ප්‍රධාන මාතෘකාව ග්‍රහණය කරගැනීමට පෙර මෙතරම් බොහෝ වචන භාවිත කිරීම පිළිබඳව මගේ කල්තබා සමාවයැදීමයි. අපි යෝවෙල්ගේ පොත සෘජුව සලකා බලන විට මා භාවිත කිරීමට අදහස් කරන තර්කයේ වැදගත් අංග වන ඇතැම් අනාගතවාණිමය රේඛා නිසි ස්ථානයේ තැබීමට මම කැමැත්තෙමි. “කපා දමන ලද” ලෙස යෝවෙල්ගේ පොතෙහි පරිවර්තනය කර ඇති හෙබ්‍රෙව් වචනය, ආබ්‍රහම්ගේ දිනවල ගිවිසුමක් ස්ථිර කිරීම සඳහා පූජාමය ක්‍රමවේදයෙහි තම මූලාරම්භය සොයා ගන්නා බව මම පෙර සඳහන් කර ඇත්තෙමි.

අහෝ, මත්පැන් පානය කර මත් වූවෝ, අවදිව රෝදන කරන්න; වයින් පානය කරන්නාවූ සියල්ලෝ, හඬා විලාප කරනු මැනව; මක්නිසාද නව වයින් ඔබගේ මුඛයෙන් කපා දමනු ලැබී ඇත. යෝවෙල් 1:5.

හෙබ්‍රෙව් භාෂාවේ “cut off” යන වචනය H3772 ය; එය මූලික ධාතු-වචනයක් වන අතර එහි අර්ථය ‘කපා දැමීම (වෙන් කර, පහතට හෝ කැබලි කැබලිව); අර්ථාන්විතව විනාශ කිරීම හෝ සම්පූර්ණයෙන් භක්ෂණය කිරීම; විශේෂයෙන් ගිවිසුමකට පැමිණීම (එනම්, සන්ධානයක් හෝ ගිවිසුම්-බේරුමක් කිරීම, මුලින් මාංසය කපා කැබලි අතරින් ගමන් කිරීමෙන්)’ යන්නයි.

“කපා ඉවත් කිරීම” යන පදයට අදාළ Strong’s නිර්වචනය එය ව්‍යාකරණාත්මක අර්ථයෙන් “ප්‍රාථමික මූලයක්” ලෙස සඳහන් කරන බව මම අවබෝධ කරමි. එසේ වුවද, ගිවිසුම හා ආබ්‍රහම් සමඟ සම්බන්ධ එම කපාදැමීම, ගිවිසුමේ ආලෝකය එම වචනයට බැඳී ඇති බව හඳුනා දෙයි, තවද එම ආලෝකය එහි ප්‍රාථමික ඓතිහාසික මූලයේ ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබේ. ගිවිසුම් ඉතිහාසය පිළිබඳ “කපාදැමීම” යනු එහි ප්‍රාථමික මූලයන් මත පදනම් වූ අනාගතවාදී සංකේතයක් වන අතර, එය ව්‍යාකරණාත්මකවද ප්‍රාථමික මූලයක් ලෙස හඳුනාගනු ලබයි.

පස්වන වගන්තියේ ප්‍රකාශය, “අලුත් වයින්” මඟින් නිරූපිත පසු වර්ෂාවේ පණිවිඩය ඔවුන් සතුව නොමැති බව පමණක් නොව, එමෙන්ම ඔවුන්ගේ “ප්‍රාථමික මුල්” ආබ්‍රහම් දක්වා අනුගමනය කරන දෙවියන්වහන්සේගේ ගිවිසුම් ජනතාව ලෙස ඔවුන් ‘එම අවස්ථාවේම සහ එම ස්ථානයේදීම’ ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන බවද හඳුන්වා දෙයි.

