1884දී, එලන් වයිට් මහත්මියට ඇගේ අවසාන ප්රකට දර්ශනය ලැබුණාය. එය ඔරිගන්හි පෝට්ලන්ඩ් නගරයේදී දෙන ලදී. ඇගේ ප්රථම ප්රකට දර්ශනය 1844දී, මේන්හි පෝට්ලන්ඩ් නගරයේදී දෙන ලදී. යේසුස්වහන්සේ සෑම විටම යම් දෙයක ආරම්භය මඟින් එහි අවසානය දර්ශනය කරවයි.
1844දී කාලය ගතවීමෙන් වැඩි කලක් නොගොස්, මට මාගේ පළමු දර්ශනය දෙන ලදී. මම පෝර්ට්ලන්ඩ්හි, ක්රිස්තුස්වහන්සේ තුළ ප්රිය සහෝදරියක් වූද, ඇයගේ හෘදයය මාගේ හෘදයය සමඟ බැඳී තිබූද, හේන්ස් මහත්මිය වෙත ගොස් සිටියෙමි; අප පස්දෙනාම, සියල්ලන්ම ස්ත්රීන් වූ අපි, පවුල් පූජාපීඨය අසල නිශ්ශබ්දව දණ ගසා සිටියෙමු. අපි යාච්ඤා කරමින් සිටියදී, මීට පෙර කිසිදාත් මට දැනී නොතිබූ ආකාරයෙන් දෙවියන්වහන්සේගේ බලය මා මත පැමිණියේය.
“මා ආලෝකයෙන් වටකරනු ලැබ සිටින බවත්, පොළොවෙන් තවත් තවත් උසට නැඟී යමින් සිටින බවත් මට පෙනුණි. ලෝකය තුළ ඇඩ්වෙන්ට් ජනතාව සොයා බැලීමට මම හැරී බැලුවෙමි, නමුත් ඔවුන් මට සොයාගත නොහැකි විය. එවිට හඬක් මට මෙසේ කී ය: ‘නැවත බලන්න, තව ටිකක් ඉහළට බලන්න.’ එවිට මම මගේ ඇස් ඔසවා බැලුවෙමි, ලෝකයට බොහෝ ඉහළින් තනා තිබූ සෘජු හා සංකීර්ණ මාර්ගයක් දුටුවෙමි. එම මාර්ගය මත ඇඩ්වෙන්ට් ජනතාව, මාර්ගයේ දුර අග තිබූ නගරය දෙස ගමන් කරමින් සිටියහ. මාර්ගයේ ආරම්භයේ ඔවුන්ගේ පිටුපසින් දීප්තිමත් ආලෝකයක් තබා තිබුණි; දේවදූතයෙක් මට එය ‘මධ්යම රාත්රියේ හඬ’ යයි කීවේය. [මතෙව් 25:6 බලන්න.] මෙම ආලෝකය මුළු මාර්ගය පුරා බැබළෙමින්, ඔවුන්ගේ පාද සඳහා ආලෝකය දුන්නේ, ඔවුන් කඩාවැටෙන්නේ නැති වන පිණිසය.”
“ඔවුන්ගේ ඇස් තමන් ඉදිරියෙන්ම තිබී, ඔවුන් නුවර වෙත මෙහෙයවමින් සිටි යේසුස් කෙරෙහි ස්ථිරව නිරතව තිබුණා නම්, ඔවුහු ආරක්ෂිත වූහ. නමුත් ඉක්මනින්ම සමහරු ක්ලාන්තවී, නුවර තව බොහෝ දුරින් ඇතැයි කියා, තමන් ඊට පෙර එයට ඇතුල් වී සිටිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළහ. එවිට යේසුස් තම මහිමාන්විත දකුණු බාහුව උස් කරමින් ඔවුන් ධෛර්යවත් කළේය; එවිට ඔහුගේ බාහුවෙන් ආලෝකයක් නික්මී ආගමන කණ්ඩායම මත රැළි ගැසෙමින් පතිත විය, ඔවුහු ‘හල්ලෙලූයා!’ යැයි කෑ ගැසූහ. තවත් සමහරු අවිචාරයෙන් තමන් පසුපස වූ ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කරමින්, තමන් එතරම් දුරක් පිටතට ගෙන ආවේ දෙවියන් නොවන බව කියූහ. ඔවුන් පසුපස තිබූ ආලෝකය නිවී ගියේය; එවිට ඔවුන්ගේ පාද සම්පූර්ණ අන්ධකාරයෙහි ඉතිරිව, ඔවුහු ඇන වැටෙමින්, ලකුණද යේසුස්ද දෘශ්යයෙන් අහිමි කරගෙන, මාර්ගයෙන් පහළට, පහළින් තිබූ අඳුරු හා දුෂ්ට ලෝකයට වැටී ගියහ.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.
එලන් වයිට්ගේ ජීවചരිතය අන්තර්ගත වන කණ්ඩායම් හයකින් යුත් ග්රන්ථමාලාවේ, ඇයගේ මුණුබුරා වූ ආතර් එල්. වයිට් විසින් ලියන ලද එම කෘතියේ, 1893 සාමාන්ය සම්මේලන සැසියේදී ජෝන් ලෆ්බරෝ විසින් කළ ප්රකාශයක් ඔහු සටහන් කරයි.
“අවුරුදු නවයකට පසු පැවති සාමාන්ය සම්මේලන සැසියේදී දේශනයක් කරමින් ලෆ්බරෝ මෙසේ ප්රකාශ කළේය: “මම වාර පනහක් පමණ සිස්ටර් වයිට් දර්ශනයෙහි සිටිනු දැක ඇත්තෙමි. පළමු වර එය සිදුවූයේ සම්භවයෙන් අවුරුදු හතළිහකට පමණ පෙරය.... ඇයගේ අවසාන ප්රකාශිත දර්ශනය 1884දී ඔරෙගන්හි පෝට්ලන්ඩ් නගරයේ කඳවුරු භූමියෙහිදී විය.” Ellen White Biography, volume 3, 256.
1884ට පසුවද ඇයට සිහින සහ දර්ශන ලැබීමට තිබුණි; එහෙත් මහජන සන්නිධියේ සිදු වූ දර්ශන ඒවා ආරම්භ වූ දිනෙන් නිශ්චිතවම අවුරුදු හතළිහකට පසු අවසන් විය; එසේම ආරම්භයේද අවසානයේද වූ විවෘත දර්ශන දෙකම Portland නම් නගරවල සිදු විය. පළමු නගරය ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ නැගෙනහිර වෙරළේ පිහිටියේය; අවසාන නගරය බටහිර වෙරළේ පිහිටියේය. සමහර අය මෙම සත්යය මිනිස් අහඹු-සම්භවයකට වඩා කිසිවක් නොමැති බව තර්ක කිරීමට කැමති විය හැක; තවත් අය විවෘත දර්ශන සඳහා වූ අරමුණ ඉටු වී තිබුණු බැවින්, ස්වාමින්වහන්සේ ඒවා අවුරුදු හතළිහකට පසු අවසන් කළ සේකැයි තර්ක කළ හැක.
