යෝයෙල්ගේ පොත ශුද්ධ ලියවිලි තුළ අග වැසි පිළිබඳ වඩාත් සෘජු එළිදරව්ව වශයෙන් ඇතැම්විට සැලකිය හැකි අතර, යෝයෙල් ආරම්භ වන්නේ ලාඕදිකෙයාන සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාව විසින් ඉටුකරන ලද ද්රෝහිතාවයේ පරම්පරා හතරට ප්රථමයෙන් සූචනය කරමිනි. යෝයෙල්ගේ ආරම්භක පදවල නිරූපිත වඩ වඩාත් උග්රවන විනාශයෙහි එම පරම්පරා හතර එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ වඩ වඩාත් උග්රවන අපවිත්රකම් හතර සමඟ සමාන්තර වේ. 1863 සිට 1888 දක්වා කාලය පළමු පරම්පරාව නියෝජනය කරයි; එය 1843 හා 1850 පුරෝගාමී සටහන්පත් මත නිරූපිත මില്ലරයිට්වරුන්ගේ මූලික පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කිරීම නියෝජනය කරයි; එය හබක්කුක් දෙවන පරිච්ඡේදයේ නිරූපිත වන අතර, දස ආඥාවන්ගේ පුවරු දෙක මගින් නිරූපිත ගිවිසුම සංකේතවත් කරයි.
1888 සිට 1919 දක්වා කාලය, විශ්වාසයෙන් ලැබෙන ධර්මිෂ්ඨකමේ අත්දැකීම ප්රතික්ෂේප කළ පරම්පරාව නියෝජනය කරයි; එය ෆිලදෙල්ෆියා සභාවෙන් නිරූපිත අත්දැකීමක් උපදවයි. පළමු පරම්පරාවේදී කැරැල්ල අවධානය යොමු කළේ විලියම් මිලර් විසින් නිරූපිත නායකත්වයේ කාර්යය කෙරෙහි වන අතර, 1888 හි දෙවන පරම්පරාවේදී කැරළිය එල්ල වූයේ අනාවැකියේ ආත්මයේ නායකත්වයට විරුද්ධවය. 1919 හි තෙවන පරම්පරාව ආරම්භ වූයේ විලියම් වොරන් ප්රෙස්කට්ගේ The Doctrine of Christ නම් පොත සමඟ වන අතර, 1957 දී Questions on Doctrine නම් පොත සමඟ අවසන් විය. එම තෙවන පරම්පරාව වූයේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය, ඇමරිකානු වෛද්ය සංගමයේ වෛද්ය ක්රියාපටිපාටිවල ප්රතීතිකරණයද, ඔවුන්ගේ විද්යාලයන්ට පත්තිච්ඡන්න වූ ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදයේ හා රෝමානු කතෝලිකත්වයේ ශාස්ත්රීය පණ්ඩිතයන් විසින් ලැබෙන ප්රතීතිකරණයද සෙවූ බැවින්, ලෝකය සමඟ සම්මුතියකට පැමිණි පරම්පරාවයි.
තුන්වන පරම්පරාවේදී එලන් වයිට්ගේ ලේඛනමය උපදේශයෙන් ලැබුණු අධ්යාපනික උපදේශය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබ, එය ග්රීසියේ අධ්යාපන දර්ශනය මගින් නිරූපිත ලෝකයේ ව්යාජ අධ්යාපන ක්රියාමාර්ගවලින් ප්රතිස්ථාපනය කරනු ලැබීය. ග්රීක අධ්යාපනය නිරූපණය වන්නේ ටෙනසිහි නැෂ්විල්හි පිහිටි පිටපත් පාර්තෙනොන් දේවමාළිගාවෙහි අභිෂේක කර තබා ඇති අතීනා දෙවඟන මඟිනි.
සැබෑ අධ්යාපනය බයිබලයේ, අනාගතවක්තෘ එලීෂා සමඟ සම්බන්ධ වූ අනාගතවක්තෘවරුන්ගේ පාසල් තුළ ආදර්ශවත් ලෙස ප්රකාශ විය. ක්රි.පූ. 167 දී ඇරඹී, ක්රි.ව. 70 දී යෙරුසලම විනාශ වන තුරු දිගු වූ මක්කබියානු කැරැල්ල, පුරාණ ශබ්දාර්ථ ගෞරවවත් දේශයේ සංස්කෘතිය හා ජාතිය තුළට ග්රීක අධ්යාපනය කරගෙන ආ ආක්රමණයන්ට විශාල වශයෙන් එරෙහි වූ විරෝධයකි. මක්කබියන්වරුන්ගේ එම විරෝධය සෑම තලයකම ග්රීක බලපෑමට එරෙහි කැරැල්ලක් වූ නමුත්, මක්කබියානු උද්යෝගිමත් පිරිසගේ ඉතිහාසය හා අභිප්රේරණයන් තුළ ග්රීසියේ අධ්යාපනික බලපෑම එතරම් ව්යාප්තව පැවති බැවින්, ග්රීක අධ්යාපනය යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේ තම මෙසියා ලෙස යුදෙව්වරුන් ප්රතික්ෂේප කිරීමට සම්බන්ධ වූ විශාලතම සාධකය විය හැකි බව යන සත්යයෙන් එය වෙන් කළ නොහැක. යුදෙව්වරුන් මත ග්රීක අධ්යාපනය විසින් ඇති කළ අහිතකර බලපෑමත්, බොරු අධ්යාපනය යුදෙව්වරුන් විසින් ක්රිස්තුස්වහන්සේ ප්රතික්ෂේප කිරීම හා කුරුසියේ ඇණ ගැසීම සඳහා කළ දායකත්වයත් හඳුන්වා දෙන ග්රන්ථ රචනා කර තිබේ.
මක්කබීය කැරැල්ල, නූතන ආත්මික මහිමවත් දේශයේ 1776 කැරැල්ල සමඟ සමාන්තර වේ. වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදයේ ලියාපදිංචි විශ්වවිද්යාල 4,000 කට අධික සංඛ්යාවක් පවතින අතර, ඒවා ග්රීක සහ ජෙසුයිට් අධ්යාපන ක්රමවේදයන්ගේ දර්ශනය මත ගොඩනැගී ඇත. පසුගිය අවුරුදු දහයකට වැඩි කාලය තුළ දක්නට ලැබුණු අනර්කිභාවය සහ නීතිවිරෝධීභාවය, එක්සත් ජනපදයේ එම අධ්යාපන මධ්යස්ථාන ලෙස හැඳින්වෙන ස්ථාන වෙත සෘජුව අනාවරණය කළ හැක; දශක ගණනාවක් පුරා, මාධ්ය හා විනෝදාස්වාද මූලාශ්ර මඟින් දැනටමත් ගෝලීයවාදී දර්ශන පිළිගැනීමට සකස් කරනු ලැබූ ශිෂ්යයන්, ප්රංශ විප්ලව යුගයේ සාතන්වාදී දර්ශනවලින් උද්භව වූ එම ගෝලීයවාදී දර්ශන පිළිගැනීම සඳහා, ඒවා විසින් මනෝබෝධනය කර ඇත. අද විශ්වවිද්යාලවල ශිෂ්යයෝ, සුදුවර්ණ ජනතාවට, ක්රිස්තියානීන්ට සහ සත්ය ඇමරිකානු ඉතිහාසයට ප්රහාර එල්ල කිරීම සඳහා සැලසුම් කළ අධ්යාපන මධ්යස්ථානවලට ඇතුල් වීමට පෙරම, සොදොම් සහ ගොමොරාව නියෝජනය කරන ජීවන රටාව පිළිගැනීමට දැනටමත් සකස් කරනු ලැබ සිටියහ. අද එක්සත් ජනපදයේ, බයිබලයේ සහ අනාවැකි ආත්මයේ හඳුන්වා දී ඇති පරිදි, යුක්තිය හා සත්යය වීථිවලට හෙළා දමනු ලැබීම සම්පූර්ණ කරන නිතර පවතින ස්තර දෙකක යුක්ති පද්ධතිය අවබෝධ කරගැනීමට කැමති පුරවැසියෙකු, වර්තමාන තත්ත්වයන් නිෂ්පාදනය වන්නේ ජීවිතයේ ආරම්භක වසරවල සිටම මනෝබෝධනය කරනු ලබන, මනුෂ්ය වර්ගයා උච්චවර්ගීය ගෝලීයවාදීන්ගේ පාලනය යටතට ගෙන එනු පිණිස සැලසුම් කළ අධ්යාපන පද්ධතියක් මඟින් ක්රියාත්මක කරනු ලබන උද්දේශපූර්වක සැලසුම් කළ ප්රහාරයක් නිසා බව අවබෝධ කරගත යුතුය—මකරාගේ බලය!
එලන් වයිට්ගේ ලේඛනවල ප්රධාන තේමාවන් පහක් ඇත; අධ්යාපනය, සෞඛ්ය ප්රතිසංස්කරණය, ක්රිස්තියානි ජීවිතය, මහත් විවාදයේ තේමාව සහ ප්රායෝගික භක්තිමත්භාවය. අධ්යාපනය යනු අනාගතවාක්යයේ ආත්මය තුළ ඇති ප්රධාන තේමාවන් පහෙන් එකකි; එලන් වයිට් ද දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයෙහි සඳහන් සෑම අනාගතවක්තෘවරයෙකු මෙන්ම බයිබලානුකූල අනාගතවක්තෘවරියක් වූවාය. අනෙකුත් කරුණු අතර, මෙය අදහස් කරන්නේ ඇයගේ ජීවිතය එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සඳහාද, ඔවුන්ගේ ආදර්ශයක්ද වන බවය. කෙනෙකු ක්රිස්තුස්වහන්සේ පමණක් අපගේ ආදර්ශය විය යුතු බව සිතීමට පෙර, පාවුල් මෙසේ ප්රකාශ කරයි:
මක්නිසාද ඔබට ක්රිස්තුස් තුළ ගුරුවරුන් දස දහසක් ඇතත්, පියවරුන් බොහෝ දෙනෙකු නැත; මක්නිසාද ක්රිස්තුස් යේසුස් තුළ ශුභාරංචිය කරණකොටගෙන මම ඔබව ජනිත කළෙමි. එබැවින්, මම ඔබෙන් ආයාචනා කරමි, මා අනුකරණය කරන්න. 1 කොරින්ති 4:15, 16.
අනාගතවක්තෘවරියක් ලෙස එලන් වයිට් ආදර්ශයකි. එලන් වයිට් මණ්ඩල සාමාජිකාවක ලෙස භූමිකාව භාරගත් අවස්ථාව එකම වරක් පමණක් තිබූ අතර, එය ඇයගේ සේවාවේ ප්රධාන මාතෘකා පහෙන් එකක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ සත්ය අධ්යාපනයේ මූලධර්ම වැළඳගත් විද්යාලයක් ස්ථාපිත කරන අවස්ථාවේදීය. ටෙනසි ප්රාන්තයේ මැඩිසන්හි ඇති එම විද්යාලය, ටෙනසි ප්රාන්තයේ නැෂ්විල් නගර මහානගර දිස්ත්රික්කය තුළ පිහිටා ඇත. 1904 සිට ඇයගේ මරණයට වසරකට පෙර, එනම් 1915 දක්වා, මැඩිසන් විද්යාලයේ ආරම්භක මණ්ඩලයේ සිටීමට ඇය එකඟ වූවා පමණක් නොව, එම විද්යාලය ස්ථාපිත කළ භූමිය තෝරාගැනීමේදීද ඇය ප්රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කළාය. නැෂ්විල් යනු මැකාබීයවරුන්ගේ ඉතිහාසය තුළ යුදෙව්වන් තම මෙසියස්වහන්සේ පිළිගැනීම වැළැක්වීමට උපකාර වූ ග්රීක අධ්යාපන ක්රමයේ මධ්යස්ථානයයි; එම මැකාබීයවරුන් අප දැන් ජීවත්වන කාලයේ පත්රභ්රഷ്ട ප්රොටස්ටන්ට්වාදයට සංකේතවත් කරති. මැකාබීයවරුන්ගේ රේඛාව, දැන් සම්පූර්ණයෙන්ම ග්රීක අධ්යාපනයේ එම එකම—එහෙත් නවීන අනුවාදයක—විනාශකාරී පලවලින්ම මතවාදගත කරනු ලැබ ඇති පත්රභ්රഷ്ട ප්රොටස්ටන්ට්වාදය නිරූපණය කරමින්, හතළිස්වන වාක්යයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය තුළ ස්ථිරව ඉදිරිපත් කර ඇත.
අද්වෙන්තිස්තවාදයේ තුන්වන පරම්පරාවේදී, 1888 දී අනාවැකි ආත්මය ප්රතික්ෂේප කළ නායකත්වය, තම අධ්යාපන ක්රමය ලෝකයේ ප්රතීතන ව්යුහයට භාර දීමට තෝරාගත්තේය. නැෂ්විල් නගරය සත්ය හා අසත්ය අධ්යාපන දෙකෙහිම සංකේතාත්මක මධ්යස්ථානය නියෝජනය කරයි. අනාගතවක්තෘවරිය, සමස්තය විනාශ කිරීම පිණිස සත්යය එකිනෙකාගෙන් වෙන්වූ විෂයයන් බවට වෙන්කර දමන පදනමක් මත පිහිටා තිබෙන ග්රීක අධ්යාපනයට විරුද්ධව, ග්රීක අධ්යාපනය අභිෂේක කිරීමට ලෝකය තෝරාගත් එම නගරයම තෝරාගත්තාය. සත්ය අධ්යාපනය යනු සහෝදරී වයිට්ගේ අනෙකුත් ප්රධාන තේමාවන් හතර වන සෞඛ්ය ප්රතිසංස්කරණය, ප්රායෝගික භක්තිය, ක්රිස්තියානි ජීවන රටාව, සහ විශේෂයෙන්ම මහා අර්බුදය යන තේමාවන්ගේ මූලික පදනමයි.
යේසුස්වහන්සේ සැමවිටම අවසානය ආරම්භය මඟින් දර්ශනය කරයි; එදෙන් උයනේ පැවති පරීක්ෂාව, දැන් ලෝකය මුහුණ දෙමින් සිටින පරීක්ෂාව දර්ශනය කරයි. අවසානයේ පරීක්ෂාව සෑම බයිබලානුකූල පරීක්ෂාවක්ම මෙන් එකම වන්නේය; මක්නිසාද දෙවියන්වහන්සේ කිසිදා වෙනස් නොවන සේක. බයිබලානුකූල පරීක්ෂාවක් යනු පියවර තුනකින් යුත් පරීක්ෂණ ක්රියාවලියක් වන අතර, එම පරීක්ෂණ ක්රියාවලියේ අවසානයේ ප්රකාශිත වන වර්ග දෙකක් එයින් උපදවයි. පළමු දූතයා එම පියවර තුන දෙවියන්වහන්සේට භය වීම, උන්වහන්සේට ගෞරවය දීම, මක්නිසාද විනිශ්චයේ ලිට්මස්-පරීක්ෂාවේ පැය පැමිණ ඇත යන ලෙස ප්රකාශ කරයි. පළමු පියවර වූයේ යහපත හා නපුර පිළිබඳ දැනුමේ ගසෙන් නොකෑමට දුන් ආඥාවය. දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි අවශ්ය භය නොතිබූ බැවින්, ඒව ගස පිළිබඳ පරීක්ෂාවෙන් අසමත් වී, යහපතක් හා නපුරක් යන දෙකම ලෙස නිරූපණය කළ පලතුර කෑවාය. ආදම්ගේ දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි තිබූ භයද, ගසෙහි කැරැල්ලට ඇතුල් වීමෙන් ඔහුව වළක්වා නොතබීය; එවිට දේවත්වයේ නිරතුරු පවත්නා සන්නිධානය නොමැති ජීවිතයක් ඔවුන් ප්රකාශ කළ බැවින්, ඔවුන් දෙදෙනා මතම විනිශ්චය ගෙන එන ලද්දේය.
අවසාන දිනවල පරීක්ෂාව ආරම්භ වන්නේ මනුෂ්ය වර්ගයාගේ කරුණාකාලය අවසානයට පැමිණීමට තරම් ආසන්නයේදී යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්වෙහි මුදාහැරෙන දැනුමේ වර්ධනය භුජනය කරන ලෙස දෙන අනතුරු ඇඟවීමකින්ය. ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය තුළ සිටින අය හෝ ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයෙන් පිටත සිටින අය වෙත වුවද, එම පරීක්ෂාව පදනම් වී ඇත්තේ අපගේ කාලයේ මුදාහැරෙන “දැනුමේ” වර්ධනය පිළිගැනීම හෝ ප්රතික්ෂේප කිරීම මතය. එම දැනුමේ පරීක්ෂාව, යහපතෙහි හෝ අයහපතෙහි දැනුම නියෝජනය කරන උයනේ පරීක්ෂා කිරීමේ වෘක්ෂයෙන් නිරූපණය කර ඇත. සත්ය අධ්යාපනය 1904 දී ටෙනසිහි නැෂ්විල්හි ස්ථානගත කර නිරූපිත කරනු ලැබීය; බොරු අධ්යාපනය 1897 දී නැෂ්විල්හි ස්ථානගත කර නිරූපිත කරනු ලැබූ අතර, පසුව 1920 දී ස්ථිර ව්යුහයක් ලෙස යළි ගොඩනැගිණි. අනාවක්තෘවරියගේ ජීවිත කාලය තුළ සත්ය අධ්යාපනය නැෂ්විල්හි අභිෂේකිතව තැන්පත් කරනු ලැබූ අතර, බොරු අධ්යාපනය ද එසේම අභිෂේකිතව තැන්පත් කරනු ලැබීය. 1915 දී ඇයගේ මරණයෙන් පසු, පාර්තෙනෝන් දේවාලයේ දෙවන හා ස්ථිර ගොඩනැගිල්ල තුළින් බොරු අධ්යාපනය යළි ස්ථාපිත කරනු ලැබූ අතර, ලාඕදිසියානු සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස් සභාවේ නායකත්වය ලෝකය සමඟ සිදු කළ සම්මුතිය මඟින් සත්ය අධ්යාපනය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබීය.
නැෂ්විල් නගරයට ලැබුණු “දකුණේ අතේනාව” යන අන්වර්ථ නාමය 1897 සතවර්ෂික ප්රදර්ශනයේ මධ්යස්ථානය ලෙස එම ගොඩනැගිල්ල තෝරාගැනීමට බලපෑවේය. එම ප්රදර්ශනයේ ගොඩනැගිලි කිහිපයක් පුරාණ මූල ආදර්ශ මත පදනම් වී තිබුණි. කෙසේවෙතත්, පාර්තෙනොන් ගොඩනැගිල්ල පමණක් නිරවද්ය ප්රතිනිර්මාණයක් විය. අද දින ටෙනසී ප්රාන්තයේ නැෂ්විල් එහි සංගීතය සඳහා ප්රසිද්ධියට පත් නගරයක් වුවද, ජොනී කැෂ් කෞතුකාගාරය ඇතිවීමට පෙර, නැෂ්විල් ප්රසිද්ධව සිටියේ ගායනය සඳහා නොව, අධ්යාපනය සඳහාය.
1850 දශකය වන විට, උසස් අධ්යාපන ආයතන ගණනාවක් ස්ථාපිත කර තිබීම හේතුවෙන් නෑෂ්විල් නගරය දැනටමත් “දකුණේ ඇතැන්ස්” යන අන්වර්ථ නාමය අත්කරගෙන තිබුණි; එය මහජන පාසල් පද්ධතියක් ස්ථාපිත කළ ඇමරිකානු දකුණු ප්රදේශයේ ප්රථම නගරය ද විය. සියවසේ අවසානය වන විට, ෆිස්ක් විශ්වවිද්යාලය, ශාන්ත සිසිලියා අකැඩමිය, මොන්ට්ගොමරි බෙල් අකැඩමිය, මෙහාරි වෛද්ය විද්යාලය, බෙල්මොන්ට් විශ්වවිද්යාලය සහ වැන්ඩර්බිල්ට් විශ්වවිද්යාලය යන සියල්ලම නෑෂ්විල්හි දොරටු විවෘත කරනු ඇත. එම කාලයේදී, නෑෂ්විල් දකුණේ වඩාත් මනා ලෙස සංස්කෘත හා උගත් නගරවලින් එකක් ලෙස ප්රසිද්ධව සිටියේය; එය සම්පත් හා සංස්කෘතියෙන් පිරි නගරයක් විය.
අනර්ථකමයේ අභිරහස දේවානුභාවයෙන් ලැබුණු වචනය තුළ නාමපදයක් මෙන්ම ක්රියාපදයක් ද වේ. දේවානුභාවය සාතන්වද, සහ සහෝදරි වයිට් විසින් සාතන්ගේ “දකුණු අතේ මිනිසා” ලෙස හැඳින්වූ පාප්වරයාද, අනර්ථකමයේ අභිරහස ලෙස හඳුන්වයි. එහෙත් “අනර්ථකමයේ අභිරහස” යන්න සත්යය හා වරද එකට මිශ්ර වීමද විස්තර කරයි. යෝවෙල්ගේ ධර්මභ්රෂ්ටකමේ පරම්පරා හතර, එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ ක්රමයෙන් උත්කර්ෂණය වන අපවිත්රකම් හතරට ගැළපේ. එම සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා එළිදරව් පොතේ පළමු සභා හතරට ගැළපෙන අතර, තුන්වන සභාව නියෝජනය කරනු ලබන්නේ කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ ක්රිස්තියානි ධර්මය හා අනාගාරිකත්වය එක්කළ සම්මුතියෙනි. එම පළමු සභා හතර පුරාණ ඉශ්රායෙලයේ ඉතිහාසයට ගැළපෙන අතර, එය නූතන ඉශ්රායෙලයේ ඉතිහාසය සංකේතවත් කරයි.
පුරාතන ඉශ්රායෙලයේ තෙවන පරම්පරාවේදී, ඉශ්රායෙල් රජවරු දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සමඟ කිසි කලෙකත් සන්ධානගත නොකළ යුතු අනෙකුත් ජාතීන් සමඟ සන්ධාන ගොඩනඟා ගත්හ. එළිදරව් පොතෙහි ප්රකාශිත පරිදි පුරාතන ශබ්දාර්ථ ඉශ්රායෙලයත් ක්රිස්තියානි සභාවත් අතර පවතින සමාන්තරතාවය, *Habakkuk’s Tables* නම් අධ්යයනයෙහි පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කර ඇති ප්රවාචනමය විෂයයකි. යොවෙල්, දෙවියන්වහන්සේගේ තෝරාගත් ගිවිසුම් ජනතාව වීමෙන් “කපා ඉවත් කරනු ලබන” සිව්වන හා අවසාන පරම්පරාව, යෙහෙස්කෙල්හි අනුක්රමයෙන් උග්රවන පිළිකුල්කම් සතර තුළ සූර්යයාට නමස්කාර කරමින් වංගු වන වැඩිහිටියන් විසිපස්දෙනා සමඟ ගළපා දක්වයි. ඉරිදා නීතියේදී සූර්යයාට නමස්කාර කරන බැවින් ලාඕදිකීය සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය කපා ඉවත් කරනු ලබන එම සිව්වන පරම්පරාව, 538 වර්ෂයේදී හෝ ළඟා වන්නාවූ ඉරිදා නීතියේදී පාප්වාදයේ ආධිපත්යය සංකේතවත් කරන තියාතීරයේ සිව්වන සභාව සමඟ ගැළපේ. පෙර්ගමොස්හි තෙවන සභාව “සම්මුතිය” නියෝජනය කරයි—එය පුරාතන ඉශ්රායෙලය අජාතික රාජධානීන් සමඟ සන්ධානගත වීම වේවා, නැතහොත් කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් අජාතික ආගම ක්රිස්තියානි ආගම සමඟ එක්කිරීම වේවා—ඒ සාක්ෂි දෙදෙනා එළිදරව් 13 හි භූ-මෘගයාගේ තෙවන පරම්පරාව අමතති.
අවුරුදු 400/430ක දාසභාවයේ කාලය තුළ මිසරය මඟින්, වෙනත් සත්යයන් අතර, ආදර්ශිත කරනු ලැබූ එක්සත් ජනපදයේ පරම්පරා හතර, රතු මුහුදේ ජලයන් තුළ පාරාවෝ ගිලී යාමෙන් අවසන් විය. එම ජලයන්, දෙවියන් වහන්සේ ප්රාචීන ඉශ්රායෙලයට භවදූත මෝසෙස් මඟින් ගැළවීම සිදු කළ විට, විනිශ්චයට පත් වීමට නියමිතව තිබූ ජාතියේ අවසානය සලකුණු කළේය. දෙවියන් වහන්සේගේ සභාව මත විනිශ්චය නිමාවට පත් වන කාලපරාසය තුළ එක්සත් ජනපදය විනිශ්චයට පත් වන බැවින්, පාරාවෝගේ ජීවිතය අවසන් කළ ජලය පාරාවෝ මත පැමිණියේ, දෙවියන් වහන්සේ තමන් තෝරාගත් ජනතාව ගළවා ගන්නා අතරතුර ජලය තම ස්ථානයේ රඳවා තබාගෙන සිටි නැගෙනහිර සුළඟ නිදහස් කරනු ලැබීමෙන් බව සලකා බැලිය යුතුය. එළිදරව් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ භූකම්පාව පැමිණෙන විට ඉරිදා නීතියට පහර දෙන තුන්වන විපත එම නැගෙනහිර සුළඟය.
භූමියේ මෘගයාගේ සිව්වන හා අවසාන පරම්පරාවට පෙර පැමිණෙන පරම්පරාව, ජනරජවාදී සහ ප්රොටස්ටන්ට් අඟ දෙකෙහිම සම්පූර්ණ වේ. එහි තුන්වන පරම්පරාව තුළ සිදුකරනු ලැබූ ජනරජවාදී අඟයේ සම්මුතිය, පළමු ලෝක යුද්ධය වටා වූ කාලපරිච්ඡේදයේදී සිදු වූ අතර, එය එක්සත් ජනපදය තම ආර්ථික ව්යුහය Federal Reserve හි ගෝලීයවාදීන්ට භාර දීම සලකුණු කළේය. එම කාලපරිච්ඡේදය තුළම, ලාඔදිසියානු Seventh-day Adventism, තම වෛද්ය හා අධ්යාපන කාර්යය ලෝකීය අධ්යාපනයේ හා වෛද්ය විද්යාවේ ප්රමිතීන් අනුව “ප්රතීත” කරවා ගැනීමට උත්සාහ කළේය. ක්රියාපදයක් ලෙස “මMystery of iniquity” යනු කොන්ස්ටන්ටයින්ගේද පුරාතන ඉශ්රායෙල්හි රජවරුන්ගේද ලෝකීය බලවේග සමඟ කළ සම්මුතිය නිරූපණය කරයි. එම සම්මුතිය විස්තර කිරීමට ප්රේරණය විසින් භාවිත කරන ලද වචනය “amalgamation” ය; Ellen Whiteගේ යුගයේ ශබ්දකෝෂයෙහි එය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ මෙසේය: "to mix or unite in an amalgam; to blend." යහපත්කම හා අයහපත්කම පිළිබඳ දැනුමේ ගස යනු amalgamation හි ගසය, සම්මුතියේ ගසය. “අවසාන බලවත් ගැටුම” යනු ඉරිදා නීති අර්බුදය වන අතර, එම අර්බුදය සඳහා සාතන්ගේ සූදානම වන්නේ “mystery of iniquity” ය; එය මනුෂ්ය ප්රඥාව දේවීය හෙළිදරව්ව සමඟ මිශ්ර කරයි.
“සියල්ලෝම තම තම පැත්ත ගන්නා කාලයේ සිදුවන අවසාන බලවත් ගැටුම සඳහා සාතන් තම සැලසුම් උද්යෝගයෙන් සකස් කරමින් සිටියි....”
“ලෝකයේ බල පවත්වන හඬවල් සවන් දෙන්න, බලවේග ලකුණු කරගන්න. යාච්ඤාවේ කිසි හඬක් තිබේ ද? දෙවියන් වහන්සේ පිළිගනු ලබන බවට කිසි සලකුණක් ඔබට පෙනේ ද? පූජකයෝ සිටිති, බොහෝ දෙනෙක්; එහෙත් ඔව්හු යෙහෝවාගේ ව්යවස්ථාව තම පාද යට තලා දමමින් සිටිති. ඔවුන්ගේ වස්ත්ර ආත්මයන්ගේ රුධිරයෙන් කැළලැලි වී ඇත. බහුජන සමූහයන් දුෂ්ටාත්මයන්ට පූජා කරමින් සිටිති. කීකරුකම සහ අකීකරුකම අතර දෙගිඩියාවෙන් සිටින ඔබලා, බලන්න. සතන්ගේ පූජාසනය අබියස වන්දනා කරන විශාල බහුජන සමූහයන් සිතේ දෘශ්යමාන කර බලන්න. සංගීතයට සවන් දෙන්න, ‘උසස් අධ්යාපනය’ යැයි කියනු ලබන භාෂාවට සවන් දෙන්න. එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ එය කුමක් යැයි ප්රකාශ කරන්නේ ද?—අධර්මයේ අභිරහසය.” Pamphlets, 004, 11.
අවසාන ගැටුමේදී “සියල්ලෝම පැත්තක් ගනු ඇත” යන අවස්ථාවේ, ඒදෙන් උයනේ පරීක්ෂාව නැවත සිදු වේ. ආරම්භයේදී උයනක් මධ්යයේ තිබූ එක් වෘක්ෂයකට පමණක් සීමා වූ එම පරීක්ෂාව, අවසානයේදී මුළු ලෝකයම තුළ නැවත සිදු වේ. අවසාන සටනට පෙර සාතන්ගේ ක්රියාව නම් “අධර්මයේ අභිරහස” ය; එය “උසස් අධ්යාපනය” ලෙස අර්ථ දැක්වේ! “උසස් අධ්යාපනය” යන සංකේතය පෘථිවි මෘගයාගේ දේශයේ ටෙනසිහි නැෂ්විල් නගරයේ දක්නට ලැබේ; එය ‘දකුණේ ඇතැන්ස්’ ලෙස හැඳින්වෙයි, එහි පාර්තෙනෝන් දේවාලය පිහිටා ඇත. එය, වරක් නැෂ්විල්හි මැඩිසන් විද්යාලය මඟින් නිරූපණය කරනු ලැබූ සැබෑ අධ්යාපනයට විරුද්ධ පිහිටීමක පවතී. ප්රේරණයෙන් ලැබුණු පහත ප්රකාශය මෙම ලිපියේ අවසානයේ සම්පූර්ණයෙන් උපුටා දක්වා ඇත; එහෙත් මේ අවස්ථාවේදී කරුණු කිහිපයක් සැලකිල්ලට ගත යුතුය.
“මෙම පෘථිවි ඉතිහාසයේ අවසාන සංවෘත්තියේ ඉතා විශාල ලෙස ප්රකට වන අධර්මයේ ගුහ්යමය රහස සාවධානව සොයා බැලීමට සියල්ලන්ටම ප්රඥාව අවශ්යය....”
“නැවත ස්ථාපිත කරනු ලබන පාරාදීසයට මැද මඟක් නොමැත. මේ අවසාන දින සඳහා මනුෂ්යයාට දෙන ලද පණිවිඩය මනුෂ්ය සැලසුම් සමඟ මිශ්ර වීමට නොවේ....”
“දෙවියන්වහන්සේ විශ්වාසයෙහි උසස් තනතුරු වෙත උසස් කළ අය ස්වර්ගයේ ආලෝකයෙන් මනුෂ්ය ප්රඥාව වෙත හැරී යා හැක.... දෙවියන්වහන්සේ සමඟ එක්ව කාර්යකරුවන් වන ලෙසත්, දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රශංසාව ලබන ලෙසත් ඔවුන්ට සුදුසු චරිතයක් හිමි කරගැනීමට කැමති සියල්ලෝම, දෙවියන්වහන්සේගේ සතුරන්ගෙන් තමන් වෙන් කරගෙන, ක්රිස්තුස්වහන්සේ ජොහන්ට ලෝකයට දෙන ලෙස දුන් සත්යය පවත්වාගත යුතුය.” Manuscript Releases, volume 18, 30–36.
“ප්රඥාව” අවශ්යවන “සියල්ලෝ” යනු අවසානයේදී භක්තිකයන්ගේ වර්ග දෙකක් උපදවන පරීක්ෂාකාරී ක්රියාවලියකට ගෙන එනු ලබන සියල්ලන්ය. “ප්රඥාවන්තයෝ” යනු අවශ්ය “ප්රඥාව” සුරක්ෂිත කරගන්නෝය. පරීක්ෂාකාරී ක්රියාවලිය ආරම්භ වන්නේ මනුෂ්ය අනුග්රහ කාලය අවසන් වීමට මඳකට පෙර, යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්ව මුද්රාවෙන් ඉවත් කරනු ලබන විටය. එම මුද්රාභංගය “දැනුමේ වැඩිවීමක්” ආරම්භ කරයි. යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ එළිදරව්වට සම්බන්ධ පරීක්ෂාවට මුහුණදෙන අය, ඉරිදා නීතියේදී නැගෙනහිර සුළඟ පැමිණීමට පෙර මඟපෙන්වීමටත්, සූදානම් කිරීමටත්, ශුද්ධ කිරීමටත් නියමිත අනාවැකිමය දැනුමේ “තෙල්” සුරක්ෂිත කරගනු ඇත. “හොඳ හා නරක දැනගැනීමේ වෘක්ෂය” යනු කන්නට හෝ ප්රතික්ෂේප කිරීමට නියමිත ව්යාජ ස්වර්ගීය රොටියෙහි සංකේතයයි.
ගලීලයේ, කපර්ණවුමේ සභාගෘහයේදී, යේසුස්වහන්සේ තම සේවකාලයේ අනෙකුත් කිසිදු අවස්ථාවකට වඩා එක් සිද්ධියකදී වැඩි අනුගාමිකයන් අහිමි කළ සේක. එහිදී පරීක්ෂාව වූයේ ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ අනාවැකිමය වචන වචනාර්ථයෙන්ද ආත්මිකවද යන කාරණයයි; එම පරීක්ෂාව අසමත් වූවෝ අසමත් වූයේ—මනුෂ්යයා දෙවියන්වහන්සේගේ මුඛයෙන් නික්මෙන සෑම වචනයකින්ම ජීවත් විය යුතු බව ඔවුන් අමතක කළ බැවිනි. ක්රිස්තුස්වහන්සේ පැහැදිලිවම උන්වහන්සේ ස්වර්ගයෙන් බැස ආ රොටිය බව ප්රකාශ කළ සේක; පරීක්ෂාව අසමත් වූවෝ ග්රීකයන් විසින් නිරූපිත මනුෂ්ය ප්රඥාව සමඟ සත්යය මිශ්ර කර තිබූහ.
ඊව උයනේ අසාර්ථකත්වය ආරම්භ කිරීමට පෙර, ක්රිස්තුස් යහපත හා නපුර පිළිබඳ දැනුමේ වෘක්ෂයේ ඵලයෙන් නොභුක්තිවිඳින ලෙස ආදම් සහ ඊව දෙදෙනාටම උපදෙස් දී තිබුණි. සදාකාල ශුභාරංචියේ පියවර තුනෙන් පළමුවැන්න වන්නේ දෙවියන්වහන්සේට භය වීමයි.
“එළිදරව්වෙහි අති විස්මයජනක සත්යයන් මනස විසින් අවබෝධ කරගනු ලැබුවහොත්, එය කිසිවිටෙකත් තම ශක්ති අර්ථශූන්ය විෂයයන් මත යෙදවීමෙන් සතුටු නොවනු ඇත; අද දින යෞවනයන් නාස්ති කරමින් සිටින පහත් සාහිත්යයෙන් සහ නිෂ්ඵල විනෝදාස්වාදයන්ගෙන් එය පිළිකුලෙන් වළකී යනු ඇත. බයිබලයේ කවීන් සහ ප්රඥාවන්තයන් සමඟ සංගමය පවත්වමින්, විශ්වාසයේ වීරයන්ගේ මහිමාන්විත ක්රියාකාරකම්වලින් ආත්මයන් කැළඹී ඇති අය, ලෝකයේ පාරාවෝවරුන්ගේ, හෙරෝද්වරුන්ගේ සහ සීසර්වරුන්ගේ වික්රමයන් ගැන සිතමින් ඒවා මහත්කොට සලකා බලා ප්රශංසා කිරීමෙන් හෝ, ඉතා ප්රසිද්ධ ලෞකික කතුවරුන්ගේ කෘති අධ්යයනය කිරීමෙන් හෝ යෙදී සිටියා නම් වඩා, චින්තනයේ එම සාරවත් ක්ෂේත්රයන්ගෙන් හදවතින් බොහෝ ශුද්ධවූවන් ලෙසත්, මනසින් වඩා උසස්වූවන් ලෙසත් පිටතට එනු ඇත.”
“යෞවනයන්ගේ ශක්තීන් බොහෝ දුරට නිදන්ව පවතින්නේ, ඔවුන් දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි භයවීම ප්රඥාවේ ආරම්භය ලෙස නොගන්නා බැවිනි. ස්වාමීන්වහන්සේ දානියෙල්ට ප්රඥාවත් දැනුමත් දුන්නේ, ඔහුගේ ආගමික මූලධර්මවලට බාධා කරන කිසියම් බලයකින් බලපෑමට ඔහු යටත් නොවූ බැවිනි. අප අතර බුද්ධිමත්, ස්ථිර, සහ සත්ය වටිනාකමකින් යුත් පුරුෂයන් මෙතරම් අල්ප වන්නේ, ස්වර්ගය සමඟ ඇති සම්බන්ධය විච්ඡේද කරගෙනම මහත්කම සොයාගත හැකි යැයි ඔවුන් සිතන බැවිනි.” Messages to Young People, 255, 256.
හවවා තම “දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි භය” නැතිකරගත්තාය. ඇය දෙවියන්වහන්සේගේ වචන ඉදිරියේ කම්පා විය යුතුව තිබුණි; එය එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසට අයත් ලක්ෂණයකි. දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි භය යනු පරීක්ෂා තුනෙන් පළමුවැන්න වන අතර, එය අනාවැකිමය වචනය මුද්රාවෙන් විවෘත කරනු ලැබෙන විට ආරම්භ වී, අවසානයේ ප්රඥාවන්ත පංතියක් සහ මෝඩ පංතියක් නිපදවයි. ප්රඥාවන්තයන් වීමට නියමිතවූවන් සඳහා ආරම්භය වන්නේ දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය ඉදිරියේ කම්පා වීමය. හවවා මෙය කළේ නැත; එබැවින් පරීක්ෂා කිරීමේ ක්රියාවලියේ දෙවන පියවරට මුහුණ දුන් කල, ඇයට දෙවියන්වහන්සේට ගෞරවය දීමට නොහැකි විය; අනතුරුව, විනිශ්චයේ පැය ඉදිරියේ ඇය ලාඔදිකයාවේ නග්නභාවය ප්රකාශ කළාය.
“ක්රිස්තියානි චරිතයක් පූර්ණ කරගැනීමට කැමති සියල්ලන්ම ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ වියගහ පැළඳිය යුතුය. ඔවුන් ක්රිස්තුස් යේසුස් තුළ ස්වර්ගීය ස්ථානවල එක්ව ඉඳීමට කැමති නම්, මේ පොළොවෙහි සිටින කාලය තුළම ඔහුගෙන් ඉගෙනගත යුතුය. ක්රිස්තුස්වහන්සේ තමන්ම සතුටු කරගත්තේ නැත. ඔහුගේ මුළු ජීවිතයම නිර්මල, නිස්වාර්ථ සුහදභාවයක් වර්ධනය කිරීමක් විය. ඔහු මානව ස්වභාවය ගත්තේ, වැටුණු ලෝකයට, සාතන්ට හා ඔහුගේ සභාවට, ස්වර්ගයේ විශ්වයට, වැටී නොගිය ලෝකවලට පෙන්වා දීමටය; එනම්, ඔහුගේ දේවීය ස්වභාවය සමඟ එකතු වූ මානව ස්වභාවය දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවට සම්පූර්ණයෙන් කීකරු විය හැකි බවයි. සියල්ලන්ම, ‘ගැළවීම ලබන පිණිස මා කුමක් කළ යුතුද?’ යයි විමසා බැලිය යුතුය. දෙවියන්වහන්සේ ඉල්ලන්නේ, තම වචනය ඉදිරියේ වෙව්ලන, විනීත, බිඳුණු සිත්ය. අපට ස්වර්ගීය පන්දම ලැබිය හැක්කේ දේවීය පූජාසනයෙන් පමණි; එය ලැබුණු කල, එය අපගේ අසමර්ථතාවය පිළිබඳ සම්පූර්ණ දර්ශනයක් අපට දෙනු ඇත, තවද ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ගෞරවය හා මහිමය අපට හෙළි කරනු ඇත. මෙය දැකගත් විට, දෙවියන්වහන්සේ අපව ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ තබන සේක, එවිට ඔහු අපව සියලු සත්යය තුළට ගෙන යනු ඇත.” Bible Echo, July 20, 1896.
සත්යය හා දෝෂය එකට මිශ්ර කිරීම, අධර්මයේ අභිරහස ලෙස හඳුනාගනු ලබන සාතන්ගේ ක්රියාව වේ. විමර්ශන විනිශ්චයේ අවසාන ගමන්වලදී සමස්ත මානව වර්ගයාගේ සම්මුතිය, ටෙනසි ප්රාන්තයේ නෑෂ්විල්හි පිහිටි පාර්තෙනෝන් දේවාලය තුළ සංකේතවත් කර තබා ඇත.
“අපගේ යෞවනයන් ග්රීක සහ ලතින් භාෂා පිළිබඳ දැනුමක් අත්පත් කරගැනීමට තම කාලය කැප කරන විශ්වවිද්යාලවලට යැවීම බුද්ධිමත් දෙයක් නොවේ; මක්නිසාද, මේ භාෂාවන් පාලනය කරගැනීම සඳහා ඔවුන් අධ්යයනය කරන අවිශ්වාසී කතුවරුන්ගේ අදහස්වලින් ඔවුන්ගේ මනස්ද හෘදයන්ද පිරෙමින් පවතින බැවිනි. ඔවුහු කිසිසේත්ම අවශ්ය නොවන, මහා ගුරුවරයාගේ පාඩම්වලටද සමගාමී නොවන දැනුමක් ලබති. සාමාන්යයෙන් මෙලෙස අධ්යාපනය ලැබූ අය තුළ ස්වයං-ගරුභාවය බොහෝය. ඔවුහු උසස් අධ්යාපනයේ ශිඛරයට ළඟා වී ඇතැයි සිතති; තවද, තවදුරටත් ඉගෙනුම්කරුවන් නොවන අය මෙන් අහංකාරයෙන් හැසිරෙති. ඔවුහු දෙවියන්වහන්සේගේ සේවය සඳහා නාස්ති කරනු ලබති. බොහෝ දෙනා සාපේක්ෂයෙන් ප්රයෝජනශූන්ය අධ්යාපනයක් අත්කරගැනීම සඳහා වැය කර ඇති කාලය, වස්තුසම්පත්, සහ අධ්යයනය, ඔවුන් ප්රායෝගික ජීවිතයට සුදුසු, සම්පූර්ණ පුරුෂයන් සහ ස්ත්රීයන් බවට පත් කරන අධ්යාපනයක් ලබාගැනීම සඳහා යොදාගත යුතුව තිබුණි. එවැනි අධ්යාපනයක් ඔවුන්ට ඉතාම උසස් අගයක් ඇති එකක් වනු ඇත.”
“අපගේ පාසල්වලින් පිටත්ව යන විට ශිෂ්යයන් තමන් සමඟ රැගෙන යන්නේ කුමක්ද? ඔවුන් යන්නේ කොතැනටද? ඔවුන් කිරීමට යන්නේ කුමක්ද? අන්යයන්ට ඉගැන්වීමට ඔවුන්ට හැකි කරවන දැනුම ඔවුන් සතුද? ප්රඥාවන්ත පියවරුන් සහ මව්වරුන් වීමට ඔවුන් අධ්යාපනය ලැබුවාද? ප්රඥාවන්ත උපදේශකයන් ලෙස පවුලක ප්රධානත්වයේ සිටීමට ඔවුන්ට හැකිද? තම ගෘහ ජීවිතය තුළ, ස්වර්ගයේ පවුලේ සංකේතයක් බැවින් දෙවියන් වහන්සේ ප්රීතියෙන් බැලිය හැකි පවුලක් වන පරිදි, තම දරුවන්ට එසේ උපදෙස් දීමට ඔවුන්ට හැකිද? සැබැවින්ම ‘උසස් අධ්යාපනය’ යනුවෙන් හැඳින්විය හැකි එකම අධ්යාපනය ඔවුන් ලැබුවාද?”
“උසස් අධ්යාපනය යනු කුමක් ද? ස්වර්ගයේ සමානත්වය දරා නොසිටින කිසිදු අධ්යාපනයක් උසස් අධ්යාපනය ලෙස හැඳින්විය නොහැක; එය යෞවනයන් සහ යෞවනියන් ක්රිස්තුස්වහන්සේට සමාන වීමට මෙහෙයවිය යුතුය, තවද දෙවියන්වහන්සේගේ ස්ථානයෙහි තම පවුල්වල ප්රධානත්වය දරමින් සිටීමට ඔවුන් සුදුසුකරවිය යුතුය. පාසල් ජීවිතය තුළ යම් යෞවනයෙකු ග්රීක සහ ලතින් භාෂාවන් පිළිබඳ දැනුමක්ද, අවිශ්වාසී කතුවරුන්ගේ කෘතිවල අන්තර්ගත අදහස්ද ලබාගැනීමට අසමත් වී තිබේ නම්, ඔහු විශාල අලාභයක් භාරගෙන නැත. යේසුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේ මේ ආකාරයේ අධ්යාපනය අත්යවශ්යය ලෙස සැලකූ සේක් නම්, මනුෂ්යයන්ට කවරදාකවත් භාරදෙන ලද ශ්රේෂ්ඨතම කාර්යය ඉටු කිරීමටත්, ලෝකය තුළ ඔහු නියෝජනය කිරීමටත් ඔහු විසින් අධ්යාපනය ලබවමින් සිටි තම ගෝලයන්ට එය දී නොසිටිනු ඇත ද? එහෙත්, ඒ වෙනුවට, ඔහු ශුද්ධ සත්යය ඔවුන්ගේ අත්වල තැබුවේ, එය එහි සරලත්වයෙන්ම ලෝකයට දෙනු පිණිසය.”
“ග්රීක සහ ලතින් විද්වතුන් අවශ්ය වන අවස්ථා ඇත. සමහර අය මේ භාෂා අධ්යයනය කළ යුතුය. මෙය යහපත්ය. එහෙත් සියල්ලෝම, එසේ නොව බොහෝ දෙනාද, ඒවා අධ්යයනය කළ යුතු නැත. උසස් අධ්යාපනයක් සඳහා ග්රීක සහ ලතින් දැනුම අත්යවශ්යයයි යනුවෙන් සිතන අයට දුර දක්නට නොහැක. එසේම ලෝකයේ මනුෂ්යයන් විද්යාව යයි හඳුන්වන දේහි අභිරහස් පිළිබඳ දැනුමද දෙවියන්වහන්සේගේ රාජ්යයට ප්රවේශ වීමට අවශ්ය නොවේ. සැබෑ උසස් අධ්යාපනය බැහැර කරන, සහ එය ඉගෙනගන්නා තැනැත්තා සමඟම විනාශ වන, කුට තර්ක හා සම්ප්රදායෙන් මනස පුරවන්නේ සාතන්ය.”
“ව්යාජ අධ්යාපනයක් ලැබූ අය ස්වර්ගය දෙස නොබලති. ‘ලෝකයට පැමිණෙන සෑම මනුෂ්යයෙකුම ආලෝකවත් කරන’ සැබෑ ආලෝකය වන තැනැත්තා ඔවුන්ට දැකිය නොහැක. ඔවුන් නිත්ය සත්යතා මායාරූප ලෙස සලකා, පරමාණුවක් ලෝකයක් ලෙසත්, ලෝකයක් පරමාණුවක් ලෙසත් හඳුන්වති. කියාකෙරෙන උසස් අධ්යාපනය ලැබූ බොහෝ දෙනා පිළිබඳව දෙවියන්වහන්සේ මෙසේ ප්රකාශ කරති: ‘නුඹ තරාදියේ මැන බැලූ කල හිඟව තිබෙන බව දක්නට ලැබී තිබේ,’—ප්රායෝගික කාර්යයන් පිළිබඳ දැනුමේ හිඟව, කාලය වඩාත් යහපත් ලෙස ප්රයෝජනයට ගන්නේ කෙසේද යන දැනුමේ හිඟව, යේසුස්වහන්සේ උදෙසා කටයුතු කරන්නේ කෙසේද යන දැනුමේ හිඟව.” Review and Herald, August 17, 1897.
නැෂ්විල්හි ගිනිගෝලයන් පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම යම් අහඹු නගරයක් සම්බන්ධ නොවන්නේය; එය සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන්, එක්සත් ජනපදය සහ ලෝකය මත ගෙන එනු ලැබූ සෘජු විනිශ්චයකි. නැෂ්විල්හි ගිනිගෝලයන් ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ විවිධ කාණ්ඩයන්, භූමිමෘගයා සහ ලෝකය සඳහා විවිධ ලක්ෂණ නියෝජනය කරයි. නැෂ්විල්හි ගිනිගෝලයන් යහපත හා අයහපත පිළිබඳ දැනුමේ වෘක්ෂයෙන් සංකේතවත් කරන ලද ව්යාජ අධ්යාපනය මත දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය වේ.