වනයෙහි අවුරුදු හතළිහකට වැඩි කාලයක් තුළ මියගිය පරම්පරාව, බොහෝ ජාතීන්ගේ පියා යන අර්ථය ඇති ආබ්‍රාහම් දක්වා තම මුල් පූර්වජ මූලයන් අනුව ගමන් කළෝය. යෝෂුවා සමඟ පොරොන්දු දේශයට ඇතුළු වූ පරම්පරාවද, තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළෝය. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ කුරුසියේ ඇණ ගැසූ යුදෙව්වෝද තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළෝය. අඳුරු යුගවලින් පිටතට පැමිණ, පසුව 1844දී දෙවියන්වහන්සේගේ තෝරාගත් ගිවිසුම් ජනතාව වශයෙන් පරීක්ෂා කර ඉක්මවා දමනු ලැබූ ප්‍රොටස්තන්තවරුද, තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළෝය. 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින අතිශුද්ධස්ථානය තුළට ඇතුළු වූ මිලරයිට් ෆිලඩෙල්ෆියානු ව්‍යාපාරයද, තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළේය. 1863දී යෙරිකෝව නැවත ගොඩනැගූ මිලරයිට් ලාඔදිකියානු ව්‍යාපාරයද, තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළේය. ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියේදී ස්වාමීන්වහන්සේගේ මුඛයෙන් වමනය කරනු ලබන ලාඔදිකියානු සත්වන-දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාවද, තම මුල් පූර්වජ මූලයන් ආබ්‍රාහම් දක්වා අනුව ගමන් කළේය. එම සියලු පරම්පරාවන් ද්‍රాక్షාබග්ගයේ උපමාව සම්පූර්ණ කර ඇත, නැතහොත් කරනු ඇත.

යෝවෙල්ගේ පොතෙහි සඳහන් මත්පැන්ගත් අය අවදිවන්නේ තමන් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබ ඇති බවත්, අවසාන වර්ෂාවේ පණිවිඩය තමන් සතුව නොමැති බවත් දැකගනිමිනි. එවිට එහි ප්‍රතිවිරුද්ධය සත්‍ය වේ. යෝවෙල් “මහිමාවේ කිරුළු” පැළඳ සිටින අය ලෙස හඳුන්වන අය, එවිට ගිවිසුමට ඇතුළුව, මුද්‍රා තබා, පූජාවක් ලෙස උසස් කරනු ලැබෙති. දෙවියන්වහන්සේ සහ තෝරාගත් ජනතාවක් අතර පළමු වරට ස්ථිර කරනු ලැබූ ගිවිසුම ආරම්භ වූයේද, ඉරිදා නීතිය අරඹන දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ අවසාන පූජාවේදී නිරූපණය කරන එම “කැපීමෙන්” ම ය. එම කැපීම යනු තිරිඟු සහ ගොයම් වෙන් කිරීමයි. ගොයම් ප්‍රතික්ෂේප කර ගින්නට හෙළනු ලබන අතර, තිරිඟු එකට බැඳ පෙන්තෙකොස්තේ පළමු ඵල තිරිඟු පූජාව ලෙස එකතු කරනු ලබයි; අනතුරුව එය “පෙර අවුරුදු වල මෙන්” උසස් කරනු ලබයි.

සාමාන්‍යයෙන් අබ්‍රාහම්ගේ ගිවිසුම නිරූපණය කරන ස්ථාන හතරක් පෙන්වා දෙනු ලැබේ. උත්පත්ති දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ අබ්‍රාහම් “කැඳවනු” ලබන අතර ඔහුව මහත් ජාතියක් කරනු ලබන බවට පොරොන්දුව දෙනු ලැබේ. මෙය ගිවිසුමේ කොටසක් නොවෙයි, නමුත් එය පොරොන්දුවක කැඳවීමයි. එම අවස්ථාවේදී ඔහුගේ නාමය අබ්‍රාම්ය, මන්ද ගිවිසුම් සම්බන්ධතාවයක සංකේතයන්ගෙන් එකක් නම් නාම-වෙනස්කමකි. ගිවිසුමේ පියවර හතරෙන් තුන්වන පියවරේදී අබ්‍රාම්ගේ නාමය වෙනස් කරනු ලැබේ.

