“දෙවියන් වහන්සේ විලියම් මිලර්ගේ මනස අනාවැකි වෙත යොමු කළ සේක, සහ එළිදරව් පොත පිළිබඳ ඔහුට මහත් ආලෝකය දුන් සේක” යනුවෙන් අපට දැනුම් දී ඇත. මිලර් උත්ථාන කරනු ලැබූ ඉතිහාසික පසුබිම නිසා, එළිදරව් පොතේ දොළොස්වැනි, දහතුන්වැනි, දහසයවැනි, දාහත්වැනි සහ අටළොස්වැනි අධ්යායයන්හි පිහිටා ඇති “මහත් ආලෝකය” ඔහු විසින් අවබෝධ කරගැනීම වැළැක්වුණේය; මක්නිසාද එම අධ්යායයන් ඔහුගේ ඉතිහාසික දෘෂ්ටිස්ථානයෙන් දැකිය නොහැකි වූ අනාවැකිමය රාජධානීන්ගේ ක්රියාකාරිත්වය හඳුන්වා දුන් බැවිනි.
එළිදරව් පොත පිළිබඳ මිලර්ට දෙන ලද ආලෝකය වූයේ සභා, මුද්රා හා හොරණෑ පිළිබඳවය; තවද “ශෝකාන්ත තුනක්” ලෙස හඳුනාගනු ලබන අවසාන හොරණෑ තුනම හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත නිරූපිතව තිබේ. එළිදරව් පොත තුළ මිලර්ට දෙන ලද එම “මහත් ආලෝකය” බයිබල් අනාගතවාදය තුළ ඉස්ලාමයේ භූමිකාව පිළිබඳවය. එසේ වුවද, එම “මහත් ආලෝකය” පවා ඔහුගේ ඓතිහාසික පසුබිම මඟින් සීමා කරන ලදී.
“ආසියාවේ සභා හත නම් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සභාව ඇයගේ ස්වරූප හතෙන් දක්වන ඉතිහාසයකි; එනම්, අපෝස්තුලයන්ගේ දවස්වලින් ආරම්භ වී ලෝකයේ අවසානය දක්වා, ඇයගේ සියලු වක්රවීම් හා හැරීම් අතරද, ඇයගේ සියලු සම්පත්කම හා විපත්ති අතරද වූ ඉතිහාසයකි. මුද්රා හත නම්, එම කාලය තුළම, පොළොවේ බලවතුන් හා රජවරුන් සභාව පිළිබඳ සිදුකළ ක්රියාකාරකම්ද, දෙවියන්වහන්සේ තම ජනතාව ආරක්ෂා කළ ආකාරයද දක්වන ඉතිහාසයකි. හොරණෑ හත නම්, පොළොව මත හෝ රෝම රාජ්යය මත එවන ලද විශේෂ හා බරපතළ විනිශ්චයන් හතක ඉතිහාසයකි. තවද පාත්ර හත නම්, පාපරාජක රෝමය මත එවන ලද අවසාන වසංගත හතය. මේ සමඟ තවත් බොහෝ සිද්ධීන් මිශ්රවී ඇත; අතුරු ගංගා මෙන් ඒවා ඒ තුළ නෙළා බැඳී, අනාවැකියේ මහානදිය පූර්ණ කරමින්, සම්පූර්ණයම අවසානයේ අප සදාකාලිකත්වයේ සාගරයට ගෙන යන තෙක් පවතියි.”
“මෙය, මට නම්, එළිදරව් පොතෙහි යොහන්ගේ අනාගතවාක්යයේ සැලැස්මයි. තවද මේ පොත තේරුම්ගැනීමට කැමති මනුෂ්යයා, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ අනෙකුත් කොටස් පිළිබඳ සම්පූර්ණ දැනුමක් තිබිය යුතුය. මෙම අනාගතවාක්යයේ භාවිත කරන රූපක සහ උපමා සියල්ලම එම පොතේම පැහැදිලි කර නැති අතර, ඒවා අනෙකුත් අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ පොත්වල සොයාගෙන, ශුද්ධ ලියවිල්ලේ වෙනත් ඡේදවලින් විවරණය කළ යුතුය. එබැවින්, යම් කොටසක් පිළිබඳ පැහැදිලි දැනුමක් ලබාගැනීමට පවා, දෙවියන්වහන්සේ මුළුමනින්ම අධ්යයනය කිරීම නියම කර ඇති බව පැහැදිලිය.” William Miller, Miller’s Lectures, volume 2, lecture 12, 178.
අවසාන වසංගත සත් දෙනා මීලර් විසින් පාප්වහන්සේගේ රෝමය පිටතට පැමිණෙන විනිශ්චයන් සත් ලෙස අවබෝධ කරගත් බව සැලකිල්ලට ගන්න. සුව කරනු ලැබීමට නියමිත මරණාන්තික තුවාලයක් පාප්වහන්සේගේ රෝමයට දෙන ලද බව ඔහුට අවබෝධ කරගත නොහැකි විය. ඔහු සත්වන හොරණෑ “භූමිය මත හෝ රෝම රාජ්යය මත එවන ලද විශේෂ හා බරපතල විනිශ්චයන් සතක ඉතිහාසයක්” ලෙස හඳුනාගත්තේය; එහෙත් අයිතිකාර රෝමය සහ පාප්වහන්සේගේ රෝමය යන රාජධානಿಗಳ අතර වූ භේදය හඳුනාගැනීමට ඔහු අසමත් විය. එබැවින්, පළමු හොරණෑ හතරත් අවසාන හොරණෑ තුනත් අතර වූ භේදය දැකගැනීමට ඔහුගේ හැකියාව සීමිත විය.