අපි මෙම අධ්යයනය ඊළඟ ලිපියේදී ಮುಂದುವರන්නෙමු.
“විවිධ රූපක මඟින් ස්වාමිවහන්සේ යේසුස් යොහන්ට දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට හිංසා පීඩා කිරීම නිසා ප්රසිද්ධියට පත් වූවන්ගේ දුෂ්ට ස්වභාවයත් වශීකරවන බලපෑමත් නිරූපණය කළ සේක. මේ භූමියේ ඉතිහාසයේ අවසාන සැකැස්මේ ඉතා විශාල ස්ථානයක් ගන්නා අධර්මයේ අභිරහස සාවධානව සොයා බැලීමට සියල්ලන්ටම ප්රඥාව අවශ්ය ය. දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවට ගෞරව නොදක්වා, රහස් සමාජයන්ටත් සන්ධානවලටත් තමන්ම බැඳගෙන සිටින, ලෝකයේ පාලන බලයන්ට අයත් වාසීන්ගේ පිළිකුල් කටයුතු පිළිබඳ දෙවියන්වහන්සේගේ එළිදරව් කිරීම, සත්යයේ ආලෝකය ඇති ජනතාවට මේ සියලු දුෂ්ටකම්වලින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකී සිටීමට හැකි කරවිය යුතු ය. ලෝකයේ සියලු බොරු ආගමිකයන් තමන්ගේ දුෂ්ට ක්රියාවන් වැඩි වැඩියෙන් ප්රකාශ කරනු ඇත; මක්නිසාද පක්ෂ දෙකක් පමණක් ඇත, එනම් දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥා පිළිපදින්නෝ සහ දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ ව්යවස්ථාවට විරුද්ධව යුද්ධ කරනෝය....”
ස්ත්රියගේ වංශය හා සර්පයාගේ වංශය අතර තිබෙන සතුරුකම ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් පැහැදිලිව නිර්වචනය කර ඇත. “තවද මම නුඹ හා ස්ත්රිය අතරත්, නුඹේ වංශය හා ඇයගේ වංශය අතරත් සතුරුකම තබන්නෙමි; ඔහු නුඹේ හිස පොඩි කරන්නේය, නුඹ ඔහුගේ පතුල තුවාල කරන්නෙහිය.” “තවද ආදම්ට උන්වහන්සේ මෙසේ කී සේක: නුඹ නුඹේ භාර්යාවගේ හඬට කන්දී, ‘එයින් නොකන්න’යි කියා මම නුඹට අණ කළ ඒ ගසින් කෑ බැවින්, නුඹ නිසා භූමිය ශාපලත් වන්නේය; නුඹේ ජීවිතයේ සියලු දවස් දුක්බර ශ්රමයෙන් නුඹ එයින් ආහාර ගන්නෙහිය; එය නුඹට කටුද, ගොකටුද උපදවන්නේය; නුඹ කෙතෙහි ඇති ශාක ආහාරයට ගන්නෙහිය; නුඹ භූමියට ආපසු හැරෙන තුරු, නුඹේ මුහුණේ දහඩියෙන් නුඹ රොටි කන්නෙහිය; මක්නිසාද නුඹ එයින් ගනු ලැබුවෙහිය; මක්නිසාද නුඹ දූවිල්ලය, දූවිල්ලටම නුඹ ආපසු හැරෙන්නෙහිය.”
“තමාගේම මාර්ගය අනුගමනය කිරීමෙන්ද, සාතන්ගේ පරීක්ෂාවන්ට සමානව ක්රියා කිරීමෙන්ද, දෙවියන්වහන්සේගේ දන්නා කැමැත්තට විරුද්ධව හැසිරීමෙන්ද, මනුෂ්යයා නිෂ්ඵල ලෙස තමා උසස් කරගැනීමටත් ආශීර්වාද ලැබීමටත් උත්සාහ කළේය. මෙසේ ඔහු දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥාවන්ට අකීකරු වීම පිළිබඳ අත්දැකීම්මය දැනුමක් ලබාගත්තේය. මෙසේ ඔහු යහපතත් අයහපතත් දැනගත්තේය; මෙසේ ඔහු දෙවියන්වහන්සේට තිබූ තම විශ්වාසවන්තභාවය හා පක්ෂපාතිත්වය අහිමි කරගෙන, සමස්ත මනුෂ්ය පවුල පිට අයහපත හා දුක්වේදනාව ගලා එන වාහල්දොරටු විවෘත කළේය. අද දින එම අත්හදා බැලීමම කරමින් සිටින අය කොපමණද! තම ආරක්ෂාව සඳහා එකම මාර්ගය ‘ස්වාමීන්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක’ යන වචනය කෙරෙහි සම්පූර්ණ විශ්වාසය තැබීම තුළින් පමණක් බව මනුෂ්යයා කවදා ඉගෙනගනීද?”
“සාතන් මනුෂ්ය ක්රමයන් මඟින් දෙවියන්වහන්සේගේ දරුවන් අතරට තමන්ගේම උපායන් ඇතුළත් කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටියි. ඔහු දෙවියන්වහන්සේ ලෙස පිළිගනු ලැබීමට, නැතහොත් දෙවියන්වහන්සේටත් ඉහළ ස්ථානයක තැබීමටත් උත්සාහ කරමින් සිටියි.”
“සබත් දිනය සතියේ පළමු දිනට මාරු කිරීමෙන්, ඔහු මනුෂ්යයන් දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රකාශයන් අවිශ්වාස කිරීමට මෙහෙයවයි; එසේම, තමන්ගේම මාර්ග සහ සැලසුම් තමන්ගේම ඇස් ඉදිරියෙහිද, තමන්ගේ විකෘත විනිශ්චය තුළද අතිශයින් ප්රඥාවන්ත ලෙස පෙනෙන පරිදි ඒවා සැලකීමටද ඔවුන් මෙහෙයවයි. මනුෂ්ය නීතිකරණය මගින්, ඔහු මනුෂ්යයන් දෙවියන්වහන්සේ විසින් ප්රකාශිත ආඥා මනුෂ්ය සම්ප්රදායට වඩා අඩු බලයක් ඇති බව සැලකීමටද, සෑමවිටම ශුද්ධ, යුක්තිසහගත සහ යහපත් වන එම ව්යවස්ථාවෙන් ඉවතැන්වීම සුළු කරුණක් ලෙස සැලකීමටද මෙහෙයවයි. දෙවියන්වහන්සේ සමඟ සම්මුතියෙන්, කීකරු දරුවන් ලෙස මනුෂ්ය කාර්යභාරකයන් ගමන් කිරීම මෙසේ වලක්වා, අපගේ ලෝකයෙහි දෙවියන්වහන්සේගේ කාර්යය ඉටු වීම ඔහු විසින් බාධා කළ හැකි බව ඔහු දකියි.”
“නමුත් පාපයේ අත්හදා බැලීම සිදු කරනු ලැබූ පසුද, වගකීම් සහිත තනතුරුවල සිටින මනුෂ්ය ඒජන්සි සමඟ සාතන්ගේ කූටසංයෝගයන් අපගේ ප්රථම දෙමාපියන්ගේ අවස්ථාවේ මෙන්ම දැන්ද සමාන ලෙස භය විය යුතුද, වැළකී සිටිය යුතුද වේ. දෙවියන්වහන්සේගේ කාර්යයේ වගකීම් සහිත ස්ථානවල තබා ඇති මනුෂ්යයන් අන් අය පාලනය කිරීමට තමන්ට ඇති අයිතිය අධික ලෙස ගණන් බලා ඇති බව කියනු පිණිස මට උපදේශනය ලැබී ඇත. මනුෂ්යයෙකු අල්ලාගෙන සිටින තනතුර ඔහුගේ චරිතය වෙනස් නොකරයි. සමහර අය පල්ලිවලටත් සෞඛ්යාශ්රමවලටත් තමන් විසින් සැලසුම් කළ යුතුය, සහ තමන්ගේ විනිශ්චය ගැන කිසිදු ප්රශ්න කිරීමක් නොතිබිය යුතුය යන හැඟීමක් දරා සිටින ලෙස පෙනී ඇත. ඔවුහු සෑම පියවරකදීම යේසුස්ගෙන් ඉගෙන ගනිත්වා. සෑම මනුෂ්යයෙකුටම ප්රධාන අධිකාරිය විය යුත්තේ ඔහුය.”
“බොහෝ වරක් අපගේ උපදේශකයා වූ තැනැන්වහන්සේ මෙසේ පවසති: ‘මනුෂ්යයාට තම දෙවියන් සමඟ දීනව ගමන් කරමින්, පසුතැවුණු ආත්මයකින් දෙවියන් වහන්සේගේ මාර්ගය ගෙන, මහත් ලෞකික වාසි ඉදිරිපත් කරන සේ පෙනෙන සාතන්ගේ යෝජනා ප්රතික්ෂේප කිරීම කොපමණ දුෂ්කර ද!’ දෙවියන් වහන්සේ පමණක් තැබූ දෘඪ පදනම මත ස්ථිරව සිටීම වෙනුවට මනුෂ්යයා තමම මාර්ගය ගැනීමේ බලපෑම නැවත නැවතත් පෙනී තිබේ. දෙවියන් වහන්සේ දක්වා ඇති සෘජු මාර්ගවල ගමන් කිරීමට ප්රතික්ෂේප කිරීම ඔවුන්ව වියවුලට ගෙන යනු ඇත; එය එම එකම පරීක්ෂාව හා විපත්තියට මුහුණ දෙන අනෙක් අයට ප්රඥාවද උගන්වන්නේ නැත. මනුෂ්යයා දෙවියන් වහන්සේ දෙවියන් වහන්සේ බවත්, වෙනස් විය යුතු මනුෂ්යයෙකු නොවන බවත්, කවදා ඉගෙන ගනීද?”
“සෘජු මාර්ගයෙන් ඉවතට ගොස් ඇති සමහරුන්, දෙවියන්වහන්සේ තමන් මත පනවා නොතිබූ වගකීම් අල්ලාගැනීමට නිරන්තර උණුසුමකින් පෙළී සිටියෝය. දෙවියන්වහන්සේ සෑම සේවකයෙකුටද සෑම වෛද්යවරයෙකුටද සත්යයේ සරලභාවය පවත්වාගෙන යන ලෙස කැඳවති. පරණ ගිවිසුමත් අලුත් ගිවිසුමත් දෙකෙහිම ප්රකාශ කරනු ලබන දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්රයා අද අපගේ ලෝකයේ ගැළවුම්කරුය. සෑම වෛද්ය මිෂනාරියෙකුම තම පුහුණුව ලබන්නේ උන්වහන්සේගෙන්ය. ඔහු වායුයේ බලයේ අධිපතියාගෙන් තමන් වෙන් කර නොගන්නේ නම්, ඔහු තමන් කෙරෙහි විශ්වාසය තබන ආත්මයන් වැරදි මඟට ගෙන යනු ඇත. සාමාන්ය ජනතාවට වටහාගත නොහැකි තරම් අධ්යාපනය ලැබූද උසස් කරනු ලැබූද, එවැනි මිනිසුන් පිළිබඳ සෑම දෙනාම සාවධානව සිටිත්වා.”
“පාපයේ කුමන්ත්රණයන් අසීමිත සංකල්පනයද ඉක්මවා යයි. සෑම විපත්තියක්ම, සෑම දුක්විඳීමක්ම හා මරණයක්ම, නපුරේ බලයට පමණක් නොව, ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ සත්යතාවයටද සාක්ෂියකි. සදාකාලය පුරා පවතින, කීකරුකම මාර්ගයෙන් ජීවනය දෙන, ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය වන සත්යය දැන සිටියදී, සාතන්ගේ කපටිකමට අනුරූප වීමෙහි මනුෂ්යයාගේ දුර්වලකම අතිශය විස්මයජනකය. දෙවියන්වහන්සේ විසින් උගන්වනු ලබන සියල්ලෝම ක්රිස්තුස්වහන්සේ ඔහුගේ පුත්රයා බව පිළිගනිති. දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රකාශිත නිවේදන අවිශ්වාස කරන සියල්ලෝම පාපයේ ප්රචලිතභාවය ප්රදර්ශනය කරති; සම්පූර්ණ සත්ය-පවිත්රකරණය මඟින් එළිදරව් කරනු ලබන ජීවනය හා අමරණීයත්වයේ පැත්තේ ඔවුහු ක්රියා නොකරති. චරිතයෙහි, වචනවල හා ආත්මයෙහි ඔවුන් වෙනසක් සිදු නොකරන්නේ නම්, ආත්මයන් නැතිව යනු ඇත.”
“නැවත පිහිටුවනු ලැබූ පාරාදීසයට යාමට මධ්යම මාර්ගයක් නොමැත. මේ අවසාන දවස් සඳහා මනුෂ්යයාට දෙන ලද පණිවිඩය මනුෂ්ය උපක්රම සමඟ මිශ්රවිය යුතු නොවේ. අපි ලෝකික නීතිවේදීන්ගේ ප්රතිපත්තිය මත ආධාරව සිටිය යුතු නොවේ. අපි සාතන්ගේ ක්රියාකාරකම්වලින් අන්ධ කරනු ලැබූවන් මෙන් ක්රියා නොකරමින්, යාච්ඤාවේ නම්ර මනුෂ්යයෝ විය යුතුය.”
බොහෝ දෙනෙකුට ඇදහිල්ලක් ඇත; එහෙත් ප්රේමය මගින් ක්රියාකරමින් ආත්මය පවිත්ර කරන ඇදහිල්ලක් නොවේ. ගළවන ඇදහිල්ල යනු සත්යය පිළිබඳ සරල විශ්වාසයක් පමණක් නොවේ. “භූතයෝ ද විශ්වාස කරති, සහ වෙවුලති.” දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයේ ප්රේරණය මනුෂ්යයන්ට චරිතය හැඩගස්වන, ඔවුන් සරල බාහිර ආචාරයන්ට වඩා උසස් තත්ත්වයකට නායකත්වය දෙන, ප්රේරණාත්මක බලයක් වන ඇදහිල්ලක් ලබාදෙයි. අප ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ අනුගාමිකයෝ බවට වචනද, ක්රියාද, ආත්මයද සාක්ෂි දරනු ඇත.
“දෙවියන්වහන්සේ ප්රදානය කර ඇති ශ්රේෂ්ඨතම ආලෝකයත් ආශීර්වාදයත් මෙම අවසාන දිනවල අකීකරුකම හා ඇදහිල්ලෙන් වැටී යාමට එරෙහි ආරක්ෂාවක් නොවේ. දෙවියන්වහන්සේ විශ්වාසයේ උසස් තනතුරුවලට උසස් කළ අය ස්වර්ගයේ ආලෝකයෙන් මනුෂ්ය ප්රඥාව වෙත හැරී යා හැකිය. එවිට ඔවුන්ගේ ආලෝකය අන්ධකාරය බවට පත්වනු ඇත; දෙවියන්වහන්සේ විසින් ඔවුන්ට භාර දුන් හැකියාවන් උගුලක් වනු ඇත; ඔවුන්ගේ චරිතය දෙවියන්වහන්සේට අපරාධයක් වනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේට උපහාස කළ නොහැක. උන්වහන්සේගෙන් ඉවත්වීම එයට නියත ප්රතිඵල සෑමවිටම අනුගමනය කර ඇත, ඉදිරියටත් එසේම වනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේට අකැමැති ක්රියාවන් කිරීම, ඒවා නිශ්චිතවම පසුතැවිලි වී අත්හැර නොදමනු ලැබුවහොත්, ඒවා සාධාරණ කිරීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට, අපරාධකරු රැවටීම තුළ පියවරෙන් පියවර ඉදිරියට ගෙන යනු ඇත; අවසානයේ දඬුවමකින් තොරව බොහෝ පාප සිදු කරනු ඇත. දෙවියන්වහන්සේ සමඟ එක්ව වැඩකරන්නන් බවට ඔවුන් පත් කරන චරිතයක් හිමි කරගෙන දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රශංසාව ලබන්න කැමති සියල්ලෝ, දෙවියන්වහන්සේගේ සතුරන්ගෙන් තමන් වෙන්කරගෙන, ක්රිස්තුස්වහන්සේ යොහන්ට ලෝකයට දීමට දුන් සත්යය රැකගත යුතුය.” Manuscript Releases, volume 18, 30–36.