එලියා - අංක පහයි

ඒලියා අහාබ්ට සියලු ඉශ්‍රායෙල්වරුන් කර්මෙල් වෙත කැඳවීමට සැලැස්වූ කල, එය දෙවියන්වහන්සේ විසින් අඳුරු යුගයෙන් 1798 දී, අවුරුදු තුනහමාරක පීඩාකාලයකට පසු, සභාව පිටතට ගෙනැවිත්, ඔවුන් 1844 දක්වාත්, එයින් පසුව 1863 දක්වාත් මෙහෙයවීම පෙරනිමිත්තක් වශයෙන් දර්ශනය කළේය. එම දිනයන් තුන, යෙසායාගේ හත්වන පරිච්ඡේදයේ දක්වා ඇති “සත් වාර” යන ව්‍යුහයේ අවසාන මාර්ග-සලකුණු තුන වෙති.

1798, 1844 සහ 1863 යන එම ඉතිහාසයම මෝසෙස් ඉශ්‍රායෙල් පුත්‍රයන් ඊජිප්තුයේ දාසත්වයෙන් සීනයි කන්ද දක්වා ගෙනගිය විටද ආදර්ශවත් කරනු ලැබීය. පළමු සහ දෙවැනි දූතයන්ගේ ඉතිහාසය 1798 දී අවසාන කාලය ආරම්භ වූ විට පටන්ගෙන 1863 දී එම චලනය සභාවක් බවට පත් වන තෙක් දිගු වූ මිලෙරයිට් චලනය නියෝජනය කරයි. එලියා සහ මෝසෙස් මිලෙරයිට් ඉතිහාසයේ ප්‍රධාන සාක්ෂි දෙදෙනා වන අතර, තුන්වන දූතයාගේ ඉතිහාසය තුළ එළිදරව් පොතෙහිද ඔවුන් ප්‍රධාන සාක්ෂි දෙදෙනාය.

මිලර්වාදී ව්‍යාපාරය එළිදරව් 14 හි සදාකාල ශුභාරංචියේ ආරම්භය සනිටුහන් කරන අතර, Future for America එහි අවසානය සනිටුහන් කරයි. මිලර්වාදීන්ගේ ආරම්භක ව්‍යාපාරයත් අවසාන ව්‍යාපාරයත් අතර, අපි හත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාව හමුවේ. ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභා ඉතිහාසඥයන් අනුව, 1856 දී මිලර්වාදී ව්‍යාපාරයේ ශේෂය ලාඔදිකීය තත්ත්වයට ඇතුළුවිය; එමගින් 1798 සිට 1856 දක්වා නියෝජනය කළ ෆිලාදෙල්ෆියානු කාලපරිච්ඡේදය අවසන් විය.

පෙර ලිපියේදී, ප්‍රේරණය රතු මුහුද පසුකර යාමේදී ඇති වූ අධෛර්යභාවය 1844 මහත් අධෛර්යභාවය සමඟ සමාන්තර කර ඇති බව අපි ප්‍රදර්ශනය කළෙමු. එම අවස්ථාවේදී, මන්නා මගින් නියෝජනය කෙරෙන සබත් පරීක්ෂණය මෝසෙස්ගේ ඉතිහාසය තුළ පැමිණියේය. එමම අනාගතවාදී ස්ථානයේදී, අතිශුද්ධස්ථානයෙන් පැමිණි ආලෝකය, සබත් දිනෙන් ආරම්භ කරමින්, මුහුද පසුකර ගොස් විශ්වාසයෙන් අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුල් වූවන් සඳහා, පරීක්ෂාව සහ පවිත්‍රීකරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ කළේය. 1844ට පෙර තිබූ පරීක්ෂණ ක්‍රියාවලිය මෝසෙස්ගේ ඉතිහාසය තුළ ඔහුගේ උපතේදී ආරම්භ වූ අතර, මිලර්වාදීන් සඳහා 1798දී, ඩැනියෙල් හඳුන්වා දුන් දැනුම වැඩිවීමත් සමඟ, විනිශ්චය කරා ගෙන ගිය පියවර තුනකින් යුත් පරීක්ෂණ ක්‍රියාවලියක් උපන්නාය.