මිලර්ට, රෝමයට විරුද්ධව ගෙන එන ලද විනිශ්චයන් ඉරිදා-බලාත්කාර ක්රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රතිචාරය බව හඳුනාගැනීමට නොහැකි විය; මන්ද මිලරයිට්වරුන් තම ඉතිහාසයේ තවමත් ඉරිදා දින නමස්කාර කරමින් සිටියහ. තුරුම්පු රෝමය පිට පැමිණි විනිශ්චයන් බව හඳුනාගැනීමේදී මිලර් නිවැරදි විය; එහෙත් ඒ විනිශ්චයන් ගෙන එන ලද විශේෂ හේතුව, සහ පළමු තුරුම්පු හතර හා අවසන් තුරුම්පු තුන අතර වූ භේදය පිළිබඳ අවබෝධය සීමිත වූ හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම නොතිබූ එකක් විය. එම සීමිත දෘෂ්ටිය සමඟ, ඉස්ලාමයේ අහෝ තුන නම් “මණිකය” තවමත් දෙවියන්වහන්සේගේ හස්තයෙන් නියම කරන ලද සටහන් පත්රවල ඇතුළත්ව තිබූ අතර, එය වෙනස් නොකළ යුතුය.
ආලෝකවත් විවේකබුද්ධිය මගින් අනාවැකි අධ්යයනය කරන “ඥානවන්ත” ශිෂ්යයාට, දෙවියන් වහන්සේ ශුද්ධ බයිබලය ලියා තැබූ ශුද්ධ පුරුෂයන් පමණක් ආනුභාවයෙන් පූර්ණ කළා නොව, King James Bible පරිවර්තනය කළ පුරුෂයන්ගේ කාර්යයද උන්වහන්සේ පාලනය කළ බවත්, තවද ශුද්ධ ප්රස්තාර දෙක නිෂ්පාදනය කිරීමේදීද එම දේවීය අධීක්ෂණයේම ආකාරය භාවිත කළ බව උන්වහන්සේ විශේෂයෙන් ප්රකාශ කරන බවත් හඳුනාගැනීමට හැකි වේ.
මිලර්ගේ පස්වැනි, හයවැනි හා හත්වැනි තුරුම්පුಗಳ (ඉස්ලාම්) “රත්නය” අවසාන දිනවල දසගුණයකින් වැඩි ප්රභාවයෙන් දිලේ; මක්නිසාද එය අවසාන මධ්යරಾತ್ರಿ හැඬීමේ විෂයය හඳුන්වා දෙයි. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ මධ්යරಾತ್ರಿ හැඬීමේ විෂයය වූයේ අනාවැකි කාලපරිච්ඡේදවල අවසානයේ දිනයය; එම අර්ථයෙන් අවසාන දිනවල “මධ්යරಾತ್ರಿ හැඬීමේ” පණිවිඩය (එනම්, තුන්වන වියෝගේ ඉස්ලාම් පිළිබඳ පණිවිඩය) 1844 ඔක්තෝබර් 22 දිනෙන් ආදර්ශවත් කර ඇත. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ එම දිනය ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ ආදර්ශයක් වන අතර, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දිනද ඉරිදා නීතියද, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ විජයගාමී ප්රවේශයේ අවසානය වූ කුරුසිය මඟින් ආදර්ශවත් කර තිබුණි.
මිලර්ගේ පස්වැනි, හයවැනි හා හත්වැනි නළා පිළිබඳ “මැණික” (ඉස්ලාමය), අවසාන දවස්වල දසගුණයකින් වැඩි දීප්තියකින් බබළයි; මක්නිසාද, එය අවසාන දවස්වල ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයේ තේමාව සමඟ එකඟතාවයෙන් ඉස්ලාමය හඳුනාදෙයි; එනම්, තුන්වැනි විපත්තියේ ඉස්ලාමයයි. එබැවින්, එක්ලක්ෂ හතළිස් හතරදහසකගේ අවසාන ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයේ තේමාව වශයෙන්, එය පෙර පැවති සෑම ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයකම තේමාවෙන් පූර්ව රූපිත කර ඇත; එය ක්රිස්තුස්ගේ ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයේ “නැවත නැඟිටීම” නම් තේමාව වුවද, මිලරයිට්වරුන්ගේ ඉතිහාසයේ “අනාගතවාක්යමය කාලය” නම් තේමාව වුවද, දාවිත්ගේ ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයේ “දෙවියන්වහන්සේගේ ගිවිසුම් පෙට්ටිය” නම් තේමාව වුවද, නැතහොත් මෝසෙස්ගේ ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයේ “ගිවිසුම” නම් තේමාව වුවද.
