ලෙවී කථාව විසිපහ සහ විසිහයහි බිඳුණු ගිවිසුම සම්පූර්ණ වීම අනුව, උතුරු හා දකුණු රාජධානීන් දෙදහස් පන්සිය විසි අවුරුදුකාලයක් දෙවියන්වහන්සේගේ උදහස යටතේ විසුරුවා හරින ලද්දෝය. පළමු හා අවසාන උදහස් අතර වූ අවුරුදු හතළිස් හය, 1844 දී එම රාජධානී දෙක ආත්මික නවීන ඉශ්රායෙල්ගේ එක් රාජධානියකට එකතු කරගැනීම නිරූපණය කළේය. එම ජාති දෙක එකතු කරගැනීම, එසකියෙල් එකට එක් කළ දණ්ඩ දෙකෙන්ද, එලියාගේ කථාවේ සාරෙපත්ගේ වැන්දඹුව රැස් කළ දණ්ඩ දෙකෙන්ද නිරූපණය විය. 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින, උතුරු හා දකුණු රාජධානීන්ගේ අනාගතවාණිමය ඉතිහාසය අවසන් විය; එසේ කිරීමෙන් එය එම රාජධානී දෙකේ ආරම්භයේ ඉතිහාසය නැවත පුනරාවර්තනය කළේය.
යෙරොබොවම් තම යටත් වැසියන් යුදාවේට ගොස් යෙරුසලමේ ශුද්ධස්ථානයේ දෙවියන්වහන්සේට නමස්කාර කිරීම වැළැක්වීම පිණිස උතුරු රාජ්යයේ ව්යාජ නමස්කාර ක්රමයක් පිහිටුවීය.
යෙරොබොවම් තම සිත තුළ මෙසේ කීවේය: දැන් රාජ්යය දාවිද්ගේ ගෘහයට නැවත හැරී යනු ඇත. මේ ජනතාව යෙරුසලමේ සමිඳාණන්වහන්සේගේ ගෘහයේ යාග පූජා කිරීමට ඉහළට යන්නේ නම්, එවිට මේ ජනතාවගේ සිත නැවත ඔවුන්ගේ ස්වාමියා වන යූදා රජ රෙහොබොවම් වෙත හැරී යනු ඇත; ඔව්හු මා මරාදමා, නැවත යූදා රජ රෙහොබොවම් වෙත යනු ඇත. එබැවින් රජ උපදේශනය කර, රන් වස්සන් දෙකක් සාදා, ඔවුන්ට මෙසේ කීය: යෙරුසලමට ඉහළට යාම ඔබට බර වැඩිය; ඉශ්රායෙල්වරුනි, මිසර දේශයෙන් ඔබ ඉහළට ගෙන ආ ඔබගේ දෙවියන් මෙන්න. ඔහු එකක් බේතේල්හි තැබීය, අනෙක දාන්හි තැබීය. මේ කාරණය පාපයක් විය; මක්නිසාද ජනතාව ඒ එකটির ඉදිරියෙහි නමස්කාර කිරීමට, දාන් දක්වාම ගියහ. තවද ඔහු උස් ස්ථාන සඳහා ගෘහයක් සාදා, ලේවීගේ පුත්රයන්ගෙන් නොවූ, ජනතාව අතරින් පහත්ම අය පූජකයන් කරනු ලැබීය. යෙරොබොවම් අටවැනි මාසයේ, එනම් මාසයේ පන්දහවනි දින, යූදාහි පවතින මංගල්යයට සමාන මංගල්යයක් නියම කර, බලිපූජාසනය මත පූජා ඔප්පු කළේය. ඔහු තමන් සාදාගත් වස්සන්ට පූජා කරමින් බේතේල්හි එසේ කළේය; තවද තමන් සාදාගත් උස් ස්ථානවල පූජකයන් බේතේල්හි ස්ථාපිත කළේය. මෙසේ ඔහු බේතේල්හි තමන් සාදාගත් බලිපූජාසනය මත අටවැනි මාසයේ පන්දහවනි දින, එනම් තම සිතින්ම යෝජනා කළ මාසයේදී, ඉශ්රායෙල්ගේ පුත්රයන් සඳහා මංගල්යයක් නියම කර, බලිපූජාසනය මත පූජා ඔප්පු කළේය, සහ ධූප දල්වීය. 1 රාජාවලිය 12:26–33.
ඔහුගේ නමස්කාර ක්රමය කතෝලිකවාදයට (බූතවාදයට) සංකේතාත්මක වශයෙන් අදාළ වූයේය; මක්නිසාද ආරොන්ගේ විරුද්ධත්වයේදී මෙන්ම එය මෘගයාට හා මෘගයාගේ රූපයක් ස්ථාපිත කළේය. වසු රූප දෙක රන්වලින් සාදන ලද්දේය; ඒවා බබිලෝනිය සංකේතවත් කළේය. එම රූප මිසරයේ දෙවිවරුන්ට කැප කරන ලද්දේය; ඒ දෙවිවරුන් ආරොන්ද ඔවුන් හඳුන්වා දුන් අයුරුම හඳුන්වා දෙන ලද්දේය, එනම් “ඔවුන්ව මිසර දේශයෙන් ගෙනා දෙවිවරුන්” ලෙසය. ඔහු නගර දෙකක පූජාසන දෙකක් ගොඩනැගුවේය; ඒවා එකට සලකා බැලූ විට සභාව (බේතෙල්) සහ රාජ්යය (දාන්) යන දෙකේ සංයෝජනය නිරූපණය කරයි. එම පූජාසන සත්ය පූජාසනයේ ව්යාජ අනුකෘති වූයේය; සත්ය පූජාසනය ක්රිස්තුස්වහන්සේ ය, එසේම කතෝලිකවාදයද තමන් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ භූමික නියෝජිතයා යැයි ප්රකාශ කරයි. ඔහු විකෘති කරන ලද පූජකත්වයක් පිහිටුවූයේය; කතෝලිකවාදයේ පූජකයෝද එසේමය. ඔහු තම නමස්කාර සේවය සඳහා දෙවියන්වහන්සේගේ සත්ය මංගල්ය දිනවලින් කිසිවකට නොගැළපෙන ලෙස විශේෂයෙන් වෙනස් දවසක් තෝරාගත්තේය; ඒ අනුව නියම සහ ව්යාජ නමස්කාර දිනය පිළිබඳ ඇති විවාදය නිරූපණය කරයි.