මක්නිසාද දෙවියන්වහන්සේ ආබ්‍රහම්ට පොරොන්දුව කළ කල, තමන්වහන්සේට වඩා උතුම් කෙනෙකු මත දිවුරුම් දීමට නොහැකි වූ බැවින්, තමන්වහන්සේ මත දිවුරුම් දෙමින්, “නියතවම ආශීර්වාද කරමින් මම නුඹට ආශීර්වාද කරන්නෙමි; වැඩි කරමින් මම නුඹ වැඩි කරන්නෙමි” යැයි කීසේක. එසේ ඔහු ඉවසීමෙන් දරා සිටි පසු, ඒ පොරොන්දුව ලැබීය. මක්නිසාද මනුෂ්‍යයෝ වඩා උතුම් තැනැත්තෙකු මත දිවුරුම් දෙති; ඔවුන්ට තහවුරු කිරීම සඳහා වූ දිවුරුම සියලු විවාදවල අවසානය වේ. එබැවින් දෙවියන්වහන්සේ, පොරොන්දුවේ උරුමක්කාරයන්ට තමන්වහන්සේගේ උපදේශයේ නොවෙනස්භාවය වැඩි ප්‍රමාණයෙන් පෙන්වීමට කැමතිව, එය දිවුරුමකින් තහවුරු කළසේක. එසේ කළේ, දෙවියන්වහන්සේට අසත්‍ය කියා නොහැකි වූ, නොවෙනස්වන කාරණා දෙකක් මඟින්, අප ඉදිරියෙහි තබා ඇති බලාපොරොත්තුව අල්ලා ගනු පිණිස ආරක්ෂාස්ථානයකට පලා ගිය අපට බලවත් සැනසීමක් ලැබෙන පිණිසය. එම බලාපොරොත්තුව අපගේ ආත්මයට ස්ථිරද අචලද වූ නැංගුරමක් මෙන් ඇත; එය තිරය ඇතුළතට ඇතුල් වෙයි. අප උදෙසා පූර්වගාමියාණන් ලෙස යේසුස්වහන්සේ එහි ඇතුල් වූසේක; මෙල්කිසෙදෙක්ගේ පිළිවෙල අනුව සදාකාලයටම මහත් පූජකයෙකු බවට පත් වූවෙකු ලෙසය. හෙබ්‍රෙව් 6:13–20.

ආහ්වാനം යනු දෙවියන්වහන්සේ ආබ්‍රාම්ට දුන් පොරොන්දුවය; එය අනුගමනය කළ “දිවුරුම” මඟින් උන්වහන්සේ දෙවන සාක්ෂියක්ද සපයා දුන් සේක. එය අනුගමනය කළ “දිවුරුම” තුන්පිටක එකක් විය. පළමු පියවර වූ පොරොන්දුවක ආහ්වානයෙන් පසු, දෙවන, තුන්වන හා සතරවන පියවරයන් වන්නේ දෙවියන්වහන්සේ තෝරාගත් ජනතාවක් සමඟ පිහිටුවන ලද යථාර්ථ වූ තුන්පිටක ගිවිසුමමය. උත්පත්ති 15හි, දෙවියන්වහන්සේ නාට්‍යමය ආචාරයකින් ගිවිසුම විධිමත්ව “කපා” (ස්ථාපනය කර) දමන සේක; එහිදී දෙවියන්වහන්සේ පමණක් බෙදී තැබූ සතුන් අතරින් ගමන් කරමින්, ආබ්‍රහම්ගේ පරම්පරාවට දේශය නිරපේක්ෂව පොරොන්දු වන සේක. පොරොන්දු වූ දේශය ගංගා දෙකක් අතර ඇති දේශයක් ලෙස නිරූපණය කරනු ලැබීය; එනම් මිසරයේ ගඟ සහ යුප්‍රාතිස් ගඟය. තුන්පිටක ගිවිසුමේ පළමු පියවර තුළ ගංගා දෙකක අනාවැකිමය සංකේතවාදයටත්, එම සංකේතයට අනුබද්ධ සියල්ලටත් සෘජු සන්දර්භයක් අන්තර්ගත වේ. ප්‍රේරණය උලයි සහ හිද්දෙකෙල් ගංගා වර්තමානයේ සම්පූර්ණ වෙමින් පවතින සිද්ධීන් ලෙස පෙන්වා දෙන විට, එම ගංගා දෙක ආබ්‍රාම්ගේ අනාවැකියේ පූර්වරූපිත කරනු ලැබූවෝය. පසුබිම පිහිටා ඇත්තේ ආබ්‍රාම්ගේ ගංගා දෙක අතරය; ඒවා දානියෙල්ගේ ගංගා දෙක සමඟ එකට ගෙන ආ විට ගංගා සතරක් වේ, මක්නිසාද ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ හඬ බොහෝ ජලයන්ගේ හඬය.