කුරුසියෙහි සිදුවීම වේවා, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දිනංකය වේවා, හෝ ප්රතිසංස්කරණ චලනවල විවිධ තේමා වේවා, සෑම දිනංකයක් හා සෑම තේමාවක්ම ඒ කාලයේ පරම්පරාව සඳහා ජීවිතය හා මරණය තීරණය කරන පරීක්ෂණ ප්රශ්නයක් නියෝජනය කළේය. ඉස්ලාමයේ දුක් තුන පිළිබඳ මිලර්ගේ “මැණික” යනු, “තෙල්” යන නියමයෙන් දස කන්යාවන්ගේ උපමාවෙහි නිරූපණය කරන ලද පරිදි, ජීවිතය හා මරණය තීරණය කරන පරීක්ෂණ ප්රශ්නයකි. ඔහුගේ සිහිනයේ ආරම්භයේදී මිලර්ගේ මැණික් සූර්යයා මෙන් බැබළුණත්, ඔහුගේ සිහිනයේ අවසානයේදී ඒවා “දස ගුණයකින් වැඩි දීප්තියකින්” බැබළුණි. මිලරයිට්වරුන්ගේ ඉතිහාසයේ මිලර්ගේ මැණික් කෙරෝසින් (ලාම්පු තෙල්) මෙන් වූ නමුත්, අද ඒ මැණික් රොකට් ඉන්ධනයයි!
මිලර්වරු දෙවන අනුශෝචනාවට අයත් ඉස්ලාමය පිළිබඳ කාල අනාවැකිය අවබෝධ කරගෙන, එය 1840 අගෝස්තු 11 දින ඉටු වූ බව නිවැරදිව ප්රයෝග කළහ. එහෙත් සත්වැනි තුරිය වන තුන්වන අනුශෝචනාව පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධයට, බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජ්යය මත විනිශ්චයක් ලෙස තුන්වන අනුශෝචනාව පැමිණීම දැකගත නොහැකි විය; මක්නිසාද ඔවුන් බයිබල් අනාවැකියේ පස්වන රාජ්යයක්වත්, හයවන රාජ්යය ගැන කියා තබා, දැක නොසිටියහ. එසේ වුවද, මිලර්ට දෙන ලද එළිදරව්ව පිළිබඳ “මහා ආලෝකය” අවසාන දවස්වල “මධ්යම රාත්රි හඬ” තුළ දස ගුණයකින් වැඩි ප්රභාවයෙන් බැබළිය යුතුය.
හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත නිරූපිත සත්යයන් මූලික වශයෙන් අතීත ඉතිහාසයේ ඉටු වී අවසන් වූ සත්යයන්ය. එම චාට්පත් මූලධර්මයෙන් පදනම් වී ඇත්තේ මිලර් එකතු කිරීමට මඟ පෙන්වා ලැබූ කාල-අනාවැකි මතය; එම සියලු කාල-අනාවැකි 1844 වන විට අවසන් වී තිබුණි. ඒ කාල-අනාවැකි අන්තිම දවස්වල තවදුරටත් ප්රභාමත් වනු ඇත, මක්නිසාද ඒවා මිලරයිට් ඉතිහාසයේදී තිබූ තරම්ම අදත් නිරවද්ය බව දැකගනු ලැබෙන බැවිනි; එහෙත් අන්තිම දවස් සඳහා සෘජු කාල-අනාවැකි ඒවා තුළ නොමැත. කෙසේවෙතත්, අතීතයේ ඒවා නිරූපණය කළ ඉතිහාසයන්හි නැවත නැවතත් දක්නට ලැබෙන අනාවැකිමය ආදර්ශ ඒවා සපයයි; නමුත් මිලර්ගේ මැණික් කිහිපයක් සමඟ, අනාගත අනාවැකි සෘජුවම නිරූපිත වේ.
1844 දී ආරම්භ වූ ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානය තුළ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සේවය, එම සේවය සම්පූර්ණ වන තුරුම අඛණ්ඩව පවතී. දින දෙදහස් තුන්සියයේ අනාවැකියත්, එය හඳුන්වා දුන් පවිත්ර කිරීමේ කාර්යයත්, සහෝදරී වයිට් උලයි සහ හිද්දෙකෙල් නදීන් පිළිබඳව ප්රකාශ කරන පරිදි, තවමත් “ඉටුවෙමින් පවතින ක්රියාවලියෙහි” ඇත; එබැවින් එම අනාවැකියට ලෝකයේ අවසානයේ ඉටුවීමක් ඇත.
“දෙවියන්වහන්සේ දානියෙල්ට දුන් ආලෝකය විශේෂයෙන්ම මේ අන්තිම දවස් සඳහා දෙන ලද්දකි. ෂිනාර්හි මහා ගංගා වන උලායි සහ හිද්දෙකෙල් යන ගංගා තීරවල ඔහු දුටු දර්ශන දැන් ඉටු වීමේ ක්රියාවලියේ පවතින අතර, පෙර කියන ලද සියලු සිදුවීම් ඉක්මනින් සිදු වන්නේය.” Testimonies to Ministers, 112.