ඔහුගේ ව්යාජ නමස්කාර ක්රමය ආරම්භ කළ අවස්ථාවේදී, දෙවියන් වහන්සේ යූදාවෙන් අනාගතවක්තෘවරයෙකු එවා, ඔහුගේ නකල් නමස්කාර ක්රමයට තරවටු කිරීමට යැවූ සේක.
බලව, සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනයෙන් යූදායෙන් බේතෙල්ට දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයෙක් ආවේය; යෙරොබොවම් ධූප පූජා කිරීම සඳහා පූජාසනය අසල සිටියේය. එවිට ඔහු සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනයෙන් පූජාසනයට විරුද්ධව හඬ නඟා මෙසේ කීය: “අහෝ පූජාසනය, පූජාසනය, සමිඳාණන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක; බලව, දාවිත්ගේ ගෘහයට පුත්රයෙක් උපදිනු ඇත, ඔහුගේ නාමය යෝෂියාය; නුඹ මත ධූප පූජා කරන උස් ස්ථානවල පූජකයන් ඔහු නුඹ මත පූජා කරනු ඇත, මනුෂ්ය අස්ථිද නුඹ මත දහනය කරනු ඇත.” ඒ දවසේම ඔහු ලකුණක් දී මෙසේ කීය: “සමිඳාණන්වහන්සේ වදාළ ලකුණ මෙයය; බලව, පූජාසනය පළා යනු ඇත, එහි තිබෙන අළු පිටතට වැගිරී යනු ඇත.” 1 රාජාවලිය 13:1–3.
යූදායෙන් පැමිණි අනාගතවක්තෘවරයා, අනාගතයේ යෝෂියා රජුගේ උපත හඳුන්වා දෙන ත්රිවිධ අනාගතවක්තෘත්වයක් ප්රකාශ කළේය. ව්යාජ පූජාසනයෙහි සේවයෙහි නියුක්ත වූ දුෂ්ට පූජකයන් යෝෂියා විසින් මරා දමනු ඇති බවද, එම පූජාසනය මතම මිනිසුන්ගේ අස්ථි ද යෝෂියා විසින් දවා හරිනු ඇති බවද ඔහු පූර්වකථනය කළේය. තවද යෙරොබොවම්ට ලකුණක් දී, යෙරොබොවම්ගේ පූජාසනය බිඳී විවෘත වන අතර එහි අළු පිටතට වැගිරෙන බවද හඳුන්වා දුන්නේය. මේ සියල්ල ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය අනුව ඉටු වූ නමුත්, අනාගතවක්තෘවරයාගේ ප්රකාශය යෙරොබොවම් ඇසූ විට ඔහු කෝපයට පත් වී අනාගතවක්තෘවරයාට එරෙහිව ක්රියා කිරීමට උත්සාහ කළේය; එහෙත් පාලනය තිබුණේ දෙවියන්වහන්සේ අතෙහිය.
බේතෙල්හි පූජාසනයට විරුද්ධව දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා හඬනගා ප්රකාශ කළ වචනය යෙරොබොවම් රජු අසා, ඔහු පූජාසනයෙන් තම අත දිගුකරමින්, “ඔහු අල්ලාගන්න” යයි කීවේය. එවිට ඔහුට විරුද්ධව දිගු කළ ඔහුගේ අත වියළී ගොස්, එය නැවත තමා වෙත ඇද ගැනීමට ඔහුට නොහැකි විය. තවද, සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනයෙන් දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා දුන් ලකුණ අනුව, පූජාසනයත් පිපිරී ගොස්, පූජාසනයෙහි අළු පිටතට වැගිරුණේය. 1 රාජාවලිය 13:4, 5.
ලකුණ වහාම ඉටු වූ අතර, යෙරොබොවාම්ගේ අත අක්රිය වී ගියේය.
එවිට රජතුමා දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට උත්තර දී මෙසේ කීවේය: “දැන් ඔබගේ දෙවි සමිඳාණන්වහන්සේගේ මුහුණ අයැදී මා වෙනුවෙන් යාච්ඤා කරන්න, එවිට මාගේ අත නැවත මට පිළිසකර කරනු ලබන සේක.” එවිට දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා ස්වාමීන්වහන්සේ අයැදී යාච්ඤා කළේය; රජතුමාගේ අත නැවත ඔහුට පිළිසකර විය, පෙර තිබූ අයුරුමෙන් විය. එවිට රජතුමා දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට මෙසේ කීවේය: “මා සමඟ ගෙදරට එන්න, ඔබ ප්රාණවත් වන්න, මම ඔබට ත්යාගයක් දෙන්නෙමි.” එහෙත් දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා රජතුමාට මෙසේ කීවේය: “ඔබ ඔබගේ ගෘහයේ අර්ධයක් මට දුන්නත්, මම ඔබ සමඟ ඇතුළට නොයන්නෙමි; මේ ස්ථානයෙහි රොටි නොකන්නෙමි, වතුර නොබොන්නෙමි. මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් මට මෙසේ අණ කරන ලදී: ‘රොටි නොකන්න, වතුර නොබොන්න, ඔබ ආ මාර්ගයෙන්ම ආපසු නොහැරී යන්න.’” එසේ ඔහු වෙනත් මාර්ගයකින් ගියේය; බෙතෙල්ට පැමිණි මාර්ගයෙන් ආපසු නොහැරියේය. 1 රාජාවලිය 13:6–10.
