විලියම් මිලර්ගේ සිහිනයේ මැණික් මිලරිට්වරුන්ගේ ඉතිහාසයේ ඒවා දිලුණු ආකාරයට වඩා දස ගුණයක් වැඩි ප්රභාවයෙන් දිළිසෙනු ඇත. ඔවුන්ගේ ඉතිහාස කාලයේදී වැඩි කරන ලද දැනුම පිළිබඳ මිලරිට්වරුන්ගේ අවබෝධය නිවැරදි වූ නමුත් අසම්පූර්ණ විය. ඔවුන්ගේ එම අවබෝධය වඩාත් නිවැරදි ඉතිහාසමය පසුබිමක තබනු ලබන විට, එය වඩාත් බරපතළ අර්ථසාර හඳුනා දෙයි; මක්නිසාද එය මැණික් මඟින් නිරූපිත වූ අනාගතවාදී සත්යයන් විස්තාරණය කරනවා පමණක් නොව, අවසාන දවස්වල කන්යාවන් දස දෙනා සඳහා වන පරීක්ෂාවද උත්පාදනය කරයි. මිලරිට්වරුන්ගේ අවබෝධය පුරෝගාමී සටහන් පත්ර දෙක මත (1843 සහ 1850) නිරූපණය කර ඇත. සටහන් පත්ර දෙකම හබක්කුක්ගේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ අනාගතව කියනු ලැබූ පුවරු වල ඉටුවීමක් වූ අතර, එම සටහන් පත්ර හබක්කුක්ගේ අනාවැකියේ ඉටුවීමක් වූ බවත්, එම සත්යයන්ම ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ මූලික සත්යයන් වූ බවත්, අනාගතවාණියේ ආත්මය විසින් එසේම හඳුනා දෙන ලදී.
1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින සිදු වූ මහත් නිර්භාග්යයෙන් පසු, මිලර්වාදීන් ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානය සහ ශුද්ධස්ථානයට සම්බන්ධ සත්යයන් පිළිබඳ අවබෝධයකට ගෙනයනු ලැබූ විට, මූලික සත්ය කිහිපයක් පිළිබඳ අවබෝධය මහිමයෙන් වැඩි කරනු ලැබීය. එහෙත් 1856 දී ඇඩ්වෙන්ටිස්මය ලාඔදිකීය තත්ත්වයකට සංක්රමණය වීමත්, 1863 දී “සත් වර” යනුවෙන් හැඳින්වූ දේ අවසානයේ ප්රතික්ෂේප කිරීමත්, ඔවුන් ලාඔදිකීයාවේ පාළුකරයට ගෙන ගියේය. 1850 දශකයෙන් පසු ඇඩ්වෙන්ටිස්මය තුළින් කිසිදු වැදගත් සත්යයක් ප්රකාශයට ගෙන එනු ලැබ නැත. ඔබ එම ප්රකාශය සැක කරන්නේ නම්, එය වැරදි වන්නේ ඇයි යන්න හඳුන්වා දෙන්න.
දානියෙල් දෙවැනි අධ්යායය පිළිබඳ අවබෝධයේදී මිලරයිට්වරු නිවැරදි වූහ, එහෙත් ඔවුන්ගේ අවබෝධය සීමිත විය. ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය කිසිදා මිලරයිට්වරුන්ගේ එම අවබෝධය ඉක්මවා ගියේ නැත. අද, දානියෙල් දෙවැනි අධ්යායයේ නිරූපිත රාජධානී අටම දැකිය හැකි අතර, නෙබුකද්නෙශර්ගේ සිහිනයේ රහස අවබෝධ කරගැනීමට දානියෙල් යාච්ඤා කිරීමේ සංකේතවත්භාවයද එසේම දැකිය හැක. එම රහස අවසාන අනාවැකිමය රහස නියෝජනය කරයි, (සියලු අනාගතවක්තෘවරු අවසාන දවස් හඳුනා දෙති), සහ අවසාන අනාවැකිමය රහස යනු යොහන් “යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්ව” ලෙස හඳුන්වන දෙයයි. “කාලය අසන්නව තිබෙන” විට, කරුණාලාභ කාලය අවසන් වීමට මඳකට පෙර, එම රහස මුද්රාවෙන් ඉවත් කරනු ලැබේ; දැකීමට තෝරාගන්නා අය සඳහා, එම රහස දැන් මුද්රාවෙන් ඉවත් කරනු ලබමින් පවතී.
දානියෙල්ගේ පොතෙහි “දෛනිකය” පිළිබඳ මිලරයිට් අවබෝධය දේවප්රේරණයෙන් නිවැරදි යැයි හඳුනාගනු ලැබූ නමුත්, 1901 වන විට ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය එම මූලික සත්යය ප්රතික්ෂේප කිරීමේ ක්රියාවලියක් ආරම්භ කළේය; සහ 1930 දශකය වන විට ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය “දෛනිකය” ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථාන සේවයේ යම් අංශයක් නියෝජනය කරයි යැයි ප්රකාශ කරන පැරණි ප්රොටෙස්තන්ත්රවාදී අදහස වෙත නැවත හැරී ගියේය. අනාවැකි ආත්මය පවසන පරිදි, එම සාතන්මය අදහස “ස්වර්ගයෙන් නෙරපා හරින ලද දූතයන්ගෙන්” පැමිණියේය. අද, “දෛනිකය” පිළිබඳ නිවැරදි මිලරයිට් අදහස, ඒකේවල පේගනවාදයේ සංකේතය ලෙස පමණක් නොව, සත්යයට ප්රේම නොකරන්නන් මත බලවත් මුළාව ගෙන එන ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ කැරැල්ලේ සංකේතය ලෙසද දැකිය හැකිය.
මිලරයිට්වරුන් අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයක කාලය අවසන් වන නිවැරදි දිනය වෙත නායකත්වය ලබන ලද අතර, මහත් බලාපොරොත්තුභංගයෙන් වහා පසු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය එම අනාවැකියට සම්බන්ධ වැඩිවූ ආලෝකය හඳුනාගත්තේය. එහෙත්, 1856 සිට 1863 දක්වාත්, එසේම මේ අති දින දක්වාත්, ඔවුන් “සත් වාර” ප්රතික්ෂේප කළ බැවින්, තමන්ගේ මධ්යස්ථ ස්ථම්භයත් පදනමත් යැයි ඔවුන් ප්රකාශ කරන එම ධර්මෝපදේශයෙන් කිසිදු ඉදිරියට ගමන් කරන ආලෝකයක් ඔවුන් දැක නැත. අද “සත් වාර” (දැකීමට කැමැත්ත ඇති අය විසින්) අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයේ අනාවැකියේ සෑම කාල පරිච්ඡේදයකටම සෘජුවම සම්බන්ධ වූවක් ලෙස දැකිය හැක.
