එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් අභක්තික ක්රියාවන් සතර, ආධුනික ඉශ්රායෙලයේ පරම්පරා සතර නිරූපණය කරයි; තවද ආධුනික ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භය, පුරාතන ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භය විසින් පූර්වරූපිත කරන ලදී. එම ආරම්භක ඉතිහාස දෙකම, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී ආධුනික ඉශ්රායෙලයේ අවසානය පිළිබඳ සාක්ෂි දරයි. ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භ දෙක—එනම් පුරාතන සත්යාර්ථක එකද, ආධුනික ආත්මික එකද—යූදාගෙන් වෙන් වූ කල උතුරු රාජ්යය වූ ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භක ඉතිහාසය මගින් සාක්ෂි දරනු ලබයි.
පුරාණ ඉශ්රායෙල්වරුන් රන් වසුපැටවා පිහිටුවූ විට, දෙවියන්වහන්සේ ඔවුන් රාජ්යයක් කරනු ඇතැයි හඳුන්වා දුන් අනාවැකියක් ඉටුවීම අනුව ඔවුන් ඉජිප්තුවෙන් නිකම්ම පිටතට පැමිණ සිටියහ. උතුරු ඉශ්රායෙල් රාජ්යයේ පළමු රජ වූ යෙරොබොවම්ගේ කථාව තුළ ද ඒම ලක්ෂණයන් ඇතුළත් වේ. යෙරොබොවම් සලමොන්ගේ කෝපයෙන් පලා ගොස් ඉජිප්තුවට ගියේය. අහියා නබිවරයා විසින්, ගෝත්ර දොළහෙන් දහයකට ඔහු රජ කරනු ලැබේයැයි ඔහුට අනාවැකිමය පොරොන්දුවක් දී තිබුණි. එම අනාවැකිය ඉටුවීමට පෙර, සලමොන් මිය යන තුරු තමන් හා සලමොන් අතර දුරක් තැබීම සඳහා යෙරොබොවම් ඉජිප්තුවට පලා යනු ඇත.
ඒ කාලයේ යෙරොබොවම් යෙරුසලමේ සිට පිටතට ගිය කල, ශීලෝනීය අහියා නබිවරයා ඔහු මාර්ගයේදී හමුවිය; ඔහු අලුත් වස්ත්රයක් ඇඳගෙන සිටියේය; ඔවුන් දෙදෙනා ක්ෂේත්රයේ තනිව සිටියහ. එවිට අහියා ඔහු ඇඳ සිටි අලුත් වස්ත්රය අල්ලා, එය කැබලි දොළහකට ඉරා දැමීය. ඔහු යෙරොබොවම්ට මෙසේ කීවේය: “ඔබට කැබලි දහයක් ගන්න; මක්නිසාද ඉශ්රායෙල්ගේ දෙවි සමිඳාණන් වහන්සේ මෙසේ කියන සේක: ‘බලව, මම සොලොමොන්ගේ අතින් රාජ්යය ඉරාගෙන, ගෝත්ර දහය ඔබට දෙන්නෙමි. (එහෙත් මාගේ සේවක දාවිත් නිසාත්, මා විසින් ඉශ්රායෙල්ගේ සියලු ගෝත්ර අතරින් තෝරාගත් නුවර වන යෙරුසලම නිසාත්, ඔහුට එක ගෝත්රයක් තිබේවා.) එසේ කරන්නේ ඔවුන් මා අත්හැර, සීදොනියන්වරුන්ගේ දෙවඟන වූ අෂ්තොරෙත්ටත්, මෝවබ්වරුන්ගේ දෙවියා වූ කෙමෝෂ්ටත්, අම්මොන් පුත්රයන්ගේ දෙවියා වූ මිල්කොම්ටත් නමස්කාර කළ බැවිනි; ඔවුන් දාවිත් තම පියා කළාක් මෙන්, මාගේ මාර්ගයන්හි නොහැසිර, මාගේ ඇස් ඉදිරියෙහි යුක්තිසහගත දේ නොකර, මාගේ පනත්ද මාගේ විනිශ්චයද නොපැවැත්වූ බැවිනි. එහෙත් මම මුළු රාජ්යය ඔහුගේ අතින් නොගන්නෙමි; නමුත් මා තෝරාගත්, මාගේ ආඥාද මාගේ පනත්ද රැකගත් මාගේ සේවක දාවිත් නිසා, ඔහුගේ ජීවිතයේ සියලු දවස්වලදී ඔහු ප්රධානියා ලෙස තබන්නෙමි. නමුත් ඔහුගේ පුත්රයාගේ අතින් රාජ්යය ගෙන, එනම් ගෝත්ර දහය, ඔබට දෙන්නෙමි. ඔහුගේ පුත්රයාට නම් එක ගෝත්රයක් දෙන්නෙමි; එසේ කළේ මාගේ සේවක දාවිත්ට, මාගේ නාමය තැබීමට මා විසින් තෝරාගත් නුවර වන යෙරුසලමේ, සැමවිටම මා ඉදිරියෙහි පහනක් තිබෙන පිණිසය.’”