යේසුස්වහන්සේ සෑමවිටම එක් දෙයක අවසානය තවත් දෙයක ආරම්භය සමඟ දර්ශනය කරති; එබැවින් ප්රාචීන සත්ය ඉශ්රායෙල්හි උතුරු සහ දකුණු රාජ්යයන්ගේ ආරම්භය, ආත්මික නූතන ඉශ්රායෙල් ජාතිය නියෝජනය කරමින් කූරු දෙක එක් කූරුවක් ලෙස එක්කරනු ලබන ඉතිහාසය තුළදී අවසන් වෙයි.
ඉඳි දෙක එක්කරනු ලැබූ ඉතිහාසයේ, 1798 දී අවසාන කාලයේ තුන් පියවරක පරීක්ෂණ ක්රියාවලියක් ආරම්භ කරන ලදී. දෙඉඳිම (රාජධානී) අර්ධරාත්රී හඬේදී ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ වැගිරීමකට පෙර එකතු කරනු ලබමින් සිටියහ. 1844 වසන්තයේ පළමු බලාපොරොත්තුභංගයේදී, ප්රොටෙස්තන්තයන් එම පරීක්ෂණ ක්රියාවලිය අසමත් වූ අතර කතෝලිකත්වයේ දූවරුන් බවට පත්විය; එසේ යෙරොබොවම් විසින් පූර්වරූප කර දක්වා තිබූ පරිදි ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතියක ආරම්භය නැවත සිදු කළහ.
ප්රොටස්ටන්ට් ප්රතිසංස්කරණය වූයේ, රෝමානු සභාවේ අන්ධශ්රද්ධාවන්ගෙන්, සම්ප්රදායන්ගෙන් හා චාරිත්රවලින් වනයෙහි සිටි සභාව පිටතට ගෙන ඒම පිණිස දෙවියන් වහන්සේ සිදු කළ ක්රියාවකි. මාර්ටින් ලූතර්ගේ කාලයේ පටන්, ටයර්හි වේශ්යාව යනු ක්රිස්තියානි ධර්මය පිළිබඳ ව්යාජ ප්රකාශනයකින් ආවරණය කරන ලද ජාතික පූජා ක්රමයකට වඩා වෙන කිසිවක් නොවන බව හඳුනා දක්වමින් තවත් තවත් සත්යයන් එළිදරව් කරනු ලැබීය. ස්වාමීන්වහන්සේගේ අරමුණ වූයේ, උන්වහන්සේගේ ජනතාව මිසරයේ දාසයන්ව සිටිය විට කළාක් මෙන්, තම වහල්කළ ජනතාව අන්ධකාරයෙන් පිටතට ගෙන ඒමය. උන්වහන්සේ තමන්ගේ ව්යවස්ථාව ඔවුන්ට දෙන පිණිස ඔවුන් මිසරයේ වහල්කමෙන් මුදාගත් සේක. 1798 දී මුද්රා විවෘත කරනු ලැබූ දැනුමේ වර්ධමාන ආලෝකය අනුව යාමට ප්රොටස්ටන්ට්වරුන් විසින් කළ ප්රතික්ෂේපය, 1844 දී ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවද සැබෑ ශුද්ධස්ථාන සේවයද ඔවුන් හඳුනාගැනීම වලක්වා දැමීය.
විනිශ්චය-පැය පණිවිඩය ඔවුන් ප්රතික්ෂේප කළේ, ඔවුන් රෝම සභාවේ දියණියන් බවට පත්වීම නිරූපණය කළ අතර, එවිට ඔවුහු ශුද්ධ ලියවිලිවල බොරු අනාගතවක්තෘයා ලෙස හඳුනාගත් ව්යාජ නමස්කාර ක්රමයක් (අපස්ථාත ප්රොටෙස්තන්තවාදය) නැගිටුවූහ. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින විශ්වාසයෙන් ශුද්ධස්ථානයට ඇතුළුවූ විශ්වාසවන්ත මිලේරයිට්වරුන් තෙවන දූතයාගේ ආලෝකය ලබාගෙන, ප්රොටෙස්තන්ත බව ප්රකාශ කරමින්ද, එහෙත් අසත්ය ආගමිකත්වයේ ප්රධාන සම්ප්රදාය වන සූර්ය නමස්කාරය අල්ලාගෙන සිටින ව්යාජ නමස්කාර ක්රමයට තරවටුවක් ඉදිරිපත් කළෝය. යූදායෙන් පැමිණි අනාගතවක්තෘවරයා, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින පැමිණි තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය හඳුනාගෙන ඉදිරිපත් කළ මිලේරයිට් අද්වෙන්තිකවාදය නිරූපණය කළේය.