1844 ඔක්තෝබර් 22 දින විනිශ්චය ආරම්භවීම, මිසරයේ පළමු උපන්වරුන්ගෙන් ආරම්භ වී රතු මුහුදේ ජලයන්හි අවසන් වූ පාරාවෝගේ විනිශ්චයෙන් පූර්වඥාපනය කරනු ලැබීය. බුද්ධිමත් අය විශ්වාසයෙන් අතිශුද්ධස්ථානයට ඇතුළු වූ පසු, හෝ රතු මුහුද ඔස්සේ එතර වූ පසු, 1798 දී කාලයේ අවසානයේදී ආරම්භ වී තිබූ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලිය 1844 ඉක්මවාද ඉදිරියටම පැවතියේය. මෝසෙස්ගේ ඉතිහාසයේදී එය ඉශ්‍රායෙල් සෑම පියවරකදීම අසමත් වූ පරීක්ෂා දහයකින් නිරූපණය කරනු ලැබීය. එම පරීක්ෂා දහයෙන් අවසාන පරීක්ෂාව වූයේ පොරොන්දු දේශය සෝදිසි කළ දූතයින් දොළොස් දෙනාගේ අවස්ථාවයි. මෝසෙස්ගේ ඉතිහාසයේ පළමු පරීක්ෂාව වූයේ සබත් දවස නියෝජනය කරන මන්නා පරීක්ෂාවයි; මිලර්වාදීන් සඳහාද 1844 ඔක්තෝබර් 22 පසු සබත් දවස පළමු පරීක්ෂාව ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී. සමාන්තර ඉතිහාස දෙකෙහිම පළමු පරීක්ෂාව සබත් දවස වීම නිසා, මෝසෙස්ගේ ඉතිහාසයේ අනෙක් පරීක්ෂා නවය හඳුන්වා දෙන්නේ 1844 පසු, පොරොන්දු දේශයට හෝ මරණයේ මරුභූමියට ඇතුළුවීම වෙත ගෙනයන පරීක්ෂා මාලාවක් ඇති වන බවය. 1863 යනු මිලර්වාදී ව්‍යාපාරයට අදාළ අවසාන පරීක්ෂාව නියෝජනය කරයි. අපි මෙම සලකා බැලීම ආරම්භ කරන්නේ දූතයින් දොළොස් දෙනා පොරොන්දු දේශය පිළිබඳ තම වාර්තා සමඟ ආපසු පැමිණෙන අවස්ථාවෙන්ය.