“මම නුඹ ගන්නෙමි; නුඹගේ ආත්මය කැමති සියල්ල අනුව නුඹ රජකම් කරන්නෙහිය, ඉශ්රායෙල් කෙරෙහි රජ වන්නෙහිය. තවද මෙය වන්නේය: මා නුඹට අණ කරන සියල්ලට නුඹ කන්දී, මාගේ මාර්ගයන්හි හැසිරෙමින්, මාගේ දෘෂ්ටියෙහි යුතු දේ කරමින්, මාගේ පනත් හා මාගේ ආඥා රකිමින්, මාගේ සේවක දාවිත් කළ ලෙස කළහොත්, මම නුඹ සමඟ සිටින්නෙමි, දාවිත්ට ගොඩනැගූ ලෙස නුඹට ස්ථිර ගෘහයක් ගොඩනඟන්නෙමි, ඉශ්රායෙල් නුඹට දෙන්නෙමි. මේ නිසා මම දාවිත්ගේ වංශය පීඩාවට පමුණුවන්නෙමි, එහෙත් සදාකාලයට නොවේ.” එබැවින් සාලමොන් යෙරොබොවම් මරාදැමීමට සෙවීය. එහෙත් යෙරොබොවම් නැගිට මිසරයට, මිසරයේ රජ වූ ෂීෂක් වෙත පලා ගියේය; සාලමොන් මිය යන තුරු ඔහු මිසරයේ සිටියේය. සාලමොන්ගේ අනෙක් ක්රියාද, ඔහු කළ සියල්ලද, ඔහුගේ ප්රඥාවද, ඒවා සාලමොන්ගේ ක්රියා පිළිබඳ පොතෙහි ලියා නැද්ද? සාලමොන් මුළු ඉශ්රායෙල් කෙරෙහි යෙරුසලමේ රජකම් කළ කාලය අවුරුදු සතළිසක් විය. සාලමොන් තම පියවරුන් සමඟ නිදාගත්තේය; ඔහු තම පියා වූ දාවිත්ගේ නගරයේ තැන්පත් කරනු ලැබීය. ඔහු වෙනුවට ඔහුගේ පුත් රෙහොබොවම් රජකම් කළේය. 1 රාජාවලිය 11:28–43.
සලමොන් රජුගේ මරණයෙන් පසු, රාජ්යය බෙදී යා යුතුව තිබූ අතර, උතුරු ගෝත්ර දසය මත යෙරොබොවම් රජ විය යුතුව තිබුණි; එසේම, සලමොන්ගේ පුත් රෙහොබොවම් යෙරුසලමේ රජ විය යුතුව තිබුණි. ගෝත්රයන්ගේ බෙදීම සිදුවීමට පෙර, යෙරොබොවම් මිසරයෙන් පිටතට පැමිණිය යුතුව තිබුණි.
රෙහොබොවම් ෂෙකෙම්ට ගියේය; මක්නිසාද ඔහු රජ කරවීමට සියලු ඉශ්රායෙල්වරු ෂෙකෙම්ට පැමිණ සිටියෝය. තවද නේබාත්ගේ පුත් යෙරොබොවම්, එනම් ඔහු තවමත් මිසරයේ සිටියදී, ඒ ගැන ඇසූ කල, (මක්නිසාද ඔහු සලමොන් රජුගේ සන්මුඛයෙන් පලා ගොස් තිබුණේය, යෙරොබොවම් මිසරයේ වාසය කළේය;) ඔවුහු ඔහු වෙත යවා ඔහු කැඳවාගත්හ. එවිට යෙරොබොවම්ද ඉශ්රායෙල්ගේ මුළු සභාවද පැමිණ රෙහොබොවම්ට කථා කරමින් මෙසේ කීහ: ඔබගේ පියා අපගේ වියගහ බර කරනු ලැබුවේය; එබැවින් දැන් ඔබගේ පියාගේ බරපතළ සේවයද, ඔහු අප මත තැබූ ඔහුගේ බර වියගහද සැහැල්ලු කළ මැනව; එවිට අපි ඔබට සේවය කරන්නෙමු. ඔහු ඔවුන්ට මෙසේ කීවේය: තවත් දවස් තුනකට ගොස්, නැවත මා වෙත පැමිණෙන්න. එවිට ජනතාව පිටත්ව ගියෝය. 1 රාජාවලිය 12:1–5.
රෙහොබාම් එම දින තුන තුළ කෙතරම් මෝඩ ලෙස ක්රියා කළේද යන කථාව, වයෝවෘද්ධයන්ගේ උපදේශය ඔහු මෝඩ ලෙස ප්රතික්ෂේප කළ බැවින් දෝෂය ඔහු පිට තබයි; එහෙත් ගෝත්රයන්ගේ වෙන්වීම පිළිබඳව පෙරදැකීම් කර තිබූ බැවින්, එය එක් ආකාරයකින් හෝ වෙනත් ආකාරයකින් සිදුවිය යුතු වූයේය. අනාගත ලිපියක් සඳහා මෙහි සඳහන් කිරීම වටින කරුණක් නම්, එම වෙන්වීමේ ක්රියාවලිය විශේෂයෙන්ම දින තුනක් ලෙස හඳුනා දී තිබීමයි. මිලරයිට්වරුන්ගේ ඉතිහාසයේ රාජ්ය දෙක නැවත එක් රාජ්යයක් බවට පත්වෙයි; එනම්, උතුරු හා දකුණු ගෝත්ර මිලරයිට් ඉතිහාසය තුළ එක් රාජ්යයක් බවට පත්වන විට, එය විවරණ පොතේ දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තිදෙනාගේ පැමිණීමේ කාල පරිච්ඡේදය වේ. මිලරයිට් ඉතිහාසයේ එම දූතයන් තිදෙනා, රෙහොබාම්ගේ තීරණයේ දින තුන මඟින් ප්රතිරූපිත කරනු ලැබූහ. 1798 සිට 1844 දක්වා දූතයන් තිදෙනා පැමිණි එම අවුරුදු හතළිස් හය ද, යොහන් දෙවන පරිච්ඡේදයේ ක්රිස්තුස් වහන්සේ විසින් නාශ කළ මාලිගාවක් ඔහු නැවත නැගිටුවීමට අවශ්ය වන බව ප්රකාශ කළ සංකේතාත්මක දින තුනම වූහ; නමුත් එම අධ්යයනයේ එම කොටස අනාගත ලිපියක් සඳහාය.
දින තුන අවසානයේ රෙහොබොවම් තම මෝඩ ප්රකාශය කළ විට රාජ්යය දෙකට බෙදී ගියේය.