යෙරොබොවාම් විසින් අනාගතවක්තෘවරයාට තම නිවසට පැමිණ සුවපහසු වී නැවුම් වන්නැයි කළ ඉල්ලීමට මුහුණ දුන් විට, අනාගතවක්තෘවරයා ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් තමන්ට දී තිබූ නිශ්චිත උපදෙස් ප්රකාශ කළේය. එම ආඥාව මිලරයිට් අද්වෙන්ටිස්වාදයටද දෙන ලදී. එම ආඥාව වූයේ, ඔවුන් පැමිණි මාර්ගයෙන් නැවත නොයන ලෙසය; මිලරයිට් අද්වෙන්ටිස්වාදය පැමිණ තිබුණේ ප්රොටෙස්තන්ත නිකායන්ගෙන් පිටතටය. 1844 වසන්තයේ පළමු බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමේදී ඔවුන් ප්රොටෙස්තන්තයන්ගෙන් වෙන් කරන ලද අතර, යෙරෙමියා එම යුදාවේ අනාගතවක්තෘවරයාට දී තිබූ එකම උපදෙස්වල උදාහරණයක් සපයයි.
ඔබගේ වචන සොයාගන්නා ලද්දේය, මම ඒවා භුක්තිවින්දෙමි; ඔබගේ වචනය මාගේ සිතට ප්රීතියත් උල්ලాసයත් විය: මක්නිසාද, හේ සේනාවන්ගේ දෙවිවූ ස්වාමීනි, මම ඔබගේ නාමයෙන් කැඳවනු ලැබ සිටිමි. මම උපහාසකරුවන්ගේ සභාවේ හිඳ නොසිටියෙමි, සතුටු නොවූයෙමි; ඔබගේ හස්තය නිසා මම තනිව හිඳ සිටියෙමි: මක්නිසාද, ඔබ මා ක්රෝධයෙන් පුරවා ඇත. මාගේ වේදනාව නිතර පවතින්නේ මන්ද? සුව නොවීමට අකමැති වූ, සුව කළ නොහැකි මාගේ තුවාලය මන්ද? ඔබ මා හට සම්පූර්ණයෙන්ම වංචකයෙකු මෙන්ද, අසාර්ථක වන ජලයන් මෙන්ද වන්නේද? එබැවින් ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ කියනසේක: ඔබ ආපසු හැරෙන්නේ නම්, එවිට මම ඔබ නැවත ගෙනඑන්නෙමි, ඔබ මා ඉදිරියේ සිටින්නෙහිය: ඔබ අගනා දේ නීච දේ අතරින් වෙන්කර ගන්නේ නම්, ඔබ මාගේ මුඛය මෙන් වන්නෙහිය: ඔව්හු ඔබ වෙත ආපසු හැරෙත්වා; නමුත් ඔබ ඔවුන් වෙත ආපසු නොහැරෙන්න. මම ඔබ මේ ජනතාවට බලකොටුවූ පිත්තල ප්රාකාරයක් කරනු ඇත: ඔව්හු ඔබට විරුද්ධව සටන් කරනු ඇත, නමුත් ඔබට විරුද්ධව ජය නොගන්නෝය: මක්නිසාද, ඔබ ගළවාගැනීමටත් ඔබ මුදාහැරීමටත් මම ඔබ සමඟ සිටිමි, ස්වාමීන්වහන්සේ කියනසේක. මම දුෂ්ටයන්ගේ අතින් ඔබ මුදාගන්නෙමි, භයානකයන්ගේ අතින් ඔබ මුදවාගන්නෙමි. යෙරෙමියා 15:16–21.
දෙවන “අභාග්යය” පිළිබඳ කාල-අනාවැකියේ ඉටුවීමේදී, එනම් 1840 අගෝස්තු 11 වන දින, එළිදරව් පොතේ දසවන පරිච්ඡේදයේ බලවත් දූතයා තම අතෙහි විවෘතව තිබූ කුඩා පොතක් සමඟ අවතීර්ණ විය; යොහන්ට ගොස් එම පොත ගෙන එය කන ලෙස ද කියනු ලැබීය. ඉතිහාසයේ එම අවස්ථාවේදී එම කුඩා පොත කෑ අය නියෝජනය කරන්නේ යෙරෙමියාය; එහි වචන ඔහුගේ “හදවතේ” “ප්රීතියත් ප්රමෝදයත්” වූ බැවින් ඒවා මීපැණි මෙන් මිහිරිය. නමුත් දෙවියන්වහන්සේගේ “අත” නිසා යෙරෙමියා “ක්රෝධයෙන්” “පිරුණේ” ය; ඔහු “තුවාල ලැබූ” තැනැත්තෙකු වූයේය, “නිරන්තර වේදනාවෙහි” සිටියේය. දෙවියන්වහන්සේගේ “අත” නිසා යෙරෙමියා, දෙවියන්වහන්සේ යෙරෙමියාට “බොරුවක් කියන්නෙකු” මෙන්ද, “වංචාකාර ජලධාරා” මෙන්ද වූ සේ යෝජනා කළේය. 1843 ප්රස්තාරයේ සමහර සංඛ්යාත සංකේතයන්හි තිබූ වැරැද්දක් මත ස්වාමීන්වහන්සේ තමන්ගේ “අත” තබාගෙන සිටියහ.
හබක්කුක්ගේ දර්ශනය ප්රමාද වූ කල, යෙරෙමියා මිලේරයිට්වරුන්ගේ පළමු බලාපොරොත්තුභංගය නියෝජනය කරයි. යෙරෙමියා විසින් නියෝජනය කරනු ලබන අය වෙත, “වර්ෂාව” ලෙස නියෝජනය කරනු ලබන පණිවිඩය අසාර්ථක වී ඇති බව පෙනුණි. එහෙත් හබක්කුක් ප්රකාශ කළේ, “මක්නිසාද දර්ශනය තවමත් නියමිත කාලයක් සඳහාය; එහෙත් අවසානයේදී එය කථා කරනු ඇත, අසත්ය නොකියනු ඇත. එය ප්රමාද වුවද, එය සඳහා බලා සිටින්න; මක්නිසාද එය නියතවම පැමිණෙන්නේය; එය ප්රමාද නොවන්නේය” යනුවෙනි. යෙරෙමියා සිතූයේ දෙවියන්වහන්සේ බොරු කී බවත්, පණිවිඩය (වර්ෂාව) අසාර්ථක වී ඇති බවත්ය; නමුත් එය සිදුවූයේ ප්රමාදවීම පමණි.