එම දිනයෙහිම යෙහෝවා අබ්‍රාම් සමඟ ගිවිසුමක් කරමින්, “මම මේ දේශය ඔබගේ වංශයට දී ඇත්තෙමි; මිසරයේ ගඟෙන් මහත් ගඟ වන යුප්‍රටීස් ගඟ දක්වාය; කේනීයයන්, කෙනිස්සීයයන්, කද්මෝනීයයන්, හිත්තීයයන්, පෙරිස්සීයයන්, රෙෆායිම්වරුන්, අමෝරීයයන්, කානානීයයන්, ගිර්ගාෂීයයන් සහ යෙබූසීයයන්ගේ දේශයය”යි කීසේක. උත්පත්ති 15:18–21.

අබ්‍රාම්ට පොරොන්දු කරන ලද දේශය නම්, අන්තිම දවස්වල රජවරු දස දෙනෙකු මඟින් නිරූපණය කරන සමස්ත ලෝකයයි; එහෙත් ගිවිසුමේ මුල් දවස්වලදී එය රජවරුන් ලෙස නොව, ගෝත්‍ර දසයක් ලෙස ලැයිස්තුගත කරනු ලැබීය. එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සමස්ත ලෝකය සමඟ ගැටුමක පවතිනු ඇත. එවිට, පෘථිවියේ රජවරු දස දෙනා මත ආධිපත්‍යය කරන එළිදරව් 17 හි රතු පැහැති වේශ්‍යාවගේ මඟපෙන්වීම යටතේ, එක ලෝක ආණ්ඩුවක් විසින් ඉරිදා නමස්කාරය බලහත්කාරයෙන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පරීක්ෂා කිරීමේ ක්‍රියාවලියට ලෝකය සම්බන්ධ වනු ඇත. අබ්‍රාම් සමඟ, මෘගයාගේ රූපයේ සභාව සහ රාජ්‍යය යන සංකේතය, රාජ්‍ය කාර්යශිල්පයේ සංකේතයක් වන මිසර ගඟෙන්ද, සභා කාර්යශිල්පයේ සංකේතයක් වන බබිලෝනියේ ගඟෙන්ද නිරූපණය කෙරේ.

මේ සියල්ලෙන් පසු, දර්ශනයකින් ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය අබ්‍රාම් වෙත පැමිණ මෙසේ කී සේක,

භය නොවන්න, අබ්‍රාම්; මම ඔබගේ පලිහය, ඔබට අතිශය මහත් වූ විපාකය වෙමි.

ඒබ්‍රාම් මෙසේ කීවේය: ස්වාමිවූ දෙවියනි, මම දරුවන් නැතිව යන බැවින්, ඔබ මට කුමක් දෙන සේක්ද? මෙන්න, මාගේ ගෘහයේ භාරකරු දමස්කයේ එලීඑසර් ය. තවද ඒබ්‍රාම් කීවේය: බලව, ඔබ මට වංශය දී නැත; එබැවින්, බලව, මාගේ ගෘහයේ උපන් කෙනෙකු මාගේ උරුමක්කාරයාය. එවිට, බලව, සමිඳාණන්වහන්සේගේ වචනය ඔහු වෙත පැමිණ මෙසේ කීවේය,

මේ තැනැත්තා ඔබගේ උරුමක්කාරයා නොවන්නේය; නමුත් ඔබගේම කුසින් නික්ම එන්නා ