එළිදරව් පොතේ නවවන अध्यායයේ නිනවේ සටන නිරූපණය කරන “යතුර” හැරවුම් ලක්ෂ්යයක් උත්පාදනය කළ ඉතිහාසයක් තුළ සම්පූර්ණ විය; එය ඇත්තෙන්ම යතුරක් කරන ක්රියාවමය. මාගේ ප්රකාශය නම්, නිනවේ සටන ඉස්ලාමයේ උද්භවය සලකුණු කළ ඓතිහාසික යතුර පමණක් නොව, එය අනාවැකිමය යතුරක්ද වන බවය. එම සටනේ අනාවැකිමය ගතිවිධාන, දානියෙල් සහ එළිදරව් පොතේ ප්රකාශිත බයිබල් අනාවැකියේ රාජ්යයන්ගේ සියලු රේඛාවන් දානියෙල්ගේ එකොළොස්වන अध्यායය සමඟ සම්පූර්ණ අනුසාරතාවයට ගෙන එයි. එසේ කිරීමෙන්, එම රාජ්යයන් සියල්ලටම දානියෙල් එකොළොස්වන अध्यායයේ අවසාන පද හයට සාක්ෂි දීමට ඉඩ සලසයි, තවද ඊටත් වඩා වැදගත් ලෙස—හතළිස්වන පදයේ බාහිර සැඟවුණු ඉතිහාසය මුද්රාභංග කිරීමටද ඉඩ සලසයි.
තවද මම ස්වර්ග රාජ්යයේ යතුරු නුඹට දෙන්නෙමි; නුඹ භූමියෙහි බැඳන ඕනෑ දෙයක් ස්වර්ගයෙහි බැඳී තිබෙන්නේය; නුඹ භූමියෙහි ලිහන ඕනෑ දෙයක් ස්වර්ගයෙහි ලිහී තිබෙන්නේය. මතෙව් 16:19.
මොහම්මද්ගේ රාජ්යයේ නිදහස්වීම සහ උද්භවය
ක්රි.ව. 627 දී නිනවෙහි සිදුවූ යුද්ධය, දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රතිපාලනීය මීදුම සමඟින් රෝමයේ උපක්රමය මඟින් පරාජය කරනු ලැබූ පර්සියානු බලයේ අවසාන දසවසරයේ ආරම්භය සලකුණු කළේය. එය මොහොමඩ්ගේ ඉස්ලාමීය සමූහයන් උද්ගත වීමට පටන් ගන්නා හැරවුම් ලක්ෂ්යය සලකුණු කළේය. එම යුද්ධය, පැවති තිබූ එක් අවහිරයක් ඉවත් කළේය; සංකල්පය අනුව, රෝමය සහ පර්සියාව දෙකම තම ශක්තිය රඳවාගෙන තිබුණේ නම්, එම අවහිරය තවදුරටත් පවතිනු ඇත. එහෙත් ඒ දෙකෙන් කිසිවක් එසේ නොකළේය.
වැළැක්වීම සහ නිදහස් කිරීම
ඉස්ලාමය පිළිබඳ භවिष्यවක්තෘමය නිරූපණයේදී, ශාරා විසින් ආබ්රහම්ට හාගර් සහ ඉෂ්මායෙල් වැළැක්වීමට ප්රබෝධ කළ බැවින්, ශුද්ධ ලේඛනයේ මුල්ම හඳුන්වාදීමේ සිටම ඉස්ලාමයේ වැළැක්වීමත් මුදාහැරීමත් අපට දක්නට ලැබේ.
එවිට සාරයි අබ්රාම්ට මෙසේ කීවාය: “මාගේ වැරැද්ද ඔබ පිට වේවා. මම මාගේ සේවිකාව ඔබගේ උරුමැටියට දුන්නෙමි; ඇය ගැබ්ගෙන ඇති බව දුටු කල, ඇගේ ඇස්හි මා නින්දාපත් වූයෙමි. ස්වාමීන්වහන්සේ මා සහ ඔබ අතර විනිශ්චය කරනු මැනව.” එවිට අබ්රාම් සාරයිට කීවේය: “බලව, ඔබගේ සේවිකාව ඔබගේ අතෙහි සිටී; ඔබට යහපත් ලෙස පෙනෙන පරිදි ඇයට කරන්න.” එවිට සාරයි ඇයට දැඩි ලෙස හැසිරුණු බැවින්, ඇය ඇගේ මුහුණෙන් පලා ගියාය. උත්පත්ති 16:5, 6.
එම සිද්ධියටත් පෙර, හගර්ව අනාගතවාක්යමය වාර්තාවට ඇතුළත් කරනු ලබන්නේ, ස්වාමීන් වහන්සේ සාරාට දරුවෙකු ලැබීමෙන් “වැළැක්වූ” බැවිනි.
අබ්රාම්ගේ භාර්යාව වූ සාරයි ඔහුට කිසිඳු දරුවෙකු ප්රසූත කළේ නැත. ඇයට හාගර් නම් වූ මිසරීය සේවිකාවක් සිටියාය. එවිට සාරයි අබ්රාම්ට කීවාය, “බලන්න, සමිඳාණන් වහන්සේ මා සන්තාන ප්රසූතියෙන් වැළැක්වූ සේක. ඉල්ලමි, මාගේ සේවිකාව වෙත ඇතුළු වන්න; ඇය මගින් මට දරුවන් ලැබිය හැකි වන්නට ඇත.” අබ්රාම් සාරයිගේ හඬට කන් දුන්නේය. උත්පත්ති 16:1, 2.
මුහම්මද්ට දෙන ලද එළිදරව් 9 වන පරිච්ඡේදයේ “යතුර”, පසුව නිනවේ සටන මගින් ඉටුකරනු ලැබූ එක, ප්රකාශන ඉතිහාසයේ යම් නියමිත අවස්ථාවක ඉස්ලාමය මත තිබූ “වළක්වීම” ඉවත් කිරීම නිරූපණය කරයි.
“සම්පූර්ණ පෘථිවියේ මුහුණත පුරා කඩා වැදී දිව යාමට නිදහස් වීමට උත්සාහ කරන, කෝපයෙන් උද්ධත වූ අශ්වයෙකු ලෙස නිරූපණය කරනු ලබන සතර සුළං දේවදූතයන් විසින් අල්ලාගෙන සිටිති; ඒවා ගමන් කරන මාර්ගයෙහි විනාශයත් මරණයත් රැගෙන යයි.” Manuscript Releases, volume 20, 217.
මොහොමඩ්ගේ රාජ්යයේ “නැගීම සහ වැටීම” යන්න, නැගීමක් හා වැටීමක් වශයෙන් එතරම් නිරූපණය නොවී, ‘නිදහස් කිරීමක්’ සහ ‘අවහිර කිරීමක්’ වශයෙන් නිරූපණය කර ඇත. ඉස්ලාමය ප්රකාශනාත්මකව නිදහස් කරනු ලබන විට, එම නිදහස් කිරීම නිනවෙහි සටන මගින් දෘශ්යමාන කර ඇත.
විපත් පමණක්
හත් නළාවන් අතරින්, ඉස්ලාම් සම්බන්ධ වූ විපත් නළාවන් පමණක්, ඒවා ප්රථම වරට භවिष्यවක්ත ඉතිහාසයට හඳුන්වා දුන් කාලයේ සිට කරුණාකාලය අවසන් වන තුරු, අඛණ්ඩ බලයක් ලෙස ඉතිහාසය පුරා විහිදී යයි. බටහිර රෝමය මත ගෙන ආ පළමු නළා හතර, ඔඩෝආසර්, ජෙන්සෙරික්, අටිලා ද හුන්, සහ ඇලාරික් යන අය නියෝජනය කළ අතර, එමගින් අවසාන දවස්වල දේවීය ප්රවීධානික විනිශ්චය බල හතරකට ප්රතිරූපයක් විය; එහෙත් ඒවායේ නවීන සමානත්වය එම පැරණි බල හතරෙන් සෘජු වශයෙන් පරම්පරානුක්රමයෙන් උරුම වූ එකක් නොවේ. විපත් නළාවන් සම්බන්ධයෙන් එසේ නොවේ. ඉස්ලාම් ඉතිහාසයට එක් වූ පසු, එය කරුණාකාලය අවසන් වන විට සම්පූර්ණයෙන් නිදහස් කරනු ලබන තුරු, නිදහස් කිරීම සහ අත්අඩංගුවේ තැබීම යන ක්රියාවලියේ සෘජු රේඛාවක් අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යයි. විපත් නළාවන් සමඟ “යතුර” වන ‘නිදහස් කිරීම’ නයිනවයෙහි සටන මගින් සලකුණු කර ඇත.
නිකොමේදියා සහ 1299 ජූලි 27
පුරෝගාමීහු, 1299 ජූලි 27 දින ආරම්භ වූ ශතපනස් වසර 1449 ජූලි 27 දිනින් අවසන් වූ බව නිවැරදිව හඳුනාගත්හ; එය අනෙක් අතට 1840 අගෝස්තු 11 දිනින් නිමාවට පැමිණි ත්රිශත නවතිඑක් වසර හා දින පහළොව ආරම්භ කළේ ය.
පෙර ලිපියේදී, ඔටෝමාන් බෙයිලික්හි ආරම්භකයාවූ ඔස්මාන් පළමුවැනියාගේ පුත්රයා වන සුල්තාන් ඔර්හාන් ගාසි විසින් නිකෝමීඩියා නම් වැදගත් බයිසන්තීය නගරයට වටලෑමක් කළ කාලයෙහි, 1333 සිට 1337 දක්වා නිකෝමීඩියා මත ගෙන ආ වටලෑම අපි හඳුනාගත්තෙමු. එම වටලෑම, ඔහුගේ පියා වූ ඔස්මාන් විසින් ආරම්භ කරනු ලැබූ නිකෝමීඩියාට එරෙහි යුද්ධයේ අවසානයයි. එළිදරව්ව 9:10 හි සඳහන් එකසිය පනස් අවුරුදු කාලය 1299 ජූලි 27 දින ආරම්භ වූ අතර, අනාවැකියක ආරම්භයක් ලෙස, එම ආරම්භක දිනට සම්බන්ධ ඉතිහාසය සැලකිල්ලට ගත යුතුය. ඔස්මාන් පළමුවැනියා (ඔටෝමාන් වංශයේ ආරම්භකයා) යනු සුල්තාන් ඔර්හාන් ගාසිගේ පියාය; ඔහු 1299 ජූලි 27 දින, නිකෝමීඩියා ප්රදේශය තුළ, නිකෝමීඩියා නගරයට ආසන්නව පැවති බෆියස් සටනේදී බයිසන්තීය අධිරාජ්යයට එරෙහිව වැදගත් මුල් ජයග්රහණයක් අත්කරගත්තේය; එය රෝම සහ ආරම්භක බයිසන්තීය ඉතිහාසයේ අතිශයින් වැදගත් අගනුවරක් වූ නගරයකි.
පියා සහ පුත්රයා
1299 ජූලි 27 දින, ඔස්මාන්ගේ බලකායන් ප්රාදේශීය ආණ්ඩුකාරයෙකු විසින් නායකත්වය දෙන ලද බයිසන්තියානු හමුදාවක් පරාජය කළහ. එම සටන, බිතිනියාවේ (වයඹ අනටෝලියාවේ) බලය ඒකාබද්ධ කරමින් සිටිය පසු, ඔස්මාන්ගේ පළමු ප්රධාන ස්වාධීන යුධ ජයග්රහණයන් අතරින් එකක් ලෙස සැලකේ. එය කුඩා තුර්කි බෙයිලික් රාජ්යයකින් (ගෝත්රික ප්රාදේශික රාජධානියකින්) අවසානයේ බයිසන්තියානු භූමි ප්රදේශවලට අභියෝග කර ඒවා ජයගන්නා උද්භවමාන බලයක් වෙත සිදු වූ සංක්රාන්තියේ වැදගත් පියවරක් සනිටුහන් කළේය. එම දිනය, අවසානයේ 1453 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ වැටීම සමඟ ඔටෝමන් අධිරාජ්යය ස්ථාපිත වීමට දායක වූ ඉස්ලාමයේ වර්ධන කාලපරිච්ඡේදයක ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. ඔස්මාන් ගාසි යෝධයන් (ඉස්ලාමීය ප්රේරණාවෙන් කටයුතු කළ සීමාන්ත ආක්රමණකරුවන්) යොදාගත් අතර, එහිදී ඔස්මාන්ගෙන් ආරම්භ වී පසුව ඔහුගේ පුත් ඔර්හාන් වෙත අඛණ්ඩව වර්ධනය වූ, වඩාත් සංවිධිත හමුදාවක් බවට ගාසි සීමාන්ත යෝධයන් හැඩගැසීම ආරම්භ විය. ඔස්මාන්ගේ උරුමයේ තවත් වැදගත් අංගයක් වන්නේ, ගාසි යෝධයන්ගේ යුධ ක්රියාවලියට විරුද්ධව, ඉස්ලාමයට දේපළ අත්හිමි නොවී තබාගැනීමට එය ඉඩ සැලසීමයි; මන්ද ඔවුන්ගේ අසංවිධානාත්මක හදිසි පහරදී පලායාමේ උපක්රම ඔවුන්ට ඔවුන්ගේ ජයග්රහණවල ලූටු පමණක් ලබා දුන්නද, කිසිවිටෙකත් භූමි ප්රදේශ කිසිවක් ලබා නොදුන්නේය.
1299 ජූලි 27 වන දින ඔස්මාන් නිකෝමීදියා ප්රදේශයේ ව්යාපාරයක් ආරම්භ කළේය; එයින් අවුරුදු තිස් හතරකට පසුව ඔහුගේ පුත්රයා නිකෝමීදියා නම් අගනුවර නගරයට අවුරුදු හතරක ආවරණයක් ආරම්භ කළේය. ආරම්භයේ පියාද අවසානයේ පුත්රයාද සිටියේය. නිකෝමීදියා ලෙස නිරූපිත ප්රදේශයට විරුද්ධව යුද්ධය ආරම්භ වී, නිකෝමීදියා ප්රදේශයේ අගනුවර නගරය වන නිකෝමීදියාව අල්ලා ගැනීමෙන් එය අවසන් වෙයි. 1299 සිට 1337 දක්වා කාලය අවුරුදු තිස් අටක කාල පරාසයකි; අනාවැකිමය අර්ථයෙන් “තිස් අට” යන සංඛ්යාව නැඟිටීමක් සංකේතවත් කරයි.
“දැන් නැඟී සිට, සේරෙද් ඔය පසුකර යන්න” යයි මම කීවෙමි. එවිට අපි සේරෙද් ඔය පසුකර ගියෙමු. කාදේෂ්-බර්නේයායෙන් පිටත්ව, අපි සේරෙද් ඔය පසුකර එන තුරු ගත වූ කාලය අවුරුදු තිස්අටක් විය; එනම්, යුද්ධයට සුදුසු වූ මිනිසුන්ගේ සම්පූර්ණ පරම්පරාවම, සමිඳාණන් වහන්සේ ඔවුන්ට දිවුරා කී ලෙස, සෙනඟගේ මැදින් සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වී යන තුරු ය. ද්විතීය කථාව 2:13, 14.
1299 ජූලි 27 දින සිට 1449 ජූලි 27 දින දක්වා වූ අවුරුදු එකසිය පනහ, ප්රකාශනය 9 වන අධ්යායයේ දෙවන අයියෝවට අයත් ඔට්ටෝමාන් අධිරාජ්යය ස්ථාපිත වීමට මඟ පෑදූ කාලපරිච්ඡේදය නියෝජනය කරයි. නිකෝමීඩියාව ක්රමිකව ජයගැනීමේ අවුරුදු තිස්අට, පියෙකු (ඔස්මාන්) සමඟ ආරම්භ වී, ඔහුගේ පුත්රයා (ඕර්ෆන්) සමඟ අවසන් විය. එම කාලපරිච්ඡේදය, ගෝත්රික ප්රධානත්වයක් අධිරාජ්යයක් දක්වා ක්රමිකව උද්ගත වීමේ පළමු පියවර නිරූපණය කරයි.
1299 ජූලි 27 සිට 1449 ජූලි 27 දක්වා වූ එක්සිය පනස් අවුරුද්ද තුළ, තිස්අට අවුරුදු කාලයේ අවසානය සලකුණු කරන සතර අවුරුදු වටලෑමක් ඇතුළත් වේ. නිකොමීදියා අල්ලාගැනීමේ ආරම්භය පිය වන ඔස්මාන් විසින් සිදුකරන ලද අතර, එහි අවසානය 1333 සිට 1337 දක්වා පැවති සතර අවුරුදු වටලෑමක් මගින් සම්පූර්ණ කරන ලදී; එම වටලෑම ඔස්මාන්ගේ පුත්රයා විසින් ක්රියාත්මක කරන ලද්දේය.
ක්රිස්තු වර්ෂ 1449 ජූලි 27 දින එම වසර එකසිය පනහ අවසන් වූ විට, බයිසන්තිනු අධිරාජ්යයේ අධිරාජයා වූ එකොළොස්වැනි කොන්ස්ටන්ටීන්, එනම් නැගෙනහිර රෝමයේ අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන්, සිහසුන අත්පත් කරගැනීම සඳහා තුර්කයන්ගෙන් අවසර පැතීය. එම දින සිට කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ජයගැනීම දක්වා වසර හතරක් තිබිණි. එම වසර හතර කොන්ස්ටන්ටිනෝපලයේ වටලෑමෙන් අවසන් වූ අතර, අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් එම වටලෑම තුළ මරණයට පත් විය. ඉස්ලාමයේ උදානය නිරූපණය කරනු ලබන්නේ වසර එකසිය පනහක අනාවැකියේ පළමු තිස්අට වසර මගිනි; ඒවා වසර හතරක වටලෑමකින් සමුච්චිත විය. වසර එකසිය පනහ අවසන් වූ විට, තුර්කයන් එදා සතු වූ බලය නිසා නැගෙනහිර රෝමය නින්දාසහගත තත්ත්වයකට පත් වන තරමට ඉස්ලාමය උද්ධමනය වී තිබුණි. 1449 ජූලි 27 දින ඇති වූ එම අවමානයෙන් පසු වසර හතරක් ගතවීම නැගෙනහිර රෝමයේ පතනය වෙත නායකත්වය දුන්නේ, කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය වටලෑමකින් අල්ලාගනු ලැබූ බැවිනි. පළමු තිස්අට වසරවල අවසානය වටලෑමකින් සලකුණු කර ඇති අතර, ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ ස්ථාපනය ද වටලෑමකින් සලකුණු කර ඇත.
38 සහ 40
ද්විතීය ව්යවස්ථාවේ මෝසෙස් විසින් ඉදිරිපත් කළ සංකේතයක් ලෙස තිස්අට යන සංඛ්යාව, අරණ්යයේ අවුරුදු හතළිහක සංචරණ විනිශ්චයේ අවසාන තිස්අට අවුරුදු නිරූපණය කරයි. එබැවින්, සංකේතයක් ලෙස තිස්අට යන සංඛ්යාවට හතළිහ යන සංඛ්යාව සමඟ සම්බන්ධතාවයක් ඇත. 1299 ජූලි 27 දින ඔස්මාන් නිකොමීඩියා ප්රදේශය අත්පත් කරගත් අතර, ඊට තිස්අට අවුරුද්දකට පසු ඔහුගේ පුත්රයා එම ප්රදේශයේ අගනුවර නගරය අත්පත් කරගත්තේය. එම ප්රදේශයත් අගනුවර නගරයත් දෙකම නිකොමීඩියා නම් විය. ඉතිහාසඥයෝ මෙම සටන, ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ නැගීසිටීමේ අති ආරම්භය හඳුනා දෙන ‘පියවර’ දෙකෙන් පළමුවැන්න ලෙස හඳුනාගනිති. ඉතිහාසය විසින් හඳුනා දෙන දෙවන පියවර වන්නේ 1301 දී සිදු වූ නිකේයා සටනයි. එහිදී පියා වූ ඔස්මාන් නිකේයා නම් ප්රදේශය අත්පත් කරගත්තේය; ඉන් අවුරුදු තිහකට පසු, 1331 දී, ඔහුගේ පුත්රයා පෙර රෝමානු අගනුවර නගරයක් වූ නිකේයා නම් අගනුවර නගරය අත්පත් කරගත්තේය.
1299 සහ නිකොමීදියාගේ සටන සම්බන්ධයෙන්, පියවර දෙකෙන් පළමුවැන්න ලෙස, දෙවන පියවර වසර දෙකකට පසුව 1301දී පැමිණියේය. 1299 යනු තිස්අටට සංකේතයකි; සහ වසර දෙකකට පසුව (හතළිහ), නිකායාගේ ප්රදේශය පියා විසින් අල්ලා ගනු ලැබේ. පුරාණ ඉශ්රායෙල් ජනතාව නැඟී පොරොන්දු දේශය අත්පත් කරගැනීමට අදාළ තිස්අට සහ හතළිහ යන සම්බන්ධතා 1299 ජූලි 27 සහ 1301 තුළ නියෝජනය කරනු ලැබේ. ඉස්ලාමය උදාවන එම ප්රථම පියවර දෙක සලකුණු වන්නේ, ආරම්භයේදී පියා විසින් ප්රදේශය ජයගැනීමත් අවසානයේ පුත්රයා විසින් එම ප්රදේශයේ අගනුවර ජයගැනීමත් සමඟ ආරම්භ වන යුද ව්යාපාර මගිනි. එම අගනුවර දෙක වැටුණු විට, ඒවා වැටුණේ වටලෑමක් තුළදීය. එම අගනුවර දෙකම කිසියම් අවධියකදී නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවරවල්ව පැවතුණි.
1299 සහ 1301 යන වර්ෂ ගණනා 1840 අගෝස්තු 11 දිනදී තම අවසානයට ළඟා වන අතර, එය 1838 වර්ෂයේ ඉතිහාසය නිරූපණය කරයි; එම වර්ෂයේදී ලිච් මුල්වරට අගෝස්තු 11, 1840 දින අවසානයේ සම්පූර්ණ වන තුන්සිය අනූඑක් වසරක් හා දින පහළොවක අනාගතවාක්යය පිළිබඳ තම අදහසත් අනාවැකියත් ප්රකාශ කළේය. මිලරයිට්වරුන්ගේ නැගිටීමේ පියවර දෙක වූයේ 1838 සහ 1840 යන වර්ෂයන්ය.
“1840 වර්ෂයේදී අනාවැකියේ තවත් විශේෂ සම්පූර්ණ වීමක් පුළුල් උනන්දුවක් උත්ප්රේරිත කළේය. එයට වසර දෙකකට පෙර, දෙවන ආගමනය ප්රකාශ කළ ප්රධාන සේවකයන්ගෙන් එක් අයෙකු වූ ජොෂියා ලිච්, ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ পতනය පූර්වකථනය කරමින් එළිදරව් 9 පිළිබඳ විවරණයක් ප්රකාශයට පත් කළේය. ඔහුගේ ගණනය කිරීම් අනුව, මෙම බලය ‘ක්රි.ව. 1840 දී, අගෝස්තු මාසයේ කිසියම් කාලයකදී’ පෙරළා දමනු ලැබිය යුතු විය; එය ඉටුවීමට දින කිහිපයකට පමණ පෙර ඔහු මෙසේ ලියා තිබුණේය: ‘පළමු කාල පරිච්ඡේදය, එනම් අවුරුදු 150, ටර්ක්වරුන්ගේ අවසරය මත ඩියාකෝසිස් සිංහාසනයට නැඟීමට පෙර නියත වශයෙන්ම සම්පූර්ණ වී තිබුණේ යයි පිළිගත් විට, සහ අවුරුදු 391ත්, දින පහළොවත්, පළමු කාල පරිච්ඡේදයේ අවසානයේදී ආරම්භ වූයේ යයි ගත් කල, එය 1840 අගෝස්තු 11 දින අවසන් වනු ඇත; එවිට කොන්ස්ටැන්ටිනෝපලයේ ඔටෝමාන් බලය බිඳ වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ හැක. තවද, මෙය එසේ වනු ඇතැයි මම විශ්වාස කරමි.’—Josiah Litch, in Signs of the Times, and Expositor of Prophecy, August 1, 1840.”
“නිශ්චිත කරනු ලැබූ එම කාලයේදීම, තුර්කිය ඇගේ රාජදූතයන් මඟින් යුරෝපයේ සන්ධානගත බලවතුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිගෙන, එමගින් ඇය ක්රිස්තියානි ජාතීන්ගේ පාලන අධීනත්වය යටතට තැබුවාය. එම සිදුවීම එම අනාවැකිය නිවැරදිවම සම්පූර්ණ කළේය. මෙය ප්රසිද්ධ වූ කල, බොහෝ දෙනෙක් මිලර් සහ ඔහුගේ සහකාරයන් විසින් අනුගමනය කරන ලද අනාවැකි-විවරණයේ මූලධර්මයන්ගේ නිවැරදිතාවය පිළිබඳව විශ්වාසයට පත්වූහ; තවද ආගමන ව්යාපාරයට අතිශය විශිෂ්ට ප්රේරණයක් ලැබුණි. අධ්යයනයෙන් හා සමාජ තත්ත්වයෙන් ප්රමුඛ වූ පුරුෂයෝ මිලර් සමඟ එකතු වී, ඔහුගේ අදහස් දේශනා කිරීමෙහිද ප්රකාශනය කිරීමෙහිද සහභාගි වූහ; 1840 සිට 1844 දක්වා කාලය තුළ එම කාර්යය වේගයෙන් ව්යාප්ත විය.” The Great Controversy, 334, 335.