එවිට දෙවියන් යෙරෙමියාට මෙසේ උපදෙස් දුන්නේය: “නුඹ නැවත හැරෙන්නෙහිය නම්, මම නුඹව යළි ගෙන එන්නෙමි, නුඹ මා ඉදිරියෙහි සිටිනු ඇත; තවද, නුඹ නීච දෙයින් අගනා දේ වෙන් කර ගන්නෙහිය නම්, නුඹ මාගේ මුඛය මෙන් වන්නෙහිය. ඔවුහු නුඹ වෙත නැවත හැරී එත්වා; නමුත් නුඹ ඔවුන් වෙත නැවත නොහැරෙන්නෙහිය.” බලාපොරොත්තු බිඳ වැටීමෙන් පසු, යෙරෙමියා, එනම් ස්වාමීන්වහන්සේගේ සේවයට නැවත පැමිණිය යුතුත්, පණිවිඩය අසාර්ථක වී ඇති බව පෙනී ගිය විට ඇතිවූ අධෛර්යය ඉවත් කර දැමිය යුතුත් වූ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව නියෝජනය කරමින් සිටියේය. යෙරෙමියා නියම කර තිබූ අවශ්යතා සපුරාලන්නේ නම්, දෙවියන්වහන්සේ ඔහුට තම වචන ප්රකාශ කරන වාග්මීභූතයා වීමට අවසර දෙන සේක.
අපගේ මෙම අවස්ථාවේ අධ්යයනය සඳහා වඩාත් වැදගත් වන්නේ, තම අසුබපත්වීම පිළිබඳව “ප්රීතිවූ” “උපහාසකරුවන්ගේ සභාව” සම්බන්ධයෙන් දෙවියන් වහන්සේ යෙරෙමියාට පැවසූ දෙයයි. දෙවියන් වහන්සේ යෙරෙමියාට පැවසුවේ, එම උපහාසකරුවන් යෙරෙමියා වෙත ආපසු හැරී එනු ඇත, නමුත් ඔහු කිසිසේත්ම ඔවුන් වෙත ආපසු නොහැරිය යුතු බවයි. යෙරෙමියා නියෝජනය කළේ, කතෝලිකත්වයේ ගොඩට නැවත හැරී යාමට නවතම වශයෙන් තෝරාගෙන, බබිලෝනියේ දූතෘවරුන් බවට, බාල් සහ අෂ්ටාරෝත්ගේ බොරු අනාගතවක්තෘවරුන් බවට පත්වූ ප්රොටස්තන්තයන්ට විරුද්ධව සිටි අයයි. යෙරෙමියා නියෝජනය කළේ, අනාවැකිමය රේඛාවේ එම එකම ස්ථානයේදී, උතුරු රාජ්යයේ ආරම්භයේ යෙරොබොආම්ගේ බොරු නමස්කාර පද්ධතියට තරවටු කළ යූදානු අනාගතවක්තෘයාය; එයින් උතුරු රාජ්යයේ ඉතිහාසයේ අවසානයේදී කතෝලිකත්වයේ ප්රතිරූපයක් වූ බොරු නමස්කාර පද්ධතියක් හඳුන්වාදීම සංකේතවත් විය. යෙරොබොආම් සන්ධානයක් පිහිටුවීමට යෝජනා කළ විට, අනාගතවක්තෘවරයා ඔහුට පැවසුවේ, තමා පැමිණි මාර්ගයමෙන් කෑම නොකන්න, බීම නොබොන්න, හෝ ආපසු නොයන්න යන්නයි.
එවිට රජතුමා දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට කථා කොට, “මා සමඟ ගෙදරට එන්න; ඔබම නැවත ශක්තිමත් කරගන්න, මම ඔබට ප්රතිඵලයක් ද දෙන්නෙමි”යි කීවේය. එවිට දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා රජතුමාට උත්තර දෙමින්, “ඔබ ඔබගේ ගෘහයේ අර්ධයම මට දුන්නත්, මම ඔබ සමඟ ඇතුළට නොයන්නෙමි; මේ ස්ථානයෙහි මම රොටි නොකන්නෙමි, වතුර නොබොන්නෙමි. මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් මට එසේ අණ කරන ලද්දේය; ‘රොටි නොකා, වතුර නොබී, ඔබ පැමිණි ඒ මාර්ගයෙන් නැවත නොහැරෙන්න’ කියා.” 1 රාජාවලිය 13:7–9.
යූදාහි අනාගතවක්තෘවරයාගේ ප්රකාශය එලියාගේ කථාවේ බාල් සහ අෂ්ටාරොත්ගේ බොරු අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ ක්රියාව සමඟ අනුකූල වේ. නියතවම, මිලරයිට්වරුන්ගේ ඉතිහාසය ද එලියාගේ ඉතිහාසයම වේ, මක්නිසාද මිලර් එලියා වූ බැවිනි. එලියාගේ කථාවේදී, බාල් සහ අෂ්ටාරොත්ගේ අනාගතවක්තෘවරුන් වංචාවේ නර්තනයක් සිදු කළහ; එය දෙවියන්වහන්සේගෙන් ගින්න පහළ වී එලියාගේ පූජාව දවා දැමූ විට මෝඩකමක් ලෙස හෙළිදරව් විය. එමඟින් මිලරයිට් ඉතිහාසයේ මධ්යරಾತ್ರಿ හඬ නැඟීමේදී ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේගේ වැගිරීමේ පූර්වචිහ්නය දක්වනු ලැබීය. එම ඉතිහාසයේ එම මුහුණාමුහුණුවීම, වංචාවේ නර්තනය හෙරෝදියාගේ දියණිය (සලෝමේ) විසින් සිදු කරනු ලැබූ අවස්ථාවේදී සිටි දෙවන එලියා වන යොහන් බප්තිස්තගේ මුහුණාමුහුණුවීම නිරූපණය කළේය. හෙරෝදියා යෙසබෙල් විසින් පූර්වචිහ්නිත විය, සහ යෙසබෙල් කතෝලික සභාවේ සංකේතයකි.