එවිට සියලු ඉශ්රායෙල්වරුන් රජු ඔවුන්ට කන් නොදුන් බව දුටු කල, ජනතාව රජුට පිළිතුරු දී මෙසේ කීහ: “දාවිත් තුළ අපට කවර කොටසක් ද? යෙසේගේ පුත්රයා තුළ අපට උරුමයක් ද නැත. ඉශ්රායෙල්වරුනි, ඔබෝබට ඔබගේ කූඩාරම් වෙත යන්න. දාවිත්, දැන් ඔබගේම ගෙදර බලාගන්න.” එසේ ඉශ්රායෙල් තම කූඩාරම් වෙත පිටත්ව ගියේය. එහෙත් යූදා නගරවල වාසය කළ ඉශ්රායෙල් පුත්රයන් පිළිබඳව නම්, රෙහොබෝවම් ඔවුන් කෙරෙහි රාජ්ය කළේය. එවිට රජු වූ රෙහොබෝවම් බදු කටයුතු භාරව සිටි අඩෝරාම් යැවීය; නමුත් සියලු ඉශ්රායෙල්වරු ඔහුට ගල් ගසා මරා දැමූහ. එබැවින් රජු වූ රෙහොබෝවම් යෙරුසලමට පලා යාම පිණිස තම රථයට නැගීමට ඉක්මන් විය. මෙසේ ඉශ්රායෙල් අද දක්වා දාවිත්ගේ ගෘහයට විරුද්ධව කැරලි ගැසීය. තවද, යෙරොබෝවම් නැවත පැමිණ ඇති බව සියලු ඉශ්රායෙල් අසාගත් කල, ඔවුහු යවා ඔහු සභාව වෙත කැඳවා, ඔහු සියලු ඉශ්රායෙල් මත රජු කරනු ලැබූහ. යූදා ගෝත්රය පමණක් හැර දාවිත්ගේ ගෘහය අනුගමනය කළ වෙනත් කිසිවෙකු නොවීය. 1 රාජාවලිය 12:16–20.
යෙරොබොවම්ට රාජ්යයක් දෙනු ලබන බවට තිබූ අනාවැකිය ඉටු වී තිබුණි; එය ඉටු වූයේ ඔහු මිසරයෙන් පිටතට පැමිණි කාලයේදීය. දෙවියන් වහන්සේ තම නාමය තැබීමට තෝරාගත් නගරය වූ යෙරුසලම නගරයේ දෙවියන් වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථානය තිබීම ගැන ඊර්ෂ්යාවෙන්, යෙරොබොවම් යෙරුසලමේ පමණක් සිදු කළ යුතු ලෙස නියම කර තිබූ ශුද්ධස්ථානය, පූජකත්වය සහ නමස්කාර සේවාව වංචනික ලෙස අනුකරණය කිරීමට යෙදී ගියේය. උතුරු ගෝත්ර දහය තුළ වංචනික නමස්කාර ක්රමයක් පිහිටුවීමේදී යෙරොබොවම් කළ කාර්යය, ආරොන්ගේ කැරැල්ල හා රන් වස්සෙකු පිළිබඳ සිද්ධියට සෘජු සමාන්තරයක් වන අතර, ඒ අනුව එය ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියට පමණක් නොව, 1863 වසරේ කැරැල්ලටද තවත් සාක්ෂියක් සපයයි.
එවිට යෙරොබොවම් තම සිත තුළ කතා කොට, “දැන් රාජ්යය දාවිත්ගේ ගෘහයට නැවත හැරී යනු ඇත. මේ ජනතාව යෙරුසලමේ සිටින ස්වාමීන්වහන්සේගේ ගෘහයේ පූජා කිරීමට ඉහළට ගියොත්, මේ ජනතාවගේ සිත ඔවුන්ගේ ස්වාමියා වන යූදාහි රජු රෙහොබොවම් වෙත නැවත හැරී යනු ඇත; එවිට ඔවුහු මා මරා දමා යූදාහි රජු රෙහොබොවම් වෙත නැවත යනු ඇත” යයි කීවේය. එබැවින් රජු උපදේශන ගෙන රන් ගෝපාලක පැටවුන් දෙදෙනෙකු සාදා ඔවුන්ට කීවේ, “ඔබට යෙරුසලමට ඉහළට යාම බොහෝ වැඩිය; ඊජිප්තු දේශයෙන් ඔබ ගෙනා ඔබගේ දෙවිවරුන් මෙන්න, ඉශ්රායෙල්වරුනි” යයි ය. ඔහු එකෙකු බෙතෙල්හි තැබූ අතර, අනෙක දාන්හි තැබුවේය. මේ කාරණය පාපයක් විය; මන්ද ජනතාව එකෙකු ඉදිරියෙහි නමස්කාර කිරීමට දාන් දක්වා පවා ගියෝය. ඔහු උස් ස්ථානවල ගෘහයක්ද සාදා, ලේවීගේ පුත්රයන්ගෙන් නොවූ, ජනතාව අතර අඩු තත්ත්වයේ සිටි අයව පූජකයන් කළේය. තවද යෙරොබොවම් අටවන මාසයේ, එනම් මාසයේ පහළොස්වන දින, යූදාහි තිබෙන උත්සවය මෙන් උත්සවයක් නියම කොට, පූජාසනය මත පූජා කළේය. ඔහු බෙතෙල්හිද එලෙසම කළේය, තමන් සාදා තිබූ ගෝපාලක පැටවුන්ට පූජා කරමින්ය; තවද තමන් සාදා තිබූ උස් ස්ථානවල පූජකයන් බෙතෙල්හි ස්ථාපිත කළේය. එසේ ඔහු බෙතෙල්හි සාදා තිබූ පූජාසනය මත අටවන මාසයේ පහළොස්වන දින, එනම් තම සිතින්ම සැලසුම් කළ මාසයේ, පූජා කළේය; තවද ඉශ්රායෙල් පුත්රයන්ට උත්සවයක් නියම කර, පූජාසනය මත පූජා කර සුවඳ දුම් දුන්නේය. 1 රාජාවලිය 12:26–33.
යෙරොබොවම්ගේ කැරැල්ල, ආරොන්ගේ කැරැල්ල, 1863 දී ප්රොටෙස්තන්ත අංශයේ කැරැල්ල, සහ ඉක්මනින් පැමිණීමට ඇති ඉරිදා නීතියේදී රිපබ්ලිකන් අංශයේ කැරැල්ල මත ආවරණය කර තැබිය යුතු සත්යයේ තවත් එක් රේඛාවක් සපයයි; එසේ කිරීමෙන් එය අනාගතවාණිමය සාක්ෂිය පුළුල් කරයි. ආරොන්ගේ රන් වස්සා සම්බන්ධ කැරැල්ලේදී, ස්වාමීන්වහන්සේ පූජකත්වය තෝරාගැනීම සඳහා නියම කර තිබූ ක්රමය වෙනස් කළ සේක.