ගණන් කථාවෙන් ගත් මෙම කොටසෙහි ඉතා වැදගත් සත්‍ය කිහිපයක් සැලකිල්ලට ගත යුතුය; එම කොටස නිරූපණය කරන ඉතිහාසය මිලර්වරුන්ගේ චලනයට ආදර්ශවත් ලෙස සංකේතවත් කරන්නේ යන්න සලකා නොබලන විට, ඒවා පහසුවෙන් නොපෙනී යා හැක. එක් කරුණක් නම්, “අයහපත් වාර්තාව” ගෙනා කැරලිකරුවන් තම දසවැනිද අවසානද පරීක්ෂාවෙහි අසමත් වෙමින් සිටි අතර, එම අවසාන පරීක්ෂාවේදී මනුෂ්‍යයන්ගේ පන්ති දෙකක් ප්‍රකාශයට පත් වූ බවය. පෙර පරීක්ෂා නවයක ඉතිහාසය පුරා වර්ධනය වෙමින් තිබූ එම පන්ති දෙක, තමන් පිළිගැනීමට තෝරාගත් “වාර්තාව” මත පදනම්ව තම චරිත ප්‍රකාශයට පත් කළහ. 1863 දී, මිලර්වරුන්ගේ අද්වෙන්තිවාදය, ලෙවී කථාව විසිහයේ දාසභාවය පිළිබඳ අනාවැකියෙන් නිරූපිත වූ මෝසෙස්ගේ වාර්තාව ප්‍රතික්ෂේප කළේය. යෝෂුවා සහ කාලෙබ් විසින් ඉදිරිපත් කළ වාර්තාව, ඔවුන් දාසභාවයෙන් නිදහස් කරනු ලැබූ ඉතිහාසය පුරා දෙවියන් වහන්සේගේ “වාර්තාව” නැවත කියවීමක් පමණක් විය. මෝසෙස්ගේ උපතෙන් පටන්, දෙවියන් වහන්සේ ඔවුන් දාසභාවයෙන් පිටතට ගෙන, සියවස් ගණනකට පෙර ආබ්‍රහම්ට පොරොන්දු කරන ලද දේශයට ඇතුළත් කරන බවට පොරොන්දු වී තිබුණි. යෝෂුවා සහ කාලෙබ්, මූලික වාර්තාව මත ස්ථිරව සිටි අය නියෝජනය කරති; අනෙක් ඔත්තුකරුවන් දසදෙනා, දෙවියන් වහන්සේ සත්‍ය වශයෙන්ම එම වාර්තාව දී තිබූ බව ප්‍රතික්ෂේප කළහ.

1863 දී ජේම්ස් වයිට් Review and Herald සඟරාවේ ලිපියක් ලියමින් “සත් වර” පිළිබඳ මිලර්ගේ අවබෝධය ප්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවේදීත්, එම වසරේදීම උරියා ස්මිත් ලෙවී කථාවෙහි “සත් වර” සම්බන්ධ කිසිදු සඳහනක් නොමැති වංචනික සටහන ප්‍රකාශයට පත් කළ අවස්ථාවේදීත්, වයිට් සහ ස්මිත් යන දෙදෙනාම විලියම් මිලර්ගේ කාර්යය පසෙකලා දමා, අපස්තත ප්‍රොටෙස්තන්තවාදයේ බයිබලීය ක්‍රමවේදය භාවිත කළහ. ඔවුන් විසින් මෑතකදී “බබිලෝනියේ දූවරුන්” ලෙස හඳුනාගෙන තිබූ අපස්තතයන්ගේ ක්‍රමවේදයම, ගැබ්‍රියෙල් දූතයා විසින් මඟ පෙන්වා තිබූ මිලර්ගේ පණිවිඩය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සඳහා වූ තර්කය ලෙස භාවිත කරන ලදී. ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල් සඳහා වූ දසවන පරීක්ෂාවේදී ඔවුහු සෘජුවම, “අපි සෙන්පතියෙකු පත් කර ගෙන, මිසරයට නැවත යමු” යයි කීහ. දසවන සහ අවසාන පරීක්ෂාවේ අසාර්ථකත්වය පදනම් වී ඇත්තේ ආරම්භයේ සිටම වූ වාර්තාවට අනුකූල වූ “වාර්තාව” ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් සහ මිසරයේ වහල්භාවයට නැවත හැරී යාමට ඇති ආශාවක් මතය. 1843 අසාර්ථක අනාවැකිය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සුන්වීම අත්විඳි අය සංකේතාත්මකව යෙරෙමියා විසින් නිරූපණය කළ විට, දෙවියන්වහන්සේ ඔහුට විශේෂයෙන්ම දෙවියන්වහන්සේ වෙතත් පණිවිඩය සඳහා ඔහු සතු පැරණි උද්යෝගය වෙතත් නැවත හැරෙන ලෙස කැඳවූ අතර, එමෙන්ම බබිලෝනියේ දූවරුන් ලෙස හඳුනාගෙන තිබූ අය වෙත කිසිවිටෙකත් නැවත නොයන ලෙසද අණ කළසේක.

