යෙහෙස්කෙල්ගේ පොත තුළ අද්භූත සහ අතිශයින් වැදගත් වන අනාවැකිමය රේඛා හා සත්ය බොහොමයක් ඇත. දේවමාළිගාව තුළ සිටින අනාවක්තෘවරුන් පිළිබඳ බයිබලීය රූපණයන් අතර, සියල්ලන්ට වඩා “රෝද අතර රෝද” හඳුනා දක්වන්නේ යෙහෙස්කෙල්ය. සහෝදරි වයිට් අනුව, එම රෝද මනුෂ්ය ක්රියාකාරකම්වල සංකීර්ණ අන්තර්ක්රියාව නිරූපණය කරන අතර, එය පශ්චාත් වර්ෂාවේ කාලයේ සිදුවීම් අනුපිළිවෙළ දර්ශනය කරයි. යෙහෙස්කෙල් අනාවැකියේ කොටසක් බවට පත්ව ක්රියාවෙන් ප්රකාශිත උපමාකථාවකින් එම සිදුවීම් අනාවක්තෘ විසින් නියෝජනය කරනු ලැබේ; උදාහරණයක් ලෙස, යෙරුසලමේ වටලෑම පිළිබඳ සිව්වන පරිච්ඡේදයේ රූපණයේදී යෙහෙස්කෙල් පළමුව තම වම පැත්තෙහිත්, පසුව දකුණ පැත්තෙහිත් ලැගී සිටින විටය. තවද, යෙහෙස්කෙල්ගේ ඉතිහාසය රේඛාංකනය කරන නිශ්චිත දින දහතුනක් ද ඇත; එසේ කරමින්, එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස මුද්රා තබනු ලබන පශ්චාත් වර්ෂා කාලයේ මාර්ග ලකුණු සපයයි. සත්ය ප්රකාශ කරනු ලබන්නේ දින මඟින් පමණක් නොව, දහහත, දහනවය, විසිපහ, හැත්තෑව, හතළිහ, තුන්සිය අනූව සහ නිතරම මෙන් තිහ වැනි සංඛ්යා මඟින් ද වේ. තවද, යෙහෙස්කෙල්ගේ පොතේ සභාවිධ වැදගත්ම සංඛ්යාව විය හැක්කේ එක්සිය පනහ යන සංඛ්යාවයි. එහෙත් එක්සිය පනහ යන සංඛ්යාව යෙහෙස්කෙල්ගේ පොත තුළ සෘජුවම දක්නට නොලැබේ. එසේ තිබියදීත්, පේළිය මත පේළිය—එය එහි තිබේ.
එකසිය පනහ නම් සංඛ්යාව අවරෝධයේ රේඛාව තුළ අනාගතවාදී ලෙස නතුකර ඇත; එමෙන්ම එම අවරෝධය පැහැදිලි අනාගතවාදී රේඛාවකි; හෝ ඔබ කැමති නම්, අවරෝධය රෝදයකි. ඉතිහාසයේ අනාගතවාදී රේඛාවක් සෑමවිටම ආල්ෆා සහ ඔමේගා යන දෙකම අඩංගු කරයි; එසේ කරමින්, ආල්ෆා සහ ඔමේගාගේ ලක්ෂණ එම රේඛාවේ ආරම්භයේත් අවසානයේත් නියෝජනය විය යුතුය; නැතහොත් එය රේඛාවක් නොවේ. අවරෝධයේ ආල්ෆා සිද්ධිය වූයේ එසකියෙල්ගේ භාර්යාවගේ මරණයයි; අවරෝධයේ අවසානය වූයේ යෙරුසලමේ විනාශයෙන් නියෝජනය වන පරිදි ක්රිස්තුස්ගේ මනාලියගේ මරණයයි.
මම වූ යොහන් ශුද්ධ නගරය වන අලුත් යෙරුසලම, සිය පුරුෂයා සඳහා සැරසූ මනාලියක් මෙන් සූදානම් කරනු ලැබ, දෙවියන් වහන්සේගෙන් ස්වර්ගයෙන් පහළ වී එන බව දුටිමි. තවද, “බලව, දෙවියන් වහන්සේගේ මණ්ඩපය මනුෂ්යයන් සමඟය; උන්වහන්සේ ඔවුන් සමඟ වාසය කරන සේක; ඔවුහු උන්වහන්සේගේ ජනතාව වන්නෝය; දෙවියන් වහන්සේම ඔවුන් සමඟ සිට ඔවුන්ගේ දෙවියන් වහන්සේ වන සේක. තවද දෙවියන් වහන්සේ ඔවුන්ගේ ඇස්වලින් සියලු කඳුළු මකා දමන සේක; තවත් මරණය නොවන්නේය; ශෝකයවත්, හැඬීමවත්, වේදනාවවත් තවදුරටත් නොවන්නේය; මක්නිසාද පෙර තිබූ දේවල් පහව ගොස් ඇතැ”යි කියන මහත් හඬක් ස්වර්ගයෙන් ඇසුණි. තවද සිංහාසනය මත හිඳ සිටි තැනැන් වහන්සේ, “බලව, මම සියල්ල අලුත් කරමි”යි වදාළ සේක. තවද උන්වහන්සේ මට, “ලියන්න; මක්නිසාද මේ වචන සත්යය සහ විශ්වාසවන්තය”යි වදාළ සේක. තවද උන්වහන්සේ මට, “එය නිමවිය. මම ආල්ෆා සහ ඔමේගා වෙමි, ආරම්භය හා අවසානයය. පිපාසිත වූ තැනැත්තාට ජීවන ජල උල්පතෙන් නොමිලයේ දෙන්නෙමි. ජය ගන්නා තැනැත්තා සියල්ල උරුම කරගන්නේය; මම ඔහුගේ දෙවියන් වහන්සේ වන්නෙමි, ඔහු මාගේ පුත්රයා වන්නේය. එහෙත් භීරුන්, අදහා නොගන්නෝ, පිළිකුල්කර දේවලට ලක්වූවෝ, මිනීමරුවෝ, වේශ්යාචාරකරුවෝ, මායාකාරයෝ, රූප වන්දනාකරුවෝ, සහ සියලු බොරුකාරයෝ, ගින්නෙන් සහ ගන්ධකයෙන් දැවෙන විලෙහි තමන්ගේ කොටස ලබන්නෝය; එය දෙවන මරණයයි”යි වදාළ සේක. තවද අවසාන පීඩා හතෙන් පූර්ණ වූ පාත්ර හත තිබූ දූතයන් හතෙන් එක් දූතයෙක් මා වෙත ඇවිත් මා සමඟ කථා කරමින්, “මෙහි එන්න, බැටළු පැටවාගේ භාර්යාව වන මනාලිය මම ඔබට පෙන්වන්නෙමි”යි කීවේය. එළිදරව් 21:2–9.
වටලෑම ආරම්භයේදී එසකියෙල්ගේ භාර්යාව මරණයට පත් වෙයි; එහිදී ඇය එසකියෙල්ගේ “ඇස්වල ආශාව” ලෙස හඳුන්වා දක්වනු ලැබේ. එම පරිච්ඡේදය තුළම ප්රකාශ කරන යෙරුසලමේ විනාශයේදී, යෙරුසලම ඉශ්රායෙල්ගේ “ඇස්වල ආශාව” ලෙස හඳුන්වා දක්වනු ලැබේ.
නැවතත් නවවන අවුරුද්දේ, දසවන මාසයේ, මාසයේ දසවන දින, සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය මා වෙත පැමිණ මෙසේ කී ය, … තවද සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය මා වෙත පැමිණ මෙසේ කී ය, “මනුෂ්ය පුත්රය, බලව, එක පහරකින් මම නුඹගේ ඇස්වල ආශාව නුඹගෙන් ඉවත් කරමි. එසේ වූවත් නුඹ ශෝක නොවිය යුතු ය, නොහඬිය යුතු ය, නුඹගේ කඳුළුත් වැටෙන්නට ඉඩ නොදිය යුතු ය. හඬා වැළපීමෙන් වැළකී සිටින්න; මළවුන් වෙනුවෙන් ශෝක කිරීමක් නොකරන්න; නුඹගේ හිස්පටිය නුඹ පිට බැඳගන්න, නුඹගේ පාදවල සපත්තු දාගන්න, නුඹගේ තොල් ආවරණය නොකරන්න, මනුෂ්යයන්ගේ පාන් නොකන්න.” එවිට මම උදෑසන ජනතාවට කථා කළෙමි; සවස මගේ භාර්යාව මිය ගියා ය; පසුදින උදෑසන මට අණ කළ පරිදි මම කළෙමි. එවිට ජනතාව මට කී ය, “නුඹ මෙසේ කරන මේ කාරණා අපට කුමක් අදහස් කරනවාදැයි නුඹ අපට නොකියන්නෙහිද?”
එවිට මම ඔවුන්ට උත්තර දුනිමි: යෙහෝවාගේ වචනය මට පැමිණ මෙසේ කීවේය, “ඉශ්රායෙල්ගේ ගෘහයට කතා කොට මෙසේ කියන්න: ස්වාමිවූ දෙවි මෙසේ කියයි; බලව, මම ඔබගේ ශක්තියේ ශ්රේෂ්ඨත්වය වන, ඔබගේ ඇස්වල ආශාව වන, ඔබගේ ප්රාණය කරුණා කරන මාගේ ශුද්ධස්ථානය අපවිත්ර කරන්නෙමි; ඔබ අත්හැර ගිය ඔබගේ පුත්රයෝද ඔබගේ දූවරුද කඩුවෙන් වැටෙන්නෝය. ඔබලාද මම කළාක් මෙන් කරන්නහුය: ඔබලා ඔබගේ තොල් ආවරණය නොකරන්නහුය, මනුෂ්යයන්ගේ පාන් නොකන්නහුය. ඔබගේ හිස් මත ඔබගේ පගාවෝද, ඔබගේ පාදවල ඔබගේ සෙරෙප්පුද තිබෙන්නේය. ඔබලා වැලපෙන්නහුත් නොව, හඬන්නහුත් නොවෙයි; එහෙත් ඔබලා ඔබගේ අක්රමිකම් නිසා කෙටි වෙමින්, එකිනෙකාට විරුද්ධව ශෝක කරන්නහුය.”