පැති දෙකෙහි සටහන් කර ඇති දානියෙල් පොතේ සත්වන සහ අටවන අධ්යායයන්හි දර්ශනවල කොටස් කිහිපයක් තවමත් අනාගතයට අයත් ය; මන්ද ඒ දෙකම ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථාන සේවය හඳුනා දක්වයි. එහෙත්, එම අධ්යාය දෙකෙහි බයිබලානුකූල අනාවැකිවල රාජ්යයන්ගේ ඉතිහාසය අවසන් වන්නේ පාප් රාජ්ය රෝමය තම මාරක තුවාලය ලැබීමත් සමඟය. “අත් නොමැතිව කන්දෙන් කපා ගත්” “ගල”ද, දානියෙල් 2හි අටවන රාජ්යයද, තවමත් අනාගතයට අයත් ය. නමුත් දානියෙල් 2, 7 සහ 8 අධ්යායයන්ට සම්බන්ධව සටහන් පුවරුවල නිරූපණය කර ඇති බොහෝ දේ ඉටු වී ඇත.
ශුද්ධස්ථානය තුළ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ කාර්යයද, ඉස්ලාමයේ තුන්වන “අපදා”යද, මූලික වශයෙන් මිලෙරයිට්වරුන්ගේ කාලයෙන් ඉක්මවා යන අනාවැකිමය ඉතිහාසය නියෝජනය කරන විෂයයන් දෙක වේ. ඒ තේමාවන් දෙක සමඟ, චාට් දෙකම එක් රේඛාවක් මත එකට ගෙන එනු ලබන විට පූර්වරූපිත වන අන්තිම දවස්වල ඉතිහාසයද ඇත. එය එසේ කරන විට, පළමු චාට් එක මත නිරූපිත 1843 වසරේ පළමු බලාපොරොත්තුභංගය, දෙවන චාට් එක මත තම නිවැරදි කිරීම සොයා ගනියි. ඒවා එකට ගෙන විට, දැන් යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්ව මුද්රා විවෘත කිරීම සමඟ සම්බන්ධව මුද්රා විවෘත කරනු ලබමින් තිබෙන, සත් ගර්ජනාගේ “සැඟවුණු ඉතිහාසය” නිෂ්පාදනය කර හඳුනා දෙයි.
එම “සැඟවුණු ඉතිහාසය” ගොඩනඟා ඇත්තේ “සත්යය” මතය; එනම් එකට එක් කළ විට “සත්යය” යන වචනය සෑදෙන හෙබ්රෙව් අක්ෂර තුන මතය. එම වචනය හෙබ්රෙව් අක්ෂර මාලාවේ පළමු, දහතුන්වන සහ අවසාන අක්ෂරවලින් සෑදෙයි; එය යේසුස්වහන්සේ සත්යය ලෙස පමණක් නොව, අල්ෆා සහ ඔමේගා ලෙසද නිරූපණය කරයි. එම “සැඟවුණු ඉතිහාසය” ආරම්භ වන්නේත් අවසන් වන්නේත් බලාපොරොත්තු භංගත්වයකින්ය; එහි මධ්යයේ කැරැල්ල ඇත, මන්ද “දහතුන” යනු කැරැල්ල නිරූපණය කරන සංඛ්යාවක් වන බැවිනි.
පළමුවන සටහනෙහි නිරූපිත 1843 වසර, පළමු බලාපොරොත්තුභංගය හා ප්රමාද කාලයේ ආගමනය හඳුන්වයි. ප්රමාද කාලය මධ්යරಾತ್ರಿ හඬේ පණිවිඩයේ ආගමනය කරා ගෙන යයි; එහිදී මෝඩ කන්යාවන්ගේ කැරැල්ල ප්රකාශයට පත්වේ. එවිට මධ්යරಾತ್ರಿ හඬේ පණිවිඩය අවසාන බලාපොරොත්තුභංගය දක්වා ප්රකාශ කරනු ලැබේ. මධ්යරಾತ್ರಿ හඬේ එම “සැඟවුණු ඉතිහාසය” අවසාන දවස්වලදී නැවත සිදු වෙයි (අකුරටම).
“බුද්ධිමත් වූවෝ පස්දෙනෙකුත්, මෝඩ වූවෝ පස්දෙනෙකුත් වූ කන්යාවන් දසදෙනා පිළිබඳ උපමාව වෙත මාව බොහෝ විට යොමු කරනු ලැබේ. මෙම උපමාව අකුරට අකුර ගැළපෙන ලෙස ඉටු වී ඇත, තවද ඉටු වනු ඇත; මක්නිසාද එය මෙම කාලයට විශේෂ අදාළතාවක් ඇති අතර, තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය මෙන්ම, එයද ඉටු වී ඇති අතර කාලයේ අවසානය දක්වා වර්තමාන සත්යය ලෙස පවතිනු ඇත.” Review and Herald, August 19, 1890.