විද්රෝහයට පෙර, ඕනෑම ගෝත්රයක කුලුඳුල් පුත්රයා පූජකත්වයේ කොටසක් වීමට නියමිතව සිටියේය. එහෙත් ආරොන්ගේ රන් වස්සා සම්බන්ධ විද්රෝහයේදී, මෝසෙස් සමඟ සිටියේ ලේවී ගෝත්රය පමණක්ය. මේ හේතුව නිසා, පූජකත්වය සඳහා මනුෂ්යයන් සැපයීම පිළිබඳ දේවවෙතින් නියම කර තිබූ ක්රමය දෙවියන් වහන්සේ වෙනස් කළ සේක; එතැන් පටන් පූජකත්වය සැදුම්ලනුයේ ලේවීගේ වංශය පමණක් විය.
මෝසෙස් සෙනඟ නිරුවත් වී සිටින බව දුටු විට, (මක්නිසාද ආරොන් ඔවුන්ගේ සතුරන් අභිමුඛයේ ඔවුන්ගේ ලජ්ජාව සඳහා ඔවුන් නිරුවත් කර තිබුණි:) මෝසෙස් කඳවුරේ දොරටුවෙහි සිට, “යෙහෝවාගේ පක්ෂයේ සිටින කවුද? ඔහු මා වෙත පැමිණේවා”යි කීවේය. එවිට ලේවිගේ සියලු පුත්රයෝ ඔහු වෙත එකතු වූහ. ඔහු ඔවුන්ට කීවේය, “ඉශ්රායෙල්ගේ දෙවිවූ යෙහෝවා මෙසේ කියනසේක: සෑම මනුෂ්යයෙකුම තම කඩුව තම පැත්තේ බැඳගෙන, කඳවුර පුරා දොරටුවෙන් දොරටුවට ඇතුළු වෙමින් පිටතට යමින්, සෑම මනුෂ්යයෙකුම තම සහෝදරයාද, සෑම මනුෂ්යයෙකුම තම මිතුරාද, සෑම මනුෂ්යයෙකුම තම අසල්වැසියාද මරා දමන්න.” ලේවිගේ පුත්රයෝ මෝසෙස්ගේ වචනය අනුව කළෝය. එදින සෙනඟ අතරින් මිනිසුන් තුන්දහසකට ආසන්න ප්රමාණයක් වැටුණෝය. නික්මයාම 32:25–28.
දෙවියන් වහන්සේ ලේවී ගෝත්රයෙන් අලුත් පූජකත්වයක් උත්ථාපනය කළ ආරෝන්ගේ කැරැල්ලෙහි ඉටු කළ කාර්යය යෙරොබොවම් වංචාකාරී ලෙස අනුකරණය කළේය; මන්ද යෙරොබොවම් “ලේවීගේ පුත්රයන් නොවූ ජනතාවගේ අඩුම පන්තියෙන් පූජකයන් පත් කළේය.” උතුරු ගෝත්ර දහයේ රාජ්යයේ ආරම්භයේදී සිදු වූ එම කැරැල්ල, ආරෝන්ගේත් නටමින් සිටි මෝඩයන්ගේත් කැරැල්ලට සමාන්තර වේ. රාජ්යයක් පිහිටුවනු ලබන බවට පොරොන්දු වූ අනාවැකියක් ඉටු වීමක් ලෙස, මිසරයෙන් පිටතට පැමිණි පසු එම කැරැල්ල සිදු විය. අවස්ථා දෙකෙහිද පූජකයන් තෝරාගැනීමේ පෙර පැවති ක්රමයෙන් වෙනස් වූ අලුත් පූජකත්වයක් ස්ථාපිත කරන ලදී.
ආරොන්ගේ රන් වසු කැරැල්ල නැවත සිදුවිය; එහෙත් යෙරොබොවාම් විසින් එය දෙගුණ කළේය, මන්ද ඔහු රන් වසු දෙකක් සාදා ඒවා නගර දෙකක තැබූ බැවිනි. දාන් නගරය රාජ්ය කෞශල්යය නියෝජනය කරයි, මන්ද “දාන්” යන්නෙහි අර්ථය “විනිශ්චය කිරීම” වන අතර, බෙතෙල් නගරය සභා කෞශල්යය නියෝජනය කරයි, මන්ද “බෙතෙල්” යන්නෙහි අර්ථය “දෙවියන්වහන්සේගේ ගෘහය” වන බැවිනි. රන් වසුන්ට ආරොන්ගේ වසුට තිබූ එම සංකේතවත් අර්ථයම තිබුණි; එහෙත් නගර දෙකින් නිරූපිත සභාව හා රාජ්යය එක්වීමේ අතිරේක සාක්ෂියද එයට එක්ව තිබුණි. වසු පැටියෙකු යනු අන්යාගමික පූජාවේ උසස්ම ආකාරය වූ අතර, එබැවින් එය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ව්යාජ පූජාවක් නියෝජනය කරයි. රන් යනු බැබිලෝනියේ සංකේතයකි, සහ වසු පැටියා මෘගයක රූපයක් විය. ආරොන් බොරු නමස්කාර දවසක් පිහිටුවා නියම කළාක් මෙන්, යෙරොබොවාම්ද මංගල්යයක් නියම කළේය; තවද එම මංගල්යයේ දිනය යෙරුසලමේ සත්ය නමස්කාරයේ කාලය සමඟ නොගැළපෙන ලෙස වන බවට ඔහු වගබලා ගත්තේය.
ඉක්මනින් පැමිණීමට නියමිත ඉරිදා නීතියේ සියලු අංග, යෙරොබොවම්ගේ කැරලි සාක්ෂියේ නිරූපිතව ඇත; ව්යාජ බලිපූජාව (වස්සා), ව්යාජ ක්රිස්තුස්වහන්සේ (පූජාසනය), මෘගයාගේ රූපය (සභාවත් රාජ්යයත් එකට එක්වීම), ව්යාජ නමස්කාර දිනය (ඉරිදා) සහ කෘත්රිම පූජකත්වයක්.
පුරාණ ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භයත්, උතුරු ගෝත්ර දහය රාජ්යයක් ලෙස ආරම්භ වූ ආකාරයත්, ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ ආරම්භයත් එකම අනාවැකිමය අංගයන්ගෙන් යුක්ත වන අතර, ඒ සියල්ල එක්ව ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේ අනාවැකිමය අංග හඳුනා දෙයි. පුරාණ ඉශ්රායෙලය මිසරයේ දාසභාවයෙන් පිටතට පැමිණ තිබුණි; යෙරොබොවම්, සලමොන්ගේ පීඩනයෙන් ගැළවීම සඳහා පලා ගොස් සිටි මිසරයෙන් පිටතට පැමිණියේය; මෙන්ම මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය පාප්වාදයේ දාසභාවයෙන් යන්තම් පිටතට පැමිණ තිබුණි.
ලේවීගේ පූජකත්වය ආරෝන්ගේ කැරැල්ලේදී ස්ථාපිත කරන ලදී; අති පහත් මනුෂ්යයන්ගෙන් යුත් ව්යාජ පූජකත්වය යෙරොබොවම්ගේ සාක්ෂියේදී පිහිටුවන ලදී; සහ ස්වාමීන්වහන්සේ මිලර්යිට් අද්වෙන්තිස්මය සමඟ ගිවිසුමට ඇතුළත් වූ විට, පේත්රුස්ට අනුව, මිලර්යිට්වරු “තෝරාගත් පරම්පරාවක්, රාජකීය පූජකත්වයක්, ශුද්ධ ජාතියක්, විශේෂ ජනතාවක්” වූහ; එනම්, “ඔබ අන්ධකාරයෙන් තම අතිවිශ්මයජනක ආලෝකයට ඔබ කැඳවාගත් ඔහුගේ ප්රශංසාව ප්රකාශ කිරීමටය.” මිලර්යිට්වරු කැඳවනු ලැබූ ආලෝකය වන්නේ, ආරෝන්ගේ කැරැල්ලේ ඉතිහාසයේ දස ආඥාවල පුවරු දෙක මඟින් පූර්වරූපිත කරනු ලැබූ, හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත නිරූපිත මිලර්ගේ මණිමාලාවේ ආලෝකයය. ඔවුන් කැඳවා ගනු ලැබූ අන්ධකාරය වන්නේ, මිසර දාසත්වයේ අන්ධකාරයෙන් පූර්වරූපිත කරනු ලැබූ, පාප් පාලනයේ අන්ධකාර යුගයයි.
ක්රිස්තුස් වහන්සේ අන්යාගමිකත්වය හා පාප්පධතිවාදය යන දෙකෙන්ම පාගාදමා තිබූ දේවමාළිගාව නැවත උත්ථාපනය කළ විට, එය 1798 සිට 1844 දක්වා වූ අවුරුදු හතළිස් හයක කාලය තුළ කළ සේක. උන්වහන්සේ දේවමාළිගාව ගොඩනඟා අවසන් කළ පසු, ගිවිසුමේ දූතයා ලෙස 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින උන්වහන්සේ තම දේවමාළිගාවට අචානක ලෙස පැමිණි සේක; මක්නිසාද උන්වහන්සේ පාගාදමා විනාශ කරනු ලැබූ දේවමාළිගාව නැවත උත්ථාපනය කළා පමණක් නොව, ලේවී ගෝත්රය මගින් නිරූපිත වූ පූජකත්වයක් ද පවිත්ර කළ සේක.
එහෙත් ඔහුගේ පැමිණීමේ දවසෙහි සිටිය හැක්කේ කවුද? ඔහු ප්රකාශ වන විට හිඳ නොසැලී සිටිය හැක්කේ කවුද? මක්නිසාද ඔහු ලෝහ පිරිසිදු කරන්නාගේ ගින්නක් මෙන්ද, වස්ත්ර සෝදන්නන්ගේ සබන් මෙන්ද ය. ඔහු රිදී පිරිසිදු කර පවිත්ර කරන්නෙකු මෙන් හිඳිමින්, ලෙවිගේ පුත්රයන් පවිත්ර කර, ඔවුන් රන් හා රිදී මෙන් ශෝධනය කරනු ඇත; එසේ ඔවුන් ධර්මිෂ්ඨකමෙන් යුත් පූජාවක් ස්වාමින්වහන්සේට ඔප්පු කරන පිණිසය. එවිට යූදා සහ යෙරුසලමේ පූජාව, පැරණි දවස්වල මෙන්ද, පෙර වර්ෂවල මෙන්ද, ස්වාමින්වහන්සේට ප්රිය වන්නේය. මලාකි 3:2–4.
1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින ක්රිස්තුස් වහන්සේ හදිසියේම තම මන්දිරයට පැමිණ, ලෙවී පූජකත්වයෙන් නිරූපිත ජනතාවක් සමඟ ගිවිසුමකට ඇතුළත් වූ සේක. එහෙත් 1863 වන විට ඔවුහු ආරොන්ගේ කැරැල්ල නැවත සිදු කළෝය; එවිට මිලරයිට් පූජකත්වය, පහත්ම මිනිසුන්ගෙන් ගොඩනැගූ යෙරොබොවම්ගේ පූජකත්වයෙන්ද, ආරොන්ගේ නර්තනය කරන මෝඩයන්ගෙන්ද නිරූපිත ලාඔදිකීය පූජකත්වයට පරිවර්තනය විය. එහෙත් යෙරොබොවම්ගේ කැරැල්ල පිළිබඳ සාක්ෂිය තුළ 1863 කාලයේ කැරැල්ල පිළිබඳ වඩා විශාල සාක්ෂියක්ද ඇත. යෙරොබොවම් තම ව්යාජ නමස්කාර ක්රමය ආරම්භ කළ කල, යෙරුසලමේ සිට එක් പ്രവක්තෘවරයෙකු යෙරොබොවම්ගේ කැරැල්ලට දෝෂාරෝපණය කිරීම සඳහා යවනු ලැබීය; එය, මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ව්යාපාරය දස ආඥාවල සබත විවේක දින ලෙස පිළිගැනීමට මඟ පෙන්වනු ලැබීමෙන් පූර්වදර්ශනය කරනු ලැබූ දෙයකි.