ඒ නිසා එසකියෙල් ඔබට ලකුණක් වනු ඇත; ඔහු කළ සියල්ල අනුව ඔබද කරනු ඇත. එය සිදු වන කල, මම ස්වාමීන්වහන්සේ දෙවියන් බව ඔබ දැනගන්නෙහිය. තවද, මනුෂ්ය පුත්රයෙනි, මා ඔවුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ බලයද, ඔවුන්ගේ තේජසෙහි ප්රීතියද, ඔවුන්ගේ ඇස්වල ආශාවද, ඔවුන්ගේ සිත් යොමු කර ඇති දෙයද—එනම් ඔවුන්ගේ පුත්රයන් සහ ඔවුන්ගේ දූවරුන්ද—ගෙනයන දවසේදී, එදින පලා ගැළවුණු තැනැත්තෙක් ඔබ වෙත පැමිණ, ඔබගේ කන්වලින් ඒ බව ඔබට අසන්නට කරනු නොලැබේද? එදින පලා ගැළවුණා වූ තැනැත්තා වෙත ඔබගේ මුඛය විවෘත කරනු ලැබේ; ඔබ කථා කරනු ඇත, නැවත නිහඬ නොවනු ඇත. මෙසේ ඔබ ඔවුන්ට ලකුණක් වනු ඇත; මම ස්වාමීන්වහන්සේ බව ඔවුන් දැනගන්නෝය. එසකියෙල් 24:1, 15–27.
වටලෑමේ අල්ෆාව එසකියෙල්ගේ ආශාවේ මරණය වන අතර, ඔමේගාව ඉශ්රායෙල්ගේ ආශාවේ මරණය වේ.
අසා සිටියත්, නොඅසන තත්ත්වය
ප්රාචීනයන් හෝ ජනතාව යෙහෙස්කේල්ට කිසියම් ආකාරයකින් සවන් දෙන ලෙස නිරූපිත වන්නේ අවස්ථා පහකදීය. යෙහෙස්කේල් 8:1හි, යූදාගේ ප්රාචීනයෝ ඔහු ඉදිරියේ හිඳ සිටිති. යෙහෙස්කේල් 14:1හි ප්රාචීනයෝ පැමිණ ඔහු ඉදිරියේ හිඳ සිටිති. යෙහෙස්කේල් 20:1හි ඉශ්රායෙල්ගේ ප්රාචීනයෝ ස්වාමීන්වහන්සේගෙන් විමසීමට පැමිණෙති. යෙහෙස්කේල් 37:18හි, දෙවියන්වහන්සේ යෙහෙස්කේල්ට මෙසේ පවසන සේක: “When the children of thy people shall speak unto thee, saying, Wilt thou not shew us what thou meanest by these?” විසිහතරවන අධ්යායෙහි ජනතාව සෘජුවම මෙසේ අසති: “Wilt thou not tell us what these things are to us, that thou doest so?” මෙම අවස්ථා පහම තුළ ප්රාචීනයෝ හෝ ජනතාව ලාඕදිකියානු තත්ත්වයක සිටිති.
තවද ඔහු පැවසුවේය, “යන්න, මේ ජනතාවට මෙසේ කියව: සැබවින්ම අසන්න, එහෙත් නොතේරුම් ගන්න; සැබවින්ම බලන්න, එහෙත් නොග්රහණය කරන්න. මේ ජනතාවගේ හෘදය ස්ථූල කරවන්න, ඔවුන්ගේ කන් බර කරවන්න, ඔවුන්ගේ ඇස් වසා දමන්න; එසේ නොවුවහොත් ඔවුන් තම ඇස්වලින් දැක, තම කන්වලින් අසා, තම හෘදයෙන් තේරුම් ගෙන, හැරී, සුව ලබනු ඇත.” යෙසායා 6:9, 10.
ඇසුවද නොඇසෙන ජනතාව පිළිබඳ නිරූපණ පහද, දැක්කද නොදැකෙන ජනතාව පිළිබඳ නිරූපණ පහද, යෙසායාගේ සාක්ෂියේ දැකීමටත් ඇසීමටත් ප්රතික්ෂේප කරන අයගේ පියවර පහ සමඟ අනුරූප වෙයි.
එහෙත් සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය ඔවුන්ට වූයේ ආඥාව මත ආඥාව, ආඥාව මත ආඥාව; පේළිය මත පේළිය, පේළිය මත පේළිය; මෙහි ස්වල්පයක්, එහි ස්වල්පයක් ලෙසය; එසේ වූයේ ඔවුන් ගොස්, පසුපසට වැටී, බිඳී, උගුලකට අසුවී, අල්ලාගනු ලබන පිණිසය. යෙසායා 28:13.
ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනෙක් පැකිළෙන්නෝය, වැටෙන්නෝය, බිඳෙන්නෝය, උගුලකට අසු වන්නෝය, අල්ලා ගනු ලබන්නෝය. යෙසායා 8:15.
ලකුණු
එසකියෙල්ගේ විසිහතරවන පරිච්ඡේදයේදී, වටලෑම ආරම්භවීමත් එසකියෙල්ගේ භාර්යාවගේ මරණයත් සමඟ ආරම්භ වන කාලය—ඔහුගේ ඇස්වල ආශාව වූ ඇයගේ මරණයෙන්—ඊශ්රායෙල්ගේ ඇස්වල ආශාව වූ යෙරුසලමේ මරණය දක්වා අවසන් වේ. වසර එකහමාරක වටලෑම තුළ අල්ෆා සහ ඔමේගාගේ ලාංඡනය අඩංගු වන අතර, එම කාලය ලකුණකින් ආරම්භ වී ලකුණකින් අවසන් වේ. එසකියෙල් විසිහතරේ පරිදිම, යේසුස් මත්තෙව් විසිහතරේදී වටලෑමේ ලකුණ හඳුන්වා දෙයි.
“ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ වචන විශාල ජන සමූහයක් අසා සිටියදී ප්රකාශ කරනු ලැබීය; එහෙත් උන්වහන්සේ තනිව සිටියදී, ඔලීව කන්ද මත අසුන්ගෙන සිටි උන්වහන්සේ වෙත පේත්රස්, යොහන්, යාකොබ් සහ අන්දෘ ඇවිත් පැමිණියහ. ‘අපට කියන්න,’ ඔවුන් පැවසූහ, ‘මෙම දේවල් කවදා සිදුවන්නේද? ඔබගේ ආගමනයේත් ලෝක අවසානයේත් ලකුණ කුමක්ද?’ යේසුස්වහන්සේ තම ගෝලයන්ට පිළිතුරු දුන්නේ යෙරුසලමේ විනාශය සහ උන්වහන්සේගේ ආගමනයේ මහත් දවස වෙන වෙනම ගෙන විස්තර කිරීමෙන් නොවේ. උන්වහන්සේ මෙම සිද්ධීන් දෙක පිළිබඳ විස්තර එකට මිශ්ර කළ සේක. උන්වහන්සේ දුටු පරිදි අනාගත සිද්ධීන් තම ගෝලයන් වෙත විවෘත කර දුන්නේ නම්, ඔවුන්ට එම දර්ශනය දරා සිටීමට නොහැකිව තිබෙනු ඇත. ඔවුන් කෙරෙහි කරුණාවෙන්, උන්වහන්සේ එම මහත් අර්බුද දෙක පිළිබඳ විස්තර එකට මිශ්ර කළ සේක; අර්ථය තමන්ම සොයා බලන ලෙස ගෝලයන්ට ඉතිරි කරමින්ය. උන්වහන්සේ යෙරුසලමේ විනාශය පිළිබඳ සඳහන් කළ විට, උන්වහන්සේගේ අනාගතවාදී වචන එම සිද්ධිය ඉක්මවා ගොස්, ස්වාමීන්වහන්සේ ලෝකයට ඔවුන්ගේ අයුතුකම් සඳහා දඬුවම් කිරීමට තම ස්ථානයෙන් නැඟී එන, පොළොව තම ලේ හෙළි කරන, තවද තම මරාදමනු ලැබූවන් ආවරණය නොකරන එම දවසේ අවසාන මහත් දහනය දක්වා ළඟා විය. මෙම සමස්ත ප්රකාශය දෙනු ලැබුවේ ගෝලයන් සඳහා පමණක් නොව, මේ පොළොවේ ඉතිහාසයේ අවසාන දර්ශනවල ජීවත් වන්නා වූ අය සඳහාද ය.”
ශ්රීස්තුස්වහන්සේ ගෝලයන් වෙත හැරී, “කිසිවෙකු ඔබ සැමව වංචා නොකරන ලෙස සැලකිලිමත් වන්න. මක්නිසාද, බොහෝ දෙනෙක් මාගේ නාමයෙන් පැමිණ, ‘මම ක්රිස්තුස්වහන්සේය’ යැයි කියමින්, බොහෝ දෙනෙකු වංචා කරනු ඇත” යැයි පැවසූසේක. බොරු මෙසියා බොහෝ දෙනෙක් ප්රකාශ වී, ආශ්චර්යයන් සිදු කරන බවට දාවනය කරමින්, යූද ජාතියේ මුදාගැනීමේ කාලය පැමිණ ඇති බව ප්රකාශ කරනු ඇත. ඔවුහු බොහෝ දෙනෙකු මඟ වැරදවනු ඇත. ශ්රීස්තුස්වහන්සේගේ වචන ඉටු වූහ. උන්වහන්සේගේ මරණයත් යෙරුසලමේ වැටලීමත් අතර කාලය තුළ බොරු මෙසියා බොහෝ දෙනෙක් ප්රකාශ වූහ. එහෙත් මේ අනතුරු ඇඟවීම දෙනු ලැබුවේ ලෝකයේ මේ යුගයේ ජීවත්වන අයටත්ය. යෙරුසලමේ විනාශයට පෙර ක්රියාත්මක කළ ඒම ප්රලෝභනමය වංචාවන් යුගයන් පුරා ක්රියාත්මක කරනු ලැබ ඇති අතර, නැවතත් ක්රියාත්මක කරනු ලැබේ.
