඔවුන්ය; මත්තෙව් විසි පහේ මෝඩ කන්යාවෝද ඔවුන්ය. මෝඩර්න් ඉශ්රායෙලයට ඇති දසවැනි සහ අවසාන පරීක්ෂණය නියෝජනය කරමින්, අවසානයේදී දස ගුණයක් වැඩි දීප්තියෙන් බැබළෙන මිලර්ගේ සිහිනයේ මූලික සත්යයන් ප්රතික්ෂේප කරන අයද ඔවුන්ය; එය පුරාතන ඉශ්රායෙලයට වූ දසවැනි හා අවසාන පරීක්ෂණයෙන් පූර්වරූපිත කර ඇත.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියෙන්ද ಮುಂದට කරගෙන යන්නෙමු.
තවද ස්වාමීන්වහන්සේ මෝසෙස්ට මෙසේ පැවසූසේක: මේ ජනතාව කොපමණ කාලයක් මා උදෙසා උද්ධච්ච වන්නේද? මා ඔවුන් අතර කළ සියලු ලකුණු තිබියදීත්, ඔවුන් මට කොපමණ කාලයක් විශ්වාස නොකරන්නේද? මම වසංගතයෙන් ඔවුන්ට පහර දී, ඔවුන් උරුමයෙන් ඉවත් කර, නුඹෙන් ඔවුන්ට වඩා විශාලද බලවත්ද ජාතියක් ඇති කරන්නෙමි. එවිට මෝසෙස් ස්වාමීන්වහන්සේට මෙසේ කීවේය: එවිට මිසරවරුන් එය අසනු ඇත; (මක්නිසාද ඔබගේ බලයෙන් ඔබ ඔවුන් අතරින් මේ ජනතාව ගෙන ආවේය.) තවද ඔවුහු මේ දේශයේ වැසියන්ට එය කියනු ඇත. මක්නිසාද ඔබ ස්වාමීන්වහන්ස, මේ ජනතාව අතර සිටින බවත්, ඔබ ස්වාමීන්වහන්ස මුහුණට මුහුණ පෙනෙන බවත්, ඔබගේ වලාකුළ ඔවුන් මතුපිට නතරව සිටින බවත්, ඔබ දවාලේ වලාකුළු කුළුණකින්ද රාත්රියේ ගිනි කුළුණකින්ද ඔවුන් ඉදිරියෙන් ගමන් කරන බවත් ඔවුහු අසා ඇත. දැන් ඔබ මේ සියලු ජනතාව එක් මිනිසෙකු මෙන් මරා දමන්නේ නම්, ඔබගේ කීර්තිය අසා ඇති ජාතීන් මෙසේ කියනු ඇත: ස්වාමීන්වහන්සේට මේ ජනතාවට උන්වහන්සේ ඔවුන්ට දිවුරා දුන් දේශයට ගෙන යාමට නොහැකි වූ බැවින්, උන්වහන්සේ ඔවුන් වනයෙහි මරා දැමූසේක. එබැවින් දැන්, කරුණාකර, ඔබ පැවසූ පරිදි, මාගේ ස්වාමියාණන්ගේ බලය මහත් වීමට ඉඩ දෙන්න: ස්වාමීන්වහන්සේ දිගු ඉවසීමක් ඇති, මහත් කරුණාවෙන් පූර්ණ, අපරාධයත් අකීකරුකමත් සමාව දෙන, එහෙත් වරදකරු කිසිසේත් නිදහස් නොකරන, පියවරුන්ගේ අයුතුකම දරුවන් මත තුන්වන හා හතරවන පරම්පරාව දක්වා දණ්ඩනය කරනා සේක. එබැවින්, ඔබගේ මහත් කරුණාවේ ප්රමාණයට අනුව, මිසරයේ සිට මේ දක්වා ඔබ මේ ජනතාවට සමාව දුන් පරිදි, මේ ජනතාවගේ අයුතුකමට සමාව දෙන මෙන් මම ඔබෙන් අයදිමි. එවිට ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ පැවසූසේක: නුඹගේ වචනය අනුව මම සමාව දුනිමි. එහෙත් මා ජීවත් වන තරම් සැබෑවෙන්ම, මුළු පොළොවම ස්වාමීන්වහන්සේගේ මහිමයෙන් පිරී යනු ඇත. මක්නිසාද මාගේ මහිමයත්, මම මිසරයේද වනයේද කළ මාගේ අද්භූත ක්රියාත් දැක, මේ දස වරක් දැන් මා පරීක්ෂා කර, මාගේ හඬට කීකරු නොවූ ඒ සියලු මනුෂ්යයෝ—නියත වශයෙන්ම ඔවුහු මා ඔවුන්ගේ පියවරුන්ට දිවුරා දුන් දේශය නොදකිනු ඇත; මා උද්ධච්ච කළ කිසිවෙකුත් එය නොදකිනු ඇත. එහෙත් මාගේ සේවක කාලෙබ්, ඔහු තුළ වෙනත් ආත්මයක් තිබූ බැවින්ද ඔහු සම්පූර්ණයෙන් මා අනුව ගිය බැවින්ද, ඔහු ගිය ඒ දේශයට මම ඔහුව ගෙන යන්නෙමි; ඔහුගේ වංශය එය හිමි කරගනු ඇත. ගණන් කථාව 14:11–24.