පළමු අවුරුදු හතළිස් නවය, සෑම හත්වන අවුරුද්දකම භූමිය විවේක ගන්නා චක්රය හත් වරක් නැවත නැවත සිදුවීම නිරූපණය කරයි. අවුරුදු හාරසිය අනූව, පුරාතන ඉශ්රායෙලයට දී ඇති පරීක්ෂණ කාලයක් පමණක් නොව, භූමියට විවේක දීමට වූ ආඥාවට එරෙහි කැරළි කොපමණ අවුරුදු ගණනක් පවතිනු ඇත්ද යන්නද හඳුන්වා දෙයි, එසේ භූමිය විවේක ගැන්වීම වැළැක්වූ මුළු අවුරුදු හැත්තෑවක් සම්පාදනය වන තුරු (එය එම කැරළිකම්ම නිසා ඇති වූ බන්ධනවාස කාලය වේ). ක්රිස්තුස් වහන්සේ ගිවිසුම ස්ථිර කළ සතිය, කුරුසිය දක්වා අවුරුදු තුනහමාරකින්ද කුරුසියෙන් පසු අවුරුදු තුනහමාරකින්ද සංරචිතව ඇත. එම සතිය තුළ ක්රිස්තුස් වහන්සේ සියලු මනුෂ්යයන් එක්රැස් කරමින් සිටි සේක, මක්නිසාද උන්වහන්සේ උසස් කරනු ලැබුවහොත් සියලු මනුෂ්යයන් තමන් වෙත එක්රැස් කරන බව වදාළ සේක.
දැන් මේ ලෝකයේ විනිශ්චයය ය; දැන් මේ ලෝකයේ අධිපතියා පිටතට හෙළනු ලැබේ. තවද මම, පොළොවෙන් ඉහළට ඔසවා තබනු ලැබුවහොත්, සියල්ලන් මා වෙත ඇදගන්නෙමි. යොහන් 12:31, 32.
ක්රිස්තුස්වහන්සේ ගිවිසුම ස්ථිර කරමින් මනුෂ්යයන් තමන් වෙත එකතු කරගත් දෙදහස් පන්සිය විස්ස දවස්, දෙවියන්වහන්සේ තම ගිවිසුමේ විවාදය නිසා කැරලිකාර වූ තම ජනතාව විසුරුවා හැරිය දෙදහස් පන්සිය විස්ස අවුරුද්දන් නියෝජනය කරයි. උතුරු රාජ්යය වූ ඉශ්රායෙලයට විරුද්ධව ක්රියාත්මක කළ “සත් වාර”, ක්රි.පූ. 723 දී ආරම්භ වී 1798 දී අවසන් වූ දෙදහස් පන්සිය විස්ස අවුරුදු විසුරුවා හැරීම නියෝජනය කළේය. 538 වර්ෂය, එම කාලපරිච්ඡේද දෙක වෙන් කරමින්, අනුක්රමික එක්දහස් දෙසිය හැට අවුරුදු කාලපරිච්ඡේද දෙකක් නිර්මාණය කරයි. පළමු කාලපරිච්ඡේදය පෞරාණික ආගමිකත්වය විසින් ශුද්ධස්ථානයත් සේනාවත් පාගාදැමීම නියෝජනය කරන අතර, දෙවැනි කාලපරිච්ඡේදය පාප්වාදය විසින් සිදුකරන ලද පාගාදැමීම නියෝජනය කරයි.
ක්රි.පූ. 677 දී ආරම්භ වී 1844 දී අවසන් වූ දකුණු රාජ්යයට විරුද්ධ වූ අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක “හත් වර” 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින අවසන් විය. එය ගිවිසුමේ ශාපයේ සංකේතයක් වන අතර, ප්රායශ්චිත්ත දිනයේ නාද කළ යුතු වූ යුබිලේ තූරිය නාද කිරීමෙන් එය නිමාවට පත් විය. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින ආරම්භ වූ ප්රතිරූපීය ප්රායශ්චිත්ත දිනය කාල පරිච්ඡේදයක් නියෝජනය කරයි. එය විමර්ශන විනිශ්චයේ කාල පරිච්ඡේදය වන අතර, එම කාල පරිච්ඡේදය තුළ හත් යන ශුද්ධ චක්රය සමඟ සම්බන්ධ වූ යුබිලේ තූරිය නාද කරනු ලැබිය යුතු විය.
එහෙත් සත්වෙනි දූතයාගේ හඬ ඇසෙන දවස්වලදී, ඔහු නාද කිරීමට ආරම්භ කරන කල්හි, දෙවියන්වහන්සේ තම සේවකයන් වූ අනාගතවක්තෘවරුන්ට ප්රකාශ කළ පරිදි, දෙවියන්වහන්සේගේ ගුප්ත රහස සම්පූර්ණ කරනු ලැබිය යුතුය. එළිදරව් 10:7.
1844 ඔක්තෝබර් 22 දින ආරම්භ වූ හත්වැනි තුරඟාදනය, ලෙවී කථාව විසිපස්වන අධ්යායේ සඳහන් පරිදි, පූජනීය හත්කාල චක්රයේ ජුබිලී තුරඟාදනය නියෝජනය කරයි. මිලරීයන් අවසානයේ දී දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු අනාවැකියේ දින නියම කිරීම සම්බන්ධයෙන් නිවැරදිව සිටියෝය; මහත් බලාපොරොත්තුභංගය අනතුරුව ඇඩ්වෙන්ටිස්මය එහි වැඩි කොටසක් අවබෝධ කරගත්තේය. එහෙත් අද මිලර්ගේ “මැණික” වන දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු කාලපරිච්ඡේදය දස ගුණයකින් වඩා දීප්තිමත්ව බැබළෙයි. දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු කාලපරිච්ඡේදය තුළ නිරූපිත කාලපරිච්ඡේද හතෙහි සෑම අනාවැකිමය ලක්ෂණයක්ම, ලෙවී කථාව විසිපස්වන හා විසිහයවන අධ්යායන්හි සඳහන් දෙදහස් පන්සිය විස්ස අවුරුදු (“සත් වරක්”) සමඟ සෘජු අනාවැකිමය සම්බන්ධතාවයක් ඇත.
“තමන්ම උසස්කොටගත්” සහ “වැටීගිය” “නුඹගේ ජනතාවගේ කොල්ලකරුවන්” යන්න Antiochus Epiphanesගේ සංකේතයක් බවට වූ අපස්ථාත ප්රොටස්තන්තවාදයේ හා කතෝලිකවාදයේ ප්රකාශය මිලේරයිට්වරු ප්රතික්ෂේප කළහ; ඒ කරුණෙහි ඔවුහු නිවැරදි වූහ. දර්ශනය පිහිටුවූයේ ඉතිහාසමය වශයෙන් නොවැදගත්, නොදන්නා සිරියානු රජෙකු නොව, දෙවියන්වහන්සේගේ പ്രവචන වචනයෙහි “දර්ශනය පිහිටුවූ නුඹගේ ජනතාවගේ කොල්ලකරුවන්” ලෙස නිරූපිතව ඇත්තේ රෝමය බව සත්යය ඔවුහු දැනගෙන එය ආරක්ෂා කළහ.