1863 දී, James White සහ Uriah Smith ඔවුන්ට නොයැමැයි ආඥා කරනු ලැබූ ස්ථානයට නැවත ඔවුන් මෙහෙයවීමට නව කපිතාන්වරයෙකු පත් කළහ. Joshua සහ Caleb ඉදිරියට යාමට ආශා කළ අය නියෝජනය කරන අතර, White සහ Smith නැවත පසුබැස යාමට ආශා කළ අය නියෝජනය කරති.

ගණන් පොතේ එම ඡේදයෙන් විශේෂයෙන් සලකුණු කළ යුතු තවත් කරුණක් නම්, ඊළඟ අවුරුදු හතළිහ තුළ කැළෑබිමේ මරණයට පත් වීමට සියලු කැරලිකරුවන් දණ්ඩනයට පත් කරන අවසාන කැරැල්ල, බයිබල් අනාවැකියේ “දිනක් සඳහා අවුරුද්දක්” යන මූලධර්මය ස්ථාපිත කරන ප්‍රධාන යොමු දෙකෙන් එකක් වන බවයි. එය, සදාකාල ශුභාරංචියේ පණිවිඩයත් පළමු දූතයාගේ පණිවිඩයත් විවෘත කිරීමට මිලර් විසින් භාවිත කළ, බොහෝ දුරට අත්‍යවශ්‍යම අනාවැකිමය නීතිය වූයේය. එම නීතිය පිළිබඳ අනෙක් බයිබලීය සාක්ෂිය එසකියෙල් පොතෙහි දක්නට ලැබේ.

දවසක් වර්ෂයකට සමාන යන මූලධර්මය ස්ථාපිත කළ එම පද දෙක සම්බන්ධයෙන් බොහෝ විට නොසැලකෙන්නේ, ඒ පද දෙකම අයත් වන්නේ කුමන ඉතිහාසමය සන්දර්භයටද යන්නයි.

ගණන් කථාවේ ඇති එම පදය පුරාණ ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භයේදී සිදු වූ අතර, එය දෙවියන්ගේ ගිවිසුම් ජනතාවගේ කැරැල්ල නිරූපණය කළේය; එසේම එසකියෙල්හි ඇති එම පදය පුරාණ ඉශ්‍රායෙලයේ අවසානයේදී සිදු වූ අතර, එයත් දෙවියන්ගේ ගිවිසුම් ජනතාවගේ කැරැල්ල නිරූපණය කළේය. ආරම්භයේදී දඬුවම වනයේ මරණය වූ අතර, අවසානයේදී දඬුවම ඔවුන්ගේ සතුරන්ගේ දේශයේ දාසභාවය විය. එක් දිනක් එක් වර්ෂයක් වෙනුවෙන් යන මූලධර්මය ගිවිසුම් ජනතාවකගේ කැරැල්ල අවධාරණය කරයි. දඬුවම් දෙකක් ඇත—එකක් ආරම්භයේදීද, අනෙක අවසානයේදීද—එහෙත් ඒ දෙකම එකිනෙකට වෙනස්ය. පළමුවැන්න වනය තුළ ගමන් කරමින් සිටියදී ක්‍රමයෙන් අඩුවී යාමෙන් සිදු වූ මරණය වූ අතර, අවසාන දඬුවම සැබෑ බබිලෝනියේ වහල්කම සහ දාසභාවය විය.

මෙම පදවලින් නිරූපිත ඉතිහාසය “කෝපයට උද්දීපනය කළ දවස” යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන බයිබලීය සංකේතයක් බවට පත් විය. “කෝපයට උද්දීපනය කළ දවස” ගැන ගීතාවලිය අනූපස්වන පරිච්ඡේදයේ, යෙරෙමියා තිස්දෙවන පරිච්ඡේදයේ සහ හෙබ්‍රෙව් තුන්වන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් වෙයි; එහෙත් අපි මේ අවස්ථාවේදී එම සංකේතය ගැන සාකච්ඡා නොකරමු. පෙර සඳහන් කොටසේ හඳුනාගත්, අනිවාර්යයෙන් පිළිගත යුතු වැදගත් මූලධර්මයක් ඇත. එම මූලධර්මය අනාගතවක්තෘ සාමුවෙල්, ලුසිෆර්, එලන් වයිට් සහ නියත වශයෙන්ම මෙම කොටසේ මෝසෙස් මඟින්ද නිරූපණය කර ඇත.