ඇත්ත හේතුව වන්නේ මිලෙරයිට් ව්යාපාරයට දී තිබූ අනාවැකි දීමනාවට එරෙහිව වැඩිවෙමින් පැවති අකීකරුකම හා කැරලිකාරත්වයයි.
“මම ඕක්ලන්ඩ් වෙත පැමිණි පසු, බැටල් ක්රීක්හි කටයුතු ඇතිව තිබූ තත්ත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු හැඟීමකින් මම බරපතළව සිටියෙමි; තවද මම දුර්වලව, ඔබට උපකාර කිරීමට අසමර්ථව සිටියෙමි. අවිශ්වාසයේ خمීරය ක්රියා කරමින් ඇති බව මම දැන සිටියෙමි. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ පැහැදිලි ආඥා නොසලකා හරින ලද්දෝ, ඒ වචනයට අවධානය දීමට ඔවුන්ට උනන්දු කළ සාක්ෂිද නොසලකා හරිමින් සිටියෝය. පසුගිය ශීත ඍතුවේදී හීල්ඩ්ස්බර්ග් වෙත ගොස් සිටියදී, මම බොහෝ සෙයින් යාච්ඤාවේ යෙදී, කනස්සල්ලෙන් හා ශෝකයෙන් බරව සිටියෙමි. එහෙත් මම යාච්ඤාවේ සිටි එක් අවස්ථාවකදී ස්වාමීන්වහන්සේ අඳුර පසෙකට තල්ලු කළසේක, මහත් ආලෝකයක් කාමරය පිරවීය. දෙවියන්වහන්සේගේ දූතයෙක් මා අසල සිටියේය; මම බැටල් ක්රීක්හි සිටිනවාක් මෙන් පෙනුණි. මම ඔබගේ මන්ත්රණාසනවල සිටියෙමි; ප්රකාශ කරනු ලැබූ වචන මම ඇසුවෙමි, දේවල් මම දුටුවෙමි හා ඇසුවෙමි; දෙවියන්වහන්සේ කැමති නම්, ඒවා සදාකාලයටම මාගේ මතකයෙන් මකා දමනු ලැබේවායි මම ප්රාර්ථනා කරමි. මාගේ ආත්මය එතරම්ම තුවාල වූ බැවින්, කුමක් කළ යුතුද කුමක් කීමට යුතුද යන්න මම නොදැන සිටියෙමි. සමහර කරුණු මට සඳහන් කළ නොහැක. මේ පිළිබඳව කිසිවෙකුටද දැනගැනීමට නොදෙන ලෙස මට ආඥා කරනු ලැබීය, මක්නිසාද තව බොහෝ දේ අනාවරණය වීමට තිබුණි.”
“මට දෙන ලද ආලෝකය එක්රැස් කර, එහි කිරණ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව වෙත බැබළෙන්නට ඉඩ දිය යුතු බව මට පැවසනු ලැබීය. මම පුවත්පත්වල ලිපි මඟින් මෙය කරමින් සිටියෙමි. මාස ගණනාවක් පුරා මම සෑම උදෑසනකම ත්රිවෙනි පැයට ආසන්න වේලාවක නැඟිට, Battle Creek හිදී මට අවසාන සාක්ෂි දෙක දෙනු ලැබීමෙන් පසුව ලියන ලද විවිධ කරුණු එක්රැස් කළෙමි. මම මේ කරුණු ලියමින් ඒවා ඉක්මනින් ඔබ වෙත යැවීමට උත්සාහ කළෙමි; එහෙත්, මා ගැන යථෝචිත සැලකිල්ලක් දැක්වීම නොසලකා හැර සිටි බැවින්, එහි ප්රතිඵලය වූයේ බර යටතේ මම දුර්වල වී වැටීමය; එබැවින්, මහ සම්මේලනයේදී ඒවා ඔබ වෙත ළඟා වන ලෙස මාගේ ලියවිලි සියල්ලම සම්පූර්ණ කර අවසන් කිරීමට නොහැකි විය.”
“නැවතත්, යාච්ඤාවේ සිටියදී, ස්වාමීන්වහන්සේ තමන්වහන්සේ ප්රකාශ කළසේක. මම නැවත වරක් Battle Creek හි සිටියෙමි. මම බොහෝ ගෙවල්වල සිටිමින්, ඔබගේ මේස වටා ඔබ කථා කළ වචන ඇසුවෙමි. එහි විස්තරයන් දැන් ප්රකාශ කිරීමට මට නිදහසක් නැත. ඒවා සඳහන් කිරීමට මට කිසිදා කැඳවනු නොලැබේවායි මම බලාපොරොත්තු වෙමි. මට අතිශයින් ගැඹුරු බලපෑමක් ඇති කළ සිහින කිහිපයක්ද තිබුණි.”
“ඔබ දෙවියන්වහන්සේගේ හඬ ලෙස පිළිගන්නේ කුමන හඬද? ඔබගේ දෝෂ නිවැරදි කිරීමටත්, ඔබගේ ගමන්මඟ එය තිබෙන අයුරින්ම ඔබට පෙන්වීමටත්, ස්වාමීන්වහන්සේ සුරක්ෂිතව තබාගෙන ඇති බලය කුමක්ද? සභාව තුළ ක්රියා කිරීමට කුමන බලයක්ද? ඔබ අවිශ්වාසයේ සෑම සෙවනැල්ලක්මත් සැකයේ සෑම හැකියාවක්මත් ඉවත් කරන තුරු විශ්වාස කිරීම ප්රතික්ෂේප කළහොත්, ඔබ කිසිදා විශ්වාස නොකරනු ඇත. සම්පූර්ණ දැනුම ඉල්ලා සිටින සැකය කිසිදා ඇදහිල්ලට යටත් නොවනු ඇත. ඇදහිල්ල රඳා පවතින්නේ සාක්ෂි මතය, ප්රදර්ශනය මත නොවේ. අප වටා, ඊට ප්රතිවිරුද්ධ මඟක් අනුගමනය කිරීමට අපව උනන්දු කරන වෙනත් හඬවල් තිබෙන විට, ස්වාමීන්වහන්සේ අපෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ කර්තව්යයේ හඬට කීකරු වීමටය. දෙවියන්වහන්සේ වෙතින් කථා කරන හඬ වෙන්කර හඳුනාගැනීමට අපෙන් අවංක අවධානය අවශ්ය වේ. ප්රවණතාවට අප ප්රතිරෝධ කර එය ජයගත යුතුය; සංවාදයකින් හෝ සම්මුතියකින් තොරව විවේකබුද්ධියේ හඬට කීකරු විය යුතුය; නැතිනම් එහි උද්බෝධන නවතිනු ඇත, එවිට කැමැත්ත සහ උද්වේගය පාලනය කරනු ඇත. උන්වහන්සේගේ ආත්මයට ප්රතිරෝධ කර, අසන්නටත් කීකරු වන්නටත් නොනిశ්චය කර නොසිටි අප සියල්ලන් වෙත ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය පැමිණේ. මේ හඬ අනතුරු ඇඟවීම්වලද, උපදේශවලද, තරවටු කිරීම්වලද අසනු ලැබේ. එය ස්වාමීන්වහන්සේ තම ජනතාවට දෙන ආලෝකයේ පණිවුඩයයි. අපි වඩා උච්ච හඬ කැඳවීම් හෝ වඩා යහපත් අවස්ථා බලා සිටිමු නම්, ආලෝකය ඉවත් කරනු ලැබිය හැකි අතර, අප අන්ධකාරයේ තබා දමනු ලැබිය හැකිය.” Testimonies, volume 5, 68.