“‘ඔබ යුද්ධයන් ගැනත් යුද්ධවල අහස් කතා ගැනත් ඇසෙන්නහු ය; කලබල නොවන්නැයි සැලකිලිමත් වන්න; මක්නිසාද මේ සියල්ල සිදුවිය යුතුය, නමුත් අවසානය තවම පැමිණ නැත.’ යෙරුසලමේ විනාශයට පෙර, මනුෂ්යයෝ ප්රමුඛත්වය සඳහා අරගල කළහ. අධිරාජයන් ඝාතනය කරනු ලැබූහ. සිංහාසනයට ඊළඟට සිටින බව සැලකුණු අය මරා දමනු ලැබූහ. යුද්ධ හා යුද්ධවල අහස් කතා තිබුණි. ‘මේ සියල්ල සිදුවිය යුතුය,’ ක්රිස්තුස් වහන්සේ පැවසූසේක, ‘නමුත් අවසානය [ජාතියක් ලෙස යුදෙව් ජාතියේ අවසානය] තවම නැත. මක්නිසාද ජාතිය ජාතියට විරුද්ධවද, රාජ්යය රාජ්යයට විරුද්ධවද නැඟී සිටිනු ඇත; විවිධ ස්ථානවල දුර්භික්ෂද, වසංගතද, භූමිකම්පාද ඇතිවනු ඇත. මේ සියල්ල වේදනාවන්ගේ ආරම්භය ය.’ ක්රිස්තුස් වහන්සේ පැවසූසේක, රබ්බිවරුන් මේ ලකුණු දකින කල, තමන්ගේ තෝරාගත් ජනතාව දාසභාවයේ බැඳ තැබූ ජාතීන් මත දෙවියන් වහන්සේගේ විනිශ්චයන් බව ඔව්හු ඒවා ප්රකාශ කරනු ඇත. මේ ලකුණු මෙසියාණන්ගේ පැමිණීමේ සංකේතය බවත් ඔව්හු ප්රකාශ කරනු ඇත. රැවටෙන්න එපා; ඒවා ඔහුගේ විනිශ්චයන්ගේ ආරම්භය වේ. ජනතාව තමන් දෙසම බලා සිටියහ. මා විසින් ඔවුන් සුව කරනු පිණිස ඔව්හු පශ්චාත්තාප වී හැරී නොසිටියහ. දාසභාවයෙන් ඔවුන්ගේ නිදහස්වීමේ ලකුණු ලෙස ඔවුන් නිරූපණය කරන ඒ ලකුණු, ඔවුන්ගේ විනාශයේ ලකුණු වේ.” The Desire of Ages, 628.
ක්රිස්තු වර්ෂ 66 දී යෙරුසලමේ වැටලීම තුළ, රෝමය තම ප්රමිතිධජ ශුද්ධස්ථානයේ පරිශ්රයෙහි පිහිටුවීමේ ලකුණ අන්තර්ගත විය. ක්රිස්තු වර්ෂ 66 සිට 70 දක්වා කාලපරිච්ඡේදයේ සිද්ධීන් පිළිබඳ යේසුස්වහන්සේගේ විවරණය, ක්රිස්තු වර්ෂ 70 දී වූ විනාශය උන්වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීම සමඟ සම්පාත කළේය; සහ උන්වහන්සේගේ දෙවන පැමිණීම සමඟ සම්බන්ධ ලකුණක් ද ඇත.
“ඉක්මනින්ම අපගේ ඇස් නැගෙනහිර දෙසට ඇදී ගියේය; මක්නිසාද, මිනිසෙකුගේ අතක අඩක් පමණ ප්රමාණයේ කුඩා කළු වලාකුළක් එහි පෙනී තිබුණි; එය මනුෂ්ය පුත්රයාගේ ලකුණ බව අප සියල්ලන්ම දැන සිටියෙමු.” The Day Star, 1846.
ක්රි.ව. 66 සිට 70 දක්වා වූ ඉතිහාසයේ ආරම්භයත් අවසානයත්, වැටලීමේ ආරම්භය හා නගරයේ විනාශය සමඟ සම්බන්ධ වූ ලකුණක් අඩංගු වන අතර, එය ක්රි.පූ. 587 සහ ක්රි.පූ. 586 දී ඇස්වල ආශාවෙහි මරණයට අදාළ අල්ෆා හා ඔමේගා ලකුණ සමඟ එකඟ වේ.
අවුරුදු එකහමාරක වටලෑමේ ඉතිහාසය, අවසාන දවස් සඳහා “ලකුණක්” වේ. එසකියෙල්ගේ ඉතිහාසයේ නිරූපිත වූ මෝඩ කන්යාවන්ට සමාන ප්රතිරූපය, ක්රිස්තු වර්ෂ 66 දී වටලෑමේ ලකුණ දැක ආරක්ෂාව සඳහා පලාගිය ප්රඥාවන්ත කන්යාවන්ගේ ඉතිහාසයේ දක්නට ලැබේ. අවුරුදු එකහමාරක වටලෑම යනු නමස්කාරකයන්ගේ පන්තීන් දෙකක් ප්රකාශයට පත් කරන ලකුණ වේ. එක් පන්තියක් එම ලකුණ අවබෝධ කරගනු ඇත; අනෙක් පන්තිය, යෙසායා විසින් “බොහෝ දෙනා” ලෙස නිරූපිත වූ පරිදි,—නොදකිනු ද, නොඇසෙනු ද ඇත.
බොහෝදෙනා සහ ස්වල්පදෙනා
එවිට රජු සේවකයන්ට කියා, “ඔහුගේ අත් පා බැඳගෙන, ඔහුව රැගෙන යන්න; බාහිර අන්ධකාරයට ඔහුව හෙළන්න. එහි හැඬීමත් දත් කටුගෑමත් වන්නේ ය. මක්නිසාද, කැඳවනු ලැබූවෝ බොහෝ ය, තෝරාගනු ලැබූවෝ ස්වල්ප ය.” මතෙව් 22:13, 14.
එසේ නම් අන්තිමයන් පළමුවන්නෝද, පළමුවන්නෝ අන්තිමයන් වනු ඇත; මන්ද බොහෝ දෙනෙක් කැඳවනු ලැබුවත්, තෝරාගනු ලැබුවන් ස්වල්පයෝය. මතෙව් 20:16.
දැකීමටත් ඇසීමටත්
එසකියෙල්ගේ පොතේ ක්රියාකර පෙන්වූ උපමා පහක් ඇත; එසේම එසකියෙල් නායකයන්ටත් ජනතාවටත් කථා කළ අවස්ථාද පහක් ඇත. එම සාක්ෂි දෙක, ‘දැකීමට’ ප්රතික්ෂේප කරනත් ‘ඇසීමට’ ප්රතික්ෂේප කරනත් මෝඩ කන්යාවන් පහ හඳුනා දෙයි. යූදා ගෝත්රයේ සිංහයා වන යේසුස් වහන්සේ තම ප්රවාචන වචනයේ මුද්රා විවෘත කරන විට වැඩි කරන ලද දැනුම, ඔවුහු දැකීමට හෝ ඇසීමට ප්රතික්ෂේප කරති.
ලෝකය දකිනුත් අසිනුත් ඇත
ලෝකයේ සියලු වැසියෙනි, පොළොවේ වාසය කරන්නෙනි, ඔහු කඳු මත ධජයක් ඔසවන කල බලන්න; ඔහු හොරණෑවක් නාද කරන කල අසන්න. යෙසායා 18:3.
ඒ දවසේදී බිහිරන් පොතේ වචන අසන්නෝය; අන්ධයන්ගේ ඇස් අඳුරුකමෙන්ද ඝන අන්ධකාරයෙන්ද පිටත බැලී දකින්නෝය. යෙසායා 29:18.
මාගේ මෝඩ හා අබුද්ධිමත් ජනතාවට දැනුමක් නැත
කොපමණ කලක් මම ධජය දකිමින්, හෙළාවැලේ ශබ්දය අසමින් සිටිය යුතුද? මක්නිසාද මාගේ සෙනඟ මෝඩයෝය; ඔවුහු මාව නොදැන සිටිති. ඔවුහු අඥාන දරුවෝය, ඔවුන්ට අවබෝධයක් නැත. නපුර කිරීමට ඔවුහු ප්රඥාවන්තයෝය; එහෙත් යහපත කිරීමට ඔවුන්ට දැනුමක් නැත. යෙරෙමියා 4:21, 22.
මෙය යාකොබ්ගේ ගෘහයේ ප්රකාශ කර, යූදාහි ප්රසිද්ධ කොට මෙසේ කියවල්ලා: “අහෝ, මෝඩ වූත් බුද්ධියක් නැත්තාවූත් ජනතාවෙනි, දැන් මෙය අසව්; ඇස් ඇති නමුත් නොදකින්නාවූ, කන් ඇති නමුත් නොඅසන්නාවූ ඔබලා.” යෙරෙමියා 5:20, 21.
කැරලිකාර ගෘහයක්
තවද සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය මා වෙත පැමිණ මෙසේ කීසේක: මනුෂ්ය පුත්රය, නුඹ වාසය කරන්නේ බිඳවැටුණු ගෘහයක මැදය; ඔවුන්ට දැකීමට ඇස් තිබුණත්, දකින්නේ නැත; ඇසීමට කන් තිබුණත්, අසන්නේ නැත; මක්නිසාද ඔවුන් බිඳවැටුණු ගෘහයකි. එසකියෙල් 12:1, 2.