1844 දී, ප්රොටෙස්ටන්ට් සභාවන් හෙරෝදියාස්ගේ දුව වූ සලෝමේ බවට පත් විය (ඉසෙබෙල්). වංචාවේ නර්තනයේදී හෙරෝද් තම රාජ්යයේ අර්ධයක් දෙන බවට පොරොන්දු වූයේය; ඔහු එය කළේ තමාගේ උපන් දිනේදීය. එමගින්, අවසාන දිනවල උතුරු රාජ්ය දහයේ රජු වූ ආහබ් විසින් රූපකවත් කරනු ලබන රජවරු දස දෙනා, තම රාජ්යය පාප්වාදයට (ඉසෙබෙල්ට) දීමට එකඟ වන්නාහු යන කාරණය රූපකවත් කරයි. “ඔබේ රාජ්යයේ අර්ධය” දීම සන්ධානයක සංකේතයක් වන අතර, යූදාවේ සිටි අනාගතවක්තෘවරයා, අපස්ථාත රජු සමඟ කිසිවිටෙකත් සන්ධානයක් නොසෑදෙන බවත් ඔහුගේ ව්යාජ නමස්කාර පද්ධතියට සහාය නොදෙන බවත් යෙරොබෝවම්ට පැහැදිලිව දන්වා සිටියේය.
“උපහාසකයන්ගේ සභාව” (ධර්මභ್ರෂ්ට ප්රොටෙස්තන්තවාදය) යෙරෙමියා වෙත නැවත පැමිණිය හැකි නමුත්, යෙරෙමියා කිසි විටෙකත් ඔවුන් වෙත නැවත නොපැමිණිය යුතුය, එසේත් නැත්නම් තමන් පැමිණි මාර්ගයෙන් නැවත නොයෑයුතුයැයි ස්වාමීන්වහන්සේ පැවසූ විට, ස්වාමීන්වහන්සේ යෙරෙමියාට ද එයම පැවසූහ. නමුත් යූදායේ අනාගතවක්තෘවරයා ඒ සත්යයෙන්ම කළේය; මන්ද, ඔහුට දෙන ලද කාර්යය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර—ඔහු යූදාවට ආපසු යාමට පෙර—බොරු හා මුසාවාදී අනාගතවක්තෘවරයෙකු විසින් ඔහු රැවටනු ලැබීය.
එකල බේතේලහි වයෝවృద్ధ අනාගතවක්තෘවරයෙක් වාසය කරමින් සිටියේය. ඒ දවසේ බේතේලහි දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා කළ සියලු ක්රියාද, ඔහු රජුට කථා කළ වචනද, ඔහුගේ පුත්රයෝ ඇවිත් ඔහුට දන්වා සිටියෝය; ඒවා ඔවුන් තම පියාට ද කියා සිටියෝය. එවිට ඔවුන්ගේ පියා ඔවුන්ට කීවේය: “ඔහු ගියේ කුමන මාර්ගයෙන්ද?” යුදායෙන් පැමිණි දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා ගිය මාර්ගය ඔහුගේ පුත්රයෝ දැක සිටියෝය. එවිට ඔහු තම පුත්රයන්ට කීවේය: “මට කොටළුවා සද්ධ කරන්න.” එවිට ඔවුහු ඔහුට කොටළුවා සද්ධ කළෝය; ඔහු එය මත නැඟී, දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා පසුපස ගොස්, ඔහු වට අසල එක් ශාඛාවක් යට හිඳ සිටිනු සොයාගෙන, ඔහුට මෙසේ කීවේය: “යුදායෙන් පැමිණි දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයා ඔබද?” ඔහු කීවේය: “මමය.” එවිට ඔහු ඔහුට කීවේය: “මා සමඟ ගෙදර එන්න, පාන් අනුභව කරන්න.” ඔහු කීවේය: “මට ඔබ සමඟ ආපසු යා නොහැක; ඔබ සමඟ ඇතුළටද යා නොහැක. මේ ස්ථානයෙහි මම ඔබ සමඟ පාන් නොඅනුභව කරමි, ජලයද නොබොමි. මන්ද, සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනයෙන් මට මෙසේ කියනු ලැබීය: ‘එහිදී පාන් නොඅනුභව කරන්න, ජලය නොබොන්න, ඔබ පැමිණි මාර්ගයෙන් ආපසු නොහැරෙන්න.’” එවිට ඔහු ඔහුට කීවේය: “මමද ඔබ මෙන් අනාගතවක්තෘවරයෙකි; සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනයෙන් දේවදූතයෙක් මට කථා කොට, ‘ඔහු පාන් අනුභව කර ජලය බොන පිණිස ඔහු ඔබ සමඟ ඔබේ ගෙදරට ආපසු ගෙන එන්න’යි කීවේය.” නමුත් ඔහු ඔහුට බොරු කීවේය. එවිට ඔහු ඔහු සමඟ ආපසු ගොස්, ඔහුගේ ගෙදර පාන් අනුභව කළේය, ජලයද බීවේය. ඔවුහු මේසය අසල හිඳ සිටියදී, ඔහු ආපසු ගෙනා අනාගතවක්තෘවරයා වෙත සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය පැමිණියේය. එවිට ඔහු යුදායෙන් පැමිණි දෙවියන්වහන්සේගේ මනුෂ්යයාට උච්ච ස්වරයෙන් මොරගසා මෙසේ කීවේය: “සමිඳාණන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක: ‘ඔබ සමිඳාණන්වහන්සේගේ මුඛයට අකීකරු වී, ඔබගේ දෙවිවූ සමිඳාණන්වහන්සේ ඔබට අණ කළ ආඥාව රක්ෂා නොකොට, ආපසු පැමිණ, ‘පාන් නොඅනුභව කරන්න, ජලය නොබොන්න’යි සමිඳාණන්වහන්සේ ඔබට කී ස්ථානයෙහි පාන් අනුභව කොට ජලය බී ඇති බැවින්, ඔබේ මළසිරුර ඔබේ පියවරුන්ගේ සොහොනට නොපැමිණෙන්නේය.’”
ඔහු රොටි කා, පානය කළ පසු, ඔහු වෙනුවෙන්, එනම් තමන් ආපසු ගෙන ආ දේව පුරුෂයා වෙනුවෙන්, ගැදියාව සැදුවේය. ඔහු ගොස් සිටියදී, මඟදී සිංහයෙක් ඔහු හමුවී ඔහු මරාදැමුවේය. ඔහුගේ මළ සිරුර මඟෙහි එළවා දමා තිබුණේය; ගැදියාවද එය අසල සිටියේය, සිංහයාද මළ සිරුර අසල සිටියේය. බලව, මිනිසුන් එතැනින් ගමන් කරමින් මඟෙහි එළවා දමා ඇති මළ සිරුරත්, මළ සිරුර අසල සිටින සිංහයාත් දැක, වයෝවෘද්ධ අනාගතවක්තෘ වාසය කළ නගරයට පැමිණ ඒ ගැන දන්වා සිටියෝය. මඟින් ඔහු ආපසු ගෙන ආ අනාගතවක්තෘ ඒ අසා, “මේ ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයට අකීකරු වූ දේව පුරුෂයාය. එබැවින් ස්වාමීන්වහන්සේ තමන් ඔහුට කථා කළ වචනය අනුව, ඔහු සිංහයාට භාරදී ඇත; ඒ සිංහයා ඔහු ඉරාදමා මරාදමා ඇතැයි” කීවේය. ඔහු තම පුත්රයන්ට කථා කරමින්, “මට ගැදියාව සදන්න” යැයි කීවේය. ඔව්හුද එය සදා දුන්නෝය. ඔහු ගොස්, මඟෙහි එළවා දමා ඇති ඔහුගේ මළ සිරුරත්, ගැදියාවත්, සිංහයාත් මළ සිරුර අසල සිටිනවා දක්නා ලදී. සිංහයා මළ සිරුර කා නොතිබුණේය; ගැදියාවද ඉරා නොතිබුණේය. එවිට අනාගතවක්තෘ දේව පුරුෂයාගේ මළ සිරුර උස්සාගෙන ගැදියාව මත තබා, එය ආපසු ගෙන ආවේය. වයෝවෘද්ධ අනාගතවක්තෘ නගරයට පැමිණ, ඔහු ගැන විලාප දීමටත් ඔහු භූමදානය කිරීමටත් කටයුතු කළේය. ඔහුගේ මළ සිරුර තමන්ගේම සොහොනෙහි තබා, ඔව්හු ඔහු ගැන විලාප කරමින්, “අහෝ, මාගේ සහෝදරයා!” යයි කීවෝය. ඔහු භූමදානය කළ පසු, ඔහු තම පුත්රයන්ට කථා කරමින්, “මා මියගිය කල, දේව පුරුෂයා භූමදානය කරනු ලැබූ සොහොනෙහි මාවද භූමදානය කරන්න; මාගේ අස්ථි ඔහුගේ අස්ථි අසල තබන්න. මක්නිසාද, බේතෙල්හි වේදිකාවට විරුද්ධවද, සමාරියාවේ නගරවල තිබෙන උස් ස්ථානවල සියලු ගෘහයන්ට විරුද්ධවද, ඔහු ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනයෙන් හඬනඟා ප්රකාශ කළ දේ නිසැකවම සිදුවනු ඇත” යයි කීවේය. 1 රාජාවලිය 13:11–32.
අපි මෙම අධ්යයනය මීළඟ ලිපියේදී ඉදිරියට ගෙන යන්නෙමු.