සහෝදරි වයිට් හඳුනාගත්තේ, දූතවරියක් ලෙස ඇගේ සේවයට එරෙහිව පවතින කැරැල්ල තවදුරටත් ප්රකාශයට පත් වුවහොත්, “ආලෝකය ඉවත් කරනු ලැබිය හැකි අතර,” ලාඔදිකේයානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය “අන්ධකාරයේ තබා දමනු” ලබන බවයි. 1915 දී, එම ආලෝකය ඉවත් කරන ලදී. දෙවියන්වහන්සේ තමන් කැමති ඕනෑම වේලාවක අනාගතවක්තෘවරයෙකු හෝ අනාගතවක්තෘවරියෙකු නැගිටුවීමට සම්පූර්ණයෙන්ම සමර්ථ වූ සේක, තවමත් එසේම සමර්ථ වන සේක. උන්වහන්සේ එලියාට පසුව එලිෂාව නැගිටුවූ සේක; එහෙත් 1915 න් පසු ජීවමාන අනාගතවක්තෘවරයෙකු නැගිටුවනු නොලැබුවේය, මක්නිසාද ස්වාමීන්වහන්සේ “ආලෝකය ඉවත් කළ” බැවිනි.
සහෝදරි වයිට්ගේ සිහින සහ දර්ශන සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, කාල පරිච්ඡේද තුනක් තිබුණි. පළමු කාල පරිච්ඡේදය වූයේ වසර හතළිහක එකක් වන අතර, එහිදී දර්ශන මහජනයා ඉදිරියේ සිදුවූයේ, එම දර්ශන සිදුවන අවස්ථාවේ පැමිණ සිටි අයගේ මනස තුළ එම වරම ස්ථාපිත කිරීම හා සම්බන්ධ අරමුණු සඳහාය. ඉන්පසු 1884 සිට 1915 දී ඇයගේ මරණය දක්වා, දර්ශන හා සිහින දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ ගොඩනැගීම සඳහා තවමත් දෙනු ලැබූ නමුත්, ඒවා පුද්ගලිකව දෙනු ලැබීය. තෙවන කාල පරිච්ඡේදය 1915 දී ආරම්භ වූ අතර, ලාඔදිකියානු ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය පත්භ්රෂ්ටත්වයේ අන්ධකාරය තුළ සිටින බවට සාක්ෂිය සපයා දුන්නේය.
පුරාණ ඉශ්රායෙල් නූතන ඉශ්රායෙලය නිරූපණය කරයි; එලී සහ ඔහුගේ පුත්ර දෙදෙනා වන හොප්නි හා පිනෙහාස් විසින් නියෝජිත වූ සම්පූර්ණයෙන් ප්රකාශිත කැරළි සමයේ “පැහැදිලි දර්ශනයක් නොවීය.” එයට හේතුව වූයේ ඔවුන්ගේ බරපතළ අකීකරුකම හා කැරළි ස්වභාවයයි. දෙවියන් වහන්සේ වෙනස් නොවන්නේය.
“තවත් අනතුරු ඇඟවීමක් එලීගේ ගෘහයට දෙනු ලැබිය යුතුව තිබුණි. දෙවියන්වහන්සේට මහපූජකයා හා ඔහුගේ පුත්රයන් සමඟ සන්නිවේදනය කළ නොහැකි විය; ඔවුන්ගේ පව්, ඝන වලාකුළක් මෙන්, උන්වහන්සේගේ ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ සන්නිධානය අවහිර කර තිබුණි. එහෙත් අයහපත්කමේ මධ්යයේ කුඩා සාමුවෙල් ස්වර්ගයට විශ්වාසවන්තව සිටියේය; එලීගේ ගෘහයට වූ දණ්ඩනයේ පණිවුඩය, අතිඋත්තමයාණන්ගේ අනාගතවක්තෘවරයෙකු ලෙස සාමුවෙල්ට ලැබුණු පත්කිරීම විය.”
“‘ඒ දවස්වලදී ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය දුර්ලභ වූයේය; ප්රකාශිත දර්ශනයක් නොතිබුණේය. එසේම ඒ කාලයේදී, ඒලී තම ස්ථානයෙහි නිදන්නට ගිය කල, ඔහුගේ ඇස් අඳුරු වන්නට පටන්ගෙන තිබූ බැවින් ඔහුට නොපෙනුණේය; තවද දෙවියන්වහන්සේගේ පෙට්ටිය තිබූ ස්වාමීන්වහන්සේගේ මාලිගාවේ දෙවියන්වහන්සේගේ පහන් නිවී යාමට පෙර, සාමුවෙල්ද නිදන්නට වැතිර සිටියදී, ස්වාමීන්වහන්සේ සාමුවෙල්ට කැඳවූසේක.’ එම හඬ ඒලීගේ හඬයැයි සිතා, දරුවා පූජකයාගේ ඇඳ අසළට ඉක්මනින් ගොස්, ‘මම මෙහි ය; ඔබ මා කැඳවූ බැවිනි’ යයි කීවේය. පිළිතුර වූයේ, ‘මා පුතේ, මම නොකැඳවීමි; නැවත නිදන්නට යන්න’ යන්නය. සාමුවෙල් තුන්වරක් කැඳවනු ලැබුවේය, ඔහුද එලෙසම තුන්වරක් ප්රතිචාර දැක්වීය. එවිට ඒලී ඒ අභිරහස් කැඳවීම දෙවියන්වහන්සේගේ හඬ බව තදින් විශ්වාස කළේය. ස්වාමීන්වහන්සේ උන්වහන්සේ විසින් තෝරාගත් සේවකයා වූ, සුදු හිසකෙස් ඇති ඒ මිනිසා පසුකර ගොස්, දරුවෙකු සමඟ කතා කිරීමට පැමිණිසේක. මෙයම ඒලීටත් ඔහුගේ ගෘහයටත් කටුක වූ නමුත් අර්හිත තරවටුවක් විය.” Patriarchs and Prophets, 581.