ඇඩ්වෙන්ටිස්මය තුන්වන දූතයාගේ ආලෝකයත් ඔවුන් නියෝජනය කළ ශුද්ධස්ථානයත් පිළිගත් කල, 1798දී අවසාන කාලය ආරම්භ වූ විට මුද්රා විවෘත වීමෙන් ප්රාරම්භ වූ වැඩිවෙන ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කළ එම ප්රොටෙස්ටන්ට්වරුන්ට ඔවුහු තරවටුවක් වශයෙන් නියෝජනය කළහ. පුරාණ ඉශ්රායෙල්වරුන් තමන්ගේ මිසර දාසභාවයේ සිටියදී සබත් දවස අමතක කළාක් මෙන්, 1798 පැමිණෙන විට පාළුකරයේ සභාවද සබත් දවස අමතක කර තිබුණි. මිලරිට්වරුන් විසින් ගෙන ආ විනිශ්චය-පැයේ පණිවිඩයේ වැඩිවෙන ආලෝකය අවසානයේ ශුද්ධස්ථානයටත් දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවටත් මෙහෙයවීය.
එම ආලෝකය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින පැමිණි අතර, කතෝලිකත්වයේ ව්යාජ ධර්මයන්ගෙන් සම්පූර්ණයෙන් පිටතට පැමිණීමට කැඳවනු ලැබූ අය වෙත ව්යාජ නමස්කාරයට එරෙහි තරවටුවක් නියෝජනය කළේය. සූර්ය නමස්කාරය, ඇයගේ පරිශ්රයට නැවත හැරී ආ සභා මත කතෝලිකත්වය දරන අධිකාරියේ ලකුණයි. එම තරවටුව, යෙරොබොවම්ගේ ව්යාජ නමස්කාර ක්රමයේ ආරම්භක උත්සවයේදී නිරූපණය කර ඇත.
යෙරොබොවම් අටවැනි මාසයේ, එනම් එම මාසයේ පන්දහවැනි දින, යූදාහි තිබෙන උත්සවයට සමාන උත්සවයක් නියම කළේය; ඔහු පූජාසනය මත පූජාද කළේය. ඔහු බෙතෙල්හි ද එසේම කළේය, තමන් සෑදූ වස්සන්ට පූජා කරමින්; තවද තමන් සෑදූ උස් ස්ථානවල පූජකයන් බෙතෙල්හි පත් කළේය. එසේ ඔහු බෙතෙල්හි තමන් සෑදූ පූජාසනය මත, අටවැනි මාසයේ පන්දහවැනි දින, එනම් තම සිතෙන්ම සලසාගත් මාසයේ, පූජා කළේය; ඉශ්රායෙල් පුත්රයන් උදෙසා උත්සවයක් නියම කළේය; තවද ඔහු පූජාසනය මත පූජා කර සුවඳ දුම් ද දැල්වීය. බලව, යෙහෝවාගේ වචනය අනුව යූදායෙන් දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයෙක් බෙතෙල්ට පැමිණියේය; එවිට යෙරොබොවම් සුවඳ දුම් දැල්වීමට පූජාසනය අසල සිටියේය. ඔහු යෙහෝවාගේ වචනයෙන් පූජාසනයට විරුද්ධව කෑගසා මෙසේ කීවේය: “අහෝ පූජාසනය, පූජාසනය, යෙහෝවා මෙසේ කියනසේක: බලව, දාවිත්ගේ ගෘහයට පුත්රයෙක් උපදිනු ඇත, ඔහුගේ නාමය යොෂියාය; නුඹ මත සුවඳ දුම් දවන උස් ස්ථානවල පූජකයන් ඔහු නුඹ මත පූජා කරනු ඇත, මනුෂ්යයන්ගේ ඇට නුඹ මත දැවෙනු ඇත.” තවද ඔහු එදිනම ලකුණක් දී මෙසේ කීවේය: “යෙහෝවා පැවසූ ලකුණ මෙයය; බලව, පූජාසනය බිඳී යනු ඇත, එහි මත ඇති අළු පිටතට වැගිරී යනු ඇත.” බෙතෙල්හි පූජාසනයට විරුද්ධව කෑගැසූ දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාගේ මේ වචනය රජු වූ යෙරොබොවම් ඇසූ විට, ඔහු පූජාසනය අසලින් තම අත දිගු කරමින්, “ඔහු අල්ලාගන්න” යයි කීවේය.
තමා ඔහුට විරුද්ධව දිගු කළ ඔහුගේ අත වියළී ගොස්, එය නැවත තමා වෙත ඇද ගන්නට ඔහුට නොහැකි විය. දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් දුන් ලකුණට අනුව පූජාසනයද පැලී, පූජාසනයෙන් අළු විසිරී ගියේය. එවිට රජතුමා පිළිතුරු දෙමින් දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට මෙසේ කීවේය: “දැන් ඔබේ දෙවි ස්වාමීන්වහන්සේගේ මුහුණ ඉදිරියෙහි කරුණාව ඉල්ලා, මා වෙනුවෙන් යාච්ඤා කළ මැනව; එවිට මාගේ අත නැවත මා වෙත යථා තත්ත්වයට පැමිණේවා.” එවිට දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් අයැද සිටියේය; රජතුමාගේ අතද නැවත ඔහුට යථා තත්ත්වයට පත් වී, පෙර තිබූ ආකාරයටම විය. එවිට රජතුමා දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට කීවේය: “මා සමඟ ගෙදරට එන්න, ඔබම ප්රාණවත් කරගන්න; මම ඔබට ත්යාගයක් දෙමි.” නමුත් දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා රජතුමාට කීවේය: “ඔබ ඔබගේ ගෙයෙහි අර්ධයක් මට දුන්නත්, මම ඔබ සමඟ ඇතුළට නොයමි; තවද මේ ස්ථානයේ මම රොටි නොකමි, ජලයද නොපානෙමි. මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් මට මෙසේ ආඥා කර තිබුණේය: ‘රොටි නොකන්න, ජලය නොබොන්න, ඔබ පැමිණි එම මාර්ගයෙන් නැවත නොහැරී යන්න.’” එසේ ඔහු වෙනත් මාර්ගයකින් ගොස්, බේතෙල්ට පැමිණි මාර්ගයෙන් නැවත නොපැමිණියේය. 1 රාජාවලිය 12:32–13:10.
