එලියාගේ සාක්ෂිය ආරම්භ වන්නේ වර්ෂ තුනහමාරක කාලයක් පුරා ඔහුගේ වචනයෙන් මිස වැසි නොවැටෙන බව ඔහු ප්රකාශ කළ විටය.
ගිලියාද්හි වැසියන්ගෙන් වූ තිෂ්බියා එලියා අහාබ්ට කථා කොට, “මම යාහ්වේගේ ඉදිරියෙහි සිටින බැවින්, ඉශ්රායෙල්ගේ දෙවියන් වහන්සේ ජීවමාන වන සේම, මාගේ වචනය අනුව නොවන්නේ නම් මේ අවුරුදු තුළ පිනිවත් වැසිවත් නොවන්නේ ය”යි කීවේය. 1 රාජාවලිය 17:1.
එම අවුරුදු තුනහමාර තියාතිරාගේ ඉතිහාසය ක්රි.ව. 538 සිට 1798 දක්වා නියෝජනය කරයි. 1798දී, වියළි කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානයේ, එලියා ආහාබ්ව කර්මෙල් වෙත කැඳවයි. පළමු දේවදූතයාගේ පණිවිඩය 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයේ පැය ප්රකාශ කළේය. පළමු දේවදූතයාගේ පණිවිඩය සියලු ඉශ්රායෙල්වරුන් කර්මෙල් වෙත කැඳවීමට ආහාබ්ට දුන් ආඥාව විය.
ඒලියා දුටු විට ආහබ් ඔහුට කියනුයේ, “ඉශ්රායෙලයට කලබල ගෙනෙන තැනැත්තා ඔබද?” යන්නය. එවිට ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, “ඉශ්රායෙලයට කලබල ගෙන ආවේ මම නොවෙමි; ඔබත් ඔබේ පියාගේ ගෘහයත්ය. මක්නිසාද ඔබ ස්වාමීන්වහන්සේගේ ආඥා අත්හැර, බාල්වරුන් අනුව ගොස් තිබේ. එබැවින් දැන් දූතයන් යවා, මුළු ඉශ්රායෙලයම කර්මෙල් කන්දට මා වෙත රැස්කරවන්න; බාල්ගේ අනාගතවක්තෘවරුන් හාරසිය පනහද, යෙසෙබෙල්ගේ මේසයෙන් ආහාර ගන්නා අෂේරා වෘක්ෂවල අනාගතවක්තෘවරුන් හාරසියද රැස්කරවන්න” යන්නය. එවිට ආහබ් මුළු ඉශ්රායෙල් පුත්රයන් වෙත පණිවිඩ යවා, අනාගතවක්තෘවරුන් කර්මෙල් කන්දට රැස්කරනු ලැබීය. එවිට ඒලියා සියලු ජනතාව වෙත පැමිණ කියනුයේ, “ඔබ දෙපැත්තක අදහස් අතර කොපමණ කාලයක් තව දොළායමානව සිටින්නහුද? ස්වාමීන්වහන්සේ දෙවියන්වහන්සේ නම්, උන්වහන්සේ අනුව යන්න; බාල් නම්, ඔහු අනුව යන්න” යන්නය. නමුත් ජනතාව ඔහුට වචනයක්වත් පිළිතුරු දුන්නේ නැත. 1 රාජාවලිය 18:17–21.
එලියාගේ කාලයේ මුළු ඉශ්රායෙලය කර්මෙල් වෙත රැස්කරනු ලැබූයේය; එය අනෙක් අතට, එළිදරව් පොතේ තුන්වන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් සභා තුන එකට රැස්කරනු ලැබූ විලියම් මිලර්ගේ ඉතිහාසය නිරූපණය කළේය. යෙසබෙල්ගේ පීඩනයෙන් ගැළවීම පිණිස ක්රි.ව. 538 දී මුලින්ම වනයට පලා ගිය සභාව, තියාතිරා සභාවෙන් නිරූපිතව, විලියම් මිලර්ගෙන් නිරූපිත එලියාගේ පණිවිඩයට මුහුණ දීමට නියමිත පරම්පරාව ලෙස වනයෙන් පිටතට පැමිණියේය. එවිට පෘථිවි මෘගයා තම මුඛය විවර කර, අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය හැටක කාලයක් පුරා ඇයට විරුද්ධව එවා තිබූ පීඩා ප්රවාහය ගිල දැමීය.
පොළොව ස්ත්රියට උපකාර කළේය; පොළොව තම මුඛය විවෘත කර, මකරයා තම මුඛයෙන් පිට කළ ගංවතුර ගිල දැමුවේය. එළිදරව් 12:16.
අනාගතවාදයෙහි “ජාතියක් කථා කිරීම” යනු එහි ව්යවස්ථාදායක හා න්යායාධිකාරී අධිකාරීන්ගේ ක්රියාවය; එබැවින් 1789 දී එක්සත් ජනපදය, එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව නම් දේවීය ලේඛනය ස්ථාපිත කරමින්, යුරෝපයේ රජවරුන්ගේද, මාර්ගභ්රෂ්ට කතෝලික සභාවේද පීඩනයෙන් ආරක්ෂාව සපයනු පිණිස අවශ්ය වූ අයිතිවාසිකම් හා නිදහස ආරක්ෂා කළේය.
“ජාතියක් කථා කිරීම යනු එහි ව්යවස්ථාදායක සහ අධිකරණ බලධාරීන්ගේ ක්රියාවයි.” The Great Controversy, 443.
1789දී, බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජධානිය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ අනාවැකිමය භූමිකාව ආරම්භ වීමට තරමක් පෙර, එය බැටළු පැටවෙකු මෙන් කතා කළ නමුත්, ඉරිදා නීතියේදී එය නාගයෙකු මෙන් කතා කරනු ඇත.
තවද මම පොළොවෙන් නැගී එන තවත් මෘගයෙකු දුටිමි; ඔහුට බැටළුවෙකුගේ අඟ දෙකක් මෙන් අඟ තිබුණේය, එහෙත් ඔහු කතා කළේ මකරාකාරයා මෙන්ය. එළිදරව් 13:11.
භූමියෙන් නැඟී එන මෘගයාගේ ආරම්භය හා අවසානය එය කතා කිරීමෙන් ලකුණු කෙරේ. 1798 දී, අහාබ් ඉශ්රායෙලය සියල්ලන්ම කර්මෙල් කන්දට කැඳවයි; එහි එළියා, නරඹමින් සිටින අය වෙත හෙබ්රෙව්වරුන්ගේ දෙවියන් වහන්සේද, නැතහොත් යෙසබෙල්ගේ දෙවියාද සත්ය දෙවියන් වහන්සේද යන්න සනාථ කිරීමට පරීක්ෂාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට යයි. යෙසබෙල්ට බාල්ගේ අනාගතවක්තෘවරුන් හාරසිය පනහක්ද, අෂේරා කුටියේ අනාගතවක්තෘවරුන් හාරසියක්ද සිටියහ. ව්යාජ දෙවියෙකු වූ බාල් පුරුෂ දේවතාවෙකු වූ අතර, ව්යාජ දෙවියෙකු වූ අෂ්තාරෝත් ස්ත්රී දේවතාවියක් විය.
එම බොරු අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ කණ්ඩායම් දෙක දේවස්ථානය හා රාජ්යයේ එකතුව නියෝජනය කරති; මක්නිසාද අනාවැකියෙහි පුරුෂයෙකු හා ස්ත්රියෙකු එකට නිරූපණය කරන විට, ස්ත්රිය දේවස්ථානයක් නියෝජනය කරන අතර පුරුෂයා රාජ්යය නියෝජනය කරයි. එලියා, ස්ත්රී සහ පුරුෂ බොරු දෙවියන් මගින්ද, එසේම ආහාබ් හා යෙසබෙල්ගේ විවාහය මගින්ද නිරූපිත වූ දේවස්ථානය හා රාජ්යයේ අශුද්ධ එකතුවට මුහුණ දුන් කල, ඔහුට විරුද්ධව අටසිය පනහක් සිටියේ එක් අයෙකුට එරෙහිවය. ආහාබ් හා යෙසබෙල්ගේ දේවස්ථානය හා රාජ්යය පිළිබඳ දෘෂ්ටාන්තය රිපබ්ලිකානුවාදයේ අඟයේ භ්රෂ්ටතාව නියෝජනය කරන අතර, බාල් හා අෂ්ටාරොත් ප්රොතෙස්තන්ත අඟයේ භ්රෂ්ටතාව නියෝජනය කරති.
මෙහි ප්රශ්නය වූයේ එළියා විසින් එළිදරව් පොතේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ තියතිරා විසින් නිරූපණය කරනු ලබන දූෂිත ආගමට එරෙහිව උද්ඝෝෂණය කිරීමය. එළියා ප්රොටෙස්ටන්ට්වරයෙකු නියෝජනය කළේය, මක්නිසාද “ප්රොටෙස්ටන්ට්” යන්නෙහි එකම නිර්වචනය වන්නේ රෝමයට විරුද්ධව උද්ඝෝෂණය කරන කෙනෙකුය. එළියාගේ උද්ඝෝෂණය නියෝජනය කරන්නේ දූෂිත රාජ්යයක් හා දූෂිත සභාවක් අතර ඇති අශුද්ධ සන්ධානය මඟින් ඉටුකරනු ලබන සභාව සහ රාජ්යය එක්කරනු ලැබීමට එරෙහි උද්ඝෝෂණයකි.
එසේවුවද, නුඹට විරුද්ධව මට කාරණා කිහිපයක් ඇත; මක්නිසාද, තමා ප්රවේදිනියකැයි කියාගන්නා ඒ යෙසබෙල් ස්ත්රියට, මාගේ සේවකයන්ට අනාචාරය කරවමින්ද රූපවලට පුදන ලද දේ අනුභව කරවමින්ද උගන්වා මුළා කිරීමට නුඹ ඉඩ දෙයි. ඇය තම අනාචාරයෙන් පසුතැවිලි වීමට මම ඇයට කාලයක් දුන්නෙමි; එහෙත් ඇය පසුතැවිලි නොවීය. බලව, මම ඇය යහනකට හෙළන්නෙමි; ඇය සමඟ කාමමිථ්යාචාරය කරන අයද තමන්ගේ ක්රියාවලින් පසුතැවිලි නොවුවහොත් මහත් පීඩාවට හෙළන්නෙමි. එළිදරව් 2:20–22.
කෑම යනු ඔබ පිළිගන්නා පණිවිඩය නියෝජනය කරයි; මූර්තිවලට පූජා කළ දෙයක් යනු, මූර්තිපූජාවේ අග්ර දූෂිත නමස්කාරයේ සෘජු සංකේතය වන කතෝලිකවාදයේ මතධර්මයන් නියෝජනය කරයි. අන්ධකාර යුගයේ දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව කතෝලිකවාදයේ අනේක පෞරාණික මතධර්මයන්, විශේෂයෙන්ම සූර්ය නමස්කාරය, පිළිගෙන තිබුණි.
වේශ්යාචාරය යනු නීතිවිරෝධී සම්බන්ධතාවයක් වන අතර, ප්රකාශනමය අර්ථයෙන් එය ව්යවස්ථාව විසින් තහනම් කරනු ලබන දෙයේ මූල සාරයම, එනම් සභාව හා රාජ්යය එක්වීම, නියෝජනය කරයි. ආහැබ් යෙසබෙල් සමඟ නීතිවිරෝධී සම්බන්ධතාවයක සිටියේය; මක්නිසාද ඔහු ඉශ්රායෙල්ගේ රජෙකු වශයෙන් අන්යජාතික රාජකුමරියක විවාහ කරගත නොයුතු වූ බැවිනි. යේසුස්වහන්සේ යොහන් බව්තිස්ත එලියා බව හඳුනා දුන් අතර, යොහන් ද තම සහෝදරයාගේ භාර්යාව වූ හෙරෝදියාස් විවාහ කරගැනීම ගැන හෙරෝද්ට දෝෂාරෝපණය කළ විට, එම අශුද්ධ සම්බන්ධතාවයටම මුහුණ දුන්නේය.
මක්නිසාද, හෙරොද් තම සහෝදරයා වූ පිලිප්ගේ භාර්යාව වන හෙරොදියස් නිසා යොහන් අල්ලා බැඳ, සිරගෙදරට දමා තිබුණේය. මක්නිසාද, යොහන් ඔහුට, “ඇය තබාගැනීම ඔබට නීතිවිරෝධීය” යයි පැවසුවේය. මතෙව් 14:3, 4.
එලියා අහාබ් සහ යෙසෙබෙල් සමඟ කළ මුහුණට මුහුණ ලා ඇති වීම, යොහන් හෙරෝද් සහ හෙරෝදියා සමඟ කළ මුහුණට මුහුණ ලා ඇති වීම පූර්ව සූචනය කළේය; මක්නිසාද යත්, එම සම්බන්ධතා දෙකම සභාව හා රාජ්යය අතර වූ අවිධිමත් සම්බන්ධතාවයක් නිරූපණය කළ බැවිනි. ඒවා එක්ව, පාප්තන්ත්රයට (යෙසෙබෙල් සහ හෙරෝදියා), එක්සත් ජාතීන් නියෝජනය කරන රජවරුන් දසදෙනාට (අහාබ් සහ හෙරෝද්), හා බොරු අනාගතවක්තෘවරයා නියෝජනය කරන එක්සත් ජනපදයට (කර්මෙල්හි බොරු අනාගතවක්තෘවරුන් සහ හෙරෝදියාගේ දියණිය සලෝමේ) මුහුණ දෙන එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ එලියාගේ පණිවිඩය නියෝජනය කරති.
කර්මෙල්හි අනාගතවාදී පසුබිම තුළ, දේවස්ථානය හා රාජ්යය වෙන්ව පැවැත්ම යන මූලධර්මය ස්ථාපිත කර තැබූ එක්සත් ජනපද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව එලියා විසින් ආරක්ෂා කිරීමද ඇතුළත් වේ.
අහබ් එලියා දුටු කල, අහබ් ඔහුට කියුවේ, “ඉශ්රායෙලයට විපත්තිය ගෙන එන්නා නුඹද?” යනුවෙනි. එවිට ඔහු පිළිතුරු දෙමින්, “මම ඉශ්රායෙලයට විපත්තිය ගෙන ආ නොවෙමි; එහෙත් නුඹත්, නුඹගේ පියාගේ ගෘහයත්ය; මන්ද ඔබ ස්වාමීන්වහන්සේගේ ආඥා අත්හැර, බාල් දේවතාවන් පසුපස ගිය බැවිනි.” 1 රාජාවලිය 18:17, 18.
ව්යවස්ථාව විසින් ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ ප්රොටස්තන්ත්රවාදය යන අංශ දෙක එකිනෙකාගෙන් සදා වෙන්ව සිටින බව ස්ථාපිත කළේය. නමුත් එළිදරව්ව හඳුනා දක්වන්නේ, එක්සත් ජනපදය අවසානයේ නාගයෙකු මෙන් කථා කරන විට, එය එසේ කරනුයේ එක්සත් ජනපදයේ අපස්ථාත වූ සභාවන් පාලනය අත්පත් කරගෙන අපස්ථාත වූ ආණ්ඩුව සමඟ එක්වීමෙන් වන බවය.
“නමුත් ‘මෘගයාට වූ රූපය’ යනු කුමක්ද? එය කෙසේ ගොඩනැංවිය යුතුද? එම රූපය අං දෙකක් ඇති මෘගයා විසින් සාදනු ලැබේ; එය මෘගයාට වූ රූපයකි. එය මෘගයාගේ රූපයක් ලෙස ද හැඳින්වේ. එවිට එම රූපය කෙසේ වූවක්ද, එය කෙසේ ගොඩනැංවිය යුතුද යන්න දැනගැනීමට, අප මෘගයාගේම—පාප්ධුරයේ—ලක්ෂණ අධ්යයනය කළ යුතුය.
“මුල් සභාව සුභාරංචියේ සරලත්වයෙන් ඉවතට හැරී, අන്യජාතික ආචාර හා සම්ප්රදායන් පිළිගැනීමෙන් දූෂිත වූ කල, ඇය දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයත් බලයත් අහිමි කළාය; එවිට ජනතාවගේ විවේකය පාලනය කිරීම සඳහා ඇය ලෞකික බලයේ ආධාරය සෙව්වාය. එහි ප්රතිඵලය වූයේ පාප් පාලනයය; එනම් රාජ්යයේ බලය පාලනය කළ, තම ස්වකීය අරමුණු ඉටුකර ගැනීම සඳහා, විශේෂයෙන් ‘විධර්මය’ දඬුවම් කිරීම සඳහා, එම බලය යොදාගත් සභාවකි. එක්සත් ජනපදය මෘගයාගේ රූපයක් පිහිටුවීමට නම්, ආගමික බලය සිවිල් ආණ්ඩුව මෙතරම් පාලනය කළ යුතුය; එවිට රාජ්යයේ අධිකාරියද සභාව විසින් තම ස්වකීය අරමුණු ඉටුකර ගැනීම සඳහා යොදාගනු ලැබේ.” The Great Controversy, 443.
කර්මෙල් කඳුවැටියේ එලියා, මිලෙරයිට්වරුන්ගේ කාර්යය නියෝජනය කළේය; එසේම, මෑතකදී කතෝලිකත්වයේ බලපෑමෙන් පිටතට පැමිණ තිබුණද, පළමු දූතයාගේ ආලෝකය ප්රතික්ෂේප කිරීම තුළින් නැවත රෝමයට ආපසු යාම තෝරාගත් අය සමඟ විරුද්ධතාවෙන්, මිලෙරයිට්වරු සැබෑ අනාගතවක්තෘ ලෙස ස්ථාපිත කරනු ලැබූහ. එබැවින්, 1844 වසන්තයේ දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය යනු ප්රොතස්තන්ත නිකායන් බැබිලෝනියේ දියණියන් ලෙසත්, මිලෙරයිට්වරු සැබෑ ප්රොතස්තන්ත අඟ ලෙසත් හඳුනා දීමෙන් සමන්විත විය.
දෙවියන් වහන්සේ පුරාතන ඉශ්රායෙල් ජනතාව මිසරයේ දාසත්වයෙන්ද රතු මුහුදේ ජලයන් මැදිනුත් පිටතට ගෙන ආ කල, ස්වර්ගීය මන්නා පිළිබඳ පරීක්ෂාවෙන් ආරම්භ වූ ප්රගතිශීලී පරීක්ෂණ ක්රියාවලියක් උන්වහන්සේ ආරම්භ කළ සේක.
“අප මත පසුගිය යුගයන්හි සමුච්චිත ආලෝකය බැබළෙයි. ඉශ්රායෙල්ගේ අමතකකම පිළිබඳ වාර්තාව අපගේ ප්රබෝධය සඳහා සංරක්ෂිත කර ඇත. මෙම යුගයේ දෙවියන්වහන්සේ සිය අත දිගු කර සිය වෙතම සෑම ජාතියකින්ද, වංශයකින්ද, භාෂාවකින්ද ජනතාවක් රැස් කරගැනීමට පටන්ගෙන තිබේ. ආගමන ව්යාපාරය තුළ උන්වහන්සේ තම උරුමය වෙනුවෙන් ක්රියා කළ සේක, එය ඉශ්රායෙල්වරුන්ව මිසරයෙන් ගෙනයාමේදී උන්වහන්සේ ක්රියා කළ ආකාරයට සමානය. 1844 වන මහත් බලාපොරොත්තු බිඳවැටීමේදී, රතු මුහුද අසළ හෙබ්රෙව්වරුන්ගේ ඇදහිල්ල පරීක්ෂා කරනු ලැබූ සේ, එසේම උන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ ඇදහිල්ලද පරීක්ෂා කරනු ලැබීය.” Testimonies, volume 8, 115, 116.
1844 ඔක්තෝබර් 22 දින ඇති වූ බලාපොරොත්තු බිඳවැටීම, ස්වර්ගීය ශුද්ධස්ථානය පිළිබඳ අවබෝධයට මඟ පෙන්වීය; එවිට, පුරාණ ඉශ්රායෙල්ට මන්නා පිළිබඳ පරීක්ෂාව දස පරීක්ෂා මාලාවක පළමුවැන්න වූවා සේම, සබත් දින පරීක්ෂාවද ඉදිරිපත් කරන ලදී.
“1847දී, මෙන් ප්රාන්තයේ ටොප්ෂම්හි සබත් දින සහෝදරයෝ එකලස්ව සිටියදී, ස්වාමීන්වහන්සේ මට පහත දර්ශනය දුන්සේක.
“අපට අසාමාන්ය යාච්ඤා ආත්මයක් දැනුණි. අපි යාච්ඤා කරමින් සිටියදී ශුද්ධාත්මයාණන් අප මත පැමිණියේය. අපි ඉතා සතුටට පත්වියෙමු. ඉක්බිති මම භූමික දේවලින් වියැකී ගොස්, දෙවියන්වහන්සේගේ මහිමයේ දර්ශනයකින් වැසී ගියෙමි. දේවදූතයෙකු වේගයෙන් මා වෙත පියාසර කර එන බව මම දුටුවෙමි. ඔහු ඉක්මනින්ම මාව පොළොවෙන් ශුද්ධ නගරයට ගෙන ගියේය. නගරයේදී මම දේවමාළිගාවක් දුටුවෙමි; එයට මම ඇතුළු වුණෙමි. පළමු තිරයට පැමිණීමට පෙර මම දොරක් හරහා ගියෙමි. එම තිරය උස්කරනු ලැබීය, සහ මම ශුද්ධ ස්ථානයට ඇතුළු වුණෙමි. එහිදී මම ධූප පූජාසනය, දීප හතක් ඇති පහන්රුක, සහ ප්රදර්ශන රොටි තබා තිබුණු මේසය දුටුවෙමි. ශුද්ධ ස්ථානයේ මහිමය නරඹා අවසානයේ, යේසුස්වහන්සේ දෙවන තිරය උස් කළ අතර, මම අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුළු වුණෙමි.”
“අතිශුද්ධස්ථානය තුළ මම ගිවිසුම් පෙට්ටියක් දුටුවෙමි; එහි මුදුනෙහිද දෙපසෙහිද අතිශුද්ධ රන් තිබුණේය. ගිවිසුම් පෙට්ටියේ එක් එක් අන්තයේ අලංකාර කෙරුබ්වරයෙකු සිටියේය, ඔවුන්ගේ පියාපත් එය මත විහිදී තිබුණේය. ඔවුන්ගේ මුහුණු එකිනෙකා දෙසට හැරී තිබුණි, ඔවුහු පහළ බලා සිටියහ. දේවදූතයන් අතර රන් ධූපාගාරයක් තිබුණේය. ගිවිසුම් පෙට්ටියට ඉහළින්, දේවදූතයන් සිටි ස්ථානයෙහි, දෙවියන් වහන්සේ වාසය කරන සිංහාසනයක් මෙන් පෙනුණු අතිශයින් දීප්තිමත් තේජසක් තිබුණේය. යේසුස් ගිවිසුම් පෙට්ටිය අසල සිටියහ; ශුද්ධවන්තයන්ගේ යාච්ඤා උන් වහන්සේ වෙතට නැගී එන විට, ධූපාගාරයේ ධූපය දුම් නැඟී, උන් වහන්සේ ධූපයේ දුම සමඟ ඔවුන්ගේ යාච්ඤා තම පියාණන් වහන්සේ වෙත පූජා කළහ. ගිවිසුම් පෙට්ටිය තුළ මන්නා තිබූ රන් භාජනය, මල් පිපුණු ආරොන්ගේ සැරයටිය, සහ පොතක් මෙන් එකට වැසෙන ගල් පුවරු තිබුණේය. යේසුස් ඒවා විවෘත කළහ; එවිට මම දෙවියන් වහන්සේගේ ඇඟිල්ලෙන් ඒවා මත ලියන ලද ආඥා දහය දුටුවෙමි. එක් පුවරුවක හතරක් තිබුණි, අනෙකෙහි හයක් තිබුණි. පළමු පුවරුවෙහි තිබූ හතර, අනෙක් හයට වඩා දීප්තිමත් ලෙස බැබළුණි. එහෙත් හතරවෙනි ආඥාව වන සබත් ආඥාව, ඒ සියල්ලටම වඩා බැබළුණි; මක්නිසාද සබත දෙවියන් වහන්සේගේ ශුද්ධ නාමයට ගෞරවයක් වශයෙන් රක්ෂා කරනු ලබන ලෙස වෙන් කර තබා තිබුණේය. ශුද්ධ සබත තේජෝමත් ලෙස පෙනුණේය—තේජසින් යුත් ප්රභාමණ්ඩලයක් එය වටා පුරා තිබුණේය. සබත් ආඥාව කුරුසියට ඇණ ගැසූ නොවන බව මම දුටුවෙමි. එය එසේ වූවා නම්, අනෙක් ආඥා නවයද එසේම වූවෝය; එවිට හතරවෙනි ආඥාව උල්ලංඝනය කිරීමට ඇති නිදහස මෙන්ම ඒ සියල්ලම උල්ලංඝනය කිරීමටද අපට නිදහස ඇත. දෙවියන් වහන්සේ කිසිදා වෙනස් නොවන බැවින්, උන් වහන්සේ සබත වෙනස් කර නොමැති බව මම දුටුවෙමි. එහෙත් පාප්තුමා එය සතියේ හත්වෙනි දවසෙන් පළමුවෙනි දවසට වෙනස් කර තිබුණේය; මක්නිසාද කාලයන් හා නීති වෙනස් කිරීමට ඔහු නියමව සිටියේය.” Early Writings, 32.
1798 දී ප්රොටෙස්ටන්ට්වරු අඳුරු යුගයෙන් පිටතට පැමිණ, දානියෙල්ගේ පොත මුද්රාමුක්ත කරන ලද විට, බයිබල් අනාගතවාදයේ හයවන රාජධානිය වන, එළිදරව් පොතේ දහතුන්වැනි ಅಧ್ಯಾಯයේ අං දෙකැති භූමි මෘගයා, අනාගතවාදී ඉතිහාසය තුළ තම ගමන ආරම්භ කළේය. ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදය ශුද්ධ බයිබලය නම් පවිත්ර ලේඛනය මත ස්ථාපිත වූ අතර, ජනරජවාදය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව නම් පවිත්ර ලේඛනය මත ස්ථාපිත විය. දෙවියන්වහන්සේ තම වනයේ සභාව අඳුරු යුගයෙන් පිටතට ගෙන ආවද, එගිප්තු වහල්කම් කාලයේ පුරාණ ඉශ්රායෙල් සමඟ වූ පරිදිම, සබත් ආඥාව අමතක වී තිබුණි. ඉශ්රායෙල්වරු සීනයිහිදී ව්යවස්ථාව දීම කරා යන මාර්ගයේ රතු මුහුද තරණය කළාක් මෙන්, නවීන ඉශ්රායෙල්ද නැවත වරක් ව්යවස්ථාව එළිදරව් කරනු ලබන 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින කරා යන මාර්ගයේ අත්ලාන්තික් සාගරය තරණය කළේය. ස්වාමීන්වහන්සේ නැවත වරක් තම ව්යවස්ථාවේ භාරකරුවන් වන, තම අනාගතවාදී එළිදරව්වල භාරකරුවන් වන, සහ ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදයේ මන්තලය දරාගෙන යන ජනතාවක් උදෙසා කරමින් සිටියේය. පුරාණ ඉශ්රායෙල්ට ඔවුන්ගේ කාර්යය වනුයේ උන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවේ භාරකරුවන් වීම යන්නෙහි සංකේතයක් ලෙස දස ආඥාවල පුවරු දෙක දෙන ලද අතර, නවීන ඉශ්රායෙල්ට උන්වහන්සේගේ අනාගතවාදී වචනයේ භාරකරුවන් වශයෙන් ඔවුන්ගේ කාර්යයේ සංකේතයක් ලෙස හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක දෙන ලදී.
නූතන ඉශ්රායෙලය ලෝකයට තුන්වැනි දූතයාගේ පණිවිඩය ඉදිරිපත් කරන විට, දෙක බැගින් වූ පුවරු දෙකේ කණ්ඩායම් දෙකම දරාගෙන යා යුතු වූයේය; එම පණිවිඩය වනාහි ප්රොටස්ටන්ට්වාදයේ මැන්ටලය දරන්නන් විසින් ප්රකාශ කරනු ලබන පණිවිඩයයි. අඳුරු යුගවලින් නික්ම ආ ප්රොටස්ටන්ට්වාදය, පුරාණ ඉශ්රායෙලය රතු මුහුද හරහා ගමන් කළ කාලයේ සිටියේ මෙන්, එවකට අසම්පූර්ණ විය. ප්රොටස්ටන්ට්වාදය “බයිබලය සහ බයිබලය පමණක්” යන මූලෝක්තිය ප්රකාශ කර තිබුණත්, රෝමානු කතෝලිකත්වයේ අජාතික ධර්මෝපදේශ (රූපවලට පූජා කළ දේවල්) සියවස් ගණනාවක් භුක්ති විඳීම නිසා දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය පිළිබඳ අසම්පූර්ණ අවබෝධයක් එයට තිබිණි. “ව්යවස්ථාවත් අනාගතවක්තෘවරුත්” යන සංකේතයෙන් නිරූපිත වන දෙවියන්වහන්සේගේ මුළු වචනයම, එනම් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ කාර්යයද දෙවියන්වහන්සේගේ චරිතයද නියෝජනය කරන දෙක බැගින් වූ පුවරු දෙකේ කණ්ඩායම් දෙකම, සැබෑ ප්රොටස්ටන්ට්වරයෙකු විසින් නියෝජනය කරනු ලැබේවා යැයි දෙවියන්වහන්සේ අරමුණු කළ සේක. පළමු දූතයාගේ කාර්යය වූයේ, උන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවේ ද උන්වහන්සේගේ අනාගතවාක්යමය වචනයේ ද භාරකරුවන් වන, සැබෑ ප්රොටස්ටන්ට් ජනතාවක් උපදවීමය.
“දෙවියන්වහන්සේ පුරාතන ඉශ්රායෙලයට කැඳවූ පරිදිම, මේ දිනවල උන්වහන්සේගේ සභාවද භූමියෙහි ආලෝකයක් ලෙස ස්ථිරව සිටීමට කැඳවා ඇත. සත්යයේ බලවත් විභේදකය මගින්, පළමු, දෙවන, සහ තෙවන දූතයන්ගේ පණිවිඩයන් කරණකොටගෙන, උන්වහන්සේ ඔවුන් සභාවලින්ද ලෝකයෙන්ද වෙන් කර, තමන්වහන්සේට පූජනීය සමීපභාවයකට ගෙනැවිත් ඇත. උන්වහන්සේ ඔවුන් තමන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවේ භාරකරුවන් බවට පත් කර, මේ කාලය සඳහා වූ අනාවැකිවල මහත් සත්යයන් ඔවුන්ට භාර දී ඇත. පුරාතන ඉශ්රායෙලයට භාර දෙන ලද ශුද්ධ දේවෝක්ති මෙන්ම, මේවාද ලෝකයට ප්රකාශ කළ යුතු පූජනීය භාරයකි. එළිදරව් 14හි දූතයන් තිදෙනා දෙවියන්වහන්සේගේ පණිවිඩවල ආලෝකය පිළිගෙන, මුළු භූමිය පුරාම මෙම අනතුරු ඇඟවීම ප්රකාශ කිරීමට උන්වහන්සේගේ නියෝජිතයන් ලෙස ඉදිරියට යන ජනතාව නියෝජනය කරති.” Testimonies, volume 5, 455.
පුවරු දෙකක කට්ටල දෙකේ භාරකරුවන් ලෙස හඳුනාගනු ලැබූවන් විසින් ප්රකාශ කළ යුතු අවවාදය වන්නේ කතෝලිකවාදයේ ලකුණ පිළිගැනීමට විරුද්ධවය. එම විරෝධය අහාබ් සහ යෙසබෙල්ගේ අනිතික සම්බන්ධතාවයට එරෙහි එකක් වන අතර, එය කර්මෙල් කන්ද මත එලියා විසින් නිරූපිත කරන ලදී. සිනායි කන්ද මත ගල් පුවරු දෙක ප්රදානය කිරීම, 1842 සිට 1849 දක්වා වූ ඉතිහාසය තුළ හබක්කුක්ගේ රෙදි පුවරු දෙක ප්රදානය කිරීමේ ආදර්ශයක් විය. හබක්කුක්ගේ පුවරු දෙක වන්නේ දෙවියන්වහන්සේ සහ උන්වහන්සේගේ ප්රොටස්තන්ත ජනතාව අතර ඇති ගිවිසුම් සම්බන්ධතාවයේ සංකේතයයි. එම පුවරු ප්රතික්ෂේප කිරීම, පුරාණ ඉශ්රායෙල් දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව ප්රතික්ෂේප කළාක් මෙන්ම වනු ඇත.
මිලර්වාදීහු අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුල් වී සබත් දවස පිළිබඳ ආලෝකය ලැබූහ; එහෙත් පරීක්ෂා කිරීමේ ක්රියාවලිය තවමත් අවසන් වී නොතිබුණි. ඒ සමග එකවරම ජනරජවාදයේ අඟද එම ඉතිහාසම ඔස්සේ ඉදිරියට ගමන් කරමින් සිටියේය. තවද, ඒ අඟ දෙකම 1863 දී තමන් එක්ව ගමන් කළ මාර්ගයේ එක් සීමාසන්ධියකට ළඟා වනු ඇත.
මිලර්ගේ එලියාගේ පණිවුඩය, ප්රොටස්තන්ත අඟ පිහිටුවීම යන අභිප්රේත අරමුණ ඇතිව, ක්රමයෙන් ඉදිරියට යන පවිත්රකරණ ක්රියාවලියක් උපදවා ඇත; එමෙන්ම සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාකාර වූ එම ඉතිහාසය තුළ, රිපබ්ලිකන් අඟ ද දේශපාලන සංවර්ධනයේ ක්රමශීලී ක්රියාවලියකට සම්බන්ධ වී තිබුණි. අඟ දෙකම එකම භූමි මෘගයා මත ඇති බැවින්, භූමි මෘගයාගේ සමස්ත ඉතිහාසය පුරා ඒවා එකම ගමනක, එකම සමකාලීනත්වයෙන් යුතුව, ඉදිරියට ගමන් කළ යුතුය.
පෘථිවි මෘගයාගේ රිපබ්ලිකන් අඟට අදාළ පළමු අනාවැකිගත ලක්ෂණය වූයේ 1789දී ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව බලපැවැත්වීමට කතා කිරීමේ ක්රියාවයි. 1798දී—(දානියෙල්ගේ පොත මුද්රාවෙන් විවෘත කරන ලද අවසාන කාලයෙහි)—පෘථිවි මෘගයා බයිබල් අනාවැකියේ හයවැනි රාජ්යය ලෙස පළමු වරට කතා කරනු ඇත. 1798 බයිබල් අනාවැකියේ හයවැනි රාජ්යය ලෙස එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භය වූ අතර, 1798දී පෘථිවි මෘගයාගේ ඉතිහාසයේ ආරම්භයේ සිදු වූ එම කතා කිරීම, හයවැනි රාජ්යය අවසාන වරට කතා කරන කාලයෙහි ප්රතිරූපයක් වන්නේය; එම කාලය දර්ශනය කරනු ලබන්නේ මකරාගේ හඬ ලෙසය. 1798දී එක්සත් ජනපදය තුළ රිපබ්ලිකන් අඟ විසින් සම්මත කරන ලද නීති අප සලකා බලන විට, එක්සත් ජනපදය මකරෙකු ලෙස කතා කරන අවස්ථාවේ ඉරිදා නීතිය සමඟ සම්බන්ධව සම්මත කරනු ලබන නීතිවල ප්රතිරූපණයක් එහි අපේක්ෂා කළ යුතුය. පහත සඳහන් නීති හතර අප සලකා බලන විට, 1798දී සම්මත කරන ලද එම නීති හතර තුළ Alpha සහ Omega යන අනාවැකිගත අත්සන තිබේදැයි ඔබම ඔබෙන් අසන්න.
1798 දී, එක්සත් ජනපදය “Alien and Sedition Acts” ලෙස හඳුන්වනු ලැබූ වැදගත් නීති කිහිපයක් සම්මත කළේය. මෙම පනත්, ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂය පාලනය කළ කොංග්රසය විසින් සම්මත කරන ලද නීති හතරක මාලාවක් වූ අතර, ඒවා නීතිය බවට අත්සන් කළේ එක්සත් ජනපදයේ දෙවන ජනාධිපතිවරයාද ජෝර්ජ් වොෂින්ටන්ගේ හිටපු උපජනාධිපතිවරයාද වූ ජනාධිපති ජෝන් ඇඩම්ස් විසිනි.
ස්වභාවිකරණ පනත: මෙම නීතියෙන් සංක්රමණිකයන් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ පුරවැසියන් වීම සඳහා අවශ්ය නේවාසික කාලසීමාව වසර 5 සිට වසර 14 දක්වා දීර්ඝ කරන ලදී. මෙය ප්රධාන වශයෙන් මෑතකදී පැමිණි සංක්රමණිකයන්ගේ බලපෑම මර්දනය කිරීම අරමුණු කරගෙන තිබූ අතර, ඔවුන් බොහෝ විට විපක්ෂ දේශපාලන පක්ෂය වූ ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදීන් සමඟ සම්බන්ධව සිටියහ.
විදේශීය මිතුරන් පිළිබඳ පනත: මෙම පනත, සාමකාමී කාලයේදී එක්සත් ජනපදයේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් ලෙස සැලකෙන පුරවැසි නොවන පුද්ගලයන් පිටුවහල් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට බලය පිරිනැමීය. එය, ජනාධිපතිවරයා භයානකයැයි සැලකූ ඕනෑම පුරවැසි නොවන පුද්ගලයෙකු රඳවා තබා පිටුවහල් කිරීමට ඔහුට ඉඩ සලසා දුන්නේය.
විදේශීය සතුරු නීතිය: මෙම නීතිය එක්සත් ජනපදය සමඟ යුද්ධයේ නිරත වූ රටවල පුරවැසියන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, පාලනය යටතේ තැබීම, හා පිටුවහල් කිරීම සඳහා විධිවිධාන සපයන ලදී. එය 1790 දශකයේ අගභාගයේ පැවති තීව්ර ආතතික වාතාවරණය අතරතුර පූර්වාරක්ෂක පියවරක් ලෙස පනවන ලදී.
දේශද්රෝහී පනත: මෙය විදේශික සහ දේශද්රෝහී පනත් අතරින් වඩාත්ම විවාදාත්මක පනත වේ. රජය හෝ එහි නිලධාරීන්ට එරෙහිව ඔවුන්ට අපකීර්තියක් කරවීමට හෝ ඔවුන් ජනඅප්රසාදයට පත් කිරීමට අදහස් කරගෙන “අසත්ය, අපහාසාත්මක සහ ද්වේෂසහගත” ලේඛන ප්රකාශයට පත් කිරීම දණ්ඩනීය වරදක් බවට මෙය පත් කළේය. විවේචකයෝ මෙය කථන නිදහසට හා මුද්රණ නිදහසට එල්ල වූ සෘජු ප්රහාරයක් ලෙස දුටහ.
විදේශිකයන් හා රාජද්රෝහී ක්රියා පනත් ඉතා විවාදයට ලක් වූ අතර, මෙම නීති මූලික ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාමය අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරමින් තම දේශපාලන පක්ෂයම ඉලක්ක කර ඇති බව විශ්වාස කළ ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන්වරුන්ගෙන් ප්රබල විරෝධයක් මතු විය. කථනයේ නිදහස හා මාධ්ය නිදහස ආරක්ෂා කරන පළමු සංශෝධනය උල්ලංඝනය කිරීමක් මෙම නීති බව ඔවුහු තර්ක කළහ. අවසානයේ, 1800 මැතිවරණයේදී මෙම නීති යම් භූමිකාවක් ඉටු කළ අතර, එහිදී තෝමස් ජෙෆර්සන් සහ ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන්වරු ජනාධිපතිධුරය හා කොංග්රසය ජයගත් නිසා රාජද්රෝහී ක්රියා පනත අවලංගු කිරීමට මඟ පෑදීය.
ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදී පක්ෂය, මෙම නීති ව්යවස්ථාවෙන් ආරක්ෂා කරන මූලික අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කරන්නේ යැයි විශ්වාස කළ අතර, ඒවා විරුද්ධ දේශපාලන පක්ෂය ඉලක්ක කරගෙන ඇති බවද ඔවුහු විශ්වාස කළහ. මෙම නීති අවලංගු කරන ලද්දේද, හෝ පසුව කල් ඉකුත් වූයේද යන කරුණ වැදගත් නොවේ; ඇල්ෆා සහ ඔමෙගා ආරම්භයෙන් අවසානය නිරූපණය කරයි. මෙම නීති පනවා හෝ නීතියක් බවට “කථා කළ” ඉතිහාසය තුළ, ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂයට විරුද්ධව ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදීන් නමින් හැඳින්වූ පක්ෂයක් සිටියේය. ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදී පක්ෂයේ විකාශය අවසානයේ ජනරජවාදී පක්ෂය ජනනය කරයි. ප්රධාන වශයෙන් වහල්භාවයට එරෙහි ස්ථාවරයක් මත එකමුතු වූ දේශපාලන පක්ෂයකි.
ඉතිහාසඥයෝ 1863 වර්ෂය දාසත්වය යන ප්රශ්නය මූලික කරගෙන ඇති සිවිල් යුද්ධයේ නිරපේක්ෂ මධ්යබින්දුව ලෙස හඳුනාගනිති. 1863 වර්ෂය, එම අවස්ථාවේදී දේවදූතයන් විසින් මිලර්ට දෙන ලද පළමු කාල-අනාවැකිය—(ලෙවී කථාව 26 හි “සත් වාර” යන අනාවැකිය)—ප්රතික්ෂේප කළ ප්රොටෙස්තන්ත අඟයේ නව ධජවාහකයන් සඳහාද සලකුණක් වේ. “සත් වාර” යන අනාවැකිය හුදෙක්ම ලෙවී කථාවේ පෙර පරිච්ඡේදයේ දක්වා ඇති දාසත්ව නීති මත පදනම් වී තිබීම සරල අහම්බයක් විය හැකිද? “සත් වාර” මගින් හඳුන්වනු ලබන “ශාපය” වූයේ, විසිපස්වන පරිච්ඡේදයේ ගිවිසුම් නීති අකීකරු කරනු ලැබුවහොත්, ඉශ්රායෙල් ජනයා රතු මුහුද අසලදී තම ගමන ආරම්භ කළ විට ඔවුන් ඉන් මුදාගනු ලැබූ දාසත්වයට නැවත පැමිණීමෙන් තම ඉතිහාසය අවසන් කරනු ඇතැයි දෙන ලද පොරොන්දුවය.
1798 සිට 1863 දක්වා දේශපාලන පක්ෂයක් වූ ප්රජාතන්ත්රවාදී–ජනරජවාදී පක්ෂය ශුද්ධිකරණයන් හෝ කම්පන මාලාවක් හරහා ගමන් කළේය. 1798 සිට ආරම්භව, සහ විශේෂයෙන් 1840 අගෝස්තු 11 සිට 1863 දක්වා, මිලරයිට් ව්යාපාරයද ශුද්ධිකරණයන් සහ කම්පන මාලාවක් හරහා ගමන් කළේය.
එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භක දේශපාලන පක්ෂවලින් එකක් වූ ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදී පක්ෂය, අද පවතින නූතන ජනරජවාදී පක්ෂය බවට සෘජුවම පරිවර්තනය නොවීය. එහි වෙනුවට, කාලය ගතවීමත් සමඟ එය වෙනස්කම් හා භේදවීම් මාලාවක් අත්විඳි අතර, අවසානයේ ජනරජවාදී පක්ෂය උද්භව වීමට පෙර විවිධ දේශපාලන පක්ෂ කිහිපයක් ගොඩනැගීමට මඟ පෑදීය.
තොමස් ජෙෆර්සන් සහ ජේම්ස් මැඩිසන් සමඟ බොහෝවිට සම්බන්ධ කරනු ලබන ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන් පක්ෂය, ෆෙඩරලිස්ට් පක්ෂයට ප්රතිචාරයක් වශයෙන් 18වන සියවසේ අවසාන භාගයේ ආරම්භ කරන ලදී. ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන්වරු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ දැඩි අර්ථකථනයකට, ප්රාන්තවල අයිතිවාසිකම්වලට, සහ කෘෂිකාර්මික අවශ්යතා හා හිතසාරිත්වයට අනුග්රහය දැක්වූහ.
කෙසේ වෙතත්, 1820 දශකය වන විට, ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන් පක්ෂය ප්රාදේශීය හා මතවාදී රේඛා අනුව භේද වීමට ආරම්භ කළේය. ප්රධාන බෙදීම සිදු වූයේ සුහද හැඟීම්වල යුගය (1817–1825) තුළදීය; එවකට ජේම්ස් මොන්රෝගේ ජනාධිපති ධුරයට එරෙහි බලවත් විපක්ෂයක් නොතිබුණි. මෙම දේශපාලන සන්සුන්කම ඩිමොක්රැටික්-රිපබ්ලිකන් පක්ෂයේ පිරිහීමට දායක විය. අවසානයේදී එම පක්ෂය කණ්ඩායම් කිහිපයකට බෙදී, පහත සඳහන් දේශපාලන කණ්ඩායම් බවට විකාශනය විය:
ප්රජාතන්ත්රවාදී පක්ෂය: 1829 දී හත්වැනි ජනාධිපතිවරයා වූ ඇන්ඩෘ ජැක්සන්ගේ අනුගාමිකයෝ ප්රජාතන්ත්රවාදී පක්ෂය පිහිටුවූහ. ජැක්සන්වාදී ප්රජාතන්ත්රවාදීහු ශක්තිමත් විධායක ශාඛාවක්, බටහිර දෙසට විස්තාරණය, සහ සුදු ජාතික පුරුෂයන් සඳහා වඩා විස්තීර්ණ ඡන්ද අයිතියකට සහය දැක්වූහ.
ජාතික රිපබ්ලිකන් පක්ෂය: මෙම පක්ෂය ඇන්ඩෘ ජැක්සන්ගේ ජනාධිපතිත්වයට ප්රතිචාරයක් වශයෙන් උද්භව වූ අතර, පසුව ජැක්සන්ට විරුද්ධ වූ අනෙකුත් කණ්ඩායම් සමඟ එක්ව විග් පක්ෂය බවට පත් විය. ජාතික රිපබ්ලිකන්වරු සාමාන්යයෙන් ශක්තිමත් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවක් හා ආර්ථික සංවර්ධනයකට වැඩි සහයෝගයක් දැක්වූහ.
විරුද්ධ-මේසන් පක්ෂය: මෙය 1820 දශකයේ උද්ගත වූ, කෙටි කාලයක් පමණක් පැවති දේශපාලන පක්ෂයක් වූ අතර, ප්රධාන වශයෙන් රහස්යභාවයෙන් යුත් මේසන් සහෝදරත්වයේ බලපෑම පිළිබඳ ඇති වූ කනස්සල්ලට ප්රතිචාර ලෙස එය බිහිවිය. එය පෙර සිටි ප්රජාතන්ත්රවාදී-ජනරජවාදීන්ගෙන් ඇතැම් දෙනෙකුද අවශෝෂණය කරගත්තේය.
විග් පක්ෂය: 1830 දශකයේ පිහිටුවන ලද විග්වරුන් අතර හිටපු ජාතික ජනරජවාදීන්, ප්රති-මැසන්වරුන්, සහ අනෙකුත් විරෝධී කණ්ඩායම් ඇතුළත් වූහ. ජැක්සන්වාදී ප්රතිපත්තිවලට ඔවුන්ගේ විරෝධය, බලවත් ෆෙඩරල් ආණ්ඩුවකට ඔවුන්ගේ සහය, සහ කාර්මික හා ආර්ථික සංවර්ධනය ප්රවර්ධනය කිරීම මගින් ඔවුහු ලක්ෂණගත වූහ.
නූතන රිපබ්ලිකන් පක්ෂය 1850 දශකයේ දාසත්වය පිළිබඳ වැඩිවෙමින් පැවති ප්රාදේශීය ආතතිවලට සෘජු ප්රතිචාරයක් වශයෙන් ආරම්භ කරන ලදී. එය හිටපු විග්වරුන්, දාසත්වයට විරුද්ධ ඩිමොක්රටික්වරුන්, ෆ්රී සොයිලර්වරුන් සහ නව ප්රදේශයන් තුළ දාසත්වය ව්යාප්ත කිරීමට විරුද්ධ වූ අනෙකුත් පිරිස් ආකර්ෂණය කළේය. පළමු රිපබ්ලිකන් ජනාධිපති අපේක්ෂකයා වූ John C. Fremont 1856 මැතිවරණයට ඉදිරිපත් වූ අතර, පක්ෂයේ පළමු සාර්ථක අපේක්ෂකයා වූ Abraham Lincoln 1860 දී තේරී පත් විය. එබැවින්, රිපබ්ලිකන් පක්ෂය ඩිමොක්රටික්-රිපබ්ලිකන් සම්ප්රදායෙන් වෙන්ව ස්වාධීනව මතුවී, ඇමරිකානු දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ විශිෂ්ට වූ වෙනස් ගමන්මඟක් අනුගමනය කළේය.
1860 වන විට, රිපබ්ලිකන් පක්ෂය තම පළමු ජනාධිපතිවරයා තේරී පත් කළේය. එය වහල්භාවයට විරුද්ධ වූ දේශපාලන පක්ෂ කිහිපයක සන්ධානයක් මත පදනම්ව තිබුණි. 1863 දී Emancipation Proclamation එක “කතා කළේ” වහල්භාවය අස්ථිත්වයෙන් ඉවත් කරමිනි. 1863 දී, එවකට රිපබ්ලිකන් පක්ෂයෙන් නිරූපිත වූ රිපබ්ලිකන් අඟ, “කතා කළේ” වහල්භාවය අස්ථිත්වයෙන් ඉවත් කරමිනි; එම අවස්ථාවේදී ප්රොටෙස්තන්ත අඟ ව්යාපාරයක් වීම නවතා Seventh-day Adventist සභාව බවට පත් විය. මිලරයිට්වරුන්ගේ ව්යාපාරය 1863 මැයි මාසයේදී නීතිමය හා නිල වශයෙන් අවසන් විය; එම වසරේදී මෝසෙස්ගේ දිවුරීම, එනම් වහල්භාවය පිළිබඳ අනාවැකිය, ප්රතික්ෂේප කරන ලදී. කණ ඇති තැනැත්තා, ඇසිය යුතුය.
මෙම අවස්ථාවේදී, අනාගතවක්තෘ දානියෙල් විසින් නම් කළ “මෝසෙස්ගේ දිවුරුම” පිළිබඳ කෙටි සමස්ත දළ විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කිරීම තොරතුරුදායක විය හැක.
එසේය, මුළු ඉශ්රායෙලම ඔබගේ ව්යවස්ථාව උල්ලංඝනය කරමින්, ඔබගේ හඬට කීකරු නොවීමට එයින් බැහැර ගොස් ඇත; එබැවින් දෙවියන්වහන්සේගේ දාසයා වූ මෝසෙස්ගේ ව්යවස්ථාවේ ලියා ඇති ශාපයද දිවුරමද අප මත වගුරුවනු ලැබ ඇත, මක්නිසාද අපි ඔහුට විරුද්ධව පව් කර ඇත. දානියෙල් 9:11.
දේවවචනය අධ්යයනය කරමින් සිටියදී ගැබ්රියෙල් සහ අනෙකුත් දූතයන් විසින් මඟපෙන්වනු ලැබූ විලියම් මිලර්, ප්රථමයෙන්ම ලෙවී කථාව විසිහයේ “සත් වාරයන්” වෙත පමුණුවනු ලැබීය. බයිබලය පිළිබඳ තමාගේ අධ්යයනයේදී උත්පත්ති පොතෙන් ආරම්භ කළ බව මිලර්ගේ සාක්ෂිය වන බැවින්, දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ දාහතරවන පදයේ අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයට පැමිණීමට බොහෝ පෙර ඔහු ලෙවී කථාව වෙත පැමිණි බව පැහැදිලිය. ඔහු විශේෂයෙන්ම භාවිත කළේ බයිබලය හා ක්රූඩන්ගේ සම්මුඛ-ශබ්දකෝෂය පමණි.
ක්රූඩන්ගේ කොන්කෝඩන්සයේ, ඉන් අනතුරුව කිං ජේම්ස් බයිබලයේ ඉංග්රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කරන ලද හෙබ්රෙව් හෝ ග්රීක වචන සම්බන්ධ කිසිදු සඳහනක් නොමැත. මිලර්, තමන් අධ්යයනය කරමින් සිටි පාඨයේ “සන්දර්භය” සැලකිල්ලට ගනිමින්, ශුද්ධ ලියවිල්ලේ වචනයක් හෝ ඡේදයක් පිළිබඳ තම අවබෝධයට මඟපෙන්වීම ලබාගත්තේය. “සත් වරක්” පිළිබඳ ඔහුගේ අවබෝධය සම්බන්ධයෙන් බලන කල, ලෙවී කථාව 26 වන අධ්යායයේ “සත් වරක්” යන ප්රකාශයේ සන්දර්භය 25 වන අධ්යායය බව දැකීම ඉතා සරලය.
විසිපස්වන පරිච්ඡේදය භූමිය විවේක ගැන්වීම, ජුබිලිය සහ වහල්භාවයට අදාල නීති රීති ආවරණය කරයි. විසිපස්වන පරිච්ඡේදයේ නියමයන්, ඒවාට කීකරු වුවහොත් ආශීර්වාදයක් උපදවනද, ඒවාට අකීකරු වුවහොත් “ශාපයක්” උපදවනද වන “දෙවියන්වහන්සේගේ සේවක මෝසෙස්ගේ ව්යවස්ථාවේ” කොටසකි. විසිහයවන පරිච්ඡේදයේ “සත් වරක්” යන ශාපය අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සකට සමාන වන අතර, එය භූමිය විවේක ගැන්වීමේ නියමයන් සහ වහල්භාවයේ මූලධර්ම යන පැහැදිලි සන්දර්භය තුළ ප්රකාශ කර ඇත. විසිහයවන පරිච්ඡේදයේ එම දඬුවම “මාගේ ගිවිසුමේ විවාදය” යනුවෙන් හැඳින්වේ.
එවිට මමද ඔබට විරුද්ධව ගමන් කරන්නෙමි, ඔබගේ පාප නිසා ඔබට තවත් සත්ගුණයකින් දඬුවම් කරන්නෙමි. මම ඔබ වෙත කඩුවක් ගෙන එන්නෙමි; එය මාගේ ගිවිසුමේ විවාදයට ප්රතිශෝධය ඉටුකරන එකක් වනු ඇත. ඔබ ඔබගේ නගරයන් තුළ රැස්ව සිටින කල, මම ඔබ අතර වසංගතය යවන්නෙමි; ඔබ සතුරාගේ අතට පාවා දෙනු ලබන්නහුය. ලෙවී කථාව 26:24, 25.
සන්දර්භය තුළ දෙවියන් වහන්සේට “විවාදයක්” ඇති “ගිවිසුම” යනු පෙර විසිපස්වන අධ්යායයේ උපුටා දක්වන ලද ගිවිසුමය. සත් වරක් වූ දඬුවම දෙවියන් වහන්සේගේ “ගිවිසුමේ” “විවාදය” ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එයට බැඳී ඇති “ශාපය” නම් ඉශ්රායෙල් “තමන්ගේ” සතුරන්ගේ “අතට පාවා දෙනු” ලබන බවය; තවද සතුරන්ගේ දේශයේ පසු, (දානියෙල් මෙන්) ඉශ්රායෙල් තමන්ගේ සතුරන්ගේ දාසයන් බවට පත්වනු ඇත.
මෝසෙස් ලෙවීකථාව විසිහය ලියා තැබූ විට, පුරාණ ඉශ්රායෙල් මිසරයේ දාසභාවයෙන් අලුතින්ම මුදවාගනු ලැබ සිටියේය; එසේම විසිපස්වන පරිච්ඡේදයේ නිරූපිත දාසභාවයේ මූලධර්ම ආශීර්වාදයක් හෝ ශාපයක් ගෙන එනු ඇත. පුරාණ ඉශ්රායෙල් ජුබිලීයේ නියමයන් කිසිදා ක්රියාත්මක නොකළ අතර, අවසානයේ දානියෙල් “මෝසෙස්ගේ ශාපය” යයි හැඳින්වූ දෙය සම්පූර්ණ වන ලෙස, උතුරු හා දකුණු රාජධානී දෙකම “සත් වරක්” සඳහා විසුරුවා හරින ලදී.
ඊජිප්තුවේ ඔවුන්ගේ දාසභාවය සමඟ ආරම්භ වූ දෙවියන්වහන්සේ හා ඉශ්රායෙල් අතර ගිවිසුම් සම්බන්ධතාවය, අසූරියාවට හා බබිලෝනියට ඔවුන්ගේ දාසභාවය සමඟ අවසන් විය. උතුරු රාජ්යයට එරෙහි “සත් වාර” 1798 දී අවසන් විය, දකුණු රාජ්යයට එරෙහි “සත් වාර” 1844 දී අවසන් විය. සත් වාර දෙක සඳහා ආරම්භක ලක්ෂ්යය ක්රි.පූ. 742 දී යූදාහි රජු අහාස්ට යෙසායා විසින් ප්රකාශ කරන ලද අවුරුදු හැට පහක අනාවැකියකින් යෙසායාගේ සත්වන පරිච්ඡේදයේ සලකුණු කර ඇත.
සිරියාවේ ශීර්ෂය දමස්කස්ය, දමස්කස්හි ශීර්ෂය රෙශීන්ය; තවද හැට පහක් වූ අවුරුදු ඇතුළත එප්රායිම් සෙනඟක් නොවන ලෙස බිඳ දමනු ලැබේ. එප්රායිම්ගේ ශීර්ෂය සමාරියාවය, සමාරියාවේ ශීර්ෂය රෙමාලියාගේ පුත්රයාය. ඔබ විශ්වාස නොකරන්නේ නම්, නියතයෙන්ම ඔබ ස්ථාපිත නොවන්නහුය. යෙසායා 7:8, 9.
ක්රි.පූ. 742 දී මෙම අනාවැකිය ප්රකාශ කරන ලද කාලයේ සිට අවුරුදු හැටපහක් “ඇතුළත” උතුරු රාජ්යය බිඳ වැටෙන බව යෙසායා හඳුනාගෙන තිබුණේය. එයින් අවුරුදු දහනවයකට පසු, ක්රි.පූ. 723 දී, උතුරු රාජ්යය අසීරියානු රජු විසින් වහල්කමට ගෙන යනු ලැබීය; තවද අවුරුදු හතළිස්හයකට පසු, ක්රි.පූ. 677 දී, බබිලෝනියේ රජු දකුණු රාජ්යය වූ යූදා වහල්කමට ගෙන ගියේය. මෙම අවුරුදු හැටපහේ අනාවැකිය ඉතිහාසමය මාර්ගසලකුණු හයක් නිපදවයි. පළමුවැන්න වන්නේ අනාවැකිය ප්රකාශ කරන ලද ක්රි.පූ. 742 ය. එයින් අවුරුදු දහනවයකට පසු, ක්රි.පූ. 723 දී, උතුරු රාජ්යය අසීරියානුවන් විසින් වහල්කමට ගෙන යනු ලැබීය. තවද අවුරුදු හතළිස්හයකට පසු, ක්රි.පූ. 677 දී, දකුණු රාජ්යය බබිලෝනීයයන් විසින් වහල්කමට ගෙන යනු ලැබීය. එවිට ක්රි.පූ. 723 දී ආරම්භ වූ පළමු අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්ස 1798 දී අවසන් විය. අනතුරුව ක්රි.පූ. 677 දී ආරම්භ වූ අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්ස 1844 දී සම්පූර්ණ විය. 1844 සිට, සමස්ත අනාවැකීය ව්යුහය සම්පූර්ණ කිරීම සඳහා, මෙම අනාවැකිය අවුරුදු දහනවයක් දිගහැරී 1863 දක්වා ගියේය; මක්නිසාද, අල්ෆා සහ ඔමේගා අනාවැකීය ව්යුහය ආරම්භ කිරීමට අවුරුදු දහනවයක් සලකුණු කළ බැවින්, එහි අවසානයට ළඟා වීමටද අවුරුදු දහනවයක් තිබිය යුතුය.
පුරාණ ඉශ්රායෙල් මිසරයේ දාසභාවයෙන් ගලවාගනු ලැබීය; එහෙත් අකීකරුකම හේතුවෙන් උතුරුදකුණු රාජ්ය දෙකම නැවත දාසභාවයට පත් විය. අනාවැකි, පුරාණ ශාබ්දික ඉශ්රායෙල්ගේ අනාවැකිමය ඉතිහාසයෙන් නවීන ආත්මික ඉශ්රායෙල් වෙත ඉක්මවමින් ගමන් කරන අතර, එසේ කිරීමේදී සියලු අනාවැකිමය සන්ධිස්ථානවල තේමාව දාසභාවය වේ.
ඉසයියා 7 වන පරිච්ඡේදයේ ඇති අනාවැකිය ක්රි.පූ. 742 දී, උතුර හා දකුණ අතර ළඟා වෙමින් තිබූ ගෘහ යුද්ධයක් හඳුනාගනු ලැබූ අවස්ථාවේදී, අනාගතවක්තෘ ඉසයියා විසින් දුෂ්ට රජු වූ ආහාස් වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී. ආහාස්ගේ දකුණු රාජධානිය පුරාණ ඉශ්රායෙලයේ සැබෑ මහිමාන්විත දේශය විය. 1798 දී, බයිබල් අනාවැකියේ ආත්මික මහිමාන්විත දේශය බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජධානිය ලෙස පාලනය කිරීමට ආරම්භ කළේය. සැබෑ මහිමාන්විත දේශයට විරුද්ධව නියම කරනු ලැබූ සත් කාලය 1844 දී අවසන් වූ විට, ආහාස් රජුගේ ඉතිහාසයේ මෙන්ම, ළඟා වෙමින් තිබූ ගෘහ යුද්ධයක් තිබුණි. 1844 වන විට, දේශපාලන පක්ෂ බිඳ වැටෙමින් හා සන්ධාන ගොඩනගමින් ඇති වූ කලබලය දේශපාලන අදහස්වල පංති දෙකක් බවට සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ස්ථිර වී තිබුණි. දාසභාවය සම්බන්ධයෙන් දේශපාලන පක්ෂ දෙකේ ස්ථාවරය මෙසේ විය: ඩෙමොක්රැට්වරු දාසභාවය අනුමත කළහ; රිපබ්ලිකන්වරු දාසභාවයට විරුද්ධ වූහ. 1798 සිට 1860 දී ගෘහ යුද්ධය ආරම්භ වන තෙක්, දේශපාලන පක්ෂවල පංති දෙකක් වර්ධනය වීමේ ක්රියාවලිය ස්ථිර වී තිබුණි.
ආහාස් සත්ය අර්ථයෙන් මහිමාන්විත දේශය නියෝජනය කළේය; එබැවින් ඔහු ආත්මික මහිමාන්විත දේශයෙහි ප්රතිරූපයක් විය. ආහාස්ගේ ඉතිහාසය, ක්රි.පූ. 742 දී අනාවැකිය ප්රකාශ කරන ලද බැවින්, එය අනාවැකිය අවසන් වූ ඉතිහාසයෙහි ප්රතිරූපයක් වේ. ආරම්භක ඉතිහාසයේ, ගෝත්ර දහයකින් සමන්විත උතුරු රාජ්යය, දකුණු පාර්ශ්වයේ ගෝත්ර දෙකෙහි දේවීය ලෙස ස්ථාපිත කරන ලද ආණ්ඩුවට විරෝධය පළ කරමින්, අනෙක් ගෝත්ර දෙකෙන් වෙන් වී ගියේය. උතුරු ගෝත්ර දහය සිරියාව සමඟ සන්ධානයක් පිහිටුවාගෙන සිටි අතර, එය සිරියාව මඟින් සංකේතාත්මකව නියෝජනය කරන බලයක් සමඟ දකුණු සන්ධානය අතර ඇති වූ එකමුතුවෙහි ප්රතිරූපයක් විය.
මෙම සංක්ෂිප්ත සාරාංශය ලෙවී කථාව විසිහයෙහි සඳහන් “සත් වාර” යනු කීකරුකම සඳහා ආශීර්වාදයක් හෝ අකීකරුකම සඳහා දාසත්වයේ “ශාපය” ඉදිරිපත් කරන ගිවිසුම් වාග්දානයක් බව හඳුන්වා දෙයි. උතුරු සහ දකුණු රාජ්යයන් දෙකම එකම ජාතියක් ලෙස දාසත්වයෙන් මිදවනු ලැබ එකට ආරම්භ වූ නමුත්, අවසානයේදී ඔවුන්ගේ අදාළ අවසන් කාලවලදී නැවත දාසත්වයට පමුණුවනු ලැබීය.
එම වහල්භාවය පිළිබඳ අනාවැකි අවසානයේ පැවති හැටපස් අවුරුද්ද, ආත්මික ඉශ්රායෙලය ආත්මික මහිමාන්විත දේශය තුළ, උතුර දකුණට විරුද්ධව සිටි සිවිල් යුද්ධයක මධ්යබින්දුවෙහිම, අවසන් විය. එම සිවිල් යුද්ධයේ විරුද්ධ පාර්ශ්වයන් වූයේ, සන්ධානයක් පිහිටුවා, ප්රතිවිරුද්ධ රාජ්යය තුළ පිහිටා තිබූ දේවයෙන් ස්ථාපිත කරන ලද ආණ්ඩුවෙන් වෙන්ව ගිය රාජ්යයකි.
1798 සිට ගෘහ යුද්ධය දක්වා, රිපබ්ලිකානවාදයේ ශෘංගය වහල්කම පිළිබඳ ප්රශ්නයේ පැති දෙක නියෝජනය කරන දේශපාලන ප්රතිවාදී පන්තීන් දෙකක් උපදවාදමන ක්රියාවලියකට යොමු කරන ලදී. වහල්කම් ක්රියාව පවත්වාගෙන යාමට උත්සාහ කළ වහල්කම්-අනුග්රාහක ප්රතිවාදීහු එම සටන පරාජය වූහ.
1798 සිට ගෘහ යුද්ධය දක්වා, ප්රොටස්ටන්ට්වාදයේ අඟය වහල්කමේ ප්රශ්නවල පැති දෙකක් නියෝජනය කරන ආගමික විරුද්ධවාදී කාණ්ඩ දෙකක් බිහි කළ ක්රියාවලියකට ලක් කරනු ලැබීය. වහල්කම පිළිබඳ අනාවැකියේ මුල් අවබෝධය දිගටම පවත්වාගෙන යාමට උත්සාහ කළ වහල්කම-අනුග්රාහක විරුද්ධවාදීහු එම සටනින් පරාජය වූහ.
1863 දී රිපබ්ලිකන්වාදයේ අඟය දාසත්වයේ ක්රියාවලිය ප්රතික්ෂේප කිරීමට සාර්ථක විය.
1863 දී ප්රොතෙස්තන්තවාදයේ අඟ ප්රකාශනය දාසත්වය පිළිබඳ අනාවැකිය ප්රතික්ෂේප කිරීමට සාර්ථක විය.
එසේ කිරීමෙන් ඔවුන් තම කාලයට අදාළ එලියා වූ මිලර්ගේ කාර්යය ප්රතික්ෂේප කළෝය. එසේ කිරීමෙන්ම ඔවුහු තම කාලයට අදාළ පදනම් ගල වූ “මෝසෙස්ගේ දිවුරුම” ද ප්රතික්ෂේප කළෝය. එවිට මෝසෙස් හා එලියා ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූ නමුත්, 2001 සැප්තැම්බර් 11 දින නැවත පැමිණියහ.
පල්මෝනි නම් වූ අද්භූත ගණකයා ලෙස තමාම ප්රකාශ කළ “මෝසෙස්ගේ දිවුරම” යන කාල අනාවැකිය පුරා, අල්ෆා සහ ඔමේගා වන අද්භූත භාෂාශාස්ත්රඥයා තම දේවීය අත්සන සටහන් කර ඇත. ඔබලා විශ්වාස නොකරන්නහු නම්, නිසැකවම ඔබලා ස්ථාපිත නොවන්නහුය.