ලිච්ගේ ‘38 අනාවැකියත්, ඔහු විසින් සරිලන ලෙස සංශෝධනය කළ ‘40 දර්ශනයත්, ඔහු අගෝස්තු 1 දින—එනම් සංශෝධිත අනාවැකියට දින දහයකට පෙර—ලියා තැබූ ඔහුගේ අවසාන ප්රකාශය අඩංගු කරයි. බයිබලීය අනාවැකියේ නිවැරදි ක්රමවේදය පිළිබඳ ලෝකය විශ්වාසයට පත් කළේ එම අනාවැකියේ ඉටුවීමය. පුරාතන ඉශ්රායෙල්ගේ නැඟිටීම සලකුණු කළ තිස් අට අවුරුදු අතරට රතු මුහුද හරහා ගමන් කළ අවස්ථාවෙන් කාදෙෂ්හි පළමු කැරැල්ල දක්වා වූ අවුරුදු දෙකද ඇතුළත් විය.
“මාගේ මහිමයද, මා විසින් මිසරයේ සහ කාන්තාරයේ කළ මාගේ ආශ්චර්යයන් ද දැක, මේ දසවරක් මා පරීක්ෂා කර, මාගේ හඬට කීකරු නොවූ ඒ සියලු මනුෂ්යයෝ නිසැකවම මා ඔවුන්ගේ පියවරුන්ට දිවුරා දුන් දේශය නොදකිති; එසේම මට උද්රේක කළ ඔවුන්ගෙන් කිසිවෙකුත් එය නොදකිනු ඇත.” ගණන් කථාව 14:22, 23.
එම කැරළිගැසීම දස පරීක්ෂාවන්ගෙන් අවසාන පරීක්ෂාව ලෙස හඳුනාගනු ලැබේ. දස පරීක්ෂාවන්ගෙන් සමන්විත අවුරුදු දෙකක පරීක්ෂණ කාලයක් කාන්තාරයේ ගත කළ තිස් අට අවුරුදු සමඟ එකතු වූ විට, එය 1838 සහ 1840 යන වර්ෂවලට ආදර්ශවත් විය; තවද 1840 තුළ දින දහයක කාලපරිච්ඡේදයක් ද අඩංගු විය.
1299 ජූලි 27 දින ඔස්මාන් සමඟ ඉස්ලාමයේ උද්භවයේ ආරම්භක ලක්ෂ්යය 1337 දී සිව් අවුරුදු වටලෑමකින් අවසන් වන තිස්අට අවුරුදු කාලපරිච්ඡේදයක් ආරම්භ කරයි. 1299 ජූලි 27 යනු ඉතිහාසඥයන් ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයේ උද්භවයේ ආරම්භක ලක්ෂ්යය ලෙස හඳුනාගන්නා පියවර දෙකෙන් පළමුවැන්න වූ අතර, දෙවන පියවර 1301 විය. 1299 සහ 1301 යන වර්ෂවල නිකොමීඩියා සහ නිකෙයා යුද්ධවල පියවර දෙක 1838 සහ 1840 ට ආදර්ශවත් රූපකයකි. අනාවැකියේ ආරම්භය අවසානය නිරූපණය කරයි.
නිකෝමීඩියා සහ නයිසියා යන දෙකම, තම තමන්ගේ ඉතිහාසයේ යම් කාලයකදී, නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවර ලෙස තාවකාලිකව සේවය කළහ. ඇත්ත වශයෙන්ම, කොන්ස්තන්තිනෝපලය අවසානයේ ක්රි.ව. 330 සිට 1453 දක්වා නැගෙනහිර අගනුවර බවට පත්විය. නිකෝමීඩියා සහ නයිසියා, කොන්ස්තන්තිනෝපලයේ පතනයට පූර්ව සංකේත වෙති; ඒ සියල්ලම ඉස්ලාමීය වටලාකිරීම් හේතුවෙන් පතන වූ අතර, එම වටලාකිරීම් සනිටුහන් කළේ ඉස්ලාමය පළමුව එම භූමි ප්රදේශය අත්පත් කරගෙන, ඉන්පසු අගනුවර නගරය අල්ලාගත් ව්යාපාරයක අවසානයයි.
1333 සිට 1337 දක්වා වූ ප්රථම අවරෝධය, අනාවැකිය අවසන් වූ 1449 සිට 1453 දක්වා වූ අවුරුදු සතර නියෝජනය කරයි. අවුරුදු තුන්සිය අනූ එකක් හා දින පහළොවක් පසුව, 1299 ජූලි 27 හා 1449 ජූලි 27 යන ඉතිහාසයේ අල්ෆා ඉතිහාසය තුළ නියෝජනය කරනු ලබන ‘තිස් අට සහ හතළිහ’ යන ලක්ෂණවලින් නියෝජනය වන අනාවැකිමය බලය යටතේ මිලරයිට්වරු ‘නැඟිටින’ බැවින් ඉස්ලාමය නියමනය කරනු ලබයි. ඉස්ලාමයේ නැඟිටීම සහ දෙවියන්වහන්සේගේ අන්තිම දිනවල දූතයන්ගේ නැඟිටීම, 38 හා 40 යන සංඛ්යාත්මක සම්බන්ධතාවයෙන් ගොඩනඟන ලද සංඛ්යාත්මක සංකේතයකින් නියෝජනය කරනු ලබයි.
එසකියෙල් තිස්හත වන පරිච්ඡේදයේ, ඉස්ලාමය යනු මළ වියළි ඇටකටු මත හුස්ම පිඹිමෙන් ඒවා බලවත් සේනාවක් ලෙස නැගී සිටින පිණිස පැමිණෙන නැගෙනහිර සුළඟේ පණිවිඩයයි. එසකියෙල්ගේ පණිවිඩය පැමිණෙන විට, 1838 සහ 1840 මැයිලරයිට් ඉතිහාසයේදී වූ පරිදි, නැගී සිටීම ආරම්භ වේ. එම පණිවිඩය 9/11 දින පැමිණියේය; ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී ඒ ඇටකටු බලවත් සේනාවක් ලෙස නැගී සිටිති. අන්තිම දවස්වල ජයග්රාහී සභාව ලෙස දෙවියන්වහන්සේගේ සේනාව නැගී සිටුවීම 1838 සහ 1840 මගින් ප්රතිරූපිත කර ඇත. 9/11 සිට ඉරිදා නීතිය දක්වා කාලය 1840 සිට 1844 දක්වා කාලයෙන් ප්රතිරූපිත කරන ලද්දේය; එහෙත් එය 2023 දෙසැම්බර් 31 සිට Nashville හි ගිනි ගෝල දක්වා වූ කාලපරිච්ඡේදයද ප්රතිරූපණය කරයි.
නැගෙනහිර රෝමය
කොන්ස්ටන්ටීන් ප්රථමයා (මහා) විසින් අධිරාජ්යය බෙදීමෙන් ආරම්භ වී අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් දක්වා කාලය, නැගෙනහිර රෝමයේ ප්රවේචනමය ඉතිහාසය නිරූපණය කරයි. එබැවින් එම ප්රවේචනමය අවධිය, ඔවුන්ගේ නාමයෙන් නිරූපිත වන පරිදි, ප්රවේචනමය හෝ සංකේතාත්මක පියෙකු හා පුතෙකු විසින් සලකුණු කර ඇත; කොන්ස්ටන්ටීන් මහා සහ එකොළොස්වන කොන්ස්ටන්ටීන් අතර සෘජු රුධිර වංශානුක්රමයක් නොතිබුණ ද එසේය. පළමු සහ අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් ද ප්රවේචනමය වශයෙන් අල්ෆා සහ ඔමේගා සංකේත ලෙස නිරූපණය කර ඇති අතර, පියා (අල්ෆා) කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය අගනුවර ලෙස තෝරාගත් අතර, පුත්රයා (ඔමේගා) කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය අගනුවර වීම නැවතී ගිය අවස්ථාවේ වටලෑමේදී මරණයට පත් විය. නැගෙනහිර රෝමයේ ප්රවේචනමය අවධිය පළමු සහ අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් විසින් සලකුණු කර ඇත. ක්රි.ව. 1299 ජූලි 27 දින ආරම්භ වූ අවුරුදු 150ක කාලය තුළ අවුරුදු 38ක කාල පරාසයක් අන්තර්ගත වන අතර, එය අවුරුදු 40ක වටලෑමකින් අවසන් වේ. එම වටලෑම 1449 සිට 1453 දක්වා කාලයට ආදර්ශවත් විය. නිකොමීඩියා ව්යාපාරය භූමියක් ජයගැනීමෙන් ආරම්භ වී, එම භූමියේ අගනුවර ජයගැනීමෙන් අවසන් විය. පළමු සහ අවසාන කොන්ස්ටන්ටීන් සම්බන්ධයෙන් මෙන්ම, නිකොමීඩියා ජයගැනීම ද පියෙකුගෙන් (පළමුවැනියා) ආරම්භ වී පුතෙකුගෙන් (අවසානයා) අවසන් විය.
අවුරුදු හතරක්
එක්සිය පනස් අවුරුදු කාලයෙහි ආරම්භක අවධියේ පැවති අවුරුදු හතරක ආරෝපණයක්, 1449 දී අවසාන කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ අවමානයෙන් ආරම්භ වී 1453 දක්වා—කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ආරෝපණයට ලක් වී වැටුණු තෙක්—පැවති එම අවුරුදු හතරට නායකත්වය දුන්නේය. අවුරුදු තුන්සිය අනූඑකක් සහ දින පහළොවක් නියෝජනය කරන දෙවන අභාග්යයේ කාල අනාවැකිය 1449 ජූලි 27 දින ආරම්භ වී 1840 අගෝස්තු 11 දින අවසන් විය. එම දිනය, සහෝදරී වයිට් “දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ මහිමාන්විත ප්රකාශනයක්” ලෙස හැඳින්වූ අවුරුදු හතරක කාලපරිච්ඡේදයක ආරම්භය සලකුණු කරයි.
“තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩයේ ප්රකාශනයට එක්ව සිටින දූතයා තම මහිමයෙන් මුළු පොළොවම ආලෝකවත් කිරීමට නියමිත ය. ලෝකව්යාපී පරාසයක් සහ අසාමාන්ය බලයක් ඇති කාර්යයක් මෙහි පූර්වයෙන් ප්රකාශ කර ඇත. 1840–44 කාලයේ ආගමනයේ චලනය දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ මහිමාන්විත ප්රකාශයක් විය; පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය ලෝකයේ සෑම මිෂනාරි මධ්යස්ථානයකටම ගෙනයන ලදී, එසේම සමහර රටවල දහසයවන ශතවර්ෂයේ ප්රතිසංස්කරණයෙන් පසු ඕනෑම දේශයක දක්නට ලැබූ අතිවිශාලතම ආගමික උනන්දුව ප්රකාශ විය; එහෙත් මේ සියල්ල තෙවන දූතයාගේ අවසාන අනතුරු ඇඟවීම යටතේ ඇති බලවත් චලනය මඟින් අභිබවා යනු ඇත.” The Great Controversy, 611.
1840 අගෝස්තු 11 වන දින ඉස්ලාමය වැළැක්වීමකට ලක් විය; එවිට වසර හතරක කාල පරාසයක් ඇති වූ අතර, එය පෙන්තකොස්තයේදී ශුද්ධාත්මයාණන් වැගිරවීම සමඟද, 9/11 දින තුන්වන අහෝවේ ඉස්ලාමය විසින් නව යෝර්ක්හි “මහා ගොඩනැගිලි” පහර ලැබූ අවස්ථාවේදී එළිදරව් පොතේ දහඅටවන පරිච්ඡේදයේ බලවත් දූතයා අවතීර්ණ වීම සමඟද සමාන වේ. 9/11 යනු එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස මුද්රා තැබීමේ කාලයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරයි. මුද්රා තැබීම යනු කාල පරාසයකි; එම මුද්රා තැබීමේ කාල පරාසයේ අවසානයට එම කාල පරාසයේ ආරම්භයේ ලක්ෂණ අයත් වේ. ක්රිස්තුස්වහන්සේ 9/11 දින අවතීර්ණ වූ විට, එය 2023 දෙසැම්බර් 31 වන දින, මුද්රා තැබීමේ අවසාන කාල පරාසය ආරම්භ වූ අවස්ථාවේදී, සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා උත්ථාන කරවීම සඳහා මිකායෙල් අවතීර්ණ වීමේ ආදර්ශයක් විය.
නිනෙවෙහි යුද්ධය වන යතුර, 1453 වන විට නැගෙනහිර රෝමය බිඳ හෙළන ඉස්ලාමයේ විවිධ මුදාහැරීම් නියෝජනය කරයි. දහවන පදයේ “මාස පහ” නම් වූ වසර එකසිය පනහ තුළ, ආරම්භයද අවසානයද වසර හතරක කාල පරිච්ඡේදයක් අඩංගු කරයි. එම වසර හතර බැගින් වූ කාල පරිච්ඡේද දෙක, 1840 සිට 1844 දක්වා වසර හතරක කාල පරිච්ඡේදයක් සලකුණු කළ, වසර තුන්සිය අනූ එකක් සහ දින පහළොවක අවසානය සමඟ සම්බන්ධ වේ; එම කාලයේදී ක්රිස්තුස්වහන්සේ “තමන්ගේ මහිමයෙන් මුළු පොළොවම ආලෝකමත්” කරනු ඇත. 1844 දී භවिष्यවාණිමය කාලය අදාළ කර ගැනීම නතර විය; මන්ද කාලය “තවත් නොවන්නේය.”
“අහසත්, එහි ඇති දේවල්ද, පොළොවත්, එහි ඇති දේවල්ද, මුහුදත්, එහි ඇති දේවල්ද මැවූ, සදාකාලයට සදාකාලය පුරා ජීවත් වන ඔහුගේ නාමයෙන් දිවුරා, තවත් කාලයක් නොවන්නේය” යයි කියන ලද්දේය. එළිදරව් 10:6.
1333 සිට 1337 දක්වා, 1449 සිට 1453 දක්වා, 1840 සිට 1844 දක්වා
අවුරුදු හතරක කාලවලින් සමන්විත වූ එම ත්රිත්ව රේඛා 9/11 සිට ඉරිදා නීතිය දක්වා ඇති මුද්රා තැබීමේ කාලය සමඟ සමාන්තර වේ; තවද 2023 දෙසැම්බර් 31 සිට ඉස්ලාම් නැවතත් නිදහස් කර, නැෂ්විල්හි ගිනි ගෝල භාරදීමට දක්වා ප්රතිනිධිත්වය කරන 9/11 සිට ඉරිදා නීතිය දක්වා ඇති ෆ්රැක්ටලය සමඟද ඒවා සමාන්තර වේ.
2023 දෙසැම්බර් 31 සිට නෑෂ්විල්හි අග්නිගෝලයන් දක්වා වූ දූතීය ෆ්රැක්ටලය, 9/11 සිට ඉරිදා නීතිය දක්වා වූ මුද්රා තැබීමේ කාලයට සමපාත වන, අවුරුදු හතරක දූතීය කාල පරාස තුනකින් ප්රතිරූපිත කර ඇත. එබැවින්, සාක්ෂිකරුවන් හතර දෙනෙක් 2023 දෙසැම්බර් 31 සිට නෑෂ්විල් ප්රහාරය දක්වා වූ ඉතිහාසය හඳුනා දෙති; මෙම සෑම සාක්ෂියකටම “යතුර” වූයේ නිනෙවේහි සටනයි. 1333, 1449, 1840 සහ 9/11 යන සියල්ලම හැරවුම් ලක්ෂ්යයන් වූහ— “යතුරු” වූහ.
අතීත ඉතිහාසයෙන් ඉගෙන ගත යුතු පාඩම් ඇත; සියල්ලන්ට දෙවියන් වහන්සේ සෑම කාලයකම ක්රියා කළ ආකාරය අනුවම දැන් ද ක්රියා කරන බව අවබෝධ වන පරිදි, ඒවා වෙත අවධානය යොමු කරනු ලැබේ. එදෙන් උයනෙහි ආදම්ට ශුභාරංචිය ප්රථමයෙන් ප්රකාශ කරනු ලැබූ දා සිට නිතරම තිබූ පරිදිම, දැන් ද උන් වහන්සේගේ ක්රියාව තුළත් ජාතීන් අතරත් උන් වහන්සේගේ හස්තය දැකිය හැක.
“ජාතීන්ගේද සභාවේද ඉතිහාසයේ මුවාවන ලකුණු වන කාලපරිච්ඡේද ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ අධිෂ්ඨානමය සැලැස්ම තුළ, මේ වෙනස් වූ අර්බුදකාරී අවස්ථා පැමිණෙන විට, ඒ කාලයට අදාළ ආලෝකය දෙනු ලැබේ. එය පිළිගනු ලැබේ නම්, ආත්මික ප්රගතිය ඇත; එය ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබේ නම්, ආත්මික පිරිහීමද නෞකාවිනාශයද අනුගමනය කරයි. ස්වාමීන්වහන්සේ තම වචනය තුළ, අතීතයේ ගෙන යනු ලැබූ පරිදිත්, අනාගතයේද, සෙතන්ගේ කාර්යසාධක බලවේගයන් තම අවසාන අද්භූත ක්රියාකාරිත්වය සිදුකරන, අවසාන ගැටුම දක්වාත්, සුභාරංචියේ ප්රහාරාත්මක කාර්යය විවෘත කර දක්වා ඇත.” Bible Echo, August 26, 1895.
නිකෝමීදියා
ක්රි.ව. 284 දී අධිරාජ්යයා වූ පසු, 293 දී ඩයොක්ලීෂියන් නීතිමය වශයෙන් අධිරාජ්යය නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදා, ටෙට්රාර්කි ක්රමය ස්ථාපිත කළ විට, රෝම අධිරාජ්යයේ නැගෙනහිර අගනුවර ලෙස නිකොමීදියාව තෝරාගත්තේය. දශක කිහිපයක් පුරා නිකොමීදියාව නැගෙනහිරේ ප්රධාන පරිපාලනමය හා යුධමය අගනුවර ලෙස සේවය කළේය. මහා කොන්ස්ටන්ටයින්, අසන්න පිහිටි බයිසන්තියම්හි නව අගනුවර ඉදිකිරීමට තීරණය කිරීමට පෙර, එය තම මූලස්ථානයක් ලෙස භාවිත කළේය (එය ඔහු ක්රි.ව. 330 දී කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ලෙස නම් කළේය). කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය ප්රධාන අගනුවර වූ පසුවද, නිකොමීදියාව මර්මරා මුහුදේ නැගෙනහිර වෙරළේ යුක්තිමය වශයෙන් වැදගත් ස්ථානයක පිහිටා තිබූ, ප්රධාන ප්රාදේශීය මධ්යස්ථානයක් ලෙස ඉතිරිව තිබුණි. එබැවින්, එය රෝමය හෝ කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය මෙන් ස්ථිර අගනුවරක් නොවූ නමුත්, රෝම ඉතිහාසයේ මූලික සංක්රාන්ති සමයකදී නිකොමීදියාව නිල වශයෙන් නැගෙනහිර අගනුවර ලෙස නියම කරන ලදී. එක් සිය පනස් අවුරුදු කාලයේ ආරම්භයේදී නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවරක් ජයගනු ලැබේ, අවසානයේදීත් නැගෙනහිර රෝමයේ අගනුවරක් ජයගනු ලැබේ. එම ජයගැනීම් දෙකම වැටලීමක් ඇතුළත් කළේය.
ඩයොක්ලීෂන්
ඩයෝක්ලීෂියන් අධිරාජයා ක්රි.ව. 293 දී ටෙට්රාර්කි ක්රමය ක්රියාත්මක කළ විට, නිකෝමීදියාව රෝම අධිරාජ්යයේ නැගෙනහිර අගනුවර ලෙස නිල වශයෙන් පිහිටුවීය. ටෙට්රාර්කි ක්රමය අධිරාජ්යයේ බටහිර සහ නැගෙනහිර යන භාග දෙකකින් සමන්විත වූ අතර, නැගෙනහිරද බටහිරද දෙපාර්ශ්වයෙහිම ජ්යෙෂ්ඨ අධිරාජයෙක් (Augusti) හා කනිෂ්ඨ අධිරාජයෙක් (Caesar) සිටි බැවින්, ‘tetrarchy’ යන පදයෙන් සංකේතවත් වන සංඛ්යාව වූ හතර සම්පූර්ණ විය.
ආල්ෆා සහ ඔමේගා
ඩයොක්ලීෂියන් ස්මර්නා සභාවේ ඔමේගා සංකේතය වන අතර, නීරෝ ඇල්ෆා සංකේතය වේ. මහා කොන්ස්ටන්ටයින් පෙර්ගමොස් සභාවේ ඇල්ෆා සංකේතය වන අතර, ජස්ටිනියන් ඔමේගා සංකේතය වේ.
රෝමය ‘නීතිමය’ ලෙස නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදීම (එය දිගු කාලයක් පැවතියේ නැත) ඩයොක්ලීෂියන් විසින් සිදු කරන ලදී; එසේම රෝමය අනාවැකිමය ලෙස නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදීම කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් සිදු කරන ලදී. ස්මර්නා විසින් නිරූපණය කරනු ලබන පීඩනයේ දෙවන සංකේතාත්මක සභාවේ ඉතිහාසය තුළ, රෝමය නීතිමය ලෙස නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදනු ලැබීය; පර්ගමොස් විසින් නිරූපණය කරනු ලබන සම්මුතියේ තුන්වන සංකේතාත්මක සභාවේ ඉතිහාසය තුළ, රෝමය අනාවැකිමය ලෙස නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදනු ලැබීය. 293 යනු ඇල්ෆා වූ අතර 330 යනු ඔමේගා වූයේය; 330 මැයි 11 වන දින, මහා කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් කොන්ස්ටන්ටිනෝපලය අධිරාජ්යයේ අගනුවර ලෙස කැප කළේය.
ක්රි.ව. 293 දී ඩයොක්ලීෂියන් විසින් සිදු කරන ලද නෛතික බෙදීම, ඒ අනතුරුව ඇති වූ සිවිල් යුද්ධය මඟින් ක්රි.ව. 313 වර්ෂයේ මිලානයේ ආඥාව දක්වා බිඳ වැටී ගියේය. එහිදී නැගෙනහිර කොන්ස්ටන්ටයින් හා බටහිර ලිසිනියස් විසින් මිලානයේ ආඥාව ප්රකාශයට පත් කරමින් ක්රිස්තියානි ආගම නෛතික කළ අතර, ඒ සමඟම ටෙට්රාකියාව—එනම් සම්බන්ධීකෘත පාලකයන් සිවුදෙනෙකුගෙන් යුත් ක්රමය, ප්රධාන බලයන් දෙකක් අතර අරගලයකට (බටහිරෙහි කොන්ස්ටන්ටයින් සහ නැගෙනහිරෙහි ලිසිනියස්) කඩා වැටුණු පද්ධතිය—ප්රායෝගිකව අවසන් කළහ. බිඳ වැටීමක් ආරම්භ කළ මෙම නෛතික බෙදීම, බෙදීමෙන් බෙදීම දක්වා වූ අවුරුදු විස්සක කාල පරාසයක් නියෝජනය කරයි; තවද එම බෙදීම් දෙකම පද්ධතියේ බිඳ වැටීමකට හේතු විය.
ස්මර්නා සභාවේ යුගය ආරම්භ වූයේ ක්රි.ව. 64 දී නේරෝ සමඟය. එවිට රෝමයේ ඇති වූ මහත් ගින්න, එම ගින්න ඇරඹූයේ ක්රිස්තියානුවන් බවට නේරෝ චෝදනා කරමින්, ඔවුන්ට එරෙහි පීඩා කිරීම සඳහා නේරෝ විසින් භාවිත කරන ලදී. නේරෝ පීඩනයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරන අතර, අන්තිම දවස්වල අවසාන පීඩනයේ ආදර්ශමය රූපයක්ද වේ. එම අවසාන පීඩනය, උපරික්ෂණ කාලය අවසන් වන තුරු පවතින්නේය; එවිට පාප්මය බලය උදව් කරන්නෙකු කිසිවෙකු නොමැතිව තම අවසානයට පැමිණේ. මෙසේ, පීඩනයේ පළමු යුගය රෝමයේ දහනයෙන් ආරම්භ වූ අතර, එය රෝමයේ දහනයෙන්ම අවසන් වන්නේය.
ඔබ මෘගයා පිට දැක්ක අං දසය, ඒවා වේශ්යාවට ද්වේෂ කරනු ඇත; ඇයව පාලුවට පත් කොට නග්න කරනු ඇත; ඇගේ මාංසය කා දමනු ඇත; ඇයව ගින්නෙන් දවා දමනු ඇත. එළිදරව් 17:16.
ස්මීර්නා සභාවේ යුගය ආරම්භ වූයේ ක්රි.ව. 64 දී නේරෝ සමඟය. එවිට රෝමයේ මහත් ගින්න ක්රිස්තියානින්ට පීඩා කිරීමට නේරෝ විසින් උපයෝගි කරගනු ලැබීය; එම ගින්න ඇරඹූවේ ඔවුන් බව නේරෝ චෝදනා කළේය. අවුරුදු දෙසිය පනහකට පසු, එය ක්රි.ව. 313 දී මිලාන් ආඥාව සමඟ අවසන් විය. “ආඥාව” යනු ඩයොක්ලීෂියන්ගේ නීතිමය බෙදීමෙන් ආරම්භ වූ අවුරුදු විස්සක කාල පරිච්ඡේදයක අවසානයයි; එසේම එය නේරෝ සමඟ ආරම්භ වූ ස්මීර්නාගේ අවුරුදු දෙසිය පනහක යුගයේද අවසානය විය. ස්මීර්නා සභාව සහ නේරෝ විසින් නිරූපිත වූ එම පීඩන අවුරුදු දෙසිය පනහට ඩයොක්ලීෂියන් විසින් ගෙනා අතිශය දරුණුම පීඩාවේ අවුරුදු දහයද ඇතුළත් විය. එම අවුරුදු දහයක පීඩනය, ක්රි.ව. 293 දී ඔහු විසින් අධිරාජ්යය නීතිමය වශයෙන් බෙදීමෙන් ආරම්භ වූ ඩයොක්ලීෂියන්ගේ අවුරුදු විස්සෙන් අවසාන අර්ධය විය. ක්රි.ව. 293 දී ඩයොක්ලීෂියන් විසින් අධිරාජ්යය නැගෙනහිර හා බටහිර වශයෙන් නීතිමය ලෙස බෙදීමෙන්, අවුරුදු දහය බැගින් වූ කාල පරිච්ඡේද දෙකකින් සමන්විත වූ අවුරුදු විස්සක කාලයක් ආරම්භ විය.
ඩියොක්ලීෂියන් විසින් රාජ්යය නීතිමය වශයෙන් නැගෙනහිර සහ බස්නාහිර ලෙස බෙදා වෙන් කළේය; එමගින් කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් ඉටු කරනු ලැබූ දූරදර්ශී වශයෙන් අනාවැකිමය බෙදීමේ ආදර්ශයක් පිහිටුවන ලදී. ඩියොක්ලීෂියන්ගේ එම බෙදීම නැගෙනහිර සහ බස්නාහිර ලෙස වූ නමුත්, එය නැගෙනහිරට පාලකයන් දෙදෙනෙකු සහ බස්නාහිරට පාලකයන් දෙදෙනෙකුගෙන් යුක්ත විය. එක් එක් ප්රදේශයට එක් ප්රධාන පාලකයෙකු සහ එක් අනුප්රධාන පාලකයෙකු විය. ක්රි.ව. 303 පෙබරවාරි 23 වන දින, ඩියොක්ලීෂියන් ක්රිස්තියානීන්ට එරෙහිව ‘ආඥාපත්ර’ කිහිපයක පළමුවැන්න නිකුත් කළේය; එය මහා පීඩනයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය, (ඩියොක්ලීෂියන්ගේ පීඩනය ලෙසද හැඳින්වෙන), එය රෝම අධිරාජ්යයේ ක්රිස්තියානීන්ට එරෙහි වූ අතිශය කටුක හා විශාල පරාසයක පැතිර ගිය පීඩනය විය.
ස්මූර්ණාවේ සභාවේ දූතයාට මෙසේ ලියන්න; මෙසේ කියන්නේ මුල්වූද අන්තිමවූද, මියගොස් ජීවත්ව සිටින තැනැත්තාය: නුඹේ ක්රියාද පීඩාවද දුප්පත්කමද මම දනිමි, (එහෙත් නුඹ ධනවත්ව සිටින්නෙහිය) තවද තමන් යුදෙව්වරුන් යයි කියා සිටින නමුත් එසේ නොව, සාතන්ගේ සිනගෝගය වන අයගේ නින්දාවද මම දනිමි. නුඹ විඳින්නට යන දේවල් කිසිවක් ගැන භය නොවන්න: බලව, නුඹලා පරීක්ෂා කරනු ලබන පිණිස යක්ෂයා නුඹලාගෙන් සමහරදෙනෙකු සිරගෙට දමන්නේය; නුඹලාට දස දිනක් පීඩාව ඇති වන්නේය: මරණය දක්වා විශ්වාසවන්තව සිටින්න, එවිට මම නුඹට ජීවනයේ කිරුළ දෙන්නෙමි. කන ඇති තැනැත්තා ආත්මයාණන් වහන්සේ සභාවන්ට කියන දේ අසාවා; ජයගන්නා තැනැත්තා දෙවැනි මරණයෙන් අනර්ථයට පත් නොවන්නේය. එළිදරව් 2:8–10.
මහා පීඩනය ඩයොක්ලීෂන්ගේ අනුප්රාප්තිකයන් යටතේ (විශේෂයෙන් ගලේරියස් යටතේ) ක්රි.ව. 313 දක්වා දිගු විය; එවිට එය මිලානෝ ආඥාව මගින් අවසන් විය. ස්මර්නා සභාව විසින් නිරූපණය කරනු ලැබූ අනාගතවක්තෘමය කාලපරිච්ඡේදයේ ඔමේගා-පීඩනය ලෙස ඩයොක්ලීෂන් සංකේතවත් කළ පීඩනයේ ආල්ෆා-සංකේතය නීරෝ ය. එම පීඩනය අවසන් වූයේ නැගෙනහිරේ කොන්ස්ටන්ටයින් සහ බටහිරේ ලිසීනියස් අතර සිදු වූ දේශපාලන විවාහයකින් සහ ගිවිසුමකින් සමන්විත අවසානයකිනි. ක්රි.ව. 313 පෙබරවාරි මාසයේදී කොන්ස්ටන්ටයින් සහ ලිසීනියස් මිලානෝහිදී හමුවී, අධිරාජ්යය පුරා ක්රිස්තියානීන්ට (මෙන්ම අනෙක් අයටද) ආගමික ඉවසීම ලබා දුන් මිලානෝ ආඥාව ප්රකාශයට පත් කළහ. ඔවුන්ගේ දේශපාලන සන්ධානය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා, ලිසීනියස් මෙම හමුව අතරතුර හෝ එය අවට කාලයේදී කොන්ස්ටන්ටියා (කොන්ස්ටන්ටයින්ගේ අර්ධ-සහෝදරිය) විවාහ කරගත්තේය. මෙම විවාහය රෝමානු දේශපාලන සන්ධානයක සම්භාව්ය ආකාරයක් විය—එය අධිරාජයන් දෙදෙනා අතර ගිවිසුම මුද්රා තැබූ අතර, වසර ගණනාවක ගෘහයුද්ධයෙන් පසු අධිරාජ්යය තාවකාලිකව ස්ථාවර කිරීමට උපකාරී විය. එම සන්ධානය දිගු කලක් නොපැවතිණි. අනතුරුව කොන්ස්ටන්ටයින් සහ ලිසීනියස් එකිනෙකාට විරුද්ධව සටන් කළ අතර, ක්රි.ව. 324 දී කොන්ස්ටන්ටයින් ලිසීනියස් පරාජය කර එකම ආධිපතියා බවට පත්විය.
නේරෝ සිට කොන්ස්ටන්ටයින් දක්වා වූ වසර දෙසිය පනහක ස්මීර්නාගේ ප්රකාශන කාලය සම්පූර්ණ වූ අතර, ක්රි.ව. 313 දී සම්මුතිකරණයේ සභාව වූ පර්ගමොස් සභාව ආරම්භ වී, ක්රි.ව. 538 දී තියාතීරා සභාව සමඟ එය අවසන් විය. ස්මීර්නාගේ වසර දෙසිය පනහ යනු පීඩාකාලයක් නියෝජනය කළ අතර, සමස්ත කාලපරිච්ඡේදයේ අවසානයේ ඩයොක්ලීෂියන්ගේ පීඩනය, ප්රකාශන පොතේ “දස දවස” (වසර දහය) සම්පූර්ණ කළේය; එහිදී ඉතාමත් දරුණු පීඩාකාලය, සමස්ත කාලපරිච්ඡේදයේ භාගාංකමය රටාවක් නියෝජනය කරයි. එම වසර දහය වසර දෙසිය පනහේ භාගාංකමයකි. එම වසර දහය නේරෝගේ පීඩනයේ ඔමේගාව නියෝජනය කරන අතර, ඒවා අවසානයේ අධිරාජ්යයේ ඔමේගාමය බෙදීම නැගෙනහිර සහ බටහිර ලෙස සිදු විය.
විවාහය සහ දික්කසාදය
ස්මර්නා යුගය ක්රි. ව. 64 දී රෝමය දහනය වීමෙන් ආරම්භ වී, වර්ෂ දෙසිය පනහකට පසු, 313 දී මිලාන් ආඥාපනතත් නැගෙනහිර හා බටහිර අතර දේශපාලන විවාහයත් සමඟ අවසන් විය. පීඩාකිරීම්වල දස අවුරුදු ෆ්රැක්ටලය 303 දී ආරම්භ වී, 313 දී මිලාන් ආඥාපනතත් නැගෙනහිර හා බටහිර අතර දේශපාලන විවාහයත් සමඟ අවසන් විය. ඩයොක්ලීෂියන් විසින් 293 දී නැගෙනහිර හා බටහිර නීතිමය වශයෙන් වෙන් කිරීමෙන් ආරම්භ වූ විසි අවුරුදු කාලය, 313 දී නැගෙනහිර හා බටහිර අතර දේශපාලන විවාහයත් සමඟ අවසන් විය. 313 දී නැගෙනහිර හා බටහිර අතර ඇති වූ විවාහ ගිවිසුම, 324 දී සිදු වූ දික්කසාදයෙන් අවසන් විය; එවිට කොන්ස්ටන්ටයින් බටහිරයේ ලිසිනියුස් පරාජය කොට රෝමයේ එකම පාලකයා බවට පත් විය. 324 දී සිදු වූ එම භවිතාන්විත දික්කසාදය, 321 දී ප්රථම ඉරිදා නීතියෙන් වසර තුනකට පසු පැමිණියේය.
313 සිට 330 දක්වා වූ අවුරුදු දහහත දේශපාලනික විවාහයක් හඳුන්වා දෙයි; එසේම ස්මූර්ණා සහ නීරෝ විසින් නිරූපිත පීඩනයේ අවසානයත්, පර්ගමොස් විසින් නිරූපිත සම්මුතිගත සභාවේ ආරම්භයත් හඳුන්වා දෙයි. 313 දී වූ එම විවාහයේදී පර්ගමොස්ගේ ආරම්භය සිදුවූ අතර, එය 321 දී ප්රථම ඉරිදා නීතියේදී ආරම්භ වූ පීඩනයේ ආරම්භය විසින් අනුගමනය කරන ලදී. ඉන්පසුව 324 දී වූ අනාවැකිමය දික්කසාදය පැමිණියේය; එය කොන්ස්ටන්ටයින් යටතේ නැගෙනහිර හා බටහිර එකම අධිරාජ්යයක් තුළට ගෙන ආවේය. අවුරුදු හයකට පසු, 330 දී, නැගෙනහිර සහ බටහිර අතර බෙදීම අනාවැකිමය අර්ථයෙන් නැවත සිදුකරන ලදී. එම අවුරුදු දහහත, 538 දී තියාතිරා සභාව අනාවැකිමය ඉතිහාසයට පැමිණෙන තුරු දිගටම පවතින පර්ගමොස් සභාවේ අල්ෆා කාලපරිච්ඡේදය නියෝජනය කරයි. එම අල්ෆා කාලපරිච්ඡේදය, 330 සිට 538 දක්වා කාලයේ අවසානයේ ඔමේගා ඉතිහාසයක් නියෝජනය කරනු ඇත. පර්ගමොස්ගේ ඔමේගා ඉතිහාසය 496, 508 සහ 533 යන කාලපරිච්ඡේදය නියෝජනය කරයි.
දහ හත් අවුරුදු
රාෆියා සටනේ පටොලෙමි “වසර දාහතක්” රාජ්ය කළේය; රාෆියා සටන හා පැනියම් සටන අතරද “වසර දාහතක්” තිබුණේය. එම වසර දාහත සංකේතාත්මකව 313 සිට 330 දක්වා වූ වසර දාහත සමඟ ගැළපෙයි. ස්මර්නාහි නීරෝගේ වසර දෙසිය පනහ පර්ගමොස් සභාවේ ප්රථම වසර දාහත වෙත ගෙන ගියේය; එය ක්රි.පූ. 457 දී තුන්වන ආඥාවෙන් ආරම්භ වූ වසර දෙසිය පනහ සමඟ සම්බන්ධ වේ; එය දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ 14 වන වචනයේ සඳහන් වසර 2300හි ආරම්භක ලක්ෂ්යය වන අතර, අද්වෙන්ටිස්මයේ පදනම සහ මධ්යම ස්ථම්භයද වේ. වසර දෙසිය පනහක සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා, 1776 දී ආරම්භ වී මේ වසරේ, එනම් 2026 දී, අවසන් වන බයිබල් අනාවැකිවල හයවන රාජධානියේ වසර දෙසිය පනහ සමඟ ගැළපෙති.
ඇඩ්වෙන්ටිස්ම්හි පුරෝගාමීන් 313 සිට 330 දක්වා වූ අවුරුදු දහහත දැක හෝ අවබෝධ කර නොගත්හ; මක්නිසාද 1844 දී ඔවුන් සත්වන දින සබත් දින පිළිබඳ ප්රශ්නයවත්, සූර්යයාගේ දිනය පිළිබඳ ප්රශ්නයවත් තවමත් අවබෝධ කරගෙන නොසිටියහ. එසේ වුවද, ඔවුන් එළිදරව් 9 වන පරිච්ඡේදයේ 10 වන වාක්යයේ සඳහන් අවුරුදු එකසිය පනහ හඳුනාගත්හ, සහ එය 1840 අගෝස්තු 11 දිනෙන් අවසන් වූ අවුරුදු තුන්සිය අනූ එක හා දින පහළොව දක්වා ගෙන ගිය කාල පරිච්ඡේදයක ආරම්භක ලක්ෂ්යය බවට පත් විය. එම අවබෝධය “දෙවියන්වහන්සේගේ බලයේ ප්රබල ප්රකාශනයක්” බිහි කළේය.
පුරෝගාමීහු එළිදරව්ව නවවන පරිච්ඡේදය තුළ තිබෙන දෙවැනි එක්සිය පනස් අවුරුදු කාලපරිච්ඡේදයක් හඳුනාගෙන සිටියේ නැත. ඔවුන්ගේ මූලික අවබෝධය, එළිදරව්ව නවවන පරිච්ඡේදයේ “නව ආලෝකය” ගොඩනැඟී ඇති වේදිකාව නියෝජනය කරයි. එම ආලෝකය නිනෙවෙහි සටනේ “යතුර” මගින් විවෘත කරනු ලැබේ. එම “යතුර” මගින් අනාවැකි අධ්යයනය කරන්නෙකුට දානියෙල් සහ එළිදරව්වෙහි නිරූපිත බයිබල් අනාවැකිවල සියලු රාජ්යයන් හඳුනාගැනීමට හැකි වේ. බබිලෝනිය, මේද-පර්සියාව, ග්රීසිය, සෙලූසිඩ් සහ ටොලෙමීය අධිරාජ්යයන්, මොහොමඩ්ගේ රාජ්යය, සහ එයටත් වඩා වැදගත් ලෙස, රෝමයේ උදාය හා පතනය පමණක් නොව, නැගෙනහිර හා බටහිර රෝම රාජ්යයන්ගේද, එසේම එක්සත් ජනපදය (බොරු අනාගතවක්තෘ), පාප්ධුරය (මෘගයා) සහ එක්සත් ජාතීන් (මකරා) යන බලයන්ගේද උදාය හා පතනය හඳුනාදීම මගින් රෝම අධිරාජ්යය විශාල ලෙස මහිමවත්ව පෙන්වයි. මේ සියලු රාජ්යයන්ගේ උදායන් හා පතන, අවසානයේ ලෝකය ආර්මගෙද්දොන් වෙත ගෙනයන මකරාගේ, මෘගයාගේ සහ බොරු අනාගතවක්තෘගේ චලනයන්ට සාක්ෂි දරයි. එම චලනය දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ අවසාන වචන හයෙන් නිරූපිත වන අතර, එම චලනයේ ආරම්භය හතළිස්වන වචනයේ සැඟවුණු ඉතිහාසය තුළ නිරූපිත වේ.
නිනවෙහි යුද්ධය, අවසාන කාලයේ සිදුවීම්වල අනුක්රමය තුළ රෝම අධිරාජ්යයේද, නැගෙනහිර සහ බටහිර රෝම රාජධානීන්ගේද, පාප් රෝමයේද සාක්ෂි එකිනෙකට සමාන කළ හැකි වන පරිදි සකස් කර දෙන භවिष्यවाणीමය යොමු-බින්දුව සපයයි. එබැවින්, නිනවෙහි යුද්ධය රෝමයට අදාළ විවිධ භවिष्यවाणीමය සාක්ෂි සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි කර පෙන්වන යතුර වන අතර, දානියෙල් 11 වන පරිච්ඡේදයේ 14 වන පදය අනුව, දර්ශනය ස්ථාපිත කරන්නේ රෝමයයි. එම රේඛා එකට ගෙන එන යතුර නිනවෙහි යුද්ධයයි.
අපගේ මීළඟ ලිපියෙන්, එළිදරව් නවවැනි පරිච්ඡේදයේ විපත්ති පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ පූර්ව ලිපි පහ එකට සම්බන්ධ කිරීමට අපි ආරම්භ කරන්නෙමු.