මෙම කොටසෙහි ප්‍රාචීන ඉශ්‍රායෙල්වරුන් දෙවියන්වහන්සේ තමන්ගේ රජු වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කළහ; එම ඉතිහාසය ඔවුන් “කේසරයා හැර අපට වෙන රජෙක් නැත” යයි ප්‍රකාශ කළ කාලය වෙත පෙර-සූචනා කරයි. ඔවුන් දෙවියන්වහන්සේගේ දේව රාජ්‍යපාලනය ප්‍රතික්ෂේප කර, තමන්ගේම ජනතාවගෙන් රජෙකු තමන්ට දෙන ලෙස අවධාරණය කළහ; අවසානයේදී තමන්ගේ රජු රෝම රජෙකු බව ප්‍රකාශ කිරීමට පමණක් පැමිණියහ. අවසාන දිනවල රෝම රජු වන්නේ රෝම පෝප්වරයාය.

දේවරාජ්‍යය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සමුවෙල්ට එතරම් අපහාසාත්මකව හා පෞද්ගලික ලෙස දැනුණු බැවින්, ඔහු එය තම ප්‍රොෆේතීය ධුරය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් ලෙස තේරුම් ගත්තේය. නමුත් ඔවුන්ගේ ප්‍රතික්ෂේපය ප්‍රොෆේතයාගේ නොව, දෙවියන්වහන්සේගේ බව සමුවෙල් පැහැදිලිව අවබෝධ කරගන්නා ලෙස දෙවියන්වහන්සේ කටයුතු කළ සේක. පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ කැරැල්ලට සම්බන්ධව මෝසෙස් සහ සමුවෙල්ගේ ප්‍රොෆේතීය සම්බන්ධතාවය ඉදිරිපත් කරන මෙම අනුච්ඡේද දෙක තුළ, පසුව පැමිණි එම කැරැල්ල සඳහා වූ දඬුවම පුරාතන ඉශ්‍රායෙල් සඳහා අවසානය නොවීය. තවමත් යෝෂුවා සහ කාලෙබ් විසින් නියෝජනය වූ, පොරොන්දු දේශයට ඇතුල් වන්නාවූ සමූහයක් තිබුණි; සමුවෙල්ගේ කථාව තුළ ද පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ අවසානය තිබුණේ ඉශ්‍රායෙල්ගේ රජවරුන්ගේ කාලයේ නිමාවෙහි, ආරම්භයේ නොවේ.

මෝසෙස්, පුරාණ ඉශ්‍රායෙල් සමඟ දෙවියන් වහන්සේ තවදුරටත් ක්‍රියා කරනු මැනවයි දෙවියන් වහන්සේ සමඟ තර්ක කළේය; මක්නිසාද, එම අවස්ථාවේදී ඔවුන්ගේ ගමන අවසන් කිරීම, තම ජනතාව මුදාගැනීම පිළිබඳ ශුද්ධ ඉතිහාසයත්, ඔවුන් අබ්‍රහම්ට දෙවියන් වහන්සේ වාග්දානය කළ දේශයට නායකත්වයෙන් ගෙන යන බවට වූ උන්වහන්සේගේ පොරොන්දුවත්, වැරදි ලෙස නිරූපණය කරනු ඇතැයි මෝසෙස් තර්ක කළේය. මෙහි අර්ථය මෙයයි: සත්‍යයට සාක්ෂියක් ලෙස කැරැල්ල භාවිත කිරීමට උන්වහන්සේ අදහස් කරන විට, එම කැරැල්ල සිදුවීමටත් දිගටම පවත්වාගෙන යාමටත් දෙවියන් වහන්සේ තෝරාගන්නා සේක.