නිවැරදි ලෙස අවබෝධ කරගත් විට, පෙර ප්රකාශය අවසාන දවස්වල මෝඩ කන්යාවක් හෝ බුද්ධිමත් කන්යාවක් වීමේ හැකියාව ඇති එකම මනුෂ්ය සමූහය නම්, බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමක් අත්විඳ ඇති සමූහයක් තුළ සිටින පුද්ගලයන් බව හඳුනා දෙයි. ප්රමාද කාලය උපදවන්නේ එම බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමය; එමෙන්ම “අකුරකට අකුරක් ලෙස ඉෂ්ට වී ඇත, තවද ඉෂ්ට වනු ඇත” යන උපමාව පදනම් වී ඇත්තේ, බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමකින් ආරම්භ වන ප්රමාද කාලයක් තුළ කන්යාවන්ගේ අභ්යන්තරයේ ජනිත වන බලපෑම් මතය. නගරයේ වීථියේ “සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා” මරා දමා, ඔවුන් මරණයේ නිම්නයේ මැරුණු, වියළි අස්ථි බවට පත් කළ එම බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීම 2020 ජූලි 18 දින සිදුවිය. සම්පූර්ණයෙන් නොවූවත්, ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය එම බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමට සම්බන්ධ නොවීය. ඒ වෙනුවට කිවහොත්, “සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා” වීථියේ මරා වැටී සිටියදී ඔවුහු අසාර්ථක අනාවැකිය උත්සව කළහ. අකුරකට අකුරක් ලෙස යන්නෙන් අදහස් වන්නේ “අකුරකට අකුරක් ලෙස” යන්නමය.
මිලරයිට් ඉතිහාසයේදී, පෙර ගිවිසුම් ජනතාව වූ (ප්රොටස්ටන්ට්වාදය) 1843 අසාර්ථක අනාවැකිය (පළමු බලාපොරොත්තු කඩවීම) උත්සවමය ලෙස සමරනු ලැබූ අතර, එම අවස්ථාවේදී ප්රොටස්ටන්ට්වරුන් ඔවුන්ගේ පරීක්ෂණීය කරුණාවේ කාලයේ සීමාවන් ඉක්මවා ගියහ. එම පරීක්ෂණ කාලය 1840 අගෝස්තු 11 දින ආරම්භ වූයේ, දෙවන අවාසනාවේ (ඉස්ලාමය) කාල අනාවැකිය සම්පූර්ණ වූ අවස්ථාවේ දී එළිදරව් 10හි බලවත් දූතයා බැස ආ බැවිනි. ප්රොටස්ටන්ට්වරු පළමු බලාපොරොත්තු කඩවීමේදී අනාවැකිමය කාලය ප්රතික්ෂේප කළහ, මන්ද එම වැරදි අනාවැකිය තවදුරටත් සත්යය සෙවීම නැවැත්වීමට ඔවුන්ට නිදහසට කරුණක් සපයා දුන් බැවිනි. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ සියලු සලකුණු-ස්ථානවල තේමාව වූයේ “කාල අනාවැකිය” යන්නයි.
2001 සැප්තැම්බර් 11 වන දින, ප්රකාශනය 18 වන පරිච්ඡේදයේ දූතයා තෙවන අභාග්යයේ (ඉස්ලාම්) අනාවැකියේ ඉටු වීමේදී අවතීර්ණ විය. අවසාන දිනවල ඇති සියලු සන්ධිස්ථානවල ප්රධාන තේමාව ඉස්ලාම් ය. පළමු බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීම, පූර්ව ගිවිසුම් ජනතාවගේ පවිත්ර කිරීමක් අවසන් වීම සලකුණු කරයි; එම අවස්ථාවේදී ඔවුන්ට සත්යය තවදුරටත් සෙවීම නොකිරීමට හේතුවක් සපයන ලදී. එවිට අවසාන දිනවල “කන්යාවන්” සඳහා පරීක්ෂාකාලය ආරම්භ විය; මක්නිසාද දූතයාගේ අවතරණය සමඟ ආරම්භ වූ පූර්ව ගිවිසුම් ජනතාවගේ පරීක්ෂාව, පළමු බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමේදී අවසන් විය. එබැවින්, කන්යාවන් ලෙස නිරූපණය කරනු ලබන අයගේ පරීක්ෂණය ආරම්භ විය; එම පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය අවසානයේ එම කන්යාවන් මෝඩද නැතහොත් ප්රඥාවන්තද යන්න ප්රකාශ කරනු ඇත.
පළමු බලාපොරොත්තු කඩවීමත් අන්තිම බලාපොරොත්තු කඩවීමත් අතරේ මධ්යරාත්රියේ හඬනගා ප්රකාශය පිහිටා ඇත. මිලරයිට්වරුන් සඳහා මධ්යරාත්රියේ හඬනගා ප්රකාශයේ තේමාව වූයේ “කාලය” ය; අන්තිම දවස්වල මධ්යරාත්රියේ හඬනගා ප්රකාශයේ තේමාව “ඉස්ලාමය” ය. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි ඔහු හඬකින් (හඬනගා ප්රකාශයකින්) අවදි කරනු ලැබේ; එවිට ඔහුගේ මැණික් පෙර බැබළූ ආකාරයට වඩා දස ගුණයක් වැඩි ප්රභාවයකින් බැබළෙයි. අන්තිම දවස් සඳහා වූ අනාවැකියක් සෘජුව හඳුන්වා දෙන චාට්පත් මත ඇති මැණික් නම් ඉස්ලාමය හා විමර්ශන විනිශ්චය ය. එබැවින්, මධ්යරාත්රියේ හඬනගා ප්රකාශයේ “පණිවිඩය” යන අර්ථයෙන් ද, විමර්ශන විනිශ්චය මඟින් නිරූපිත “අත්දැකීම” යන අර්ථයෙන් ද වන පරීක්ෂා, පෙර ගිවිසුමේ ජනතාව සඳහා නොව, අන්තිම කන්යාවන් බව ප්රකාශ කරමින් සිටින අය සඳහා ය.