එබැවින් මම ඔවුන්ට උපමා මඟින් කතා කරමි; මක්නිසාද ඔවුන් බලමින් සිටියත් නොදකිති; අසමින් සිටියත් නොඅසති, නොව තේරුම් නොගනිති. තවද යෙසායාගේ මෙම අනාවැකිය ඔවුන් තුළ සම්පූර්ණ වේ: “අසමින් ඔබ අසනු ඇත, එහෙත් තේරුම් නොගන්නෙහිය; බලමින් ඔබ දකිනු ඇත, එහෙත් නොපිළිගන්නෙහිය. මක්නිසාද මේ ජනතාවගේ හෘදය ස්ථූලවී ඇත, ඔවුන්ගේ කන් අසීමට මන්දවී ඇත, ඔවුන්ගේ ඇස්ද ඔවුන් වසාගෙන ඇත; එසේ නොවුවහොත් ඔවුන් තමන්ගේ ඇස්වලින් දැක, තමන්ගේ කන්වලින් අසා, තමන්ගේ හෘදයෙන් තේරුම්ගෙන, හැරී එනු ඇත; එවිට මම ඔවුන් සුවකරන්නෙමි.”
නුඹලාගේ ඇස් දකින්නේ බැවින් ද, කන් අසන්නේ බැවින් ද, ඒවා ආශීර්වාදලත්ය. මක්නිසාද සැබවින් ම මම ඔබට කියමි: නුඹලා දකින දේවල් දකින පිණිස බොහෝ අනාගතවක්තෘවරුන් හා ධර්මිෂ්ඨ මනුෂ්යයන් ආශා කළත් ඒවා නොදැක්කාහ; නුඹලා අසන දේවල් අසන පිණිසත් ආශා කළත් ඒවා නොඇසූහ. මතෙව් 13:13–17.
පුරාණ මාර්ග
ස්වාමින්වහන්සේ මෙසේ වදාරන සේක: මාර්ගවල නැගී සිට බලා, පුරාණ මාවත් ගැන විමසා, යහපත් මාර්ගය කොතැනදැයි අසා, එහි ගමන් කරනු; එවිට ඔබගේ ආත්මයන්ට විශ්රාමය ලැබෙනු ඇත. නමුත් ඔව්හු කීහ, අපි එහි නොගමන් කරමු. තවද මම ඔබ පිට මුරකරුවන් පත් කරමින්, හොරණෑවේ ශබ්දයට සවන් දෙන ලෙස කීවෙමි. නමුත් ඔව්හු කීහ, අපි සවන් නොදෙමු. යෙරෙමියා 6:16, 17.
1840–1844 කාලයේ පණිවිඩය
1840–1844 කාලයේදී දෙනලද සියලු පණිවිඩ දැන් බලවත් ලෙස ප්රකාශ කළ යුතුය; මක්නිසාද බොහෝ දෙනෙක් තම දිශානතිය අහිමි කරගෙන ඇත. එම පණිවිඩ සියලු සභාවලට යා යුතුය.
ක්රිස්තුස්වහන්සේ මෙසේ කීසේක: ‘ඔබගේ ඇස් ආශීර්වාදලත්ය, මක්නිසාද ඒවා දකින බැවිනි; ඔබගේ කන් ආශීර්වාදලත්ය, මක්නිසාද ඒවා අසන බැවිනි. සැබැවින්ම මම ඔබට කියමි, ඔබ දකින දේවල් දැකීමට බොහෝ අනාගතවක්තෘවරුන් සහ ධර්මිෂ්ඨ මනුෂ්යයෝ ආශා කළහත් ඒවා නොදුටුවෝය; ඔබ අසන දේවල් අසන්නටද ආශා කළහත් ඒවා නොඇසුවෝය’ [මතෙව් 13:16, 17]. 1843 සහ 1844 අවුරුදු වල දක්නා ලද දේවල් දුටු ඇස් ආශීර්වාදලත්ය.
“පණිවිඩය දෙන ලදී. තවද එම පණිවිඩය නැවත ප්රකාශ කිරීමෙහි කිසි ප්රමාදයක් නොවිය යුතුය; මන්ද කාලයේ ලකුණු ඉටු වෙමින් පවතින බැවින්, අවසාන කාර්යය ඉටු කළ යුතුය. කෙටි කාලයකදී මහත් කාර්යයක් සිදු කරනු ලැබේ. ඉක්මනින්ම දෙවියන්වහන්සේගේ නියමයෙන් දෙනු ලබන පණිවිඩයක් මහත් හඬක් බවට විහිදෙමින් යනු ඇත. එවිට දානියෙල් තමන්ට නියම වූ ස්ථානයෙහි සිට, තම සාක්ෂිය දෙනු ඇත.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
වැටලීමේ සලකුණ
එසකියෙල්ගේ පොතෙහි ඔහු ජනතාව දැකීමට අකමැති වූ උපමාවක් ‘ක්රියාවෙන් නිරූපණය කළ’ අවස්ථා පස් වරක් ද, ඇසීමට අකමැති වූ එම ජනතාව සමඟ ඔහු ‘කතා කළ’ අවස්ථාද පස් වරක් ද ඇත. ක්රියාවෙන් නිරූපිත උපමාව සහ කථනය යන සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනා මෝඩ කන්යාවන් පස් දෙනා ඉදිරියෙහි ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඒ ක්රියාවෙන් නිරූපිත උපමා අතරින් එකක්, සිව්වන අධ්යායෙහි පිහිටා ඇති, පැමිණෙන විනාශය පිළිබඳ අනතුරු අඟවන වටලෑමේ “ලකුණ” නිරූපණය කරයි. එසකියෙල්ගේ පණිවිඩය ලාඔදිකයාවට වූ පණිවිඩයයි.
ලාඕදිකා සඳහා දී ඇති “ලකුණ” යනු ‘වටලෑමේ ලකුණ’ වන අතර, අන්තිම දවස්වල වටලෑම සාක්ෂිකරුවන් කිහිපදෙනෙකු විසින් නිරූපණය කරනු ලැබේ. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ දවසේ යුදෙව්වරුන්ට දී ඇති එකම ලකුණ වූයේ ජෝනාගේ ලකුණය; එය තල්මසෙකුගේ බඩ තුළ දින තුනක් ගතකිරීමේ ක්රියාත්මක උපමාවක් නිරූපණය කරයි.
එවිට ශාස්ත්රීන්ගෙන්ද පරිසිවරුන්ගෙන්ද සමහරෙක් පිළිතුරු දෙමින්, “ගුරුතුමනි, ඔබවහන්සේගෙන් ලකුණක් දැකීමට අප කැමැත්තෙමු”යි කීහ. නමුත් උන්වහන්සේ ඔවුන්ට පිළිතුරු දෙමින් මෙසේ වදාළසේක: “දුෂ්ටද පරාත්මික අනාචාරයෙන් පිරුණුද පරපුරක් ලකුණක් සොයයි; එයට දෙනු ලබන ලකුණ යෝනා අනාගතවක්තෘවරයාගේ ලකුණ හැර වෙන කිසිවක් නොවේ. මක්නිසාද, යෝනා මහා මත්ස්යයාගේ බඩ තුළ දින තුනක් හා රාත්රි තුනක් සිටියාක්මෙන්, එසේම මනුෂ්ය පුත්රයාද පොළොවේ හදවත තුළ දින තුනක් හා රාත්රි තුනක් සිටිනු ඇත.” මතෙව් 12:38–40.
යෝනාගේ ලකුණ
යෝනාගේ ලකුණ මරණයෙන් නැගිටීමක් ක්රියාකාරී උපමාවක් ලෙස ප්රකාශ කළ එකකි. යොහන් ද එම සත්යයම නියෝජනය කරයි; මන්ද ඔහු උණු තෙල් කුඩයකට දමන ලද නමුත් ජීවිතයෙන් පිටතට ආවේය. සිංහ ගුහාවේ දානියෙල්ද, නෙබුකද්නෙෂර්ගේ උදුන තුළ සිටි තිදෙනාද, මරණයෙන් නැගිටීමක් නියෝජනය කරති. මේ සියල්ලම එළිදරව් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ නැගිටුවනු ලබන එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස නියෝජනය කරති.
“ගැළවුම්කරුගේ සිතුවිලි දැන් අතීතය සහ අනාගතය ගැන කළ මෙනෙහි කිරීමෙන් නැවත හැරී ආවෙය. ජනතාව තම තමන්ගේ මනස මත ඇතිවූ හැඟීම් අනුවත්, ඔවුන් සතු වූ ආලෝකය අනුවත්, තමන් දැක ඇසූ දේ පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටියදී, ‘යේසුස් උත්තර දෙමින් කීවේය, මේ හඬ මා නිසා පැමිණියේ නොව, ඔබගේ නිසාය’ යනුවෙනි. එය ඔහුගේ මෙසියාත්වයට වූ අග්රම සාක්ෂිය වූයේය; යේසුස් සත්යය ප්රකාශ කළ බවත්, ඔහු දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්රයා බවත් පියාණන් විසින් දුන් සංඥාව වූයේය. යුදෙව්වෝ මේ උසස් ස්වර්ගයේ සාක්ෂියෙන් හැරී යනවාද? ඔවුන් එක් වරක් ගැළවුම්කරුගෙන්, අපි දැක විශ්වාස කරන පිණිස ඔබ කුමන ලකුණක් පෙන්වන්නේදැයි අසා තිබුණි. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ සේවාව පුරා අසංඛ්යාත ලකුණු දෙනු ලැබ තිබුණද, ඔවුහු ඒවායින් ප්රබෝධයට පත් නොවනු පිණිස තම ඇස් වසාගෙන, තම හෘදයන් දැඩි කරගත්හ. ලාසරුස්ගේ නැවත නැගිටීම නම් අග්රම අද්භූත ක්රියාව පවා ඔවුන්ගේ අවිශ්වාසය ඉවත් නොකළේය; එය වඩාත් වැඩි ද්වේෂයෙන් ඔවුන් පුරවා දැමීය. දැන් පියාණන් කථා කළ බැවින්, තවදුරටත් කිසි ලකුණක් ඉල්ලිය නොහැකි වුවද, ඔවුන්ගේ හෘදයන් මෘදු නොවූ අතර, ඔවුහු තවමත් විශ්වාස කිරීමට ප්රතික්ෂේප කළහ.” Prophecy හි ආත්මය, 3 වන කාණ්ඩය, 79.