ඒලීගේ ගෘහයේ අපස්ථානයේදී, යෙහෝවාගේ වචනය එම දවස්වල “අගනා” වූ බැවින් ප්රකාශිත දර්ශනයක් නොතිබුණේය. “අගනා” ලෙස පරිවර්තනය කර ඇති හෙබ්රෙව් වචනයේ අර්ථය “දුර්ලභ” යන්නයි. 1844 සිට 1884 දක්වා ලාඕදිසියානු අද්වෙන්තිස්මයට දෙන ලද “ප්රකාශිත දර්ශන” තිබුණේය. එය ප්රථමයෙන් ෆිලඩෙල්ෆියානු මිලරයිට් චලනයේ ඉතිහාසය තුළ ස්ථාපිත කරන ලදී, සහ 1856 දී ෆිලඩෙල්ෆියානු චලනය ලාඕදිසියානු චලනයට සංක්රමණය වී ඇති බව හඳුනාගැනීමට පටන් ගත්තේය; එහෙත් දෙවියන්වහන්සේ දිගු ඉවසීමෙන් හා කරුණාවෙන් පූර්ණ බැවින්, එම ප්රකාශිත දර්ශන දිගටම පැවතුණේය.
ඉන්පසු 1863 දී, මූලික සත්යයන්ට එරෙහි වූ කැරලිකාරභාවය ආරම්භ විය, එහෙත් “විවෘත දර්ශන” 1884 දක්වාත් අඛණ්ඩව පැවතිණි. අනතුරුව වෙනසක් සිදු විය. එසෙකියෙල්ගේ පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ, අභද්රකම් හතර ස්වභාවයෙන් ක්රමයෙන් තීව්ර වෙමින් යන ලෙස නිරූපණය කර ඇත. 1884 යනු පළමු පරම්පරාවේ ආසන්න අවසානයත්, දෙවන පරම්පරාවේ ආරම්භයත් නියෝජනය කරයි. ඇඩ්වෙන්ට් ඉතිහාසය සටහන් කරන්නේ 1881 දීද, පසුව නැවත 1882 දීද, කැරලිකාරභාවයේ සැලකිය යුතු වර්ධනයන් දෙකක් සිදු වූ බවය.
1881 දී, සාමාන්ය සභාපති (ජෝර්ජ් බට්ලර්) Review and Herald හි ලිපි මාලාවක් ලියා ප්රකාශයට පත් කළේය. ඒවායේ ඔහු තර්ක කළේ බයිබලයේ ඇතැම් කොටස් අනෙක් කොටස්වලට වඩා වැඩි ආශ්වාසයෙන් දත්ත බවයි; සහ ඔහුගේ ලිපි මාලාවේ අවසානයට පැමිණෙන විට, ආශ්වාසයෙන් නොදත්තැයි ඔහු සැබවින්ම බයිබලයේ ඇතැම් කොටස් හඳුනා දක්වා සිටියේය. එයට අනුව 1882 දී, ප්රකාශන කාර්යයේ නායකයෙකු වූද, එම කාලයේ අධ්යාපන කාර්යයේ නායකයාද වූ උරියා ස්මිත්, සිස්ටර් වයිට්ට අනාගතය පිළිබඳ අනාවැකි හෝ අතීතයේ පවිත්ර ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන ලද විට ඇයගේ වචන ආශ්වාසයෙන් දත්ත බව උගන්වන්නට පටන් ගත්තේය; එහෙත්, සභාවේ සාමාජිකයන්ගේ පෞද්ගලික දුර්වලකම් ඇය හඳුනා දක්වන විට, එය සරලවම ඇයගේ මානව අදහස පමණක් බව ඔහු තර්ක කළේය.
1881 වර්ෂයේදී, සභාවේ සභාපතිවරයා මධ්යම කරගෙන, කිං ජේම්ස් බයිබලයේ අධිකාරියට එරෙහි විවෘත ප්රහාරයක් සාතන් විසින් දියත් කරන ලදී; ඉන්පසු අනුවැසි වර්ෂයේදී අධ්යාපනික හා ප්රකාශන කාර්යයේ නායකයාත් අනාවැකි ආත්මයේ අධිකාරියට එරෙහි සමාන ප්රහාරයක් දියත් කළේය. 1884 සිට ලැබෙන සාක්ෂිය නම්, ඒ දිනවල විවෘත දර්ශනයක් නොතිබූ බවය. 1863 සිට 1881 දක්වා, එම කැරැල්ල බයිබලය සහ අනාවැකි ආත්මයද ඇතුළත් වන තරමට උග්රවී ගොස් තිබූ අතර, එය තවදුරටත් පදනම් ප්රතික්ෂේප කිරීම පමණක් නොවීය.
එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ නිරූපණය කරන ලද එම අභිචාර හතර, යෙරුසලමේ නායකත්වය නියෝජනය කරන ප්රාචීන මනුෂ්යයන් විසින් සිදු කරනු ලැබේ; එම නායකත්වය 1863 දී ලාඕදිසීය අද්වෙන්තිස්තවාදය ලෙස නීතිමය සභා-ඒකකයක් වශයෙන් ආරම්භ විය. එම කාලයේදී Review and Herald හි ලිපියක් ප්රකාශයට පත් කරන ලදී; සමහර ඉතිහාසඥයන් එහි කර්තෘත්වය ජේම්ස් වයිට්ට අයත් බව සලකන නමුත්, එම ලිපියට අදාල ලේඛනීය සාක්ෂි සැබෑ කර්තෘවරයා ලෙස උරියා ස්මිත් වෙත වැඩි වශයෙන් ඇඟිලි සළකයි. එසේ වූවද, යෙරිකෝව නැවත ගොඩනැඟීමට එරෙහි ශාපය ජේම්ස් වයිට් තුළ පැහැදිලිව ඉටු විය; එසේම ව්යාජ 1863 චාට් පත සකස් කළ තැනැත්තා වූයේ උරියා ස්මිත්ය. 1881 වන විට, ජෙනරල් කොන්ෆරන්ස් සභාපතිවරයා Review and Herald හි බයිබලයේ පූර්ණ අධිකාරියට විරුද්ධව තර්ක කළ ලිපි පළ කරමින් සිටියේය; අනතුරුව ඊළඟ වසරේ උරියා ස්මිත් අනාවැකි ආත්මයේ අධිකාරියට එරෙහි ප්රහාරයක් ආරම්භ කළේය.
රැකවල්කරුවන් විය යුතු වූ එම පුරාණ මනුෂ්යයෝ, මිලර්ගේ සිහිනයෙහි නිරූපිතව හා හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක මත දර්ශනය කර ඇති පදනම් සත්යයන්ට එල්ල කළ ප්රහාරයකින් ආරම්භ වූ, ප්රකාශිත ප්රහාරයක පෙරමුණ ගත්හ. එතැන් සිට ඔවුහු බයිබලයේ සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා හා අනාගතවාදී ආත්මයට ප්රහාර එල්ල කිරීමට පටන් ගත්හ. එම කාල පරාසය තුළම (1880 දශකයේ ආරම්භයේදී), සෞඛ්ය සේවාවේ නායකයා වූ ජෝන් එච්. කෙලොග්, සභාවේ නායකත්වයට සර්වදේවවාදයේ ආත්මවාදය හඳුන්වා දීමට පටන් ගත්තේය. 1881දී ජේම්ස් වයිට් සදා විශ්රාමයට පත් කරන ලද අතර, සහෝදරි වයිට් සභාවේ අධ්යාපනික, සෞඛ්ය හා දේශපාලන ව්යූහයේ නායකත්වය විසින් උග්ර වෙමින් පැවති කැරැල්ලක මධ්යයේ සිටියාය.
1856 දී පැමිණ තිබූ පණිවිඩය, එනම් “සත් වාර” පිළිබඳ වැඩිවූ ආලෝකයත්, ලාඔදිකීයාවට වූ පණිවිඩයත්, ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය; සහ ස්වාමීන්වහන්සේ 1888 දී මිනියාපොලිස්හි පැවති පොදු සමුළුවේදී, ජ්යෙෂ්ඨවරුන් වූ ජෝන්ස් සහ වෑගනර් ඉදිරිපත් කළ පණිවිඩය තුළින්, එම පණිවිඩයම නැවත දීමට අදහස් කළ සේක. ඔවුන්ගේ පණිවිඩය නව පණිවිඩයක් නොවීය; සහ ඔවුන්ගේ පණිවිඩයට විරුද්ධ වූ අය සොහොයුරී වයිට් විසින් අමතනු ලැබූ විට, ජෝන්ස් සහ වෑගනර්ගේ පණිවිඩයට තමන් දැක්වූ විරෝධය පැරණි සීමා-ලකුණු, එනම් පැරණි අත්තිවාරම්ද, ආරක්ෂා කිරීමේ තම වගකීම නියෝජනය කරන්නේයැයි එම විරෝධකයන් විශ්වාස කළ බව ඇය හඳුනාගත්තාය. ඔවුන්ගේ විරුද්ධකම හෙළි කළේ 1888 වන විට, අත්තිවාරම් කුමක්ද යන්න ඔවුන්ට තවදුරටත් අවබෝධ නොවූ බවයි; එනම්, මූලික සත්යයන් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ධර්මිෂ්ඨකම නියෝජනය කරන බවයි. සීමා-ලකුණු සහ විලියම් මිලර්ගේ නීතිවල සන්දර්භය තුළ, ඇය මෙසේ ප්රකාශ කළාය:
ක්රිස්තියානිත්වය යනු කුමක්ද, සත්යය යනු කුමක්ද, අප විසින් ලැබී ඇති ඇදහිල්ල කුමක්ද, බයිබලීය නියමයන්—අතිඋත්තරීත අධිකාරියෙන් අපට දී ඇති නියමයන්—කුමක්ද යන්න අපි අප විසින්ම දැන සිටිය යුතුය. තමන්ගේ ඇදහිල්ල පදනම් කරගැනීමට හේතුවක් නොමැතිව, මේ කාරණයේ සත්යය පිළිබඳ ප්රමාණවත් සාක්ෂි නොමැතිව විශ්වාස කරන බොහෝ දෙනෙක් සිටිති. ඔවුන්ගේම පෙරනිශ්චිත මතයන්ට අනුකූල වන අදහසක් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවහොත්, එය පිළිගැනීමට ඔවුන් සම්පූර්ණයෙන් සූදානම්ව සිටිති. ඔවුන් හේතුවෙන් ප්රතිඵලයට යන ලෙස තර්ක නොකරති; ඔවුන්ගේ ඇදහිල්ලට සැබෑ පදනමක් නැත; පරීක්ෂා කාලයේදී ඔවුන් වැලි මත ගොඩනඟා ඇති බව සොයාගනු ඇත.
“තමන් සතුව දැනට ඇති ශුද්ධ ලියවිලි පිළිබඳ අසම්පූර්ණ දැනුම තම ගැළවීම සඳහා ප්රමාණවත්යැයි සිතා, එයින් සෑහීමකට පත්ව විවේක ගන්නා තැනැත්තා, මාරක වංචාවක විවේක ගනිමින් සිටියි. බොහෝ දෙනෙක්, දෝෂය හඳුනාගෙන, සත්යය ලෙස ඉදිරිපත් කර දැමූ සියලු සම්ප්රදාය සහ අන්ධවිශ්වාස හෙළාදැකීමට හැකි වන පරිදි, ශුද්ධ ලියවිලිමය තර්කවලින් සම්පූර්ණ ලෙස සන්නද්ධව නැත. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ශුභාරංචියේ සරලභාවය දූෂණය කරන පිණිස, සාතන් දෙවියන්වහන්සේගේ නමස්කාරයට තම අදහස් ඇතුළත් කර ඇත. වර්තමාන සත්යය විශ්වාස කරන බව ප්රකාශ කරන බොහෝ දෙනෙක්, එක් වරක් ශුද්ධවන්තයන්ට භාර දෙන ලද ඇදහිල්ල කුමක්දැයි නොදනිති—ඔබ තුළ සිටින ක්රිස්තුස්වහන්සේ, මහිමයේ බලාපොරොත්තුව. ඔවුන් සිතන්නේ තමන් පුරාණ සීමා ලකුණු ආරක්ෂා කරමින් සිටින බවය; එහෙත් ඔවුන් උණුසුම අහිමිවූවෝය, උදාසීනවූවෝය. ප්රේමයේ හා ඇදහිල්ලේ සැබෑ ගුණය තම අත්දැකීම තුළ නූල් බඳවා ඒවා සත්යයෙන්ම හිමි කරගැනීම යනු කුමක්දැයි ඔවුන් නොදනිති. ඔවුන් බයිබලය සමීපව අධ්යයනය කරන ශිෂ්යයන් නොව, කම්මැලි සහ අවධානය අඩුවූවෝය. ශුද්ධ ලියවිල්ලේ ඡේද සම්බන්ධයෙන් මතභේද මතුවන විට, නිශ්චිත අරමුණක් ඇතිව අධ්යයනය නොකළ, තමන් විශ්වාස කරන්නේ කුමක්දැයි ස්ථිර නොවූ මේ අය සත්යයෙන් ඉවත්ව යති. අපි සියල්ලන් මත, ඔවුන් සත්යය කුමක්දැයි සැබැවින් දැන සිටින බව දැනගැනීමට, දේවීය සත්යය උනන්දුවෙන් සොයා බැලීමේ අවශ්යතාවය තදින් මුද්රා කර තැබිය යුතුය. සමහරු බොහෝ දැනුමක් ඇති බව ප්රකාශ කරති, තම තත්ත්වය පිළිබඳ සෑහීමකට පත්ව සිටිති; එහෙත්, දෙවියන්වහන්සේව කිසිදා නොදැන සිටියා සේම, කාර්යය සඳහා වැඩි උද්යෝගයක්වත්, දෙවියන්වහන්සේටත්, ක්රිස්තුස්වහන්සේ මරණය භාරගත් ආත්මයන්ටත් වැඩි උණුසුම් ප්රේමයක්වත් ඔවුන්ට නැත. ඔවුන් බයිබලය කියවන්නේ [තමන් සඳහා] එහි ඇටමිදුළු හා තෙල තම ආත්මවලට අයිති කරගැනීම සඳහා නොවේ. එය තමන්ට කථා කරන දෙවියන්වහන්සේගේ හඬ බව ඔවුන්ට නොහැඟේ. නමුත්, අපට ගැළවීමේ මාර්ගය අවබෝධ කරගැනීමටත්, ධර්මිෂ්ඨකමේ සූර්යයාගේ කිරණ දැකීමටත් අවශ්ය නම්, අපි ශුද්ධ ලියවිලි නිශ්චිත අරමුණක් ඇතිව අධ්යයනය කළ යුතුය; මන්ද බයිබලයේ පොරොන්දු හා අනාවැකි, පැහැදිලි ලෙස අවබෝධ කරගෙන නොමැති ඒ මහා සත්යයන් වන, දේවීය මිදීමේ සැලැස්ම මත මහිමයේ පැහැදිලි කිරණ වැටෙවයි.” The 1888 Materials, 403.
මෙම ප්රකාශය ඇයගේ 1888 කාලපරිච්ඡේදයේ සාක්ෂියේ සිට ගන්නා ලද්දකි; එහිදී, කැරලිකරුවන් තමන් එය නොදන්නා නමුත් වැලි මත පදනමක් ගොඩනඟමින් සිටින බව ඇය හඳුන්වා දෙයි. ඇය මෙසේ ප්රකාශ කරයි: “වර්තමාන සත්යය විශ්වාස කරන බව කියා සිටින විශාල සංඛ්යාවක්, එක් කලක් ශුද්ධවන්තයන්ට භාර දෙන ලද විශ්වාසය කුමක්දැයි නොදනිති—ඔබ තුළ සිටින ක්රිස්තුස්වහන්සේ, එනම් මහිමයේ බලාපොරොත්තුව. ඔවුන් සිතන්නේ තමන් පැරණි සීමා ලකුණු ආරක්ෂා කරමින් සිටින බවය, නමුත් ඔවුන් උණුසුම්වත් සීතලවත් නොව, උදාසීන හා නොසැලකිලිමත්ය.” ඇය ඔවුන් තවමත් ලාඕදිකේයා තත්ත්වයේ සිටින අය ලෙස හඳුන්වා දෙයි, මක්නිසාද ඔවුන් “උණුසුම්වත් සීතලවත් නොව” සිටින බැවිනි. තවද, “එක් කලක් ශුද්ධවන්තයන්ට භාර දෙන ලද විශ්වාසය—ඔබ තුළ සිටින ක්රිස්තුස්වහන්සේ, එනම් මහිමයේ බලාපොරොත්තුව” යනුවෙන් ඇය හඳුන්වා දෙයි. ක්රිස්තුස්වහන්සේ යුගයන්ගේ පර්වතය වන අතර, යුගයන්ගේ පර්වතය ලෙස, උන්වහන්සේ මිලර්ගේ සිහිනයේ මැණික් නිරූපණය කරයි.
“අවවාදය පැමිණ ඇත: 1842, 1843, සහ 1844 දී පණිවිඩය පැමිණි කාලයේ සිට අපි ගොඩනඟමින් ආ විශ්වාසයේ අත්තිවාරම කම්පා කරන කිසිවක් ඇතුළට පැමිණීමට ඉඩ නොදිය යුතුය. මම මෙම පණිවිඩයේ සිටියෙමි; එතැන් පටන් දෙවියන් වහන්සේ අපට දී ඇති ආලෝකයට සත්යව, මම ලෝකය ඉදිරියේ සිටගෙන ඇත්තෙමි. දිනෙන් දින අපි උද්යෝගවත් යාච්ඤාවෙන් ස්වාමීන්වහන්සේ සොයමින්, ආලෝකය ඉල්ලමින් සිටියදී, අපගේ පාද තබනු ලැබූ මණ්ඩපයෙන් ඒවා ඉවත් කරගැනීමට අපි අදහස් නොකරමු. දෙවියන් වහන්සේ මට දී ඇති ආලෝකය මම අත්හරින්නෙමි යැයි ඔබ සිතන්නේද? එය යුගයන්ගේ පර්වතය මෙන් විය යුතුය. එය මට දෙනු ලැබූ දා සිටම මා නායකත්වය කරමින් ඇත.” Review and Herald, April 14, 1903.
“ඔව්හු හේතුවෙන් ප්රතිඵලය වෙත තර්ක නොකරති” යැයි ඇය ප්රකාශ කරන විට, එසකියෙල්ගේ පුරාණ මනුෂ්යයන් වූ කැරලිකරුවන්ගේ වැදගත් යථාර්ථයක් ඇය හඳුනාගනියි. දුෂ්ටයන් හේතුවෙන් ප්රතිඵලය වෙත තර්ක කළ නොහැකිය, නැතහොත් එසේ කිරීමට කැමැති නොවෙති. 1888 සාමාන්ය සම්මේලන සැසියේ ප්රතිඵලය එතරම්ම කැරලිකාරී වූ බැවින් සිස්ටර් වයිට් පිටත්ව යාමට තීරණය කළාය; එහෙත් ඇයගේ දූතීය මාර්ගෝපදේශකයා ඇයට රැඳී සිටිය යුතු බවත්, කොරා, දාථාන් සහ අබිරාම්ගේ කැරල්ලේ සමාන්තර ඉතිහාසය ලියා සටහන් කළ යුතු බවත් ඇයට ආඥා කළේය. පුරාණ මනුෂ්යයන්ගේ කැරල්ල ප්රතිඵලය වූ අතර, එහි හේතුව වූයේ 1856දී “සත් වරක්” යන වැඩිවූ ආලෝකය සමඟ පැමිණි ලාඔදිකියා පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කිරීමය; පසුව එය 1863දී අත්තිවාරම්වලට විරුද්ධ කැරල්ල දක්වා උග්ර වී, එයින් පළමුව බයිබලයටත්, අනතුරුව දේවදූතවචනයටත් එල්ල වූ ප්රහාරයට, කෙලොග්ගේ ආත්මවාදය හඳුන්වා දීමත් සමඟ, මඟ පෑදුවේය.
ඇත්තෙන්ම ඉතිහාසය පුරාවට පැරණි මිනිසුන්ගේ ඉතිහාසකාරයන්, එම කැරැල්ලට සම්බන්ධ සත්යයන් කසළ, සම්ප්රදායන්, චාරිත්ර හා ප්රබන්ධ කතා යන භාජනවලින් වසා දමා ඇත; මන්ද එවැනි වර්ගයේ කැරැල්ලකට සහභාගි වන අය සැමවිටම සාක්ෂි සඟවා තැබීමට උත්සාහ කරති.
ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් තමන්ගේ මන්ත්රණය ගැඹුරු ලෙස සඟවා තැබීමට උත්සාහ කරන්නන්ට දුකය; ඔවුන්ගේ ක්රියා අන්ධකාරයේය; ඔව්හු කියති, “අපව දකින්නේ කවුද? අපව දන්නේ කවුද?” යෙසායා 25:19.
යෙසායා මෙම වචනයෙහි අමතා කතා කරන පුරුෂයන් යනු, ඔහු “යෙරුසලමේ මේ ජනයා පාලනය කරන නින්දාකාර පුරුෂයන්” ලෙස හඳුන්වන අය වන අතර, එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ ජනයාගේ රැකවල්කරුවන් විය යුතු වූ එම පුරාතන පුරුෂයන්ම වෙති. එසකියෙල්ගේ සාක්ෂියේදී, දෙවන අභිචාරයේදී, එනම් ඇඩ්වෙන්ටිස්මයේ දෙවන පරම්පරාව සලකුණු කරන අවස්ථාවේදී, ඔවුන් යෙසායාගේ නින්දාකාර පුරුෂයන් අසන ප්රශ්නවලට පිළිතුරු දෙති: “මක්නිසාද ඔවුහු කියති, ස්වාමීන්වහන්සේ අප නොදකිති; ස්වාමීන්වහන්සේ පොළොව අත්හැර දමා ඇත” (එසකියෙල් 8:12).
1888 දී සිදුවූද, ඒ වෙතට නායකත්වය දුන්ද කැරැල්ලේ සත්යය වසා දමන්නට උත්සාහ කරන එම ඉතිහාසය විකෘති කරන්නන් මත “අපවාදය” ප්රකාශ කරනු ලැබේ.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් කරගෙන යමු.
“මිනියාපොලිස්හි පැවැත්වූ රැස්වීම් සම්බන්ධයෙන් මම ඔබට කතා කළ යුතුය. එහි බලපැවැත්වූ දැඩි විරුද්ධතාත්මක ආත්මය මම දැකත් හැඟීත් නිසා, කිසියම් කාලයක මම එම රැස්වීම අත්හැර යාමට තීරණය කළෙමි. සහෝදර මොරිසන් සහ සහෝදර නිකොලා මත පාලක බලයක් සමඟ ක්රියා කළ ආත්මය මම එක මොහොතක්වත් පිළිගත නොහැකි විය. ඔබ සිටියේ කුමන ප්රකාර ආත්මයකින්ද යන්න මම එක මොහොතක්වත් සැක කළ නොහැක. නිසැකවම එය දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මය නොවීය; ඔබ මේ මුළාව තුළ තවදුරටත් පවතිනු නොලබන පිණිස, මම දැන් ඔබට ලියමි.
“මිනියාපොලිස්හි තවදුරටත් නොරැඳී සිටීමට මා තීරණය කළ පසුදා රාත්රියේ, සිහිනයකින් හෝ රාත්රී දර්ශනයකින්—එය කුමක්දැයි නියත ලෙස මට කිව නොහැක—උසද, ආජානේය පෙනුමක් ඇති පුද්ගලයෙක් මට පණිවුඩයක් ගෙනැවිත් දුන්නේය; මාගේ යුතුකම් ස්ථානයේ ස්ථිරව සිටීම දෙවියන්වහන්සේගේ කැමැත්ත බවත්, මට කථා කිරීමට උන්වහන්සේ දෙන වචන ප්රකාශ කරන පිණිස දෙවියන්වහන්සේම මාගේ උපකාරකයා වන අතර මා රඳවා පවත්වාගන්නා බවත් ඔහු මට හෙළි කළේය. ඔහු මෙසේ කීවේය: ‘මෙම කාර්යය සඳහා ස්වාමීන්වහන්සේ ඔබව උද්ධාරණය කර තිබේ. උන්වහන්සේගේ සදාකාලික භුජයන් ඔබට යටින් ඇත. මෙම රැස්වීමෙන් ජීවනය සඳහා හෝ මරණය සඳහා තීරණ ගනු ලබනු ඇත; එනම් කිසිවෙකු නාශ විය යුතුය යන්න නොව, නමුත් ආත්මික උඩඟුකම සහ ස්වයං-විශ්වාසය නිසා යේසුස්වහන්සේද උන්වහන්සේගේ ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ බලයද ඇතුළත් කර නොගන්නා ලෙස දොර වසනු ඇත. ඔවුන්ට මුළා වී සිටීමෙන් මිදීමට, පසුතැවීමට, තම පාප පිළිගැනීමට, ක්රිස්තුස්වහන්සේ වෙත පැමිණීමට, සහ උන්වහන්සේ ඔවුන් සුවකරන පිණිස හැරී එන්නට තවත් අවස්ථාවක් ලැබෙනු ඇත.’”
“ඔහු, ‘මා අනුගමනය කරන්න,’ යි කීවේය. මම මාගේ මඟපෙන්වන්නා අනුගමනය කළෙමි; ඔහු සහෝදරයෝ තමන්ගේ නිවාස පිහිටුවාගෙන සිටි විවිධ ගෘහයන් වෙත මා ගෙන ගියේය. එවිට ඔහු, ‘මෙහි ප්රකාශ කරන වචන අසාගන්න; මක්නිසාද ඒවා වාර්තා පොතෙහි ලියා ඇත; ඉහළින් වූ ප්රඥාවේ ආත්මය අනුව නොව, ඉහළින් බැස එන්නා වූ ආත්මය නොව, පහළින් ඇති ආත්මය අනුව මේ කාර්යයේ කොටසක් ඉටු කරන සියල්ලන් පිට මේ වචන දෝෂාරෝපණ බලයක් දරනු ඇත,’ යි කීවේය.”
“තමන් විසින් උච්චාරණය කරන ලද එවැනි වචන උච්චාරණය කළ සියල්ලන්ම ලජ්ජාවට පත් කළ යුතු වචන මම ඇසුවෙමි. උපහාසාත්මක ප්රකාශ එක් අයෙකුගෙන් අනෙකා වෙත හුවමාරු විය; එයින් ඔවුන්ගේ සහෝදරයන් වූ A. T. Jones, E. J. Waggoner, සහ Willie C. White ද, මාව ද, උපහාසයට ලක් කළහ. මාගේ ස්ථානයද මාගේ කාර්යයද, දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියෙහි තම ආත්මයන් නමවා තබා, තමන්ගේම හෘදයන් සකස් කරගැනීමේ කාර්යයට නිරත වී සිටිය යුතුව තිබූ අය විසින් නිදහසේ විවේචනය කරන ලදී. සත්යයේ කිසිදු පදනමක් නොතිබූ, තම සහෝදරයන් සහ ඔවුන්ගේ කාර්යය පිළිබඳ කල්පිත අයුතුකම් සහ කල්පනාවේ ප්රකාශ ගැන සිතමින් සිටීමෙහි, සැකවාදයත් ප්රශ්න කිරීමත් අවිශ්වාසයත් නිසා උපන් ප්රතිඵලයක් ලෙස සැක කරමින්, කටුක දේවල් පවසමින්, ලියමින් සිටීමෙහි, යම් ආකර්ෂණයක් ඇති බවක් පෙනුණි.”
“මගේ මාර්ගෝපදේශකයා මෙසේ කීවේය: ‘මෙය යේසුස් ක්රිස්තුස්ට විරුද්ධව පොත්වල ලියා ඇත. මෙම ආත්මය සත්යයේ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ආත්මය සමඟ කිසිසේත් එකඟ විය නොහැක. ඔවුහු ප්රතිරෝධයේ ආත්මයෙන් මත් වී සිටිති; මත්පැන් බී මත්ව සිටින මිනිසා තම වචන හෝ ක්රියා පාලනය කරන ආත්මය කුමක්දැයි නොදන්නා සේම, ඔවුහුද තවදුරටත් නොදනිති. මෙම පාපය විශේෂ ලෙස දෙවියන්වහන්සේට අපරාධයකි. මෙම ආත්මය සත්යය සහ ධර්මිෂ්ඨකමයේ ආත්මයට සමානකමක් දරන්නේ, ලෝකයේ ගැළවුම්කරු වූ ක්රිස්තුස්වහන්සේ පිළිබඳ සැක කිරීමටත්, විවේචනය කිරීමටත්, ඔහු පිළිබඳ ඔත්තු බැලීමටත් සන්ධානයක් ගොඩනැගීමට යුදෙව්වන් ක්රියාත්මක කළ ආත්මය සත්යය සහ ධර්මිෂ්ඨකමයේ ආත්මයට සමානකමක් දරන ප්රමාණයට වඩා නොවේ.’”
මට මගේ මඟපෙන්වන්නා විසින් කියනු ලැබුවේ, ක්රිස්තුස්වහන්සේගෙන් වෙන් වූ කථාවට, එනම් එම වචන උද්දීපනය කළ ආත්මය ප්රකාශ කළ ජනකායක කථාවට, සాక్షියෙකු සිටි බවය. ඔවුන් තම තමන්ගේ කාමරවලට ඇතුල් වූ විට, ඔවුන් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ආත්මයට දොර වසා, උන්වහන්සේගේ හඬට සවන් දීමට කැමති නොවූ බැවින්, දුෂ්ට දූතයෝද ඔවුන් සමඟ ඇතුල් වූහ. දෙවියන්වහන්සේ ඉදිරියේ ආත්මය නමනු ලැබීමක් නොතිබුණි. යාච්ඤාවේ හඬ අල්ප වශයෙන් පමණක් අසන්නට ලැබුණත්, විවේචනද අතිශයෝක්තිමත් ප්රකාශද අනුමානද උපකල්පනද ඊර්ෂ්යාවද ඉරිසියාවද දුෂ්ට සැකකිරීම්ද අසත්ය චෝදනාද ප්රචලිතව තිබුණි. ඔවුන්ගේ ඇස් විවෘත කරනු ලැබූයේ නම්, ඔවුන් භීතියට පත්කරනු ඇති දේ, එනම් දුෂ්ට දූතයන්ගේ ප්රීති ඝෝෂාව, ඔවුහු දුටු විය. තවද, කියන ලද සෑම වචනයක්ම අසා, ඒ වචන ස්වර්ගයේ පොත්වල ලියා තැබූ මුරකරු කෙනෙකුද ඔවුහු දුටු විය.
“එවිට මේ කාලයේදී ධර්මශ්රද්ධාමය කරුණු සම්බන්ධයෙන් තනතුරු ගැන හෝ, සත්යය කුමක්දැයි හෝ, කිසියම් සාධාරණ විමර්ශන ආත්මයක් බලාපොරොත්තු වීම හෝ පිළිබඳ යම් තීරණයක් ගැනීම නිෂ්ඵල බව මට දැනුම් දෙන ලදී; මන්ද යුදෙව්වන් කළාක් මෙන්ම, ඔවුන් ලබාගෙන සිටි කිසිම කරුණක හෝ ස්ථාවරයක අදහස්වල කිසිදු වෙනසකට ඉඩ නොදෙන පිණිස සන්ධානයක් ගොඩනඟා තිබුණි. මගේ මාර්ගදර්ශකයා විසින් මට බොහෝ දේවල් පැවසූ අතර, ඒවා ලිවීමට මට නිදහසක් නැත. ශෝකය සහ ව්යාකූලත්වයෙන් යුත් ආත්මයකින්, එසේම, රැස්වීම අවසන් වන තුරු මාගේ කර්තව්ය ස්ථානයෙහි ස්ථිරව සිට, අනතුරුව දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මය මට කෙසේ ක්රියා කළ යුතුද, කුමන මාර්ගයක් අනුගමනය කළ යුතුද යන්න පවසන දේශනා බලා සිටිමට වූ දෘඪ අධිෂ්ඨානයකින් යුතුව, මම ඇඳෙහි ඉඳගෙන සිටින බව දුටුවෙමි.” The 1888 Materials, 277, 278.