ධර්මිෂ්ඨ කෝපයේ ස්වභාවය සමුවෙල් විසින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබූ සේම, එය එලන් වයිට් විසින්ද ප්‍රකාශ කරනු ලැබීය.

සහෝදරි වයිට්ගේ ආකල්පය සමුවෙල්ගේ ආකල්පයට සමාන කර දක්වා, කැරලිකරුවන් හා ඔවුන්ගේ කැරැල්ල සමඟම සිටිමින් ඇයගේ “යුතුකම” නම් “පොස්ටුවේ” “නැගී සිටින” ලෙස ඇයට කියනු ලැබීය. ඇය (අනාගතවක්තෘවරිය) කැරලිකරුවන් හා ඔවුන්ගේ කැරැල්ල ඔවුන්ටම භාර දී ඉවත් වීමට තීරණය කළ පසු, ඇයට තම පොස්ටුවේ නැගී සිටින ලෙස අණ කරනු ලැබීය.

ඇල්ෆා සහ ඔමේගා මූලධර්මයේ ප්‍රධාන අංගයක් වන “පළමු සඳහන් කිරීමේ නියමය” අනුව, යම් විෂයයක් පළමු වරට සඳහන් වන අවස්ථාව අතිශය ප්‍රමුඛ වැදගත්කමක් දරයි. ලූසිෆර්ගේ කැරැල්ලේ ආරම්භය සමඟම සම්බන්ධ වූ කරුණක් වූයේ, දෙවියන්වහන්සේ කැමති වූවා නම්, ලූසිෆර්ගේ මනසේ හටගත් ලූසිෆර්ගේ පළමු ස්වයංවාදී සිතුවිල්ල ඇති වූ ඒ මොහොතේම, ලූසිෆර්ව නැති කර දැමීමට අවශ්‍ය සියලු බලය උන්වහන්සේ සතු වූ බවය. දෙවියන්වහන්සේට ලූසිෆර්ව මැවීම් අතරින් ඉවත් කළ හැකි වූ අතර, එසේ කිරීමට උන්වහන්සේ තෝරාගෙන සිටියා නම්, අනෙකුත් දූතයෝ සිදුවූයේ කුමක්දැයි හෝ නොදැන සිටින අන්දමින් එය සිදු කිරීමටද උන්වහන්සේට බලය තිබිණ. ඇත්ත වශයෙන්ම, උන්වහන්සේ එසේ නොකළේය; මක්නිසාද, වෙනත් කරුණු අතරින්, එසේ කිරීම උන්වහන්සේගේ චරිතය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් වන නිසාය. එහෙත්, එම ක්‍රියාවම සිදු කිරීමට උන්වහන්සේට ඉඩ සලසා දෙන මැවීමේ බලය උන්වහන්සේ සතුය. නමුත් උන්වහන්සේ එසේ නොකළේය. උන්වහන්සේ ඉවසීමෙන්, කැරැල්ල උන්වහන්සේගේ චරිතයට සාක්ෂියක කොටසක් වීමටත්, ස්වර්ගයේ ආරම්භ වී අවසානයේ පොළොවට පැමිණීමට නියමිත වූ මහා විවාදයේ සාක්ෂිභාවයේ කොටසක් වීමටත් ඉඩ දුන්සේක. පුරාතන ඉශ්‍රායෙල් සඳහා මෝසෙස්ගේ සංවාදය ඉටු කළේ මෙයයි. දෙවියන්වහන්සේ කැරළිකාර පරම්පරාවට කාන්තාරයේම මරණයට පත් වීමට ඉඩ දී, සදාකාල ශුභාරංචියට සම්බන්ධ සත්‍යයන් තවදුරටත් ප්‍රකාශ කිරීමට, එම ඉතිහාසය බයිබලානුකූල ආදර්ශයක් ලෙස භාවිත කළසේක.

සැමුවෙල්ගේ දිනවල දෙවියන්වහන්සේ රජු ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවේදීද එසේමය. සැමුවෙල්ගේ පුද්ගලික විශ්වාසයන් හා භවදර්ශී දැනුම තිබියදීත්, තම වගකීමේ ස්ථානයේ ස්ථිරව සිට කටයුතු කිරීමට ඔහුට උපදෙස් දෙන ලද්දේය. දෙවියන්වහන්සේගේ මෙම භවදර්ශී හා ඉතිහාසමය අධීක්ෂණයේ අංගය බබිලෝනීය වහල්කාලයෙන් පසු මාලිගාව නැවත ගොඩනැඟීමේදීද හඳුනාගනු ලැබේ. වහල්භාවයේ අවුරුදු හැත්තෑවෙහි සෑම අංගයක්ම දෙවියන්වහන්සේ පෙරකියා ද, පාලනය කළේය; යෙරුසලමට ආපසු පැමිණීම, යෙරුසලම නැවත ගොඩනැඟීම, මාලිගාව, වීථි සහ පවුරුද එසේමය. වහල්භාවයෙන් ඔවුන් නිදහස් කරනු ලබන කාලය හඳුනා දෙන කාල භවදර්ශන උන්වහන්සේ ප්‍රකාශ කළේය. දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු ආරම්භය සලකුණු කිරීම සඳහා නියෝග කොපමණ ප්‍රමාණයක් තිබෙනු ඇත්දැයි උන්වහන්සේ හඳුනා දුන්නේය. පළමු නියෝගය සමඟ එම ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කරනු ලබන අජාතික රජුවූ සයිරස්ව නාමයෙන්ම උන්වහන්සේ හඳුනා දුන්නේය. යෙරුසලම සහ මාලිගාව නැවත ගොඩනැඟීමේ සියලු අංග නිශ්චිතව හඳුනා දෙන ලද අතර, එම කාර්යය ඉටු කිරීම සඳහා උන්වහන්සේ ධර්මිෂ්ඨ මනුෂ්‍යයන් හා භවදර්ශකයන් උදෙසා නැඟූ සේක.

දේවීය ප්‍රකාශනාත්මක පූර්වඥානය සහ මැදිහත්වීම සියල්ලම පැහැදිලිව තිබියදීත්, බබිලෝනීය වහල්කමට ගෙන ගිය එම කැරල්ල විසින් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ උන්වහන්සේගේ පෞද්ගලික සන්නිධිය දැනටමත් අවසානයකට ගෙනැවිත් තිබුණේය. නැවත ඉදිකරන ලද මාලිගාවට ශෙකිනා මහිමය කිසිදා නැවත පැමිණියේ නැත. සම්පූර්ණ එම ඉතිහාසය ලෝක අවසානයේ ඇති ඉතිහාසයට ප්‍රකාශනාත්මක ව්‍යුහයක් සපයනු පිණිස භාවිත කරනු ලැබුවද, අතිශුද්ධස්ථානය තුළ ශෙකිනාගේ සන්නිධියෙන් එම මාලිගාව නැවත කිසිසේත් ආශීර්වාද ලැබුවේ නැත. එම අර්ථයෙන්, නැවත ඉදිකරන ලද මාලිගාව දෙවියන්වහන්සේගේ සන්නිධිය පිළිබඳ සාක්ෂියක් නොව, ඉශ්‍රායෙල්ගේ කැරල්ල පිළිබඳ සාක්ෂියක් විය. එහෙත් එම ඉතිහාසයේ අනාගතවක්තෘවරුන්—සැමුවෙල්ද, මිනියාපොලිස්හි සහෝදරි වයිට්ද මෙන්—අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ කාර්යභාරයෙන් අඛණ්ඩව සේවය කළහ.

ක්‍රිස්තුස් සහ සාතන් අතර ඇති මහත් විවාදයේ සඳහන් වන ප්‍රථම කරුණ ලූසිෆර්ගේ කැරළියයි; දෙවියන් වහන්සේ තමන්ගේම අරමුණු සඳහා එම කැරළිය ඉදිරියට යාමට ඉඩ දුන් සේක. ඉශ්‍රායෙල් ජනයා අනෙකුත් ජාතීන් මෙන් වීමට ඇති ආශාවට විරුද්ධව තම ධර්මිෂ්ඨ උදහස තිබියදීත්, සමුවෙල් පළමු රාජවරුන් දෙදෙනාට අභිෂේක කිරීමේ කාර්යයට සහභාගි වීමට යොමු කරන ලදී. තවද දෙවියන් වහන්සේගේ අනාගතවක්තෘවරුන්, නැවත කිසිදිනෙක දෙවියන් වහන්සේගේ ශෙකිනා පැමිණීම නොලැබෙන එම දෙවියන් වහන්සේගේ මාලිගාව නැවත ගොඩනැගීමේ කාර්යයටද සහභාගි වූහ.

1863 දී ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ කැරළිකාරත්වය වසා දමනු පිණිස අනාවැකි වචනයට එරෙහිව තමන්ගේ “ප්‍රබන්ධවල පිඟන්” යොදාගන්නා අය, සහ 1863 දී කිසියම් වරදක් සිදු වී ඇත්නම්, අනාවක්තෘවරිය එය තහනම් කළේ යැයි යන තර්කය මත තමන්ගේ වාදය ගොඩනඟා ගන්නා අය, දෙවියන්වහන්සේට එරෙහි කැරළි ගැන වූ අති ප්‍රථම සඳහන් කිරීම තුළම හඳුනා දක්වා ඇති ප්‍රථම මූලධර්මය පිළිබඳව හිතාමතා නොදන්නන් වෙති. දෙවියන්වහන්සේ තමන්ගේම අරමුණු සඳහා කැරළියට ඉඩ දෙයි; එසේම, පැමිණිය හැකි කැරළිවලදී තමන්ගේ අනාගතවක්තෘවරුන් මධ්‍යස්ථව හෝ නිශ්ශබ්දව සිටීමට තෝරාගන්නේ නම්, එය උන්වහන්සේගේ තේරීමය.

රතු මුහුද අතීත ඉශ්‍රායෙල් ජනතාව පසුකර ගිය පසු ඔවුන් අසමත් වූ පරීක්ෂාවන් දහයෙන් සංකේතවත් කරනු ලැබූ 1844 සිට 1863 දක්වා වූ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සලකා බැලීමට අප ආරම්භ කරන විට, මෙම බයිබලීය සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. දෙවියන්වහන්සේගේ අනාගතවක්තෘවරු ආජ्ञාකාරිත්වයේ කාලවලදීද අකීකාරිත්වයේ කාලවලදීද උන්වහන්සේගේ අනාගතවක්තෘවරුන් ලෙස ක්‍රියා කරති; තවද, මතුපිටින් බැලූ කල අනාගතවක්තෘවරයෙකු විරෝධය පළ කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැකි කරුණු පිළිබඳවද සමහර අවස්ථාවල ඔවුහු විරෝධය පළ නොකරති. සමහර අවස්ථාවලදී ඔවුන් කැරැල්ල පිළිබඳ පැහැදිලිව දැනුවත් වුවද වළක්වා තබනු ලබති; තවත් අවස්ථාවලදී, එම කැරැල්ල සම්බන්ධයෙන් ස්වාමීන්වහන්සේ ඔවුන්ගේ ඇස් මත තමන්ගේ හස්තය තබාගන්නා සේක. එම දෘෂ්ටිකෝණය පිළිගනු ලබන විට, 1863 යනු බයිබලීය අනාවැකිවල හයවැනි රාජධානියේ ඉතිහාසය තුළ—ප්‍රොටස්ටන්ට්වාදයේ අඟටද රිපබ්ලිකානිවාදයේ අඟටද—සුවිශේෂී මාර්ගසලකුණක් බවට පත්වේ.