ආරොන් සහ යෙරොබොවම්ගේ සාක්ෂිය තුළ තිබෙන රන් වස්සන්ගේ කැරැල්ල සමඟ, යෙරොබොවම් නියම කළ ව්යාජ නමස්කාර ක්රමයේ සැබෑ ආරම්භයද ඔහුගේ සාක්ෂිය තුළ ඇතුළත් වේ. එම ආරම්භය, යෙරුසලමේ ඉටු කළ යුතු වූ නමස්කාරය හා යෙරොබොවම්ගේ ව්යාජ පද්ධතිය අතර වූ වෙනස නිරූපණය කරයි. 1798 සිට 1844 දක්වා, දෙවියන්වහන්සේ තම සෙනඟ පාප් පාලනයේ අන්ධකාරයෙන් එළියට ගෙන, එළිදරව්ව 14හි දේවදූතයන් තිදෙනා විසින් නිරූපිත අතිඅදභූත අනාවැකිමය ආලෝකය වෙත ගෙන ගියේය. ප්රොටෙස්තන්ත සභා එම ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කළ අතර, එසේ කිරීමෙන් ඔවුහු 1844දී කතෝලිකත්වයේ දියණියෝ බවට පත් වූහ.
යෙරොබොවම්ගේ නමස්කාරය කතෝලික නමස්කාර ක්රමයට ආදර්ශවත් වූ අතර, ඔහුගේ කථාවේ ඉශ්රායෙලයේ උතුරු රාජ්යය, මිලරයිට් ඉතිහාසයේ ප්රොටෙස්තන්තයන් තවදුරටත් රැඳී සිටීමට තෝරාගත් කතෝලිකවාදයේ ව්යාජ ක්රමය නියෝජනය කරයි. එම ක්රමයේ සංකේතය සූර්ය නමස්කාරය ය.
1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුල් වූ විශ්වාසවන්ත හා ප්රඥාවන්ත කන්යාවෝ, නවතමව කැතලික බලපෑම වෙත ආපසු හැරී රෝමයේ දියණියන් වූ ප්රොටෙස්තන්තයන්ට දුන් තරවටුවක් නියෝජනය කළහ. යෙරොබොවම්ගේ ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතිය ආරම්භ කළ අවස්ථාවේ, යූදායෙන් ප්රොපේතයෙක් පැමිණ යෙරොබොවම්ට තරවටු කළේය; එසේ කරමින්, අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුල් වී දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව හඳුනාගැනීමට මඟ පෙන්වනු ලැබූ විශ්වාසවන්ත කන්යාවන්ගේ පූර්වරූපයක් දක්වන ලදී. 1863 කැරැල්ල සලකා බලන විට, එම ප්රොපේතයාගේ කතාවත් යෙරොබොවම්ට කළ ඔහුගේ තරවටුවත් අතිශයින් උපදේශාත්මකය; එහෙත්, ආරම්භයක් සමඟ අවසානයක්ද ස්ථානගත කරනු ලබන තෙක් ඒ කතාව බලා සිටිය යුතුය.
පුරාණ ඉශ්රායෙලයේ ආරම්භය, යෙරොබෝවාම්ගේ රාජ්යය, සහ නූතන ඉශ්රායෙලය යන සියල්ල එකිනෙකට ගැළපෙන අතර, ඒවා එක්ව ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී එළිදරව් 13හි පෘථිවි මෘගයාගේ අවසානය පිළිබඳ සාක්ෂි තුනක් සපයයි. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ විශ්වාසවන්තයෝ පෘථිවි මෘගයාගේ සැබෑ ප්රොටෙස්තන්ත අඟ බවට පත්වූහ; ඔවුන් එසේ වූයේ 1798දී අවසානයේ කාලයේ ආරම්භ වූ ඉතිහාසය තුළය. 1798 යනු බයිබල් අනාවැකිවල හයවන රාජ්යය වන එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භයද, එක්සත් ජනපදය තුළ ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ සැබෑ ප්රොටෙස්තන්ත අඟ ස්ථාපිත කිරීමද වූවේය. එම ආරම්භක ඉතිහාසය තුළ එක්සත් ජනපදයේ අවසාන ඉතිහාසය නිරූපණය වේ; මක්නිසාද යේසුස් සෑම විටම යම් දෙයක අවසානය, ඒ දෙයක ආරම්භය මඟින්ම දර්ශනය කරන බැවිනි.
පුරාණ, නූතන හා යෙරොබොවම්ගේ ඉශ්රායෙල් යන ආරම්භක සාක්ෂි තුන, භූමි මෘගයාගේ අවසානය දර්ශනය කරයි. එහෙත් යූදායෙන් පැමිණ යෙරොබොවම්ව තරවටු කළ අනාගතවක්තෘගේ සාක්ෂිය ප්රකාශයට පත් කිරීමට පෙර, කල්තබා ස්ථාපිත කළ යුතු තවත් එක් අවසානයක්ද ඇත. ඇතුළත් කළ යුතු එම අවසාන ඉතිහාසය නම්, අනාගතවක්තෘ එසකියෙල් විසින් නිරූපිත පරිදි ඉශ්රායෙලයේ උතුරු හා දකුණු රාජ්යයන්ගේ අවසානයයි.