පළමු බලාපොරොත්තුභංගයෙන් අවසාන බලාපොරොත්තුභංගය දක්වා වූ ඉතිහාසය හඳුන්වා දක්වන ලෙස, රූපසටහන් දෙකම එකට ගෙන එන විට නිර්මාණය වන ආදර්ශනය, “සැඟවුණු ඉතිහාසය” වූ සත් ගර්ජනා සිදුවෙමින් ඇති කාලය තුළ පරීක්ෂණාත්මක විනිශ්චයේ අවසාන කාර්යය ඉටු කරනු ලබන බව හඳුන්වා දෙයි. එම අවසාන කාර්යය වන්නේ එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස මුද්රා තැබීමය; එය සිදුවන්නේ දානියෙල් නවවන පරිච්ඡේදයේ “අවුල්කාර කාලයන්” තුළද, එළිදරව් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ ජාතීන් කෝපගන්වන අවස්ථාවේද, එළිදරව් පොතේ හත්වන පරිච්ඡේදයේ “සුළං හතර” රඳවා තැබීමේදීද, යෙසායා විසිහත්වන පරිච්ඡේදයේ “නැගෙනහිර සුළඟේ දවසේ දැඩි සුළඟ නවතා තැබීමේ” අවස්ථාවේද, ලෝකය මත “බිඳී නිදහස් වී මරණය හා විනාශය ගෙන එන්නට සොයන කෝපගත් අශ්වයා” රෝධනය කිරීමේදීද ය. මෙම සියලු අනාවැකිමය සාක්ෂිකාරයන්, ශුද්ධ රූපසටහන් මත නිරූපිත පරිදි, තුන්වන අවාසනයේ ඉස්ලාමය නියෝජනය කරති.
හබක්කුක්ගේ ශුද්ධ පුවරු දෙකෙහි, එම පුවරු ප්රකාශයට පත් කළ කාලයට අනාගතව තිබූ සිද්ධීන් විශේෂයෙන් ආමන්ත්රණය කරන ප්රධාන අංග තුන වන්නේ, එකලක්ෂ හතළිස් හාර දහස මුද්රා කිරීම, ඉස්ලාමය, සහ කන්යා දස දෙනාගේ උපමාව සම්පූර්ණ වීමයි. එම පුවරු, “අත්දැකීමක්” සහ “පණිවිඩයක්” යන දෙකම පිළිබඳ පරීක්ෂාකාරී, මුද්රා කිරීමේ ක්රියාවලියක් හඳුනා දක්වයි. මෝඩ කන්යාවකට අවශ්ය අත්දැකීම වන්නේ “ඔබ තුළ ක්රිස්තුස්වහන්සේ, මහිමයේ බලාපොරොත්තුව” යන්න වන අතර, එය එකලක්ෂ හතළිස් හාර දහස විසින් නිරූපිත සම්පූර්ණකම නියෝජනය කරයි.
යුගයන්ගෙන් ද පරම්පරාවන්ගෙන් ද සැඟවී තිබුණු එම අභිරහස පවා, දැන් උන්වහන්සේගේ ශුද්ධවන්තයන්ට ප්රකාශ කරනු ලැබීය. ජාතීන් අතර මේ අභිරහසේ තේජස්වන්ත මහිමයේ සම්පත් කවරේද යන්න දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන්ට දන්වන්න කැමති වූ සේක; එනම්, ඔබ තුළ සිටින ක්රිස්තුස්වහන්සේය, මහිමයේ බලාපොරොත්තුව වන උන්වහන්සේය. අපි උන්වහන්සේව ප්රකාශ කරමු; සෑම මනුෂ්යයෙකුටම අවවාද කරමින්, සෑම මනුෂ්යයෙකුටම සියලු ප්රඥාවෙන් උගන්වමින්, සෑම මනුෂ්යයෙකුම ක්රිස්තුස් යේසුස්වහන්සේ තුළ සම්පූර්ණව සිටින ලෙස අප විසින් ඉදිරිපත් කිරීමටය. කොලොස්සි 1:26–28.
එළිදරව් පොතෙහි එකසිය හතළිස් හතර දහස යනු “වහල්කමකින්” පිටතට පැමිණි සමූහයක් ලෙස නිරූපණය කරනු ලැබේ. එළිදරව් පොත තුළ සෘජුව නිරූපණය කරනු ලබන වහල්කම වන්නේ, එළිදරව් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ දක්වා ඇති පරිදි, දින තුනහමාරක් වීථියේ මළව සිටීමේ වහල්කමය. සංකේතාත්මක මරණයක වහල්කම, ලෙවී කථාව විසිහයවන පරිච්ඡේදයේ “සත් වාරය” නිරූපණය කරයි; දානියෙල්ගේ යාච්ඤාවෙන්, නවවන පරිච්ඡේදයේ දැක්වෙන පරිදි, එම වහල්කම පසුතැවීමේ ප්රකාශනයක් අවශ්ය කරයි.