අද ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ධර්මවේදීන් “ඔබේ ජනතාවගෙන් කොල්ලකරන්නන්” යනු ඇන්තියොකස් එපිෆැනිස් බව උගන්වති. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ, මඟහැරී යමින් සිටි පෙර ගිවිසුම් ජනතාව දර්ශනය තේරුම් නොගත්තේය, තේරුම්ගත නොහැකිවූයේය යන තර්කය (එය “ඔබේ ජනතාවගෙන් කොල්ලකරන්නන්” පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධය මගින් ස්ථාපිත වේ) අද නැවත වරක්, යළිත් මඟහැරී යමින් සිටින එම පෙර ගිවිසුම් ජනතාව විසින්ම පුනරාවර්තනය කරනු ලැබේ.
දර්ශනය නොමැති තැන ජනතාව විනාශවෙති; එහෙත් ව්යවස්ථාව රක්ෂා කරන තැනැත්තා භාග්යවන්තය. හිතෝපදේශ 29:18.
මීලර්වාදීහු, ලෙවී කථාව විසි හයේ සඳහන් දෙදහස් පන්සිය විස්ස අවුරුදු (“සත් වාර”), බයිබලයේ දීර්ඝතමද අවසානද වූ කාලභවिष्यවाणी බව නිවැරදිව උගන්වා සිටියහ; එහෙත් ලවෝදිකියානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය 1863 දී එම “මැණික” ප්රතික්ෂේප කළේය. අද දින, (දැකීමට කැමැත්තෝ විසින්), මීලර්වාදීහු “සත් වාර” බයිබලයේ දීර්ඝතම කාලභවिष्यවाणी ලෙස හඳුනාගැනීමෙහි නිවැරදිව සිටියා පමණක් නොව, “ශාපය”, එනම් දෙවියන්වහන්සේගේ උදහස, ඉශ්රායෙලයේ උතුරු රාජ්යය සහ දකුණු රාජ්යය යන දෙකටම එරෙහිව ක්රියාත්මක කරන ලද බවද දැකිය හැක.
අද දින, දානියෙල්ගේ පොත (අනෙකුත් പ്രവാചකයන් මෙන්ම) සඳහන් කරන ඒ උදහාස දෙකේ අදාළ අවසාන ප්රතිඵල, ක්රිස්තුස් වහන්සේ මිලේරයිට් මාලිගාව ගොඩනැඟූ කාලයේ අවුරුදු හතළිස් හයක කාල පරාසයක දෙඅන්ත සීමාසලකුණු දෙකක් (මුල් සහ අවසාන) ලෙස දැකිය හැකිය; මෙය, මෝසෙස් අරණේ මණ්ඩපය ගොඩනැංවීම සඳහා උපදෙස් ලබමින් කන්ද මත සිටි දින හතළිස් හය මගින් පූර්වරූපිත වූ පරිදිද, ක්රිස්තුස් වහන්සේ “නැවත නැඟිටුවන” බව සම්බන්ධයෙන්—වෙළෙන්දන් හා මුදල් මාරුකරන්නන් විසින් “විනාශ” කරනු ලැබූ මාලිගාවක් පවිත්ර කිරීම මගින්—උන්වහන්සේ සමඟ පැවති සංවාදයේදී පරිසිවරුන් විසින් සඳහන් කළ හෙරොද්ගේ මාලිගාව ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට ගතවූ අවුරුදු හතළිස් හය මගින්ද, තවද ක්රෝමසෝම හතළිස් හයකින් නිර්මාණය කරන ලද උන්වහන්සේගේ මානුෂීය මාලිගාවේ නැවත නැඟිටීම මගින්ද, පූර්වරූපිත වී ඇත. අද දින, මිලේරයිට් මූලික සත්යයන් පෙර මෙන්ම නිවැරදිය; එහෙත් දැන් ඒවා දස ගුණයක් වඩා ගැඹුරුය.
අද දින, දකීමට කැමැත්ත ඇති අයට, දානියෙල්ගේ අටවන අධ්යායේ දහතුන්වන පදයේදී ක්රිස්තුස්වහන්සේ තමන්ව Palmoni (අද්භුත සංඛ්යාකරු, හෝ රහස්වල සංඛ්යාකරු) ලෙස හඳුන්වා දුන් විට, උන්වහන්සේ අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයක කාල පරාසයක් නිරූපණය කළ දර්ශනයක් සහ අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක කාල පරාසයක් නිරූපණය කළ තවත් දර්ශනයක් අතර ඇති සම්බන්ධය ඉදිරිපත් කරමින් සිටිය බව දැකිය හැක. මෙම අනාවැකිමය කාල පරාස දෙකේ සම්බන්ධය හඳුනාගත් විට, ඒවා පාප්කීය පාලනයේ අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය හැට සමඟ සෘජුවම සම්බන්ධ වන බවත්, එය අනතුරුව දානියෙල් 12හි අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය අනූවටද, එම පදයේම අවුරුදු එක්දහස් තුන්සිය තිස්පහටද සම්බන්ධ වන බවත් දැකිය හැක.
දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ දහතුන්වන හා දහහතරවන පදවල දර්ශන දෙකට සම්බන්ධ වූ අනාවැකි කාලපරාසයන් අතර තවත් බොහෝ සෘජු සම්බන්ධතා ඇත; එහෙත් ඒවා දැකීමට කැමති අය විසින් පමණක් ඒවා හඳුනාගනු ලැබේ. නමුත් අද, එම දර්ශන දෙක මගින් එකට ගෙන එන සියලු කාලපරාසයන්ගේ සම්බන්ධතා ඉක්මවා, පල්මෝනිගේ නාමය (අරුම පුදුම ගණන්කරු, හෝ රහස් ගණන්කරු) පිළිබඳ එළිදරව්ව ඇත. මිලර්වරුන් එම පද දෙක පිළිබඳව නිවැරදිය; එහෙත් සීමිත වූහ, සහ අද ඇඩ්වෙන්ටිසම් සම්පූර්ණයෙන්ම හා නිරපේක්ෂව අන්ධකාරය තුළ ඇත.
නවති සිට පුදුමවන්න; ඔබ මොරගසන්න, ඔව්, මොරගසන්න: ඔව්හු වයින් නිසා නොව මත් වී සිටිති; ඔව්හු මද්යපාන නිසා නොව තොරොම්බල් වෙති. මක්නිසාද යෙහෝවාණන් වහන්සේ ඔබ පිට ගැඹුරු නිද්රාවේ ආත්මය වගුරුවා, ඔබගේ ඇස් වසා ඇත; අනාගතවක්තෘවරුන්ද ඔබගේ පාලකයෝන්ද, දර්ශකයෝද, උන්වහන්සේ ආවරණය කර ඇත. සියල්ලන්ගේ දර්ශනය ඔබට මුද්රා තබන ලද පොතක වචන මෙන් වී තිබේ; එය උගත් කෙනෙකුට දී, “කාරුණිකව මෙය කියවන්නැ”යි කියන විට, ඔහු “මට බැහැ; මක්නිසාද එය මුද්රා තබා ඇත”යි කියයි. එවිට එම පොත නූගත් කෙනෙකුට දී, “කාරුණිකව මෙය කියවන්නැ”යි කියන විට, ඔහු “මම උගත් කෙනෙක් නොවෙමි”යි කියයි. යෙසායා 29:9–12.
විලියම් මිලර්ට එළිදරව් පොත පිළිබඳ “මහත් ආලෝකයක්” දෙන ලද බව සහෝදරි වයිට් හඳුනා දෙයි; එහෙත් එළිදරව් 12, 13, 17 සහ 18 වන අධ්යායයන් පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධය සරලවම නිවැරදි නොවීය. එම වැරදි අවබෝධයන් ශුද්ධ ප්රස්ථාර දෙකෙහි නිරූපිත නොවෙයි; නමුත් එළිදරව් පොතේ 9 වන අධ්යායයෙන් නිරූපිත වී ඇති දෙය නම්, ඉස්ලාම් ආගම ශෝක තුන මඟින් නිරූපණය කර ඇති බව කියන “මණිකය” යි.
“දේශකයෝද ජනතාවද ප්රකාශනයේ පොත අභිරහස්සහිත වූවක් ලෙසත්, ශුද්ධ ලියවිල්ලේ අනෙකුත් කොටස්වලට වඩා අඩු වැදගත්කමක් ඇති එකක් ලෙසත් සලකා තිබුණෝය. එහෙත්, මෙම පොත සැබවින්ම අවසාන දිනවල ජීවත්විය යුතු අයගේ විශේෂ ප්රයෝජනය සඳහා දෙන ලද ප්රකාශනයක් බවත්, ඔවුන්ගේ සැබෑ ස්ථානය සහ ඔවුන්ගේ කර්තව්යය නිශ්චය කරගැනීමෙහි ඔවුන්ට මඟපෙන්වීමට දෙන ලද්දක් බවත් මම දුටුවෙමි. දෙවියන්වහන්සේ විලියම් මිලර්ගේ මනස භවිතවක්තෘකථන වෙත යොමු කළ සේක; ප්රකාශනයේ පොත සම්බන්ධයෙන්ද උන්වහන්සේ ඔහුට මහත් ආලෝකයක් දුන් සේක.” Early Writings, 231.
සොයුරී වයිට්ගේ ලේඛනවල “මහා ආලෝකය” යන ප්රකාශය අතිශයින් විස්තරාත්මකය. මිලර් එළිදරව් පොතේ සභා, මුද්රා සහ හුඟාක් හොඳින් තේරුම් ගත්තේය, මන්ද ශුද්ධ දූතයන් මෙම විෂයයන් පිළිබඳව “ඔහුගේ මනස මෙහෙයවූ” බැවිනි. මිලර්ට දෙන ලද “මහා ආලෝකය” එම පවිත්ර පුවරු දෙක මත නිරූපණය කරනු ලැබූ අතර, “මහා ආලෝකය” වූ ධර්මමය සත්යයන් ඔහුගේ සිහිනය තුළ “මැණික්” ලෙස හඳුන්වා දෙන ලදී. ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයට එම “මහා ආලෝකය” දෙන ලද අතර, 1863 දී ආරම්භ කරමින් ව්යාජ මැණික්වලින් එය වැසීමට පටන් ගත්තේය. “ආලෝකය” පිළිබඳ මූලධර්මය වන්නේ “ආලෝකය” යනු ක්රිස්තුස් වහන්සේ පුද්ගලයෙකු හෝ ජන සමූහයකු විනිශ්චය කිරීමට භාවිත කරන දෙය වන බවයි.
“ආලෝකය” ජනතාවකගේ විනිශ්චය කරන්නේ පමණක් නොව, ඔවුන් විරුද්ධ නොවූයේ නම් (බොහෝ උදාහරණවලින් එකක් ලෙස 1856 දී කළාක් මෙන් නොව) ඔවුන්ට ලැබිය හැකිව තිබූ “ආලෝකය” ද එසේම විනිශ්චය කරයි. “ආලෝකය” සමඟ සම්බන්ධ අනෙක් ගුණාංගය නම්, ප්රතික්ෂේප කරනු ලබන “ආලෝකය” ඒ සඳහා අනුරූප අඳුරුකමේ ප්රමාණයක් ජනනය කරනු ලබන බවයි. ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය, ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ පදනම් නිරූපණය කරන, දෙවියන්වහන්සේ විසින් මිලර්ට දෙන ලද “මහත් ආලෝකය” ප්රතික්ෂේප කර සඟවා දැමීය.
“පිටත පෙනුමට යටින් ඇති දේ දකින, සියලු මනුෂ්යයන්ගේ හදවත් කියවන තැනැන්වහන්සේ, ‘මහත් ආලෝකය’ ලැබූවන් ගැන මෙසේ කියයි: ‘තමන්ගේ ආචාරමය හා ආත්මික තත්ත්වය නිසා ඔව්හු පීඩාවට පත් නොවෙති, විස්මිත නොවෙති.’ එසේය, ඔව්හු තමන්ගේම මාර්ග තෝරාගෙන ඇත, ඔවුන්ගේ ප්රාණය ඔවුන්ගේ ජුගුප්සාකාර දේවල සතුට පනිනේය. මා ද ඔවුන්ගේ වංචාභ්රාන්තයන් තෝරාගන්නෙමි, ඔවුන් බියවන දේ ඔවුන් පිට පැමිණෙන්න සලස්වන්නෙමි; මක්නිසාද මා කැඳවූ කල කිසිවෙක් පිළිතුරු නොදුන්නේය; මා කථා කළ කල ඔව්හු නොඅසූහ. එහෙත් ඔව්හු මාගේ දෑස් ඉදිරියේ නපුර කළෝය, මා ප්රිය නොකළ දේ තෝරාගත්හ.’ ‘ඔවුන් ගැළවීම ලබන පිණිස සත්යයට ප්රේමය පිළි නොගත් බැවින්,’ ‘බොරුකට විශ්වාස කරන පිණිස දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන් වෙත බලවත් භ්රාන්තියක් එවනු ඇත,’ ‘අධර්මිෂ්ඨකමේ සතුට ලැබූ බැවින්.’ යෙසායා 66:3, 4; 2 තෙසලෝනික 2:11, 10, 12.
“ස්වර්ගීය ගුරුතුමා විමසීය: ‘ඔබ නිවැරදි පදනම මත ගොඩනඟමින් සිටින බවත්, දෙවියන්වහන්සේ ඔබගේ ක්රියාවන් පිළිගන්නා බවත් පෙන්වා දෙන මවාපෑමට වඩා, මනස වංචාකාර ලෙස මෝහයට පත් කළ හැකි තවත් බලවත් මායාවක් කුමක් ද? සැබවින්ම ඔබ ලෝකීය ප්රතිපත්තිය අනුව බොහෝ දේ ක්රියාත්මක කරමින්, යෙහෝවාට විරුද්ධව පව් කරමින් සිටියද එසේ ය. ආහ්, එය මහත් වංචාවකි, මනස අල්ලා ගන්නා ආකර්ෂණීය මෝහයකි; “එක් කලක් සත්යය දැනගෙන සිටි” මිනිසුන් දේවභක්තියේ ස්වරූපය එහි ආත්මය හා බලය ලෙස වැරදියට ගන්නා විට; ඔවුන් තමා ධනවත් බවත්, සම්පත් වලින් වැඩිව ඇති බවත්, කිසිවක් අවශ්ය නොවන බවත් සිතන නමුත්, සැබවින්ම ඔවුන් සෑම දෙයකම අවශ්යතාවයෙන් සිටිති.’” Testimonies, volume 8, 249, 250.
1856 දී ඇඩ්වෙන්ටිසම් බවට පත් වූ ලාඔදිකයා, එක් කලෙක “මහත් ආලෝකය” දෙන ලද නමුත්, දෙවන තෙසලෝනිකයන්හි සඳහන් “බලවත් මෝහය” ලබන ලෙස නියම කරනු ලැබූ අයව නියෝජනය කරයි. එසේ තිබියද, ව්යාජ කාසි හා මැණික් හඳුන්වා දීම මඟින් තමන් ගොඩනඟා ඇති ව්යාජ පදනම දෙවියන් විසින් නියම කළ එකක් යයි ඔවුහු සෑම කලකම විශ්වාස කරති; නමුත් සැබවින්ම එය වැලි මත ගොඩනඟා ඇති පදනමකි. ඇඩ්වෙන්ටිසම් යනු “මහත් ආලෝකයත්, මහත් සාක්ෂිත්” ලැබූ “සභාවක්” වන නමුත්, ස්වාමින්වහන්සේ “එවූ” “පණිවිඩය” ඉවත දැමූ “සභාවක්” ද වෙයි; එතැන් පටන් එය “අතිශයින් අසාධාරණ ප්රකාශ, ව්යාජ අනුමාන, සහ ව්යාජ सिद्धාන්ත” පිළිගෙන ඇත.
අභිෂේක නොලත් සේවකයන් දෙවියන්ට විරුද්ධව තමන්ව සැරසෙමින් සිටිති. ඔවුහු එකම හුස්මෙන් ක්රිස්තුස්වද මේ ලෝකයේ දෙවියාවද ප්රශංසා කරති. ප්රකාශයෙන් ඔවුන් ක්රිස්තුස්ව පිළිගනිති යැයි කියන අතර, ඔවුහු බරාබ්බස්ව වැළඳගනිති; තම ක්රියාවලින්, “මේ මනුෂ්යයා නොව, බරාබ්බස්” යයි කියති. මෙම පේළි කියවන සියල්ලෝ සාවධාන වෙත්වා. සාතන් තමාට කළ හැකි දේ ගැන උදම් අනමින් සිටී. ක්රිස්තුස් තම සභාව තුළ පවතිනු ඇතැයි යාච්ඤා කළ ඒකමිතිය විසුරුවා හැරීමට තමාට හැකි යැයි ඔහු සිතයි. ඔහු කියන්නේ, “මම පිටත්ව ගොස්, මට හැකි අය රැවටීමට, විවේචනය කිරීමට, දෝෂාරෝපණය කිරීමට, සහ සත්යය ව්යාජ කිරීමට බොරු ආත්මයක් වන්නෙමි” යන්නයි. “මහා ආලෝකය,” මහා සාක්ෂි ලැබූ සභාවක් විසින් වංචාවේ සහ අසත්ය සාක්ෂියේ පුත්රයා අලංගු කරගනු ලැබේවා; එවිට එම සභාව ස්වාමීන්වහන්සේ එවා ඇති පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කර, අතිශය අසංගත ප්රකාශයන් සහ බොරු උපකල්පන සහ බොරු න්යායන් පිළිගනු ඇත. සාතන් ඔවුන්ගේ මෝඩකම ගැන සිනාසෙයි, මක්නිසාද සත්යය කුමක්ද යන්න ඔහු දන්නා බැවිනි.
“බොහෝ දෙනෙක් අපගේ ප්රකාශන මණ්ඩපවල සෙතෙමින් සිටිමින්, තමන්ගේ අත්වල ව්යාජ අනාවැකිවල පන්දම දරා සිටිනු ඇත; එය සතන්ගේ නරකානුකූල පන්දමෙන් දල්වා ඇත. සැකය හා අවිශ්වාසය රැක බලා ගනු ලැබුවහොත්, මෙතරම් බොහෝ දෙයක් දන්නා බව සිතන ජනතාව අතරින් විශ්වාසවන්ත සේවකයන් ඉවත් කරනු ලැබේ. ‘ඔබ දැන සිටියා නම්,’ ක්රිස්තුස්වහන්සේ පැවසූසේක, ‘අවම වශයෙන් මේ ඔබගේ දවසේදීවත්, ඔබගේ සාමයට අයත් දේවල්! නමුත් දැන් ඒවා ඔබගේ ඇස්වලින් සඟවා ඇත.’”
“එහෙත් දෙවියන්වහන්සේගේ පදනම ස්ථිරව සිටියි. ස්වාමින්වහන්සේ තමන්ගේ අයව දන්නාසේක. ශුද්ධීකෘත සේවකයාගේ මුඛයේ කිසි කපටිකමක් නොතිබිය යුතුය. ඔහු දවාල මෙන් ප්රකාශමානව, නපුරේ සෑම කැළලකින්ම නිදහස්ව සිටිය යුතුය. ශුද්ධීකෘත සේවයත් මුද්රණ කාර්යයත්, මේ වක්ර වූ පරම්පරාව මත සත්යයේ ආලෝකය විහිදුවීමෙහි බලයක් වනු ඇත. ආලෝකය, සහෝදරයෙනි, අපට තවත් ආලෝකය අවශ්යය. සියෝනහි හොරණෑව හුඹවන්න; ශුද්ධ කන්දෙහි අනතුරු ඇඟවීමක් නාද කරවන්න. ශුද්ධීකෘත හදවත් ඇතිව, ස්වාමින්වහන්සේ තම සෙනඟට කුමක් වදාරනසේක්ද යන්න ඇසීමට, ස්වාමින්වහන්සේගේ සේනාව එකතු කරන්න; මක්නිසාද, අසන්නට කැමති සියල්ලන් සඳහා උන්වහන්සේ ආලෝකය වැඩි කර තිබේ. ඔවුන් ආයුධ සන්නද්ධව, සම්පූර්ණයෙන් සූදානම්ව, යුද්ධයට—බලවතුන්ට විරුද්ධව ස්වාමින්වහන්සේගේ උපකාරය පිණිස—ඉහළට එන්න. දෙවියන්වහන්සේම ඉශ්රායෙල් වෙනුවෙන් ක්රියා කරනසේක. සියලු බොරු කියන දිව නිහඬ කරනු ලැබේ. ගොඩනඟමින් පවතින රැවටිලිකාර යෝජනා දූතයන්ගේ අත්වලින් පෙරළා දමනු ලැබේ. සාතන්ගේ බලකොටු කිසි කලෙක ජය නොගනු ඇත. ජය තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය සමඟ වනු ඇත. ස්වාමින්වහන්සේගේ සේනාවේ නායකයා යෙරිකෝවේ බිත්ති බිඳ දමා හැරියාක් මෙන්, එසේම ස්වාමින්වහන්සේගේ ආඥා පවත්වන සෙනඟ ජයගනු ඇත, විරුද්ධ වන සියලුම බලවේග පරාජය කරනු ලැබේ. අහසින් එවූ පණිවිඩයක් රැගෙන තමන් වෙත පැමිණ සිටින දෙවියන්වහන්සේගේ සේවකයන් ගැන කිසි ප්රාණියෙකු මැසිවිලි නොනඟාවා. තවදුරටත් ඔවුන්ගේ දෝෂ සොයමින්, ‘ඔවුන් අතිශයින් ස්ථිරව සිටිති; ඔවුන් අතිශයින් දැඩිව කථා කරති’ යයි නොකියන්න. ඔවුන් දැඩිව කථා කළ හැක; එහෙත් එය අවශ්ය නොවේද? ඔවුන් උන්වහන්සේගේ හඬට හෝ උන්වහන්සේගේ පණිවිඩයට කන් නොදෙන්නේ නම්, දෙවියන්වහන්සේ අසන්නන්ගේ කන් ගිනිගන්නා සේ කරනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයට විරුද්ධ වන අයව උන්වහන්සේ හෙළාදක්වනසේක.”
“අපි ජනතාවක් වශයෙන් අප අතරට අපට දෝෂාරෝපණය කිරීමටත් අපට තරවටු කිරීමටත්, අපගේ වැරදි ඉවත් කර දමන ලෙස අපට උද්බෝධනය කිරීමටත් කිසිවක් නොපැමිණෙන පරිදි සාතන් හැකි සෑම ක්රියාමාර්ගයක්ම යොදා ඇත. එහෙත් දෙවියන්වහන්සේගේ ගිවිසුම් පෙට්ටිය උසුලන ජනතාවක් සිටිති. අප අතරින් සමහරු තවදුරටත් ගිවිසුම් පෙට්ටිය උසුලන්නේ නැතිව පිටතට යනු ඇත. එහෙත් සත්යයට බාධා කිරීම සඳහා බිත්ති ගොඩනඟා ඒවාට අවහිරතා සෑදීමට ඔවුන්ට නොහැකිය; මක්නිසාද එය අවසානය දක්වා ඉදිරියටත් ඉහළටත් ගමන් කරනු ඇත. අතීතයේදී දෙවියන්වහන්සේ මිනිසුන් නැඟිටුවා ඇත, තවද අදත් උන්වහන්සේගේ ආඥාවට කීකරු වීමට සූදානම්ව, අවස්ථාව බලා සිටින මිනිසුන් උන්වහන්සේට සිටිති—අප්රමාණිත මෝටාරයෙන් කපරාදු කරන ලද බිත්ති පමණක් වැනි සීමාකිරීම් හරහා ගමන් කරන මිනිසුන්ය. දෙවියන්වහන්සේ තම ආත්මය මිනිසුන් මත තබන කල, ඔවුන් ක්රියා කරනු ඇත. ඔවුන් ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය ප්රකාශ කරනු ඇත; ඔවුන් තම හඬ තූරියක් මෙන් උසස් කරනු ඇත. සත්යය ඔවුන්ගේ අත්වලදී හීන නොවනු ඇත, හෝ එහි බලය නැති නොවනු ඇත. ඔවුන් ජනතාවට ඔවුන්ගේ අපරාධද, යාකොබ්ගේ ගෘහයට ඔවුන්ගේ පව්ද පෙන්වා දෙනු ඇත.” Testimonies to Ministers, 409–411.
“දෛනිකය” යන සාතනික සංකේතය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සංකේතයක් ලෙස හඳුනාගැනීම යනු “එකම හුස්මෙන් ක්රිස්තුස්වහන්සේද මේ ලෝකයේ දෙවියන්ද ප්රශංසා කිරීම” ය. ඔවුන් ප්රකාශයෙන් ක්රිස්තුස්වහන්සේව පිළිගන්නා බව පවසන නමුත්, බරබ්බාව වැළඳගෙන, තම ක්රියාවලින්, “මේ මනුෂ්යයා නොව, බරබ්බාව” යයි කියති. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි “මැණික්” ලෙස නිරූපිත සත්යයන්, සහ පූජනීය පුවරු දෙක මත ද චිත්රාත්මක ලෙස දක්වා ඇති ඒවා, මිලර්ට දෙන ලද “මහා ආලෝකය” වන අතර, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය එය ප්රතික්ෂේප කර ඇත.
ඔවුන් සාතන්ගේ සංකේතයක් සමඟ ක්රිස්තුස්වහන්සේට ප්රශංසා කරමින් සිටින බව ප්රකාශ කරති, එසේම තමන් දෙවියන්වහන්සේගේ පදනම මත ස්ථිරව සිටින බවද කියා සිටිති; එහෙත් එය එම දෝෂ සහිත ආචාරධර්මමය ව්යුහය මත තම ස්ථානය ගන්නා සියල්ලන් කෙරෙහි බලවත් භ්රාන්තියක් ගෙන එන ව්යාජ පදනමකි. සූර්යයා යට අලුත් කිසිවක් නැත; නූතන ඉශ්රායෙලය ප්රාචීන ඉශ්රායෙලයේ අනාවැකිමය පාදසටහන් අනුව පමණක් ගමන් කරමින් සිටියි.
“එක් කරුණක් මාගේ ආත්මය භාරව බර කරයි: එනම්, ආලෝකයට හා සත්යයට අඛණ්ඩව ප්රතිරෝධ කළ බැවින්, තවද දෙවියන් වහන්සේ එවූ පණිවිඩයේ කාර්යය ප්රතිවිරුද්ධ කිරීමට, සාක්ෂි මත සාක්ෂි ගොඩනැගී තිබියද, බලපෑමක් යෙදවූ ක්රියාශීලී සේවයේ නිරත වූවන්ගේ බලපෑම හේතුවෙන් අහිමිව ගොස් ඇති දෙවියන් වහන්සේගේ ප්රේමයේ මහත් අඩුවයි. මම ඔවුන්ව යුදෙව් ජාතිය දෙසට යොමු කර මෙසේ අසමි: අපගේ සහෝදරයන් ද අන්ධ ප්රතිරෝධයේ එම මාර්ගයම පසු කරමින්, කරුණාවේ කාලය අවසන් වන තුරු යන්නට අප විසින් ඉඩ දිය යුතුද? කිසියම් ජනතාවකට තම නිහඬතාව නොරකිමින්, දෙවියන් වහන්සේ දුන් අනතුරු ඇඟවීම් දින රාත්රි දෙකලම ප්රකාශ කරමින් හඬ නගන සැබෑ හා විශ්වාසවන්ත රැකවල්ලන් අවශ්ය වූයේ නම්, ඒ සත් වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්ටය. මහත් ආලෝකය ලැබූ, ආශීර්වාදිත අවස්ථා හිමිවූ, වරප්රසාද අතින් කපර්ණවුම මෙන් ස්වර්ගය දක්වා උසස් කරනු ලැබූ අය—ඔවුන්, දී ඇති ආලෝකයේ මහත්වයට අනුරූප වූ අන්ධකාරයට, එය ප්රයෝජනයට නොගැනීම නිසා, අතහැර දමනු ලබන්නෝද?”
“සාමාන්ය සම්මේලනයට රැස්වීමට යන අපගේ සහෝදරයන් ලාඔදිකීයයන්ට දෙන ලද පණිවිඩයට කන් දෙන ලෙස මම බැගෑපත්ව අයදිනෙමි. ඔවුන්ගේ අන්ධකමේ තත්ත්වය කොපමණ ද! මේ විෂයය නැවත නැවතත් ඔබගේ අවධානයට ගෙන එනු ලැබ ඇත, නමුත් ඔබගේ ආත්මික තත්ත්වය පිළිබඳ ඔබගේ අසතුට ප්රතිසංස්කරණයක් ක්රියාත්මක කිරීමට තරම් ගැඹුරුද වේදනාකාරීද වී නැත. ‘නුඹ කියන්නේ, මම ධනවත්ය, වස්තුයෙන් වැඩිවී ඇත්තෙමි, කිසිවක් අවශ්ය නැත; එහෙත් නුඹ දුක්ඛිතය, කරුණාකටයුතුය, දිළින්දිය, අන්ධය, නිරුවත්ය යන්න නොදන්නේය.’ ස්වයං රැවටීමේ වරද අපගේ සභා මත ඇත. බොහෝ දෙනෙකුගේ ආගමික ජීවිතය බොරුවකි.” Manuscript Releases, volume 16, 106, 107.
“කපර්ණවුම” යනු යේසුස් වහන්සේ තමන්ගේම නගරය ලෙස තෝරාගත් නගරයයි.
“කපර්ණවුමයේ යේසුස්වහන්සේ තමන්ගේ යා-එන ගමන් අතර විරාම කාලයන්හි වාසය කළ සේක; එබැවින් එය ‘උන්වහන්සේගේම නගරය’ ලෙස ප්රකට විය. එය ගලීල මුහුදේ වෙරළ තීරයේද, ගෙනෙසරෙත්හි අලංකාර සමතල භූමියේ සීමාවන් අසලද, එසේ නොව එම භූමිය මතමද පිහිටා තිබුණේය.” The Desire of Ages, 252.
ක්රිස්තුස් වහන්සේ පුරාතනයෙහි යෙරුසලම තෝරාගත් පරිද්දෙන්ම කපර්ණවුමද තෝරාගත්තේය.
එසේම, දාවිත් නම් මගේ සේවකයාට මා තෝරාගෙන, මාගේ නාමය එහි තැබීමට නියම කළ නුවර වන යෙරුසලමේ, මා ඉදිරියෙහි සැමදා පහන්කිරණයක් ඇති වන පිණිස, ඔහුගේ පුත්රයාට එක් ගෝත්රයක් දෙනෙමි. 1 රාජාවලිය 11:36.
1844 දී ක්රිස්තුස් වහන්සේ ආඩ්වෙන්ටිස්වාදය තම නගරය ලෙස තෝරාගත් අතර, 1863 වන විට ආඩ්වෙන්ටිස්වාදය ලාඔදිකේයානු සුවපහසුභාවය හා සම්පත්සම්පන්නභාවයේ සංකේතයක් වූ “යෙරිකෝ” නගරය නැවත ගොඩනඟා තිබුණේය. පුරාතන ඉශ්රායෙල් සමඟ තිබූ පරිදිම, නවීන ඉශ්රායෙල් සමඟත් එසේය. ආඩ්වෙන්ටිස්වාදය තමන් දෙවියන්වහන්සේගේ විශේෂ නගරයේ පුරවැසියන් යැයි විශ්වාස කරයි, එහෙත් පුරවැසිභාවයේ සාක්ෂි සපයන “මහත් ආලෝකය” ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කර ඇත. ඒලීගේ, හොප්නිගේ සහ පිනෙහාස්ගේ කාලයේ ශීලෝවට සමානව, ආඩ්වෙන්ටිස්වාදය ඔවුන්ට ලැබීමට අවස්ථාව දෙන ලද “මහත් ආලෝකය” අනුව විනිශ්චය කරනු ලැබේ.
“දෙවියන්වහන්සේගේ දරුවන් යයි ප්රකාශ කරනු ලබන අය අතර කොපමණ අල්ප ඉවසීමක් ප්රකාශ වී ඇත්ද, කොපමණ කටුක වචන කතා කර ඇත්ද, අපගේ විශ්වාසයට අයත් නොවන අයවරුන්ට විරුද්ධව කොපමණ දෝෂාරෝපණ ප්රකාශ කර ඇත්ද. බොහෝ දෙනෙක් අනෙකුත් සභාවලට අයත් අය මහත් පව්කාරයන් ලෙස සලකා ඇත, නමුත් ස්වාමීන්වහන්සේ ඔවුන් එසේ සලකන්නේ නැත. අනෙකුත් සභාවල සාමාජිකයන් මෙසේ සලකන අය, දෙවියන්වහන්සේගේ බලවත් හස්තය යටතේ තමන්ව නමවා ගත යුතුය. ඔවුන් දෝෂාරෝපණ කරන අය සතුව ඉතා අල්ප ආලෝකයක්, ඉතා සීමිත අවස්ථා සහ වරප්රසාද පමණක් තිබී තිබිය හැකිය. අපගේ සභාවල බොහෝ සාමාජිකයන් ලැබූ ආලෝකය ඔවුන්ට ලැබී තිබුණේ නම්, ඔවුන් බොහෝ වැඩි වේගයකින් ඉදිරියට ගොස්, ලෝකයට තම විශ්වාසය වඩා යහපත් ලෙස නිරූපණය කරනු ඇත. තමන් සතුව ඇති ආලෝකය ගැන ගර්ව කරන නමුත් ඒ අනුව නොහැසිරෙන අය ගැන ක්රිස්තුස්වහන්සේ මෙසේ පවසන සේක: ‘නමුත් මම ඔබට කියමි, විනිශ්චය දවසේදී ඔබට වඩා තීර් හා සීදොන්ට ඉවසිය හැකි වන්නේය. තවද, හේ කපර්නාඋම [මහා ආලෝකය ලැබූ සත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුනි], ස්වර්ගය දක්වා උසස් කරනු ලැබූ [වරප්රසාද අතින්] ඔබ නිරයට දමනු ලබන්නේය: මක්නිසාද ඔබ තුළ කරනු ලැබූ බලවත් ක්රියා සොදොම්හි කරනු ලැබුවේ නම්, එය අද දක්වා පවතිනු ඇත. නමුත් මම ඔබට කියමි, විනිශ්චය දවසේදී ඔබට වඩා සොදොම් දේශයට ඉවසිය හැකි වන්නේය.’ එම වේලාවේදී යේසුස්වහන්සේ පිළිතුරු දෙමින් මෙසේ වදාළ සේක: ‘හේ පියාණෙනි, ස්වර්ගයේත් පොළොවේත් ස්වාමීනි, මේ දේවල් බුද්ධිමත් හා විචක්ෂණයෝ [තමන්ගේම තක්සේරුවෙන්] වෙතින් ඔබ සඟවා, ඒවා බාලයන්ට අනාවරණය කළ බැවින්, මම ඔබට ස්තුති කරමි.’”
“‘දැන්, ඔබ මේ සියලු ක්රියා කළ බැවින්, ස්වාමින්වහන්සේ කියන සේක, මම ඔබට උදෑසනින් නැඟී කථා කළෙමි, එහෙත් ඔබ සවන් නොදුන්නහුය; මම ඔබ කැඳවූවෙමි, එහෙත් ඔබ පිළිතුරු නොදුන්නහුය; එබැවින් මාගේ නාමයෙන් කැඳවනු ලබන, ඔබ විශ්වාසය තබන මේ ගෘහයටද, මම ඔබටත් ඔබගේ පියවරුන්ටත් දුන් මේ ස්ථානයටද, මම ෂීලෝට කළ පරිදිම කරමි. තවද එප්රායිම්ගේ මුළු වංශය වන ඔබගේ සියලු සහෝදරයන් මා ඉදිරියෙන් පහකර දැමුවාක් මෙන්, මම ඔබද මාගේ දෘෂ්ටියෙන් පහකර දමමි.’”
“ස්වාමින්වහන්සේ අප අතර අතිශය වැදගත් ආයතන ස්ථාපිත කර ඇත; ඒවා ලෝකීය ආයතන පාලනය කරනු ලබන ආකාරයෙන් නොව, දෙවියන්වහන්සේගේ ක්රමයට අනුව පාලනය කළ යුතුය. නාස්තිවෙමින් සිටින ආත්මයන් කෙසේ හෝ ගළවා ගැනීමට හැකි වන පිණිස, ඒවා පාලනය කළ යුත්තේ උන්වහන්සේගේ මහිමයට පමණක් යොමු වූ දෘෂ්ටියකින්ය. දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වෙත ආත්මයේ සාක්ෂි පැමිණ ඇත; එහෙත් බොහෝ දෙනෙක් තරවටු කිරීම්, අනතුරු ඇඟවීම්, සහ උපදේශයන් කෙරෙහි සැලකිල්ල නොදක්වා ඇත.”
“‘දැන් මෙය අසන්න, අඥාන වූවන්ව සිට බුද්ධියක් නැති ජනතාවෙනි; ඇස් තිබියදී නොදකින්නෝ, කන් තිබියදී නොඅසන්නෝය. ස්වාමීන්වහන්සේ කියනසේක: ඔබ සැම මට භය නොවන්නෝ ද? මාගේ සන්නිධියෙහි ඔබ සැම කම්පා නොවන්නෝ ද? මම සදාකාල නියමයකින් මුහුදට සීමාවක් ලෙස වැලි තැබුවෙමි, එය එය ඉක්මවා යා නොහැක්කේය. එහි රළ තමාම කැළඹුණත් ඒවා ජය ගත නොහැක්කේය; ඒවා ගර්ජනා කළත් එය ඉක්මවා යා නොහැක්කේය. එහෙත් මේ ජනතාවට පිටුහරින හා කැරලිකාර සිතක් ඇත; ඔව්හු පිටුහරිමින් ගොස් ඇත. ඔව්හු තම සිත තුළ, ‘අපි දැන් අපගේ දෙවිවූ ස්වාමීන්වහන්සේට භය වමු; උන්වහන්සේ කාලයට අනුව පළමු වර්ෂාවද අග වර්ෂාවද දෙනසේක; අස්වැන්නේ නියමිත සති අප උදෙසා උන්වහන්සේ රැකගන්නාසේක,’ යයි නොකියති. ඔබගේ අධර්මකම් මේ දේවල් ඔබෙන් හැරවීය, ඔබගේ පාප ඔබෙන් යහපත් දේවල් වළක්වාගෙන ඇත.... ඔව්හු නඩු විනිශ්චය නොකරති, පියා නැති දරුවන්ගේ කාරණය වුවද නොවිනිශ්චය කරති; එහෙත් ඔව්හු සමෘද්ධිමත් වෙති. දුප්පතුන්ගේ අයිතියද ඔව්හු විනිශ්චය නොකරති. ස්වාමීන්වහන්සේ කියනසේක: මේ දේවල් නිසා මම දඬුවම් නොකරන්නෙම් ද? මෙවන් ජාතියක් පිළිබඳ මාගේ ආත්මය පළිගැනීම නොකරන්නේ ද?’”
“‘මේ ජනතාව උදෙසා යාච්ඤා නොකරන්න, ඔවුන් උදෙසා හඬ නගා කන්නලව් හෝ යාච්ඤාව හෝ නොපවත්වන්න; මට මැදිහත්වීමක් ද නොකරන්න; මක්නිසාද මම ඔබට සවන් නොදෙන්නෙමි’ යයි ස්වාමීන්වහන්සේ කියන්නට බලකෙරෙන්නට යුතුද? ‘එබැවින් වැසි වළක්වනු ලැබීය, අවසාන වැසි ද නොවීය.... මේ කාලයේ සිට ඔබ මා වෙත හඬනගා, “මගේ පියාණෙනි, ඔබ මාගේ යෞවන කාලයේ මඟපෙන්වන්නා ය” කියා නොකියන්නෙහිද?’” Review and Herald, August 1, 1893.
ඊළඟ ලිපියේදී එළිදරව් පොත සම්බන්ධයෙන් විලියම් මිලර්ට දෙන ලද “මහා ආලෝකය” පිළිබඳ අපගේ සලකා බැලීම අපි ඉදිරියටත් පවත්වාගෙන යන්නෙමු.
“සැබෑ ආගම ප්රතික්ෂේපණය නොව, එය ආදර්ශවත් කර පෙන්වීම සඳහාත්, මිනිසුන්ගේ සිත් හා ක්රියාවන් පාලනය කළ යුතු මූලධර්ම උසස් කර තැබීම සඳහාත් ක්රිස්තුස් ලෝකයට පැමිණි විට, අසත්යය, මහත් ආලෝකය ලැබූවන් මත එතරම් ගැඹුරින් පැවතී සිටි බැවින්, ඔවුහු තවදුරටත් එම ආලෝකය අවබෝධ කර නොගත්හ; සත්යය වෙනුවෙන් සම්ප්රදාය අත්හැර දීමටද ඔවුන්ට කිසි උනන්දුවක් නොවීය. ඔවුහු ස්වර්ගීය ගුරුවරයා ප්රතික්ෂේප කළහ; තමන්ගේම චාරිත්ර හා නිර්මාණ රඳවා තබාගැනීම සඳහා ඔවුහු মহিমාවේ ස්වාමීන්වහන්සේව කුරුසියේ ඇණ ගැසූහ. ඉතා එම ආත්මයම අද ද ලෝකයේ ප්රකාශ වේ. මිනිසුන් සත්යය සොයා බැලීමට අකමැත්තෙන් සිටිති; මක්නිසාද යත්, එසේ කළහොත් තමන්ගේ සම්ප්රදායන් කම්පා වනු ඇති අතර, නව තත්ත්වයක් ගෙන එනු ලැබිය හැකි බැවිනි. මනුෂ්යත්වය තුළ නිරන්තරයෙන් වැරදීමට ඇති ප්රවණතාවක් ඇත; මිනිසුන් ස්වභාවයෙන්ම මනුෂ්ය අදහස් හා දැනුම ඉතා උසස් කර තැබීමට ඇලී සිටිති; එහෙත් දේවික හා නිත්ය වූ දේ හඳුනා නොගනු ලබයි, අගයද නොකරනු ලබයි.” Counsels on Sabbath School Work, 47.