අප දැන් නිදර්ශනය කරමින් සිටින්නේ ක්රි.ව. 1863 දී ඇති වූ කැරැල්ල, එනම් ඊර්ෂ්යාවේ රූපය වූ එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ පළමු පිළිකුලෙන් ලකුණු කරනු ලබන බවය යන්න, අමතක නොකළ යුතුය. එසකියෙල් විසින් නිරූපණය කර ඇති පරිදි උතුරු හා දකුණු රාජ්යයන්ගේ අවසානය අප විසින් විමසා බැලූ පසු, ක්රි.ව. 1863 දී ඇති වූ එම කැරැල්ල ආරොන්ගේ සහ යෙරොබොවම්ගේ කැරැල්ල මඟින් නිරූපණය කර ඇති බවත්, එය ලාඔදිකියානු ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ පරම්පරා හතරෙන් පළමු පරම්පරාවේ ආරම්භය හඳුන්වා දෙන බවත් තහවුරු කිරීමට අපට ප්රමාණවත්වත් අතිරික්තවූවත් සාක්ෂි ලැබෙනු ඇත.
අපි මේ අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් కొనసాగමු.
නැවතත් සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය මා වෙත පැමිණ, මෙසේ කීය: තවද, මනුෂ්ය පුත්රය, ඔබට එක් ලී කැබැල්ලක් ගෙන, එහි මෙසේ ලියන්න: යූදා සඳහාත්, ඔහුගේ සංගාතයන් වන ඉශ්රායෙල් පුත්රයන් සඳහාත් ය. ඉන්පසු තවත් ලී කැබැල්ලක් ගෙන, එහි මෙසේ ලියන්න: යෝසෙප් සඳහාත්, එප්රායිම්ගේ ලී කැබැල්ල වන ඒ සඳහාත්, ඔහුගේ සංගාතයන් වන මුළු ඉශ්රායෙල් ගෘහය සඳහාත් ය. එවිට ඒවා එකිනෙකට එක් කොට එක් ලී කැබැල්ලක් කරගන්න; එවිට ඒවා ඔබගේ අතෙහි එකක් වන්නේය. ඔබගේ ජනතාවගේ පුත්රයන් ඔබට කතා කොට, ‘මේවායින් ඔබ අදහස් කරන දේ අපට පෙන්වන්නේ නැද්ද?’ යි කියන කල, ඔවුන්ට මෙසේ කියන්න: ස්වාමිවූ දෙවිඳාණන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක; බලව, මම එප්රායිම්ගේ අතෙහි ඇති යෝසෙප්ගේ ලී කැබැල්ලත්, ඔහුගේ සංගාතයන් වන ඉශ්රායෙල් ගෝත්රයන්ද ගෙන, ඒවා ඔහු සමඟ, එනම් යූදාගේ ලී කැබැල්ල සමඟ එක් කොට, ඒවා එක ලී කැබැල්ලක් කරන්නෙමි; ඒවා මාගේ අතෙහි එකක් වන්නේය. ඔබ ලියන ලද ලී කැබලි ඔවුන්ගේ ඇස් ඉදිරියෙහි ඔබගේ අතෙහි තිබිය යුතුය. තවද ඔවුන්ට මෙසේ කියන්න: ස්වාමිවූ දෙවිඳාණන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක; බලව, මම විජාතීන් අතරට ගොස් සිටින ඉශ්රායෙල් පුත්රයන් එහි සිට ගෙන, සෑම පැත්තකින්ම ඔවුන් එක්රැස් කොට, ඔවුන්ගේම දේශයට ගෙන එන්නෙමි:
මම ඔවුන් ඉශ්රායෙල් කඳු මත ඇති දේශයේ එක් ජාතියක් කරමි; ඔවුන් සියල්ලන්ට එක් රජෙකුම රජව සිටිනු ඇත. ඔවුන් තවත් ජාති දෙකක් නොවනු ඇත; තවත් කිසිසේත් රාජ්ය දෙකකට බෙදී නොසිටින්නෝය. තවද ඔවුන් තමන්ගේ රූපවන්දනා මූර්තිවලින්වත්, තමන්ගේ පිළිකුල් කාරක දේවල්වලින්වත්, තමන්ගේ සියලු අපරාධවලින්වත් තවත් අපවිත්ර නොකරගන්නෝය. එහෙත් ඔවුන් පව් කළ ඔවුන්ගේ සියලු වාසස්ථානවලින් මම ඔවුන් ගළවා, ඔවුන් පවිත්ර කරමි. මෙසේ ඔවුන් මාගේ සෙනඟ වන්නෝය, මමද ඔවුන්ගේ දෙවියන් වන්නෙමි. මාගේ සේවක දාවිත් ඔවුන් කෙරෙහි රජව සිටිනු ඇත; ඔවුන් සියල්ලන්ට එක් එඬේරෙකුම සිටිනු ඇත. ඔවුන්ද මාගේ විනිශ්චයයන් අනුව හැසිරී, මාගේ පනත් රැකගෙන ඒවා ක්රියා කරනු ඇත. මම මාගේ සේවක යාකොබ්ට දුන්, ඔබගේ පියවරුන් වාසය කළ දේශයේ ඔවුන් වාසය කරනු ඇත; ඔවුන්, ඔවුන්ගේ දරුවන්, සහ ඔවුන්ගේ දරුවන්ගේ දරුවන් සදාකාලයටම එහි වාසය කරනු ඇත. මාගේ සේවක දාවිත් සදාකාලයටම ඔවුන්ගේ අධිපතියා වන්නේය. තවද මම ඔවුන් සමඟ සමාදානයේ ගිවිසුමක් කරමි; එය ඔවුන් සමඟ සදාකාලික ගිවිසුමක් වන්නේය. මම ඔවුන් පිහිටුවා, ඔවුන් වැඩි කර, මාගේ ශුද්ධස්ථානය සදහටම ඔවුන්ගේ මධ්යයේ පිහිටුවමි. මාගේ මණ්ඩපයද ඔවුන් සමඟ වන්නේය. එසේය, මම ඔවුන්ගේ දෙවියන් වන්නෙමි, ඔවුන් මාගේ සෙනඟ වන්නෝය. මාගේ ශුද්ධස්ථානය සදහටම ඔවුන්ගේ මධ්යයේ ඇති කල, මා වන ස්වාමීන්වහන්සේ ඉශ්රායෙල් ශුද්ධ කරන බව ජාතීහු දැනගන්නෝය. එසකියෙල් 37:15–28.