මළ වියළි ඇටකටු නැවත ජීවනයට ගෙන එන විට, ඒවා වහාම “ධජයක්” ලෙස උසට ඔසවා තබනු ලැබේ. මරණයේදී ඔවුන් තුළ ක්රිස්තුස් වහන්සේ නොසිටි අතර, එනම් මහිමයේ බලාපොරොත්තුව ඔවුන් තුළ නොතිබුණි. ඔවුන්ගෙන් අවශ්ය වූ පසුතැවිල්ලේ කොටසක් වූයේ, ඔවුන් දෙවියන් වහන්සේට විරුද්ධ ලෙස හැසිරෙමින් ගමන් කළ බවත්, දෙවියන් වහන්සේද ඔවුන්ට විරුද්ධ ලෙස හැසිරෙමින් ගමන් කළ බවත්, ඔවුන් විසින් පිළිගැනීමය. අනාවැකිමය ලෙස හඳුනා දක්වා ඇති අවශ්යතා ඔවුන් සපුරාලන කල, ක්රිස්තුස් වහන්සේ එවිට “හදිසියේම තම දේවාලයට පැමිණෙති”, එවිට ඉහළට ඔසවා තබනු ලබන එම ධජයේ සාමාජිකයෙකු වීමට අවශ්ය “අත්දැකීම” අත්කරගනු ලැබේ.
සැලසුම් දෙක එකට ගෙන එන විට දර්ශනය කරනු ලබන එම “අත්දැකීම”, ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානයෙහි ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ අවසාන සේවය මඟින් ඉටු කරනු ලැබේ. එම “අත්දැකීම” “පෙනුම” පිළිබඳ දර්ශනය වන “mareh” දර්ශනය මඟින් නිරූපණය කරනු ලැබේ. අවශ්ය වන “පණිවිඩය” වනාහි, අනාවැකිමය ඉතිහාසයේ “chazon” දර්ශනයයි. එම “පණිවිඩය” හඳුනාගනු ලබන්නේ, තුන්වන අහෝවේ ඉස්ලාමය මඟින් සිදුවන, කැරළිකාර ලෝකයක් මත පැමිණෙන්නට ඇති දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය පිළිබඳ පණිවිඩය ලෙසය.
1856 දී, ස්වාමින්වහන්සේ ආඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය තුළ ආත්මික යෙරුසලමේ නැවත ගොඩනැඟීම සම්පූර්ණ කිරීමට උත්සාහ කළසේක. 1798 සිට 1844 දක්වා වූ දූතයන් තුන්දෙනාගේ පැමිණීම යටතේ, මිලර්ගේ සිහිනයේ “මැණික්” ලෙස නිරූපිත අත්තිවාරම් මත මිලරයිට් දේවමාළිගාව ගොඩනඟා තිබුණේය; එය, හබක්කුක් දෙවන පරිච්ඡේදය ඉටු කළ 1843 හා 1850 යන පුරෝගාමී සටහන් පුවරු දෙකෙහි වූ අනාවැකි සත්යයන් මගින් නිරූපිතව තිබුණේය. එවිට උන්වහන්සේ තම සෙනඟට උන්වහන්සේගේ සත්වන දින සබත් ව්යවස්ථාවේ ප්රාකාරය ගොඩනඟන්නට මඟ පෙන්වා, “යන්නට ඇති වීදිය” යන කාර්යය සම්පූර්ණ කිරීමට පුරාණ ඉශ්රායෙල්ගේ “පරණ මාර්ග” වෙත ඔවුන් නැවත ගෙන ගියසේක. නමුත්, එම පරණ මාර්ගය තුළ ඔවුන් පරීක්ෂා කර වෙන් කිරීමට නියමිත වූ ශාස්ත්රයක්, අනාවැකියක්, අන්තර්ගතව තිබුණේය. 1863 දී, ආඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය “සත් වර” පිළිබඳ පරීක්ෂාව අසමත් වී, ලාඕදිකියාගේ වනයෙහි සැරිසැරීමට පටන් ගත්තේය.
1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ පූර්වරූපයක් වේ; සහ ඉරිදා නීතියේදී, දානියෙල් විසින් හඳුනාදක්වා ඇති, අසීරු කාලයන්හි මාර්ගය සහ බිත්තිය සම්පූර්ණ කිරීමේ අවුරුදු හතළිස් නවයෙන් නිරූපිත කාර්යය සම්පූර්ණ කරනු ලබන්නේය.
එබැවින් දැනගෙන අවබෝධ කරගන්න: යෙරුසලම නැවත පිහිටුවා ගොඩනැගීමට ආඥාව නිකුත් වූ කල සිට අභිෂේකලත් අධිපතියා වන මෙසියාවරයා දක්වා සති හතක්ද, සැට දෙසතියක්ද ඇත; පථයද ප්රාකාරයද, දුෂ්කර කාලවලදී පවා, නැවත ගොඩනැගිලි කරනු ලැබේ. දානියෙල් 9:25.
සියලු අනාගතවක්තෘවරු එකිනෙකා සමඟ සම්මත වෙති; දානියෙල්හි “අපහසු කාලයන්” යනුවෙන් සඳහන් කර ඇති දෙයද, අප විසින් සලකා බැලූ Early Writings හි අදාළ උපුටනයෙහිද එම ලෙසම හඳුනාගනු ලැබේ.