ලාසරස් යනු තిమිංගලයාගේ උදරය තුළ යෝනා විසින් ක්රියාරූපයෙන් ප්රකාශ කළ පුනරුත්ථානයේ ලකුණය. පුනරුත්ථාපිත ලාසරස් සමඟ සම්බන්ධ වූ පියාණන්ගේ හඬ, දේවත්වය සහ මානවත්වය එක්වීම නියෝජනය කරයි; එය මනුෂ්ය මාංසය තමන් පිටතට ගත් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ස්වභාවය බව නියතය. දේවත්වය මානවත්වය සමඟ එක්වීම එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ධජය වන අතර, මැවුම්කරු සහ මැවිල්ල එක්කරන ඒකාබද්ධතාවය සිදු කරන පුනරුත්ථාන බලයේ ලකුණ වන්නේ ලාසරස්ය.
“ලාසරස්ව නැඟිටුවීම මඟින්, බොහෝ දෙනෙක් යේසුස්වහන්සේ කෙරෙහි විශ්වාස කිරීමට ගෙන යන ලදි. ගැළවුම්කරු පැමිණෙන තුරු ලාසරස් මිය යාමත් සොහොනෙහි තබා දමනු ලැබීමත් දෙවියන්වහන්සේගේ සැලැස්ම විය. ලාසරස්ව නැඟිටුවීම ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ අතිශය මහත් ආශ්චර්යය වූ අතර, ඒ හේතුවෙන් බොහෝ දෙනෙක් දෙවියන්වහන්සේට ගෞරව කළහ.” Manuscript Releases, volume 21, 111.
ලාසරස් යෙරුසලමට වූ ජයග්රාහී ප්රවේශයට මඟ පෙන්වූයේය; යෝනා විසින් නිරූපිත පුනරුත්ථානයේ ජීවමාන “ලකුණ” ඔහුම විය.
“සොහොන තුළ ඔහුගේ ශරීරය දූෂණයට ලක්ව තිබූ නමුත්, දැන් මහිමාන්විත පුරුෂත්වයේ ශක්තියෙන් ප්රීතිවූ ලාසරුස්, ගැළවුම්කරුවා ගමන් කළ සතාට මඟ පෙන්වීය.” The Desire of Ages, 572.
විජයෝත්සව ප්රවේශය, දස කන්යාවන් පිළිබඳ උපමාවේ ආල්ෆා ඉටුවීම වූ Exeter කඳවුරු රැස්වීම සමඟ සමාන්තර වන අතර, එබැවින් “යෝනා සහ ලාසරුස්ගේ” “ලකුණ” “බලව, මනාලයා එයි!” යන පණිවිඩයේ ප්රකාශනයේ ඔමේගා සහ සම්පූර්ණ ඉටුවීම සමඟ සම්බන්ධ කරයි.
“බොහෝ වාරවල මම කන්යාවන් දසදෙනා පිළිබඳ උපමාව වෙත යොමු කරනු ලැබෙමි; ඔවුන්ගෙන් පස්දෙනෙක් ප්රඥාවන්තයෝ වූහ, පස්දෙනෙක් මෝඩයෝ වූහ. මේ උපමාව අකුරු අකුරෙන්ම ඉටු වී ඇත, තවද ඉටු වන්නේය; මක්නිසාද එයට මේ කාලයට විශේෂ අදාළතාවක් ඇති බැවින්, තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය මෙන්ම, එය ඉටු වී ඇතත්, කාලයේ අවසානය දක්වා වර්තමාන සත්යය ලෙස තවදුරටත් පවතිනු ඇත.” Review and Herald, August 19, 1890.
එක්සෙටර් කඳවුරු රැස්වීමට යෝනා, ලාසරුස් සහ සැමුවෙල් ස්නෝ ප්රමාදයෙන් පැමිණීම, එසකියෙල්ගේ “වැටලීමේ ලකුණ” සමඟ එකඟ වේ. ලාසරුස් ක්රිස්තුස්වහන්සේව කොටළුවෙකු මත යෙරුසලමට නායකත්වයෙන් ගෙන ගියේය.
“1844 අගෝස්තු මාසයේදී Exeter (New Hampshire) කඳවුරු රැස්වීමේදී, ‘සැබෑ මධ්යම රාත්රියේ හඬ’ පළමුවෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද අවස්ථාවේ, Bates වැදගත් නායකයන්ගෙන් එක් අයෙකි. එම සිද්ධියෙන්, එදින උදෑසන කඳවුරේ සේවාව සඳහා තෝරාගනු ලැබූ ප්රකාශකයා Bates ය. ඔහු තම ශ්රෝතෘවරුන්ට විශ්වාසවන්තව සිටින ලෙස අවවාද කරමින්, දෙවියන් වහන්සේ ඔවුන්ව සරලව පරීක්ෂා කරමින් සිටින බවත්, ඔවුන් ප්රමාද කාලයෙහි සිටින බවත්, ඒ හා සමාන අදහස්ද සන්සුන්ව තහවුරු කරමින් සිටියදී, Samuel S. Snow අශ්වයෙකු පිට කඳවුරට පැමිණියේය. තම සහෝදරිය වන Mrs. John Couch අසල අසුන් ගත් Snow, ක්රිස්තුස් වහන්සේ නියමිත වේලාවේදී ප්රකාශ වනු ඇතැයි යන තම ස්ථිර විශ්වාසය නැවත අවධාරණය කළේය. මහත් ලෙස උද්දීපනයට පත් වූ Mrs. Couch, නැඟිට ‘දෙවියන් වහන්සේගෙන් පණිවුඩයක් ඇති මිනිසෙකු මෙහි සිටී!’ යයි ප්රකාශ කිරීමෙන් ශ්රෝතෘ පිරිස විස්මයට පත් කළාය.” Leroy Froom, The Prophetic Faith of our Fathers, volume 4, 549.
1521 අප්රේල් මාසයේදී මාර්ටින් ලූතර් අශ්වයන් ඇදගෙන යන රථයකින් වෝර්ම්ස් සභාව වෙත ගමන් කළේය. එහිදී ඔහු පාප්වාදී සම්ප්රදායන් හා චාරිත්ර ප්රතික්ෂේප කරමින්, “ශුද්ධ ලියවිල්ලේ සාක්ෂියෙන් හෝ පැහැදිලි යුක්තියෙන් මට ඒත්තු ගන්වනු නොලැබුවහොත්… මට කිසිවක් ආපසු ගත නොහැක, ගන්නේද නැත; මක්නිසාද අන්තඃකරණයට විරුද්ධව යාම ආරක්ෂිතද නොවේ, නිවැරදිද නොවේ. මෙහි මම සිටිමි. මට වෙන කිසිවක් කළ නොහැක. දෙවියන් වහන්සේ මට උපකාර කරන සේක්වා. ආමෙන්.” යයි ප්රකාශ කළේය.
පරිසිවරුන් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ජයග්රාහී ප්රවේශයට විරුද්ධ වූ සේම, පාප්වාදී අධිකාරීන්ද ලූතර්ගේ ප්රවේශයට විරුද්ධ වූහ. එවිට ලූතර් තම නාමය වෙනස් කළේය (මුද්රා තැබීමේ සංකේතයක් ලෙස), සහ ඔහු ජර්මානු භාෂාවට නව ගිවිසුම පරිවර්තනය කරමින් සිටියදී සැඟවී තබන ලදී. වෝර්ම්ස් සභාවේ ඔහුගේ ඉදිරිපත් වීම, එවකට පැවති සභා-රාජ්ය අධිකාරීන්ගෙන් මරණ නියෝගය උත්පාදනය කළ මධ්යරාත්රි හඬට ආදර්ශයක් වූ අතර, එමගින් ඉරිදා නීතියේ ආදර්ශයක්ද විය. ‘Junker Jörg’ යන නාමයෙන් මාස දහයක් සැඟවී සිටීමෙන් පසු, අධිකාරීන්ගෙන් පැවති තර්ජනය වෙනස් වී තිබුණේ, බොහෝ දුරට දූෂිත චාල්ස් පස්වන මුහුණ දුන් සෙනාත්මක ගැටලු දෙකක් වෙතය. එම සෙනාත්මක තර්ජන දෙක වූයේ ප්රංශය සහ ඉස්ලාමයයි; අද දින මානව වර්ගයාට මුහුණ දෙන සමාජවාදය හා ඉස්ලාමය යන එම අශුද්ධ සන්ධානයම ඒවා නියෝජනය කළහ.
“පෘථිවියෙහි දෙවියන්වහන්සේගේ ක්රියාකාරකම, යුගයෙන් යුගයට, සෑම මහත් ප්රතිසංස්කරණයකද හෝ ආගමික ව්යාපාරයකද අතිශයින් කැපී පෙනෙන සමානත්වයක් ප්රදර්ශනය කරයි. මනුෂ්යයන් සමඟ දෙවියන්වහන්සේ කටයුතු කරන මූලධර්ම සදාකාලිකවම එකසේය. වර්තමානයේ වැදගත් ව්යාපාරයන්ට අතීතයේ පැවති ඒවායේ සමානත්වයන් ඇත; එමෙන්ම පෙර යුගවල සභාවේ අත්දැකීම් අපගේම කාලය සඳහා මහත් වටිනාකමක් ඇති පාඩම් දරාගෙන සිටියි.” The Great Controversy, 343.
