හතළිස්වැනි පදයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය - අංක දහසය

එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ පළමු දේවදූතයා ඔහුට පසුව එන දේවදූතයන් දෙදෙනාගෙන් වෙන් කළ නොහැකි බවට ජෝන්ස් ඉදිරිපත් කරන තර්කය අතිශයින් ශක්තිමත් ය. එම දේවදූතයන් තිදෙනා සහ හොරණෑ දේවදූතයන් අතර ඇති ව්‍යුහාත්මක සම්බන්ධය ඔහු හඳුනා දක්වා ඇති ආකාරය කිසිසේත් ඛණ්ඩනය කළ නොහැකි ය. ඔහුගේ අවධාරණය නිසැකවම යොමු වී තිබුණේ එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දේවදූතයන් තිදෙනා වෙතට ය; එහෙත් ඔවුන් “වෙන් කළ නොහැකි” අය ලෙස සැලකීමට යොදාගන්නා තර්කය, ඔවුන්ට පෙර පැමිණි සියලු දේවදූතයන් සම්බන්ධයෙන් ද ඒ හා සමානව වලංගු ය.

ඔහු එළිදරව් පොතේ දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දේවදූතයන් තිදෙනා කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් සිටි බැවින්, තමාගේම තර්කය එහි අවසාන නිගමනය දක්වා ගෙන ගියේ නැත. අවසාන වශයෙන් බලන විට, පස්වන, සයවන සහ සත්වන විපත්ති හොරණෑ එළිදරව් පොතේ දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දේවදූතයන් තිදෙනා සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට ඔහු යොදාගත් තර්කයට, හොරණෑ පෙළ ඔස්සේ හොරණෑ දේවදූතයන් සත්දෙනාගෙන් පළමුවැන්නා දක්වාම ආපස්සට යෑම ද ඇතුළත් විය.

දේවදූතයන්ගේ මාලාව හොරණෑ පිඹින දේවදූතයන් “සත්දෙනාගෙන්” ආරම්භ වන අතර, එළිදරව් පොතෙහි දේවදූත පෙළ පළමු හොරණෑවෙන් ඇරඹී මෘගයාගේ සලකුණ පිළිබඳ තුන්වන දේවදූතයාගේ අනතුරු ඇඟවීම දක්වාම අඛණ්ඩව දිව යයි. මුල් හොරණෑ හතර සහ අවසාන විපත්ති හොරණෑ තුන අතර වෙනසක් හඳුනාගැනීමෙහිලා ජෝන්ස් නිවැරදිය; මන්ද, එම “හතර සහ තුන” යන අනාවැකිමය ව්‍යුහය සභා සහ මුද්‍රා තුළ ද දක්නට ලැබෙන බැවිනි. එළිදරව් පොතෙහි සාක්ෂිකරුවන් තිදෙනෙකුගේ සාක්ෂිය මත මෙය තහවුරු කිරීම, දැකීමට කැමති අයට, හත යන සංකේතය තුළ හතර යන සංකේතය ද තුන යන සංකේතය ද අන්තර්ගත වන බව දැකගැනීමට ඉඩ සලසයි.

මෑත කාලයේ අප හඳුනාගනිමින් සිටින්නේ එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ පළමුවන සහ දෙවන දේවදූතයන් බලගන්වනු ලබන්නේ පළමුවන සහ දෙවන විපත්වලට අයත් ඉස්ලාමය පිළිබඳ කාල අනාවැකියක් මඟින් බවත්, තුන්වන දේවදූතයා බලගැන්වීම සිදු වන්නේ 9/11 දින තුන්වන විපත ඉටු වීම මඟින් බවත්ය. ජෝන්ස්ගේ අදාළ කර දැක්වීමෙන් හඳුනාගැනෙන්නේ (ඔහු මා පෙන්වා දෙන කරුණ ප්‍රකාශ නොකළද), එළිදරව් අටවන පරිච්ඡේදයේ පළමුවන හොරණෑවේ දේවදූතයාගේ සිට එළිදරව් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තුන්වන විපතේ හොරණෑව දක්වා වූ සෑම දේවදූතයෙකුම එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දේවදූතයන් තිදෙනා සමඟ වෙන් කළ නොහැකි ලෙස සම්බන්ධ වී සිටින බවය. ඔවුහු එකම අනාවැකිමය පෙළෙහි අන්තර්ගත සංකේත වෙති. එක් එක් දේවදූතයා නියෝජනය කරන විවිධ භූමිකා අවබෝධ කරගැනීමට නම්, ඔවුන් එලෙස හඳුනාගත යුතුය. එබැවින්, සභා හත, මුද්‍රා හත සහ හොරණෑ හත මඟින් හත නියෝජනය කෙරෙන අතරම, එම හතෙහි (සභා, මුද්‍රා සහ හොරණෑ) සමස්ත සංකේතාර්ථය තුළ හතර සහ තුන යන සංකේතය ද නියෝජනය කෙරෙන්නාක් මෙන්, හොරණෑ දේවදූතයන් සත්දෙනාගෙන් පළමුවැන්නාගේ සිට තුන්වන දේවදූතයා දක්වාම දිවෙන දේවදූත පෙළ සමස්තයක් ලෙස සැලකිය යුතුය. මෙයින් දේවදූතයන් එකොළොස්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත පෙළක් හඳුනාගැනේ.

ප්‍රකාශනය දහහතර වන अध्यायයේ දූතයන් තුන්දෙනා, විනිශ්චය ආරම්භ වීම ප්‍රකාශ කළ මිලර්වාදීන්ගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩයද, ඉන්පසු විනිශ්චය අවසන් වීම ප්‍රකාශ කරමින් සිටින එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩයද නියෝජනය කරති.

සත් හොරන්බෑ වනාහි සූර්ය-නමස්කාරය බලාත්මක කළ ජාතීන් මත විනිශ්චය ගෙන එනු පිණිස දෙවියන් වහන්සේ තම ප්‍රභුත්වමය ප්‍රවීණතාවයෙන් භාවිත කළ බලයන් නිරූපණය කරයි.

පළමු හොරණෑ සතර, ක්‍රි.ව. 476 වන විට බටහිර රෝමයේ ක්‍රමික පතනය හඳුනා දක්වයි.

පස්වන හා සයවන ඒවා 1449 සිට 1453 දක්වා වූ කාලයේ නැගෙනහිර රෝමයේ පතනය හඳුනා දක්වයි.

අවසාන තූරිය තුන, විපත්ති තුනෙහි ඉස්ලාමය නියෝජනය කරයි.

එළිදරව් පොතේ දසවන පරිච්ඡේදයේ සඳහන් දේවදූතයා ක්‍රිස්තුස්වහන්සේය; උන්වහන්සේ ආරම්භයේදී එම ව්‍යාපාරය බලගැන්වීම පිණිස බැස එන අතර, අවසානයේදී එම ව්‍යාපාරය බලගැන්වීම පිණිස එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ නැවතත් බැස එන සේක.

ප්‍රතිරූපික සමගි කිරීමේ දිනය වන විනිශ්චය ආරම්භ වූ 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින සත්වන හොරණෑව නාද වීමට පටන් ගත්තේය. යෝබෙල් හොරණෑව සමගි කිරීමේ දිනයේදී පිඹිය යුතු විය. එබැවින් විනිශ්චයේදී හොරණෑ දෙකක් නාද කරනු ලැබේ: යෝබෙල් හොරණෑව සහ සත්වන හොරණෑව.

ලෙවී කථාවෙහි ඊළඟම අධ්‍යායයේ පිහිටුවා ඇති, ඉශ්‍රායෙල් “සත් වාරයකට” විසිරවනු ලැබීම හඳුන්වා දෙන සන්දර්භය, ප්‍රායශ්චිත්ත දිනෙහි ජුබිලි හොරණෑව නාද කිරීමට අදාළ ආඥාව වෙත මඟ පෙන්වන පදවලින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ.

මిల్లර් විසින් විසි හයවන අධ්‍යායයේ දී භූමියට අදාළ සබත් විවේකය උල්ලංඝනය කළ බැවින් ඉශ්‍රායෙල්ට එරෙහි විනිශ්චය හඳුනාගත් විට, දවසක් වසරක් නියෝජනය කරයි යන මූලධර්මය ඔහු අදාළ කර, වසරක් දින තුන්සිය හැටකින් යුක්ත බව සොයාගෙන, තුන්සිය හැට ගුණා හත යනු ගිවිසුම උල්ලංඝනය කිරීම සඳහා වූ දඬුවමේ වසර දෙදහස් පන්සිය විස්සක් බව අවබෝධ කරගත්තේය. එය ඔහු සොයාගත් පළමු අනාගතවාණිමය සත්‍යය විය. එය, මில்லර්ගේ සේවය තුළින් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තැබූ පදනම ගොඩනැගූ සත්‍යයන්ගේ පදනමය. යෝබෙල් හොරණෑව විමුක්තිය සහ නිදහස ප්‍රකාශ කරන නිවේදනයකි.

තුන්වැනි විපත්තියේ සත්වැනි හොරණෑව නම් ඉස්ලාමයයි.

ඉස්ලාමයේ සත්වන කහළය බාහිර ප්‍රකාශිත සත්‍යය වන අතර, යුබිලී කහළය ඇදහිල්ලෙන් ධර්මිෂ්ඨ කරනු ලැබීමේ අභ්‍යන්තර ප්‍රකාශිත සත්‍යයය—පාපයෙන් මිදීමය; එය, සහෝදරි වයිට් අනුව, සත්‍ය වශයෙන්ම තුන්වැනි දූතයාය. සත්වන කහළය නාද වන කාලය තුළ, “ඔබ තුළ සිටින ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ, මහිමයේ බලාපොරොත්තුව” යන අභිරහස, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තම දිව්‍යත්වය එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසක මනුෂ්‍යත්වය සමඟ ඒකාබද්ධ කරන විට සම්පූර්ණ කරනු ලබන්නේය. එවිට දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්‍රාව ලබන්නෝ, තුන්වැනි විපත ලෙසද, තුන්වැනි දූතයාගේ අනතුරු ඇඟවීම ලෙසද නිරූපිත අනතුරු ඇඟවීමේ කහළ පණිවුඩයක් ප්‍රකාශ කරනු ඇත. යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට නොඅඩු පුද්ගලයෙකු වන දූතයා තම අතෙහි පණිවුඩයක් සමඟ බැස එන විට, තුන්වැනි විපත තුන්වැනි දූතයාගේ පණිවුඩයට බලය සපයයි.

පළමු සහ දෙවන අවාසනාවේ කාලභවිෂ්‍යවाणी පළමු දූතයාගේ පණිවුඩයට බලය දුන් බවත්, තෙවන අවාසනාව පිළිබඳ භවිෂ්‍යවાણી තෙවන දූතයාගේ පණිවුඩයට බලය දෙන බවත් අප හඳුනාගන්නා විට, අප तुरහීන් යනු ‘ඉරිදා බලාත්මක කිරීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් රෝමය මත ගෙන එන ලද විනිශ්චයන්’ බව හඳුනාගන්නෙමු. එම දైవික ප්‍රබන්ධයෙන් ගෙන එන ලද විනිශ්චයන්, විශේෂයෙන් අවසාන අවාසනාවන් තුන වන तुरහීන්, ප්‍රකාශනය 14 වන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තුන්දෙනාගේ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවුඩය සමඟ එකලස්ව හා සමාන්තරව පිහිටයි. මිලර්වාදී ඉතිහාසය තුළ අවාසනාවන් දෙකක් සහ දූතයන් දෙදෙනෙක්, එසේම එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ඉතිහාසය තුළ තෙවන අවාසනාව සහ තෙවන දූතයා. පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ ආරම්භක ඉතිහාසයේදී, විනිශ්චය විවෘත කිරීමේ පණිවුඩය පළමු සහ දෙවන අවාසනාවන්ගේ ඉස්ලාමීය ඉටුවීමකින් බලගන්වනු ලැබීය. තෙවන දූතයාගේ අවසාන ඉතිහාසයේදී, විනිශ්චය අවසන් වීම ප්‍රකාශ කරන පණිවුඩය තෙවන අවාසනාවේ ඉස්ලාමීය ඉටුවීමකින් බලගන්වනු ලැබීය.

ආරම්භයේද අවසානයේද වූ බලගැන්වීම, ප්‍රකාශිත වාක්‍ය 10 සහ 18 හි දූතයා විසින් නිරූපණය කරන ලදී, “ඔහු යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට වඩා අඩු පුද්ගලයෙකු නොවීය.” ඉස්ලාමයේ බාහිර පණිවිඩයත් විනිශ්චයේ අභ්‍යන්තර පණිවිඩයත්, බාහිර තෙවන ශාප-කහළය වන අතර, විනිශ්චයේ අභ්‍යන්තර පණිවිඩය තෙවන දූතයාගේ කහළය වේ. ඉස්ලාමයේ බාහිර කහළය අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක අනාවැකිය වන අතර, තෙවන දූතයාගේ අභ්‍යන්තර කහළය අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයයි. මළවුන්ගේ විනිශ්චය ආරම්භ වන විට ඒ දෙකම පැමිණ හඬ නැඟූ අතර, ජීවතුන්ගේ විනිශ්චය ආරම්භ වන විට ඒ දෙකම නැවත පැමිණියහ.

එළිදරව් දහවන පරිච්ඡේදයේ දූතයා, ඉස්ලාමය පිළිබඳ අනාවැකියේ ඉටුවීමක් ලෙස 1840 අගෝස්තු 11 දින බැස ආවේය; එසේ කරමින්, එම දූතයා, ඉස්ලාමය පිළිබඳ අනාවැකියක ඉටුවීමක් සමඟ එළිදරව් දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ දූතයාගේ බැස ආමට මූර්තිමත් නිදර්ශනයක් වූයේය. 321 දී ඉරිදා නීතියේ කැරැල්ල මතද, පසුව නැවත 538 දීද, දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චය පළමු හොරණෑ හයෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ; තවද ඉක්මනින් පැමිණීමට නියමිත ඉරිදා නීති කැරැල්ල සඳහා වූ උන්වහන්සේගේ විනිශ්චය හත්වන හොරණෑවෙන් නිරූපණය කරනු ලැබේ; එය තුන්වන විපතද, එමෙන්ම තුන්වන දූතයාද වේ. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින විනිශ්චය ආරම්භ වීම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවුඩයත්, 9/11 දින ජීවන්තයන්ගේ විනිශ්චය පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවුඩයත්, ජෝන්ස් ඉදිරිපත් කළ අනුක්‍රමය තුළ හත්වන දූතයා විසින් බලගන්වනු ලැබූවෝය. අටවන හා නවවන පරිච්ඡේදවල හොරණෑ දූතයන් හයද; ඉන්පසු දහවන පරිච්ඡේදයේ, යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේට අඩු නොවන පුද්ගලයෙකු වන දූතයා බැස එයි. ඔහු, දූතයන්ගේ අනුක්‍රමයේ හත්වැන්නාය; ඔහුට පසු එක්සත් වන එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තුන්වන විපතය, එනම් 1844 දී ශබ්ද කිරීමට ආරම්භ කළ හත්වන හොරණෑවය; නමුත් එය, එළිදරව් දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ නවවන, දසවන, සහ එකොළොස්වන දූතයන් වෙත ගෙනයන දූත මාලාවේ අටවැන්නාය.

තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය පළමු සහ දෙවන දූතයන්ගේ පණිවිඩවලින් වෙන් කර තනිව සලකා බැලිය නොහැකි අතර, එය දෙවියන්වහන්සේගේ විශ්වාසභ්‍රෂ්ටත්වය පිළිබඳ විනිශ්චයන්ගේ හත්වන පූරක නාදවලින්ද වෙන් කළ නොහැක. ප්‍රකාශන පොතේ අටවන පරිච්ඡේදයේ විනිශ්චය පිළිබඳ පළමු පූරක නාද හතර, ක්‍රි.ව. 321 දී කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් පළමු ඉරිදා නීතිය පනවාලීමෙන් පසු බටහිර රෝමයේ අනුක්‍රමික පරිහානිය හඳුන්වා දෙයි; එය ක්‍රි.ව. 330 දී ඔහු විසින් අධිරාජ්‍යය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදා දැමීමෙන් ආරම්භ විය.

ජාතියක් ඇදහිල්ල අත්හැරීම එම ජාතියේ විනාශයට හේතු වන බවට වූ මූලධර්මය, 476 වන විට බටහිර රෝමය අවසානයට පත් කළ පළමු හොරණෑ සතරෙන් ආරම්භ වී, කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ ජාතිය කෙරෙහි ක්‍රියාත්මක විය. අනාවැකිමය වශයෙන් 1449 ජූලි 27 වැනිදා නැගෙනහිර රෝමයට සිය ජාතික ස්වෛරීත්වය අහිමි වී තිබුණද, එය අවසානයට පත් වූයේ 1453 දීය. එක් රාත්‍රියකදී පෙරළා දමනු ලැබූ බැබිලෝනිය මෙන් නොව, බටහිර හා නැගෙනහිර යන රෝම දෙකම ක්‍රමක්‍රමයෙන් අවසානයට පත් කරනු ලැබීය. පළමු හොරණෑ සතර යටතේ 476 වන විට සිදු වූ බටහිර රෝමයේ විනාශය, හොරණෑ සතරක් යටතේ සිදු වන එක්සත් ජනපදයේ විනාශය නියෝජනය කරන අතර, මෙය එක් මට්ටමකදී 1798 දී ආරම්භ වී ඉරුදින නීතියත් සමඟ අවසන් වන එක්සත් ජනපදයේ පරම්පරා සතර නියෝජනය කරයි. එම පරම්පරා සතර ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ව්‍යාපාරයේ පරම්පරා සතරට සමාන්තර වන අතර, ඒවා එළිදරව් දෙවන පරිච්ඡේදයේ පළමු සභා සතරටත්, එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ ක්‍රමයෙන් උත්සන්න වන පිළිකුල්කම් සතරටත්, යෝවෙල් පොතේ පළඟැටි රැලි සතරටත් සමාන්තර වේ.

පස්වන සහ හයවන හොරණෑ නැගෙනහිර රෝමය බිඳ හෙළූ අතර, බටහිර රෝමය සමඟ ඇති අනාවැකිමය සම්බන්ධය අනුව නැගෙනහිර රෝමය රාජ්‍යය නියෝජනය කරයි. බටහිර රෝමය සභාව නියෝජනය කරයි. බටහිර රෝමය එක්සත් ජනපදය ද නියෝජනය කරන අතර, බටහිර රෝමය පළමුව යටත් කරගනු ලැබූ ලෙසම එක්සත් ජනපදය ද පළමුව යටත් කරගනු ලැබේ.

පළමු නළ හතර ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ පරම්පරා හතර නියෝජනය කරයි. එක්සත් ජනපදය වැටෙන විට, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ 41 වන වාක්‍යයේ සඳහන් ගෞරවවත් දේශය ඒ වනවිටම වැටී ඇත; එවිට ඊළඟ බාධකය වන්නේ ලෝකයේ අනෙක් ජාතීන්ගේ සංකේතයක් වූ මිසරයයි. එවිට, එළිදරව් 17 හි සඳහන් පරිදි, ‘කෙටි අවකාශයක්—එක් පැයක්’ සඳහා, රජවරු දසදෙනා වන එක්සත් ජාතීන්, තමන්ගේ සත්වන රාජ්‍යය පාප්පදවියට දීමට එකඟ වෙති. මෙය හෙරෝද්ගේ උපන් දින සභාවේදී සිදු වේ; එහිදී ඔහු තම රාජ්‍යයේ අඩක් දෙන බවට පොරොන්දු වෙයි. හෙරෝද්ගේ උපන් දින සභාවේදී, එම පැයේදී බිත්තිවල සුදුපස මත ලියවිල්ල දිස්වෙයි, බෙල්ෂස්සර් මරා දමනු ලබයි. එම පැය ඉරුදින නීතියේදී පැමිණ, මනුෂ්‍ය පරීක්ෂාකාලය අවසන් වන තෙක් දිගටම පවතී. 1453දී බිඳ වැටුණු කොන්ස්ටන්ටිනෝපල්ගේ ප්‍රාකාර නාශයෙන් පූර්වභාවිත වූ පරිදි, සත්වන රාජ්‍යය ජයගනු ලැබේ. 1449 මඟින් පූර්වභාවිත වූ පරිදි, එක්සත් ජනපදයේ ඉරුදින නීතියෙන් ආරම්භ වී, 1453දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් වැටීම දක්වා සංකේතාත්මක අවුරුදු හතරකි. පාප්පදවිය 1798දී එහි මාරාන්තික තුවාලය ලැබීය.

දානියෙල් 11:40හි පාප් අධිරාජ්‍යය 1798දී, අවසාන කාලයේදී, වැටුණේය. අනතුරුව දකුණේ රජු 1989දී, අවසාන කාලයේදී, වැටුණේය. එක්සත් ජනපදය 41වන පදයේදී වැටෙයි; මිසරය 42වන පදයේදී වැටෙයි; සහ පාප් අධිරාජ්‍යය 45වන පදයේදී තම දෙවැනි හා අවසාන වැටීම වෙත පැමිණෙයි.

එක්සත් ජනපදයේ (බොරු අනාගතවක්තෘයාගේ) পতනය හතළිස් එකවන වගන්තියේ 1449 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරනු ලැබීය; එසේම මිසරයේ (නාගයාගේ) পতනය හතළිස් දෙවන වගන්තියේ 1453 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරනු ලැබීය; පප්පාධිපත්‍යයද (මෘගයා) 1798 වර්ෂයෙන් පූර්වසාදෘශ්‍ය කරන ලද පරිදි, උදව් කිරීමට කිසිවෙකු නොමැතිව එහි අවසානයට පැමිණෙයි. බොරු අනාගතවක්තෘයා සහ නාගයා तुरීය බලයන් විසින් පහතට හෙළනු ලබති; මෘගයා නම් නාග බලයකින් පහතට හෙළනු ලබයි.

සතර යන සංඛ්‍යාව රාජ්‍යයක් බිඳී විසිරී යෑමේ සංකේතයකි. ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ රාජ්‍යය රාජ්‍ය සතරකට බිඳී විසිරී ගියේය; මිසරය සිව්වන පරම්පරාවේදී රතු මුහුදේදී විනාශයට පත් විය; එසේම එසකියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ සිව්වන පිළිකුල් ක්‍රියාවේදී ඉශ්‍රායෙල් සූර්යයාට වැඳ නමස්කාර කරමින් සිටියි. පොළොවෙන් නැඟී එන මෘගයා තුළ වූ ප්‍රොතෙස්තන්තවාදයේ සහ ජනරජවාදයේ පරම්පරා සතර 1798දී ආරම්භ වූ අතර, අං දෙකටම අදාළව ළඟදීම පැමිණෙන ඉරුදින නීතියත් සමඟ අවසන් වේ. යෙරුසලමට එරෙහිව එසකියෙල් දක්වන දරුණු විනිශ්චය සතර, එක්සත් ජනපදයට එරෙහි විනිශ්චය සතර විදහා දක්වන අතර, බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජ්‍යයට එරෙහි එම විනිශ්චය සතර, බයිබල් අනාවැකියේ හත්වන රාජ්‍යය තීර්හි වේශ්‍යාව ආධිපත්‍යය දරන සභාව හා රාජ්‍යය අතර සම්බන්ධතාවක් තුළ පාප් තන්ත්‍රයට තම රාජ්‍යයෙන් අඩක් දීමට එකඟ වන 1449 සිට 1453 දක්වා වූ සිව් වසරට පූර්වාදර්ශ වේ.

1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතර, ඉරිදා නීතියේදී හත්වන රාජ්‍යයේ විනාශය නියෝජනය කරයි; එමෙන්ම ඒවා ඉරිදා නීතියේ සිට කරුණාකාලය අවසන් වීම දක්වා අටවන රාජ්‍යයේ විනාශකාලයද නියෝජනය කරයි. ලෝකය වන අතර පාප් පදවියට දෙනු ලැබූ ද්‍රාකෝණයාද වන මිසරය ජයගැනීම, 1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු හතරෙන් සංකේතවත් කරන කාලපරිච්ඡේදයේ ආරම්භයේ ඇති ප්‍රාක්ෂුද්‍ර රටාවකි. මෙය ඉරිදා නීතියේදී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ වැටීම හඳුනා දෙයි, එසේම මයිකල් නැඟී සිටින විටද නැවතත් එය හඳුනා දෙයි. මයිකල් නැඟී සිටින විට, ආභාෂය අනුව දේවදූතයන් හතරදෙනා සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් කරනු ලැබේ.

ඇලෙක්සැන්ඩර්ගේ රාජ්‍යය බෙදී ගිය කොටස් සතර, බටහිර රෝමය මත හොරණෑ සතර, නැගෙනහිර රෝමය මත මුදාහරින ලද සුළං සතර, යෙරුසලම මත දරුණු විනිශ්චයන් සතර, උපකාර කිරීමට කිසිවකු නොමැතිව පාප් බලය සිය අවසානයට පැමිණෙන විට මුදාහරිනු ලබන සුළං සතර. මෙම අනාවැකිමය සංකේත මෙසේ ඉදිරිපත් කොට, නුදුරේදීම පැමිණෙන ඉරිදා නීතිය ක්‍රියාත්මක වන අවස්ථාවට එය අදාළ කිරීමේ සන්දර්භය තුළ අපි දෙවන දුක සලකා බලන්නෙමු.

1439දී, ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී (ෆ්ලොරන්ස් එකමුතුව ලෙසද හැඳින්වෙන), නැගෙනහිර ආර්ථඩොක්ස් සභාවේ නියෝජිතයෝ (බයිසන්ටයින් අධිරාජ ජෝන් VIII පලායොලෝගොස් සහ කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් පිතෘපතිවරයාගේ නායකත්වයෙන්) රෝමානු කතෝලික සභාව සමඟ එකමුතුව පිළිබඳ විධිමත් ආඥාපත්‍රයකට අත්සන් කළහ. මුළු සභාවේම ප්‍රධානයා (උත්තරීතර අධිකාරිය) ලෙස රෝමයේ පාප්වරයා හඳුනාගැනීමට ඔවුහු එකඟ වූහ.

අධිරාජයා සහ පිතෘනායකයා නිකායා විශ්වාසප්‍රකාශයට එක් කළ “Filioque clause” යන එකතුකිරීම පිළිගත්හ; එයින් ශුද්ධාත්මයාණන් වහන්සේ පියාණන් වහන්සේගෙන්ද පුත්‍රයාණන් වහන්සේගෙන්ද නික්මෙන බව ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ. නිකායා විශ්වාසප්‍රකාශය කතෝලික ඇදහිල්ලේ ඉතිහාසය තුළ අතිශයින්ම වැදගත් සහ විශාල වශයෙන් භාවිත වන ප්‍රකාශනයන්ගෙන් එකකි. නිකායා විශ්වාසප්‍රකාශය කතෝලික මූලික විශ්වාසයන්ගේ විධිමත් සාරාංශයකි. එය මුලින්ම ලියනු ලැබුවේ යේසුස් ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ කවරෙක්ද යන්න පිළිබඳ සත්‍යය ආරක්ෂා කිරීම සඳහාය. ක්‍රි.ව. 325 දී, අරියුස් නම් පූජකයෙකු යේසුස්වහන්සේ දෙවියන් පියාණන් වහන්සේ විසින් මැවූ බවත්, එබැවින් උන්වහන්සේ සම්පූර්ණයෙන් දෙවියන් නොවන බවත් ඉගැන්වීම හේතුවෙන් මහත් මතභේදයක් උද්ගත විය.

කොන්ස්ටන්ටයින් අධිරාජයා මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා නයිසියාහි පළමු මන්ත්‍රණ සභාව කැඳවීය. යේසුස් වහන්සේ පූර්ණ වශයෙන් දෙවියන් වහන්සේ බවත්, පියාණන් වහන්සේ හා “එකම සාරභූත ස්වභාවයෙන් යුක්ත” බවත් එම මන්ත්‍රණ සභාව ප්‍රබල ලෙස තහවුරු කළේය. මෙම ඇදහිලි ප්‍රකාශය පසුව 381 වර්ෂයේ පැවති කොන්ස්ටන්ටිනෝපල් මන්ත්‍රණ සභාවේදී පුළුල් කරන ලදී. නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශය පළමුවන කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ ඓතිහාසික අවධියේදී ස්ථාපිත වූ බවත්, අවසන් කොන්ස්ටන්ටයින් වූද නැගෙනහිර බයිසන්ටයින් අධිරාජ්‍යයේ අවසන් අධිරාජයා වූද එකොළොස්වන කොන්ස්ටන්ටයින් හට පසු කලෙක එය ගැටලුවක් බවට පත් වූ බවත් මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත යුතුය. පළමුවැන්නා වූ මහා කොන්ස්ටන්ටයින් බයිබලීය අනාවැකිවල නැවත නැවතත් විෂයයක් ලෙස ඉදිරිපත් කෙරේ. ඔහු නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යයේ ආරම්භයේ පාලකයා වන අතර, එබැවින් නැගෙනහිර අධිරාජ්‍යයේ අවසානයේ පාලකයාගේ පූර්ව නිරූපකයෙකි. අනාවැකි හදාරන්නෙකු ඇල්ෆා සහ ඔමේගා මූලධර්මය අවබෝධ කරගන්නේ නම්, ආරම්භය හා අවසානය පිළිබඳ ඓතිහාසික වෘත්තාන්ත දෙකෙහිම නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශය අංගයක් වන බව ඔහු සැලකිල්ලට ගත යුතුය.

381 දී, නයිසියානු ආගමික ප්‍රකාශය ශුද්ධිකරණ ස්ථානයේ ධර්මය සහ යූකරිස්තීය ධර්මය සමඟ යාවත්කාලීන කරන ලද අතර, යූකරිස්තය සඳහා පිනි නැති රොටි භාවිතය පිළිගනු ලැබීය; එය ලතින් චාරිත්‍රයක් විය. 381 ආගමික ප්‍රකාශය මුල් පාපය සහ මරණයෙන් පසු ජීවිතය පිළිබඳ කතෝලික අවබෝධයද පිළිගත්තේය. එය මෙම ප්‍රධාන වාක්‍යයෙන් අවසන් විය: “ශුද්ධ අපොස්තලික ආසනය සහ රෝම පූජ්‍ය පිතෘවරයා මුළු ලෝකය මත ප්‍රමුඛත්වය දරන බවත්, ඔහු ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ සැබෑ නියෝජිතයා වන බවත් අපිද නිර්වචනය කරමු.”

ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී තවත් යාවත්කාලීන කළ අනුවාදයක් 1439 ජූලි 6 දින අත්සන් කරන ලදී; එය 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ඔටෝමානු තුර්කිවරුන් අතට පත් වීමට වසර 14 කට පෙර සිදු වූවකි. එම එක්සත්කම දැඩි දේශපාලන පීඩනය යටතේ අත්සන් කරන ලදී. ඉදිරියට ගමන් කළ ඔටෝමානු බලවේගයන්ට එරෙහිව බටහිරෙන් යුධ ආධාර ලබාගැනීම සඳහා බයිසන්තියානු අධිරාජ්‍යය අතිශය අසරණ තත්ත්වයක තිබිණි. ග්‍රීක නියෝජිතයන් තම නිවෙස්බිම් වෙත ආපසු පැමිණි විට, එම එකඟතාව නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ පූජකවරුන්, සන්‍යාසීන් සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ බහුතරය විසින් දැඩි ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. එයට අත්සන් කළ බිෂොප්වරුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පසුව තම සහය ඉවත් කර ගත්හ. එම එක්සත්කම කිසිවිටෙකත් සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක නොකෙරුණ අතර, පසුවූ වර්ෂවලදී නැගෙනහිර ඔර්තොඩොක්ස් සභාව විසින් විධිමත් ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය වැටී යන කාලය වන විට, එම එක්සත්කම දැනටමත් ප්‍රායෝගිකව බිඳවැටී තිබිණි. ඉතිහාසඥයන් එය බොහෝවිට විස්තර කරන්නේ, ගැඹුරු තත්ත්වගත ශාස්ත්‍රීය, සංස්කෘතික සහ ජනප්‍රිය ප්‍රතිරෝධය හේතුවෙන් අසාර්ථක වූ දේශපාලන එක්සත්කමක් ලෙසය.

325 වර්ෂයේ පැවති නයිසියාහි පළමු මන්ත්‍රණ සභාවේදී නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශය සම්මත කරන ලදී. දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිහතරවන පදයෙහි “කාලයක්” ලෙස නිරූපණය කර ඇති වසර 360 අවසන් වූ 330 වර්ෂයට වසර පහකට පෙර එය සනිටුහන් කර ඇත.

ක්‍රි.පූ. 31 සහ 330 යන වර්ෂ දෙකම දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිහත්වන සහ විසිනවවන පදවල සඳහන් “නියමිත කාලය” සනිටුහන් කරයි.

නැගෙනහිර රෝමයේ අනාවැකිමය කාලරේඛාවේ ආරම්භය (330) හා අවසානය (1449–1453) කොන්ස්ටන්ටයින් යන නම දැරූ පළමු හා අවසාන අධිරාජයන්ගෙන් නිරූපණය වේ. බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන නැගෙනහිර රෝමයේ අනාවැකිමය කාලරේඛාවේ ඇල්ෆා සහ ඔමේගා, ක්‍රි.පූ. 31දී සිදු වූ ඇක්ටියම් සටනේ සිට 330 වර්ෂය දක්වා අධිරාජ්‍ය රෝමය පරම ආධිපත්‍යයෙන් පාලනය කළ වසර තුන්සිය හැටේ අවසානය සමඟත්, එතැන් සිට 1453 දක්වා දිවෙන කාලය සමඟත් සම්බන්ධ වේ. ක්‍රි.පූ. 31දී සිදු වූ ඇක්ටියම් සටනට පෙර මාක් ඇන්ටනි සහ ඔගස්ටස් සීසර් එකම මේසයකදී මුසාවාද පැවසූ අතර, ඒවා සඵල වූයේ නැත. 330 වර්ෂයට පෙර, 325දී, නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශය සම්මත කරගන්නා ලදී. 1453 වර්ෂයට පෙර එම නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශයේම යාවත්කාලීන කරන ලද අනුවාදය සම්මත කරගන්නා ලදී. ක්‍රි.පූ. 31ට පෙර දේශපාලනඥයන් දෙදෙනෙක් එකම මේසයකදී මුසාවාද පැවසූහ. 325දී ආත්මික මුසාවාද එකම මේසයකදී පවසන ලදී. එම සාක්ෂිකරුවෝ දෙදෙනා 1439දී ෆ්ලොරන්ස් ධර්ම සභාවේදී සම්මත කරගන්නා ලද දේශපාලනික හා ආත්මික මුසාවාද හඳුනා දක්වති. එම යාවත්කාලීන කරන ලද නයිසියානු ඇදහිලි ප්‍රකාශය එක්සත්භාවය පිළිබඳ ආඥා ප්‍රකාශය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලැබීය.

එකම මේසයකදී පැවසුණු බොරුවල පළමු මංසලකුණ ක්‍රි.පූ. 31ට පෙර වූ අතර, එය මිථ්‍යාදෘෂ්ටික රෝමයේ දේශපාලන පාර්ශ්ව දෙකක් අතර සිදු විය. එම බොරු සඳහා නියමිත කාලය ක්‍රි.පූ. 31 වූ අතර, එහිදී රෝමයේ සංකේතයක් වූ ඔගස්ටස්, ඊජිප්තුව නියෝජනය කළ පුරුෂයකු හා ස්ත්‍රියක එක්ව පිහිටුවාගත් සන්ධානයකට එරෙහිව සිටියේය. දෙවන බොරු මාලාව වර්ෂ 325දී සිදු වූ අතර, නියමිත කාලය වූයේ වර්ෂ 330යි. තුන්වන බොරු මාලාව වර්ෂ 1439දී සිදු වූ අතර, නියමිත කාලය වූයේ වර්ෂ 1449–1453යි. වර්ෂ 1439දී මේසය වටා සිටි අය බටහිර හා නැගෙනහිර රෝමය නියෝජනය කළ අතර, නැගෙනහිර රෝමය ආගමික තර්කයකට එකඟ වීම මඟින් දේශපාලන අරමුණක් ඉටු කරගැනීමට උත්සාහ කළේය. ක්‍රි.පූ. 31 ද, ඉන් අනතුරුව 330 ද, ඉන්පසු 1453 ද යන අනුපිළිවෙළ රෝමයේ රේඛාව තෙවරක් අදාළ කිරීමක් නියෝජනය කරයි.

මාර්ක් ඇන්ටනි හා ක්ලියෝපැට්රාගේ සන්ධානයෙන් එල්ල වූ දේශපාලන තර්ජනය, 325 වර්ෂයේදී ඒරියානුවාදය නමැති මිථ්‍යාදෘෂ්ටියෙන් එල්ල වූ ආත්මික තර්ජනයේ පූර්ව නිරූපණයක් වූ අතර, එම ආත්මික තර්ජනය ද 1439 වර්ෂයේදී ඉස්ලාමීය තුර්කිවරුන්ගෙන් එල්ල වූ දේශපාලන හා ආගමික තර්ජනයේ පූර්ව නිරූපණයක් විය.

නිකායා සභාවේ ආගමික ප්‍රකාශයේ සිද්ධාන්ත බොරු වන අතර ඒවා තුළ කිසිදු සත්‍යයක් නැත. 1439 ජූලි 6 දින ෆ්ලොරන්ස් සභාවේදී අත්සන් කරන ලද ලේඛනය “එකමුතුව පිළිබඳ ආඥාප්‍රකාශය” ලෙස හැඳින්වූ අතර, එයද එම බොරුම සහ තවත් දේ නියෝජනය කළේය. 1439 දී නියෝජිතයන් කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයට ආපසු පැමිණි විට, ඔවුන් කෝපයත් ද්‍රෝහිකම පිළිබඳ චෝදනාවලත් මුහුණ දුන්නෝය. එවිට ප්‍රචලිත වූ කියමන මෙසේය: “පාප්තුමාගේ මිත්‍රාවට වඩා තුර්කි පගාව හොඳය.”

එකමුතුවට අත්සන් කරනු ලැබුවේ ප්‍රධාන වශයෙන් බයිසන්තිනු අධිරාජයා ඔටෝමානුන්ට එරෙහිව බටහිර යුද සහාය අතිශය අත්‍යවශ්‍යව අවශ්‍ය කළ බැවිනි. ඉතා අල්ප (හෝ කිසිදු) යුද සහායක් පැමිණෙන බවක් නොපෙනෙන බව පැහැදිලි වූ විට, එම එකමුතුව සඳහා තිබූ සහයෝගය වියැකී ගියේය. 1450–1451 කාලයේදී නැගෙනහිර සභාසම්මත කිහිපයක් එම එකමුතුව ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, 1453 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය වැටීමෙන් පසු, එම එකමුතුව සම්පූර්ණයෙන්ම අත්හැර දමන ලදී. ෆ්ලොරන්ස්හි එකමුතු ප්‍රකාශයේ අවසාන ප්‍රතිඵලය, නැගෙනහිර ඔර්තඩොක්ස් සභාව විසින් අසාර්ථක වී ප්‍රතික්ෂේප කරන ලද සභාසම්මතියක් ලෙස සැලකේ. එය වලංගු ලෙස පිළිගනු නොලැබේ. එහෙත් රෝමානු කතෝලික සභාව තවමත් එය වලංගු විශ්වීය සභාසම්මතියක් ලෙස සලකයි.

දෙවන විපතේ අනාවැකිමය ලක්ෂණ තුන්වන විපතේ ඉතිහාසය තුළ පුනරාවර්තනය වන ආකාරය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා අපි තාර්කික පදනම සකස් කරමින් සිටිමු. පළමු විපතට අදාළ වසර එකසිය පනහක අනාවැකිය 1299 ජූලි 27 වැනි දින ආරම්භ වී, 1449 ජූලි 27 වැනි දින අවසන් විය.

එකොළොස්වන කොන්ස්ටන්ටයින් පැලියොලොගෝස් 1404දී උපත ලැබූ අතර, 1449 ජනවාරි මාසයේ සිට 1453 මැයි 29 දක්වා රජකම් කළේය. වසර 1,100කට වැඩි කාලයක් පැවති නැගෙනහිර රෝම (බයිසැන්තියානු) අධිරාජ්‍යයේ අවසන් අධිරාජයා ඔහු විය. 1453දී ඔටෝමන් හමුදාව කොන්ස්තන්තිනෝපලය වටලෑ අවස්ථාවේදී, දෙවන මෙහ්මෙද්ගේ 80,000කට අධික හමුදාවට එරෙහිව ආරක්ෂක භටයන් 7,000ත් 8,000ත් අතර පමණ වූ පිරිසක් පමණක් සමඟ ඔහු නගරය ආරක්ෂා කිරීමේ සටනට නිර්භීතව නායකත්වය දුන්නේය. 1453 මැයි 29 දින කොන්ස්තන්තිනෝපලය අවසානයේ බිඳ වැටුණු විට, ඔහු නගර ප්‍රාකාර මත සටන් වදිමින් සිටියදී මිය ගියේය. ඔහුගේ දේහය කිසිදා නිශ්චිතව හඳුනාගනු නොලැබිණි. ඔහුගේ මරණය රෝම අධිරාජ්‍යයේ (ක්‍රි.පූ. 27දී ඔගස්ටස් විසින් පිහිටුවන ලද අධිරාජ්‍යයේ සෘජු අඛණ්ඩ පැවැත්මේ අවසන් ස්වරූපයේ) අවසානය සනිටුහන් කළේය.

ග්‍රීක ඉතිහාසයෙහි හා ඕර්තඩොක්ස් සම්ප්‍රදායෙහි ඔහු වීර චරිතයක් ලෙස සිහිපත් කරනු ලබයි — පුරාවෘත්තයන්හි බොහෝ විට “මාර්බල් අධිරාජයා” ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර (එනම්, යම් දිනෙක ඔහු නැවත පැමිණ කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය රැකගැනීමට යයි යන විශ්වාසය).

ජෝන් VIII පැලියොලොගොස් (1392–1448) යනු 1425 සිට 1448 දක්වා රජකම් කළ, බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යයේ අවසන් අධිරාජයාට පෙර අධිරාජ්‍ය පදවිය දැරූ තැනැත්තාය. ඔහු මැනුවෙල් II පැලියොලොගොස් අධිරාජයාගේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා මෙන්ම කොන්ස්ටන්ටයින් XIගේ වැඩිමහල් සොහොයුරා ද විය. ජෝන් VIII සිය රාජ්‍ය කාලයෙන් වැඩි කොටසක් ගත කළේ අභාවයට යමින් තිබූ බයිසැන්තියානු අධිරාජ්‍යය ඔටෝමන්වරුන්ගෙන් බේරාගැනීමට දැඩි පරිශ්‍රමයක් දරමිනි. 1439 දී ඔහු පෞද්ගලිකවම ඉතාලියට ගොස් ෆ්ලොරන්ස් මන්ත්‍රණ සභාවේ මුලසුන දැරූ අතර, එහිදී ඔහු සහ නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් සභාවේ නියෝජිත කණ්ඩායම රෝමානු කතෝලික සභාව සමඟ යළි එක්වීමටත් පාප් වහන්සේ සභාවේ ප්‍රධානියා ලෙස පිළිගැනීමටත් තාවකාලිකව එකඟ වූහ. මහා කොන්ස්ටන්ටයින් ද නයිසියා මන්ත්‍රණ සභාවේ මුලසුන දරා තිබිණි. පාප් අධිකාරිය සමඟ ඇති කරගත් මෙම එක්වීම තුර්කිවරුන්ට එරෙහිව බටහිරින් හමුදා ආධාර ලබාගැනීමට මඟ සලසනු ඇතැයි ජෝන් VIII බලාපොරොත්තු වූ නමුත්, එම එක්වීම කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ වැසියන් අතර දැඩි අප්‍රසාදයට ලක් වූ අතර අවසානයේ අසාර්ථක විය. 1453 දී කොන්ස්තන්තිනෝපලය බිඳවැටීමට වසර පහකට පමණක් පෙර, 1448 දී ජෝන් VIII (ස්වාභාවික හේතූන් මත) මිය ගියේය. ඉන්පසු ඔහුගේ සොහොයුරු කොන්ස්ටන්ටයින් XI අධිරාජයා බවට පත් වූ අතර, නගරය ආරක්ෂා කරමින් සිටියදී මිය ගියේය.

1448 දී ජෝන් VIII මිය යාමෙන් පසු, ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් XI උත්තරාධිකාරියා ලෙස තෝරා ගන්නා ලදී. 1448 වන විට බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යය ඉතා කුඩා ආධීන රාජ්‍යයක් වූ අතර, කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ සിംහාසනයේ ආසනගත වන්නේ කවුද යන්න පිළිබඳව ඔටෝමාන්වරුන්ට සැලකිය යුතු බලපෑමක් තිබිණි. 1449 ජූලි 27 දින, බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයේ අවසන් වර්ෂවලදී ඉතා වැදගත් දේශපාලනික සිද්ධියක් සිදුවිය. බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයා වූ ජෝන් VIII පාලයොලෝගොස්, ඊට පෙර 1448 දී මිය ගොස් තිබිණි. ඔහුගේ සහෝදරයා වූ කොන්ස්ටන්ටයින් XI පාලයොලෝගොස් (අවසාන අධිරාජ්‍යයා) කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ අධිරාජ්‍යයා ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, කොන්ස්ටන්ටයින් XI නිල වශයෙන් සിംහාසනයට ආරෝහණය වීමට පෙර, ඔහු ඔටෝමාන් සුල්තාන්වරයා (මුරාඩ් II) වෙත දූතයන් යවා, පාලනය කිරීමට අවසර ඉල්ලා සිටියේය. සුල්තාන්වරයා එම අවසරය ප්‍රදානය කළේය; එයින් පසුව පමණක් කොන්ස්ටන්ටයින් XI නිල වශයෙන් අභිෂේක කරනු ලැබ, අධිරාජ්‍යයා ලෙස පිළිගනු ලැබීය. මෙම ක්‍රියාව බයිසන්තීන් ස්වාධීනත්වය ස්වේච්ඡාවෙන් අත්හැරීමක් ලෙස සලකනු ලැබීය. පළමු වරට, බයිසන්තීන් අධිරාජ්‍යයෙකු තමන් ඔටෝමාන් තුර්කිවරුන්ගේ අවසරයෙන් පමණක් පාලනය කරන බව ප්‍රකාශයෙන් පිළිගත්තේය. වසර හතරක් ගත වීමට පෙරම, 1453 දී, කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ඔටෝමාන්වරුන් අතට පත්විය.

1449 ජූලි 27 වැනි දිනෙන් වසර තුන්සිය අනූ එකක් සහ දින පහළොවක් ගත වූ පසු, එනම් 1840 අගෝස්තු 11 වැනි දින, තුර්කිවරු යුරෝපයේ මහා බලවතුන් සිවුදෙනාට යටත් වීමෙන් ඊජිප්තුවෙන් තමන් ආරක්ෂා කරගැනීමට පිහිට පැතූ අතර, එමඟින් පැයක්, දිනක්, මාසයක් සහ වසරක් පිළිබඳ අනාවැකිය ඉටු කළහ. ළඟදීම පැනවෙන ඉරිදා නීතියේ අවස්ථාවට පළමු හා දෙවන විපත් අදාළ කිරීම සඳහා වන තාර්කික පදනම අපි දැන් සකස් කර ඇත්තෙමු. එක්ලක්ෂ හතළිස් හාරදහස් දෙනාගේ සංකේතයක් ලෙස පේතෘස් තුන්වන දේවදූතයාගේ ව්‍යාපාරය නියෝජනය කරන අතර, විලියම් මිලර් පළමු හා දෙවන දේවදූතයන් තුළින් දැක්වෙන ව්‍යාපාරය නියෝජනය කරයි. මෙම ව්‍යාපාර දෙකම “යතුරු” සමඟ සම්බන්ධ වේ.

ඊළඟ ලිපියේදී අපි නිනිවයේ සටන, පතුලක් නැති වළ විවෘත කරන “යතුර” ලෙස පමණක් නොව, දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ සමස්ත සාක්ෂිය පරිපූර්ණ පිළිවෙළකට පෙළගස්වන අනාවැකිමය යතුර ලෙස ද සලකා බලන්නෙමු. මිලර්ගේ සිහිනයෙහි මංජුසාවට අමුණා තිබූ “යතුර” වූයේ මිලර්ගේ බයිබල් අධ්‍යයන ක්‍රමයයි. මිලර්වාදී ඉතිහාසය පිළිබඳ සාධක පාඨ භාවිතය, තුන්වන දේවදූතයාගේ ඉතිහාසයෙහි “පේළිය පිට පේළිය” යන ක්‍රමය සමඟ ඒකාබද්ධ වූ විට, එළිදරව්ව නවවන පරිච්ඡේදයේ යතුරට හතළිස්වන පදයේ බාහිර පණිවිඩයෙහි සැඟවුණු ඉතිහාසයේ අගුළු හැර එය නිසි පිළිවෙළට පෙළගැස්වීමට ඉඩ සලසන යතුර වේ.

අපගේ මෙම සලකා බැලීම් අපි ඊළඟ ලිපියේදී තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන යන්නෙමු.