“එම කාලයේදී, ගැළවීමේ කාර්යය අවසන් වන්නට පැමිණෙමින් සිටියදී, භූමිය මත පීඩා පැමිණෙන්නට ඇත; ජාතීන් කෝපයට පත්ව සිටිනු ඇත, එහෙත් තුන්වන දූතයාගේ කාර්යය වැළැක්වීමට නොහැකි වන පරිදි ඔවුන් නියාමනය කර තබනු ලැබේ. එම කාලයේදී ‘පසු වැස්ස,’ එනම් ස්වාමීන්වහන්සේගේ සන්නිධියෙන් පැමිණෙන ප්රබෝධය, තුන්වන දූතයාගේ මහත් හඬට බලය දීමටත්, අවසාන වසංගත හත වගුරුවනු ලබන කාලයෙහි ශුද්ධවන්තයන් ස්ථිරව සිටීමට සූදානම් කිරීමටත් පැමිණෙනු ඇත.” Early Writings, 85.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් පවත්වාගෙන යන්නෙමු.
“සත්යය ප්රකාශ කරන අය සතන්ට සේවය කරමින් සිටින තාක් කල්, ඔහුගේ නිරයීය සෙවණැල්ල ඔවුන්ගේ දෙවියන්වහන්සේ හා ස්වර්ගය පිළිබඳ දැක්ම කපා හරිනු ඇත. ඔවුන් තම පළමු ප්රේමය අහිමි කළ අය මෙන් වනු ඇත. ඔවුන්ට සදාකාලික සත්යතා දකින්න නොහැකි වනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේ අප වෙනුවෙන් සූදානම් කර ඇති දෙය සකරියා 3 හා 4 පරිච්ඡේදවලද, 4:12–14 හිද නිරූපණය කර ඇත: ‘තවද මම නැවතත් පිළිතුරු දෙමින් ඔහුට මෙසේ කීවෙමි, ස්වර්ණ තෙල් නල දෙක මඟින් තමන්ගෙන්ම ස්වර්ණ තෙල් වගුරවා හෙළන ඔලීව් අතු දෙක මේ කුමක්ද? එවිට ඔහු මට පිළිතුරු දෙමින්, මේවා කුමක්දැයි ඔබ නොදන්නේදැයි කීවේය. එවිට මම, නොවේ, මාගේ ස්වාමිනි, යයි කීවෙමි. එවිට ඔහු කීවේ, මුළු පොළොවේ ස්වාමීන්වහන්සේ අසල සිටින අභිෂේක ලත් දෙදෙනා මේවාය.’”
“ස්වාමීන්වහන්සේ සම්පත් වලින් පූර්ණය. ඔහුට කිසිදු පහසුකම් හිඟයක් නැත. අපගේ විශ්වාස හිඟය, අපගේ භූමික ස්වභාවය, අපගේ ලාභ කථා, අපගේ අවිශ්වාසය—අපගේ සංවාදය තුළ ප්රකාශ වන ඒ දේවල් නිසා—අඳුරු සෙවනැලි අප වටා එකතු වෙති. ක්රිස්තුස්වහන්සේ වචනයෙන් හෝ චරිතයෙන් ‘සම්පූර්ණයෙන්ම අලංකාර වූ තැනැන්වහන්සේ’ ලෙසත්, ‘දහස් දස දහස් අතර ප්රධානතම තැනැන්වහන්සේ’ ලෙසත් ප්රකාශ නොකෙරෙයි. ආත්මය නිෂ්ඵලත්වය කරා තමන්වම උසස් කරගැනීමට සතුටු වන විට, ස්වාමීන්වහන්සේගේ ආත්මයාණන්වහන්සේට එයට බොහෝ දේ කිරීමට නොහැක. අපගේ අසන්නැති කෙටිදුර දෘෂ්ටිය සෙවණ පමණක් දකින නමුත්, ඊට ඔබ්බෙන් ඇති මහත් මහිමය දැකිය නොහැක. විනාශය සහ මරණය තම මඟෙහි රැගෙන මුළු භූමණ්ඩලය පුරා බිඳ වැදී දිව යාමට උත්සාහ කරන කෝපිත අශ්වයෙකු ලෙස නිරූපිත වූ සුළං හතර, දේවදූතයන් විසින් රඳවාගෙන සිටිති.”
“අපි සදාකාලික ලෝකයේ අතිශය අසන්න සීමාවම අසල නිදා සිටිමුද? අපි මන්ද්ය, ශීතල, මළ අය මෙන් සිටිමුද? ඔහ්, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව තුළට උන්වහන්සේගේ ආත්මයත් ප්රාණයත් හුස්ම දමා, ඔවුන් තම පාද මත නැගී සිට ජීවත්වන්න පිණිස, එය අපගේ සභාවල තිබේ නම් කොපමණ යහපත් ද! මාර්ගය පටු බවත්, දොරටුව සංකීර්ණ බවත් අප දැක ගත යුතුය. නමුත් අපි එම සංකීර්ණ දොරටුවෙන් ඇතුළුවන කල, එහි විස්තාරය සීමාවක් නොමැති ය.” Manuscript Releases, volume 20, 217.