“දෙවියන්වහන්සේගේ බලය සත්යය කුමක්දැයි සාක්ෂි දෙන විට, එම සත්යය සදාකාලයටම සත්යය ලෙස ස්ථිරව පවතිනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේ දුන් ආලෝකයට විරුද්ධව පසුව උදාවන අනුමාන කිසිවක් පිළිගත යුතු නොවේ. මනුෂ්යයන් ශුද්ධ ලියවිල්ල පිළිබඳ, තමන්ට සත්යය වන නමුත් සත්යය නොවන අර්ථකථන සමඟ ඉදිරියට එනු ඇත. මේ කාලය සඳහා වූ සත්යය අපගේ ඇදහිල්ලේ පදනමක් ලෙස දෙවියන්වහන්සේ අපට දී තිබේ. සත්යය කුමක්දැයි උන්වහන්සේම අපට ඉගැන්වූ සේක. දෙවියන්වහන්සේ තම ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ ප්රකාශනය යටතේ දී ඇති ආලෝකයට විරුද්ධ වන නව ආලෝකය සමඟ එක් අයෙක්ද, තවත් අයෙක්ද නැගී එනු ඇත. මෙම සත්යය ස්ථාපනය කිරීමේදී ලැබූ අත්දැකීම හරහා ගිය අය අතරින් තවමත් ජීවත්ව සිටින කිහිපදෙනෙක් ඇත. යොහන් අපෝස්තලතුමා තම ජීවිතයේ අවසානය දක්වා කළ පරිදිම, ඔවුන් හරහා ගිය අත්දැකීම තම ජීවිතයේ අවසානය දක්වා නැවත නැවත පවසන පිණිස, දෙවියන්වහන්සේ කරුණාවෙන් ඔවුන්ගේ ජීවිත ඉතිරි කර ඇත. මරණයෙන් වැටී ගිය ධජවාහකයෝද තමන්ගේ ලේඛන නැවත මුද්රණය කිරීම මඟින් කතා කළ යුතුය. මෙසේ ඔවුන්ගේ හඬ ඇසිය යුතු බව මට උපදෙස් දෙන ලදී. මේ කාලය සඳහා සත්යය කුමක්දැයි පිහිටුවන සාක්ෂිය ඔවුන් දැරිය යුතුය.”
“අපගේ විශ්වාසයේ විශේෂ අංගයන්ට විරුද්ධ වන පණිවුඩයක් සමඟ එන්නන්ගේ වචන අප විසින් පිළිගත යුතු නොවේ. ඔවුන් ශුද්ධ ලියවිල්ලේ පද බොහෝ ප්රමාණයක් එක්රැස් කර, තමන් ප්රකාශ කරන න්යායයන් වටා ඒවා සාක්ෂි ලෙස ගොඩගසති. පසුගිය පනස් වසර පුරා මෙය නැවත නැවතත් සිදු කරනු ලැබ ඇත. තවද, ශුද්ධ ලියවිලි දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය වන බැවින් ඒවා ගෞරවයට ලක් කළ යුතු වුවද, එම පදවල යෙදවීම, එවැනි යෙදවීමකින් දෙවියන්වහන්සේ මේ පනස් වසර පුරා තහවුරු කර ඇති අත්තිවාරමේ එක් කුළුණක්වත් ඉවත් කරන්නේ නම්, එය මහත් වැරැද්දකි. එවැනි යෙදවීමක් කරන තැනැත්තා, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වෙත පැමිණි අතීත පණිවුඩයන්ට බලය සහ ශක්තිය දුන් ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ අද්භූත ප්රකාශනය නොදනියි.”
“වැඩිහිටි Gගේ සාක්ෂි විශ්වාසදායක නොවේ. ඒවා පිළිගනු ලැබුවහොත්, අපි යම් තත්ත්වයකට පත් කළ සත්යය පිළිබඳ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ ඇදහිල්ල විනාශ කරනු ඇත.
“මෙම විෂයය පිළිබඳ අපි නිශ්චිතව සිටිය යුතුය; මක්නිසාද, ඔහු ශුද්ධ ලියවිල්ලෙන් සනාථ කිරීමට උත්සාහ කරන කරුණු ශබ්දමය නොවේ. ඒවා දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ අතීත අත්දැකීම වංචාවක් වූ බව සනාථ නොකරයි. අපට සත්යය තිබිණි; අපි දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයන් විසින් මඟ පෙන්වනු ලැබුවෙමු. ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ මඟපෙන්වීම යටතේ ශුද්ධස්ථානය පිළිබඳ ප්රකාශනය දෙනු ලැබුවේය. අපගේ ඇදහිල්ලේ ඔවුන් කිසිදු කොටසක් නොගත් ලක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් සියලුදෙනා නිහඬව සිටීමම ප්රඥාවන්තකමය. දෙවියන්වහන්සේ කිසිදා තමන්වහන්සේට විරුද්ධ නොවෙති. සත්ය නොවන දෙයකට සාක්ෂි දීමට බලකරනු ලබන විට ශුද්ධ ලියවිල්ලේ සාක්ෂි අයථා ලෙස යොදාගනු ලැබේ. තවත් කෙනෙකුත්, නැවතත් තවත් කෙනෙකුත් නැඟී සිට, මහත් ආලෝකයක් යයි කියනු ලබන දෙය ගෙනෙමින්, තම ප්රකාශ ඉදිරිපත් කරනු ඇත. නමුත් අපි පැරණි සීමා ලකුණු අසලම ස්ථිරව සිටිමු. [1 John 1:1–10 quoted.]
“මෙම වචන මේ කාලයට යෝග්ය ලෙස අප භාවිත කළ හැකි බව කියන්නට මට උපදෙස් දෙන ලදී; මක්නිසාද, පව්ව තම නිවැරදි නාමයෙන් හඳුන්විය යුතු කාලය පැමිණ ඇත. අපගේ කාර්යය තුළ අපට බාධා කරන්නේ හැරී නොසිටින, තමන්ගේම ගෞරවය සොයන මනුෂ්යයෝ ය. ඔවුන් අලුත් න්යායන්ගේ ආරම්භකයන් ලෙස සිතනු ලැබීමට කැමති වෙති; ඒවා සත්යය යැයි පවසා ඉදිරිපත් කරති. නමුත් මෙම න්යායන් පිළිගනු ලැබුවහොත්, පසුගිය අවුරුදු පනහ තුළ දෙවියන් වහන්සේ තම ජනතාවට දී ආ, ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේගේ ප්රකාශනයෙන් තහවුරු කළ සත්යය ප්රතික්ෂේප කිරීමට ඒවා මඟ පෙන්වනු ඇත.” Selected Messages, book 1, 161.