ලාසරස් විසින් මඟ පෙන්වන ලද කොටළුවෙකු ක්රිස්තුස්වහන්සේව යෙරුසලමට ගෙන ආවේය; අශ්වයෙන් ඇදින ලද රථයක් ලූතර්ව Worms සභාවට ගෙන ගියේය; තවද අශ්වයෙකු Snow ව Exeter කඳවුරු රැස්වීමට ගෙන ආවේය. එසේ “Equus” ගණයට අයත් “Equidae” කුලයේ සාමාජිකයන් වන කොටළුවා සහ අශ්වයා යන දෙකම මධ්යරාත්රියේ හඬ පණිවිඩයේ ලකුණ ලෙස හඳුනාගනු ලැබේ.
සියෝන් දියණියෙනි, මහත් ප්රීතියෙන් ප්රීතිවන්න; යෙරුසලම දියණියෙනි, ඝෝෂා කරන්න: බලව, ඔබේ රජු ඔබ වෙත පැමිණෙන්නේය; ඔහු ධර්මිෂ්ඨය, ගැළවීම ඇතිවූවෙකි; ඔහු නිහතමානීය, කොටළුවෙකු පිටද, එනම් කොටළු පැටවෙකු වන කොටළු දරුවෙකු පිටද, සවාරියෙන් පැමිණෙන්නේය. සෙකරියා 9:9.
මැදියම් රාත්රි හඬ පණිවිඩයේ ලකුණ වන්නේ, ඉස්ලාමයේ සංකේත දෙකක් වන ගඳයා හෝ අශ්වයාගේ පැමිණීමයි. මැදියම් රාත්රි හඬේ සැබෑ පණිවිඩයේ තෝරාගත් දූතයා, ක්රිස්තුස් වහන්සේ ගඳයකු මත පැමිණීම සමඟ සමානතාවයෙන්, අශ්වයකු මත පැමිණියේය. අවසාන දිනවල “වටලෑම” සලකුණු කරනු ලබන්නේ, නැෂ්විල් නගරය “ගිනි බෝල” මඟින් පහර දිය යුතු බවට එලන් වයිට් විසින් කරන ලද හඳුනාදීම ඉටු වීමෙනි.
ඇයි වටලාගැනීම නෑෂ්විල්හි ගිනිබෝලවලින් ආරම්භ වන්නේ? එය දෙවියන්වහන්සේගේ ප්රකාශිත වචනයෙහි ඉස්ලාමය ගධයා සහ අශ්වයා මගින් නිරූපණය කර ඇති බැවින්ද?
ස්මිර්නා
අධිරාජ නීරෝ විසින් ක්රිස්තු වර්ෂ 64 දී රෝම නගරය ගිනිබත් කරනු ලැබූ අවස්ථාව, ස්මිර්නා සභාවේ ආරම්භය සලකුණු කරයි. එම දිනය, ක්රිස්තු වර්ෂ 313 දී මිලානෝ ආඥාප්රකාශය දක්වා අවසන් වූ, වර්ෂ දෙසිය පනහක කාලපරාසයක් තුළ ක්රිස්තියානි සභාවට එරෙහිව ක්රියාත්මක කරන ලද පීඩනයේ ආරම්භය සලකුණු කරයි. මෘගයාගේ රූපය පිහිටුවීම, ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී මෘගයාගේ ලකුණ මඟින් නිරූපිත ඔමේගා මාර්ගසලකුණකින් අවසන් වන කාලපරිච්ඡේදයක් හඳුන්වා දෙන අල්ෆා මාර්ගසලකුණ නියෝජනය කරයි. එම කාලපරිච්ඡේදය “ආඥාප්රකාශ” වලින් ආරම්භ වන්නා ලෙස හඳුනාගනු ලැබේ.
“ඉක්මනින් පැමිණෙන ගැටුමේදී යොදාගනු ලබන ක්රියාකාරක බලවේගයන් පාඨකයාට තේරුම්ගැනීමට අවශ්ය නම්, අතීත යුගයන්හි එම එකම අරමුණ සඳහා රෝමය යොදාගත් උපක්රමයන් පිළිබඳ වාර්තාව හඹා යෑම පමණක් ඔහුට කළ යුතුය. පාප්පන්ථිකයන් හා ප්රොටෙස්ටන්ට්වරු එක්ව තම දර්ශන ප්රතික්ෂේප කරන අය සමඟ කෙසේ හැසිරෙනු ඇත්දැයි ඔහු දැනගැනීමට කැමති නම්, සබත් දවස හා එය ආරක්ෂා කළ අය කෙරෙහි රෝමය ප්රකාශ කළ ආත්මභාවය ඔහු බලන්න.”
“රාජාඥා, සාමාන්ය සභා, සහ ලෞකික බලය විසින් අනුග්රහය ලැබූ සභා නියෝග, එම පූජකමය උත්සවය ක්රිස්තියානි ලෝකයේ ගෞරවයේ ස්ථානයට ළඟා වීමට හේතු වූ පියවරයන් වූහ. ඉරිදා පැවැත්වීම බලපැවැත්වූ ප්රථම පොදු පියවර වූයේ කොන්ස්ටන්ටයින් විසින් ප්රකාශිත නීතියයි. (ක්රි.ව. 321; 53 පිටුව සඳහා ඇපෙන්ඩික්ස් සටහන බලන්න.) මෙම රාජාඥාව මඟින් නගරවාසීන් ‘සූර්යයාගේ ගරුදිනෙහි’ විවේක ගත යුතු බව නියම කළ නමුත්, ග්රාමවාසීන්ට තම කෘෂිකාර්මික කටයුතු දිගටම කරගෙන යාමට අවසර දුන්නේය. එය සැබවින්ම ජාතිකාර්මික නීතියක් වුවද, කොන්ස්ටන්ටයින් ක්රිස්තියානි ආගම නාමිකව පිළිගත් පසු, අධිරාජයා විසින් එය බලපැවැත්විය.” The Great Controversy, 574.
ස්මූර්ණා සභාවෙන් පෙර්ගමෝස් සභාව වෙත සංක්රාන්තියක් සලකුණු කළ ප්රථම රාජාඥාව වන්නේ ක්රි.ව. 313 දී නිකුත් කරන ලද මිලාන් ආඥාපනතයි. එය ක්රි.ව. 321 දී ඇති වූ ප්රථම ඉරිදා නීතිය වෙත ගෙන ගිය පළමු පියවර නියෝජනය කළේය. යෙරුසලමේ විනාශය ඉරිදා නීතියේ ප්රතිරූපයක් වන අතර, එම විනාශයට පෙර පැවති වටලෑමක් පිළිබඳ අනාවැකිමය සාක්ෂිකාර දෙදෙනෙක් හඳුනා දෙති. ක්රි.පූ. 587 දී බැබිලෝනියාවේ තෙවන වටලෑමෙන් සහ ක්රි.ව. 70 දී රෝමයේ දෙවන වටලෑමෙන් නිරූපිත එම වටලෑම් දෙක හඳුනා දෙන්නේ, ඉරිදා නීතිය නම් මාර්ගසලකුණට පෙර පැමිණෙන මාර්ගසලකුණ—අනාවැකිමය වටලෑමක් බවයි.
නෙබුකද්නෙශර් යෙහෝයාකිම්ට එරෙහිව, අනතුරුව යෙහෝයාකින්ටද, අවසානයේ සෙදෙකියාටද වටලෑම කළේය. ක්රි.ව. 66 වර්ෂයේදී සෙස්තියුස් වටලෑම කළේය; එසේ කළේ, ක්රි.පූ. 587 හි තුන්වන වටලෑම එසකියෙල්ගේ භාර්යාවගේ මරණයේ ලකුණ දැරූ සේම, යේසුස්වහන්සේ සභාවට දී තිබූ ලකුණ සම්පූර්ණ කරමින්ය. යෙරුසලමේ විනාශයට පෙර එන මාර්ගලකුණ වන්නේ වටලෑමකි; එය “ලකුණක්” ද වේ. ක්රි.ව. 321 දී ඉරිදා නීතියට පෙර තිබූ මාර්ගලකුණ වන්නේ මිලානෝ ආඥාවය; එහිදී දෝෂාරෝපණයක් නොමැති සභාවක් වූ (ස්මර්ණා) තත්වයෙන් සම්මුතිගත වූ සභාවේ සංකේතය වූ පෙර්ගමොස් වෙත සංක්රමණය සිදුවිය.
ඒ අනුව මිලාන් ආඥාව අනාවැකිමය වටලෑමක ආරම්භය වන අතර, එය ලකුණක්ද වේ. එයද එක්ලක්ෂ හතළිස්හතරදහසේ ලාඔදිකෙයානු චලනය එක්ලක්ෂ හතළිස්හතරදහසේ ෆිලදෙල්ෆියානු චලනය වෙත සංක්රමණය වන ස්ථානය සලකුණු කරයි.
ෆිලඩෙල්ෆියා සහ ස්මිර්නා, එළිදරව් පොතේ සඳහන් සභා සත අතර නින්දාවක් නොලැබූ එකම සභා දෙක නියෝජනය කරයි. එම සත්යය අනුව, එම සංක්රාන්තිය යුද්ධකරන සභාවෙන් ජයග්රාහී සභාව වෙත ඇති සංක්රාන්තිය ලෙස හඳුනාගැනේ. එම සංක්රාන්තිය මිලාන් නියෝගය සමඟ ගැළපෙයි; එහිදී, එකසිය හතළිස්හතර දහසගේ අන්තිම-දින චලනය, සභා සතෙන් වූ එම අටවන සභාව බවට පත්වෙයි. තවද, යුදෙව්වරුන් යැයි තමා කියා සිටින නමුත්, ඇත්ත වශයෙන්ම සාතන්ගේ සභාගෘහයට අයත් අය සමඟ අරගල කරන එකම සභා දෙක ද ෆිලඩෙල්ෆියා සහ ස්මිර්නා ය.
313 වන එම මාර්ග-සලකුණ 1844 අගෝස්තු 12 සිට 17 දක්වා පැවති Exeter කඳවුරු-සභාව සමඟද ගැළපේ. එම කඳවුරු-සභාව අවසන් වූ විට, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින දොර වැසෙන තෙක්, එම පණිවිඩය එක්සත් ජනපදයේ නැගෙනහිර මුහුදුකර තීරය පුරා මහත් ජලතරංගයක් මෙන් විහිදී ගියේය.
“මුහුදු ජලතරංගයක මෙන්, එම චලනය රට පුරා පැතිර ගියේය. නගරයෙන් නගරයටත්, ගමෙන් ගමටත්, දුරස්ථ ග්රාමීය ස්ථාන කරාත් එය ගියේය; එසේ යමින්, බලා සිටි දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව සම්පූර්ණයෙන්ම අවදි කරනු ලැබූහ. උදය වන සූර්යයා ඉදිරියෙහි අලුයම් හිම අතුරුදහන් වන්නාක් මෙන්, මෙම ප්රකාශනය ඉදිරියේ අතිශයෝක්තියාත්මක උමතුකම අතුරුදහන් විය. විශ්වාසකරුවෝ තම සැකයත් ව්යාකූලතාවයත් ඉවත් කරනු ලැබූ බව දුටුවෝය; බලාපොරොත්තුවත් ධෛර්යයත් ඔවුන්ගේ හෘදයන් සජීවමත් කළේය. මෙම කාර්යය, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයත් ආත්මයාණන්වහන්සේගේ පාලනීය බලපෑමත් නොමැති විට මනුෂ්ය උද්දීපනය සමඟ සෑමවිටම ප්රකාශ වන එම අන්තවාදී ප්රකාශනවලින් නිදහස්ව පැවතුණේය. එය, පුරාතන ඉශ්රායෙල් ජනතාව අතර උන්වහන්සේගේ සේවකයන්ගෙන් පැමිණි තරවටු කිරීමේ පණිවිඩවලට අනුව ඇති වූ, තමන්ව පහත් කරගැනීමේද ස්වාමීන්වහන්සේ වෙත නැවත හැරී ඒමේද කාලයන්ට ස්වභාවයෙන් සමාන වූයේය. එය සියලු යුගවල දෙවියන්වහන්සේගේ කාර්යය සලකුණු කරන ලක්ෂණ දරාගෙන සිටියේය. එහි ප්රමෝදයෙන් උද්වේගයට පත් වූ ප්රීතිය සුළු විය; එහෙත් එහි තිබුණේ හෘදයයේ ගැඹුරු පරීක්ෂාව, පාපය පිළිගැනීම, සහ ලෝකය අත්හැර දැමීමය. ස්වාමීන්වහන්සේ හමුවීමට සූදානම් වීම, වේදනාවෙන් කම්පිත ආත්මයන්ගේ බර වූයේය. එහි තිබුණේ නොනවතින යාච්ඤාවද දෙවියන්වහන්සේට සම්පූර්ණ, රහිත කැපවීමද ය.” The Great Controversy, 400, 401.
1844 ඔක්තෝබර් 22 දින දොර වැසීම ඉක්මනින් පැමිණීමට නියමිත ඉරිදා නීතියේ ප්රතිරූපයක් වේ; එසේම, ඔක්තෝබර් 22 දින වූ එම වැසුණු දොරට පෙර තිබූ මාර්ගලකුණ වූයේ එක්සෙටර් කඳවුරු රැස්වීමයි. එබැවින්, එක්සෙටර් කඳවුරු රැස්වීම මිලාන් ආඥාපනත සමඟ සමාන්තරව ගැළපෙයි. එය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ජයග්රාහී ප්රවේශය සමඟද ගැළපෙයි.
“මධ්යරාත්රියේ හඬ, ශුද්ධ ලියවිල්ලේ සාක්ෂිය පැහැදිලිද, අවසාන නිශ්චිතද වූ නමුත්, විවාද මඟින් එතරම් ගෙනයනු ලැබූ දෙයක් නොවීය. එය සමඟ ආත්මය චලිත කළ, බලවත් ලෙස ඉදිරියට තල්ලු කළ හැකි බලයක් ගමන් කළේය. සැකයක් නොවීය, ප්රශ්න කිරීමක් නොවීය. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ යෙරුසලමට ජයග්රාහී ප්රවේශය සිදු වූ අවස්ථාවේදී, මංගල්යය පැවැත්වීමට දේශයේ සියලු ප්රදේශවලින් එක්රැස් වූ ජනතාව ඔලීව කන්ද වෙත රැස්වී, යේසුස්වහන්සේට අනුගාමීව ගමන් කළ සමූහයට එක්වූ විට, ඒ මොහොතේ ආවේගය ඔවුන් අල්ලා ගත්හ; එවිට ඔවුහු, ‘ස්වාමීන්වහන්සේගේ නාමයෙන් එන්නා ආශීර්වාදලත්ය!’ [Matthew 21:9.] යන කෑගැසීම තවදුරටත් උද්ධමනය කිරීමට උපකාර කළහ. එම අන්දමින්ම, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් රැස්වීම් වෙත එක්රැස් වූ අවිශ්වාසීන්—සමහරු කුතුහලය නිසාද, සමහරු පමණක් උපහාස කිරීම පිණිසද—‘බලව, මනාලයා එයි!’ යන පණිවුඩයට අනුගාමීව තිබූ ඒත්තුගැන්වීමේ බලය දැනගත්හ.” Spirit of Prophecy, volume 4, 250.
මිලාන් ආඥාව, ක්රි.පූ. 587 දී නෙබුකද්නෙශර් විසින්ද ක්රි.ව. 66 දී සෙස්තියුස් විසින්ද ආදර්ශවත් කරනු ලැබූ අනාවැකිමය වටලෑම සලකුණු කරයි. එම වටලෑම් දෙක පිළිවෙළින් ක්රි.පූ. 586 දී සහ ක්රි.ව. 70 දී යෙරුසලම විනාශ වීමට නායකත්වය දුන්නේය. සෙස්තියුස්ගේ වටලෑම අවසන් වූ අතර, අවුරුදු තුනහමාරකට පසු ටීටස් යටතේ වටලෑම නැවත ආරම්භ විය; එලෙස, ඇල්ෆා රෝම පාලකයෙකුගෙන් ආරම්භ වී ඔමේගා පාලකයෙකුගෙන් අවසන් වන අනාවැකිමය කාල පරිච්ඡේදයක් සපයන ලදී. එම අවුරුදු තුනහමාර, පාප්පතිත්වය විසින් යෙරුසලම පාගා දමනු ලැබීමත්, පාප්පතිත්වයේ මරණාසන්න තුවාලය සුව වී ඇය යළිත් සංකේතාත්මක අවුරුදු තුනහමාරක් රාජ්ය කරන ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියත් නිරූපණය කරයි.
එහෙත් දේවමාළිගාවෙන් පිටත ඇති අංගනය අත්හැර දමන්න; එය මැන නොබලන්න; මක්නිසාද එය ජාතින්ට දෙන ලද්දේය. ඔව්හු ශුද්ධ නගරය මාස හතළිස් දෙකක් පාගා දමන්නෝය. එළිදරව් 11:2.
ක්රි.ව. 538 දී, එසේම නැවත පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී, යෙරුසලමේ පාගා දමනු ලැබීම ආරම්භ වේ. එම ඉරිදා නීති දෙකම නිරූපණය කරනු ලැබුවේ ක්රි.ව. 321 වර්ෂයෙන් ය; එවිට මහා කොන්ස්ටන්ටින් පළමු ඉරිදා නීතිය ප්රකාශයට පත් කළේය. ක්රි.ව. 538 දී, දෙවියන්වහන්සේගේ සභාවට පීඩා කිරීමට (පාගා දැමීමට) පාප්තන්ත්රයට අවුරුදු තුනහමාරක් සඳහා බලය දෙන ලදී; එය සෙස්ටියුස්ගෙන් ටයිටස් දක්වා වූ ඉතිහාසය මගින් නිරූපණය කරනු ලැබීය. ක්රි.ව. 538 දී, ඔර්ලියන්ස්හි තුන්වන සභා මණ්ඩලයේදී පාප්තන්ත්රය ඉරිදා නීතියක් පනවා ඇත. ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතිය, දේව මාලිගාව පාගා දැමීමට (පීඩා කිරීමට) පාප්තන්ත්රයට නැවත බලය දෙන කාලය හඳුනා දෙයි.
313 යනු 321 දී පළමු ඉරිදා නීතියට මඟ පෑදූ පළමු නියෝගය හඳුනා දෙයි. එවිට 330 දී, අධිරාජ්යය අනාවැකික ලෙස නැගෙනහිර හා බටහිර ලෙස බෙදනු ලැබිණි; ඒ අනුව, එක්සත් ජනපදයේ ඇල්ෆා ඉරිදා නීතියෙන් ආරම්භ වූ පීඩනය සහ පාදතලයෙන් මර්දනය කිරීමේ කාලයක් වූ සංකේතාත්මක “හතළිස් දෙක” මාසයන්ගෙන් සමන්විත පේප්පල් පීඩනයේ දෙවන කාලපරිච්ඡේදයේ ඔමේගා අවසානය සලකුණු විය.
තෙවන දූතයා ද ඔවුන් අනුගමනය කරමින් මහත් ශබ්දයකින් මෙසේ කීවේය: යමෙක් මෘගයාටත් ඔහුගේ රූපයටත් නමස්කාර කොට, තම නළලෙහි හෝ තම අතෙහි ඔහුගේ ලකුණ ලබන්නේ නම්, ඒ තැනැත්තාද දෙවියන්වහන්සේගේ උදහසේ කෝප පාත්රයට මිශ්රණයකින් තොරව වගුරුවනු ලැබූ උන්වහන්සේගේ කෝපයේ වයින් පානය කරන්නේය; තවද ඔහු ශුද්ධ දූතයන් ඉදිරියෙහිද, බැටළු පැටවාණන් ඉදිරියෙහිද, ගිනියම් ගින්නෙන් හා ගන්ධකයෙන් වේදනා පමුණුවනු ලබන්නේය. ඔවුන්ගේ වේදනාවේ දුම සදාකාලයටම නැගෙයි; මෘගයාටත් ඔහුගේ රූපයටත් නමස්කාර කරන අයද, ඔහුගේ නාමයේ ලකුණ ලබන ඕනෑම අයද, දවාලෙහිවත් රාත්රියේවත් විවේකයක් නොලබති. මෙහි ශුද්ධවන්තයන්ගේ ඉවසීම ඇත; මෙහි දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥා රක්ෂා කරන, යේසුස්වහන්සේගේ විශ්වාසය තබාගන්නා අය සිටිති. එළිදරව් 14:9–12.
තැනි තැනම ප්රකාශිතය
‘මිලාන්’ යන නාමයේ ලතින් අර්ථය වන්නේ තැනිතලාවේ මධ්යභාගයයි. නැගෙනහිරත් බටහිරත් අතර මධ්යයේ, ක්රි.ව. 313 වර්ෂයේදී බටහිරයේ කොන්ස්ටන්ටීන් නැගෙනහිරයේ ලිසිනියස් සමඟ සන්ධානයක් සෙවීය. එම අධිරාජ්ය ප්රකාශනය නැගෙනහිර හා බටහිර එකට ගෙන ඒමට කරන ලද උත්සාහය නියෝජනය කළේය; කොන්ස්ටන්ටීන්ගේ අර්ධ-සොහොයුරිය වූ කොන්ස්ටන්ටියා ලිසිනියස් සමඟ විවාහ වීමෙන්, ගිවිසුම්මය විවාහයක් මඟින්, එම අධිරාජ්ය ප්රකාශනය අනුමත කරනු ලැබීය. එහෙත්, දානියෙල් 11 හි උතුරේ සෙලූසිඩ්වරුන් හා දකුණේ පටොලමි අතර තිබූ පළමු ගිවිසුම්මය විවාහය මෙන්ම, ‘නැගෙනහිර යනු නැගෙනහිරය, බටහිර යනු බටහිරය, එම දෙක කිසිදා එක් නොවනු ඇත’ යන පැරණි කියමන සම්පූර්ණ විය යුතු බැවින්, මෙම විවාහයද අසාර්ථක වීමට නියමිතව තිබුණි.
‘330’ වර්ෂය දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ විසිහතර, විසිහත සහ විසි නවවන පදවල සෘජුවම ඉදිරිපත් කර ඇත. එයින් 313 සිට 330 දක්වා වූ දහහත් අවුරුදු කාලය දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ භවिष्यවාණිමය රේඛාව තුළට ගෙන එනු ලබන අතර, භවिष्यවාණිමය අත්යවශ්යතාවය අනුව, 313 දී ඇතිවූ නැගෙනහිර හා බටහිර අතර වූ එම ගිවිසුම් විවාහය එම පරිච්ඡේදයේම පළමු ගිවිසුම් විවාහයට සමාන්තරයක් බව හඳුනාගැනීමට එය හේතු වේ.
“දානියෙල් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ තිබෙන අනාවැකිය එහි සම්පූර්ණ ඉටුවීම වෙත සන්නිවේද ආසන්නයට පැමිණ ඇත. මෙම අනාවැකියේ ඉටුවීමක් වශයෙන් සිදුවී ඇති ඉතිහාසයේ බොහෝ කොටසක් නැවත සිදුවනු ඇත.” Manuscript Releases, number 13, 394.
ක්රි.පූ. 261–246 කාලය තුළ රාජකීයත්වය දැරූ ඇන්තියොකස් II තියෝස්, ඔහුගේ පළමු බිරිඳ වූ ලාඔඩිකේ I ඉවත් කර, මිසරයේ පටොලමී II ෆිලඩෙල්ෆස්ගේ දියණිය වූ බෙරෙනීසාව විවාහ කරගත්තේය. එම විවාහය ක්රි.පූ. 252 දී දෙවන සිරියානු යුද්ධය අවසන් කළ සාම ගිවිසුම්-සමථයක කොටසක් විය. ඉන්පසු කොන්ස්ටන්ටීන් 324 දී ලිසිනියස් පරාජය කළ විට, එම විවාහය අවසන් විය; එය ඇන්තියොකස් සහ බෙරෙනීසාගේ විවාහය අවසන් වූ ආකාරයටම විය, එනම් පළමු බිරිඳ වූ ලාඔඩිකේ ක්රි.පූ. 246 දී ඇන්තියොකස්ට විෂ දී මරා දැමූ විටය. දෙවන සිරියානු යුද්ධයේ අවසානය සනිටුහන් කළ එම විවාහයත්, ඇන්තියොකස්ගේ ඝාතනයත්, එහි අනಂತರ බෙරෙනීසා, ඇගේ දරුවා සහ මිසරීය අනුගාමී පිරිස ඝාතනය කරනු ලැබීමත්, තුන්වන සිරියානු යුද්ධයේ ආරම්භය සනිටුහන් කළේය. ක්රි.ව. 313 හි ගිවිසුම්-විවාහය, ස්මර්නා සභාවෙන් නිරූපිත පීඩාකාලය අවසන් කළ අතර, පෙර්ගමොස් සභාවෙන් නිරූපිත සම්මුතිකාලය ආරම්භ කළේය.
සෙලියුසිඩ් ඉතිහාසයේ ආරම්භයේදී සිදු වූ විවාහය, සෙලියුසිඩ් අධිරාජ්යයේ අවසානයේදී මහා ඇන්ටියෝකස් තම දියණිය ක්ලියෝපත්රා I, ටොලමි V එපිෆැනෙස්ට දුන් ගිවිසුම්මය විවාහයට පූර්වරූපයක් විය. එම විවාහය ක්රි.පූ. 193 දී රාෆියාහිදී සිදුවිය, එහෙත් උතුරු රජු සහ දකුණු රජු අතර පැවති පළමු ගිවිසුම්මය විවාහය මෙන්ම, එම සන්ධානයද ඉක්මනින් අවසන් විය. සෙලියුසිඩ් අධිරාජ්යයේ ඇල්ෆා සහ ඔමේගා ගිවිසුම්මය විවාහයන්, ඩැනියෙල් 11හි අනාවැකිමය ඉතිහාසයේ පසුව සටහන් වූ ගිවිසුම්මය විවාහයට පූර්වරූප දක්වයි; එනම් ක්රි.පූ. 40 දී ඔක්ටේවියන් තම සොහොයුරිය ඔක්ටේවියා මයිනර්, මාර්ක් ඇන්ටනිට දුන් විවාහයයි. ක්රි.පූ. 44 දී ජූලියස් සීසර්ගේ ඝාතනයත් සමඟ රෝමයේ නැගෙනහිර හා බටහිර ප්රදේශයන් පිළිබඳව මතු වූ බල අරගලයක ඔක්ටේවියන් සහ මාර්ක් ඇන්ටනි නිරතව සිටියහ. ක්රි.පූ. 40 දී එම විවාහ අවස්ථාවේදී බ්රුන්ඩිසියම් ගිවිසුම ස්ථාපිත කරන ලදී; එයින් වසර අටකට පසු, එනම් ක්රි.පූ. 32 දී, මාර්ක් ඇන්ටනි විධිමත් ලෙස ඔක්ටේවියාව දික්කසාද කර, ක්රි.පූ. 31 දී අක්ටියම් සටන උද්දීපනය කළේය. එහිදී මාර්ක් ඇන්ටනි සහ ක්ලියෝපත්රා, (අතිශය අවසාන ක්ලියෝපත්රාව), දෙදෙනාම තම අවසානයට පැමිණියහ.
සෙලූකිඩ් අධිරාජ්යයේ ඔමේගා විවාහ ගිවිසුම අවසාන ක්ලියෝපැට්රාවට ප්රතිරූප වූ පළමු ක්ලියෝපැට්රාව හඳුන්වා දුන්නේය; ඇයගේ වංශපාරම්පරික පෙළ ක්රි.පූ. 40 දී රෝම අධිරාජ්යයේ ප්රකාශිත අල්ෆා විවාහ ගිවිසුමට සම්බන්ධකය සෑදුවේය. එම ගිවිසුම් විවාහ තුන මීලාන් ආඥාපත්රයේ ගිවිසුම් විවාහයට ප්රතිරූප වේ. මීලාන් ආඥාපත්රය ප්රකාශිත වැටලීමක ආරම්භය සලකුණු කරයි; එය ප්රකාශිත ලකුණක් නියෝජනය කරයි; එය ධර්මිෂ්ඨ සභාවකින් අධර්මිෂ්ඨ සභාවකට වන මාරුවක් සලකුණු කරයි; එමනිසා හතෙන් වූ අටවන අය පිළිබඳ ගූඪාර්ථය සමඟ සමාන්තර වෙයි. එය යුද්ධයක් අවසන් කරන ගිවිසුම් විවාහයක් සලකුණු කරයි, ගිවිසුම් විවාහයේ දික්කසාදය සිදුවන තෙක්; එසේම ඒ මගින් යුද්ධයක ආරම්භයද සලකුණු කරයි. රෝම විවාහ දෙකේදී, දික්කසාදය අධිරාජ්යයේ එක්සත් වීම වේගවත් කරයි. 313 යනු එසේම මධ්යරාත්රියේ හඬ පණිවුඩයේ ප්රකාශනය ආරම්භ වන අතර ඔක්තෝබර් 22 දින වූ වසා දැමූ දොරට මඟ පෙන්වන Exeter කඳවුරු රැස්වීමද සලකුණු කරයි.
අපි ඊළඟ ලිපියේදී මෙම සත්යයන් තවදුරටත් සලකා බලමු.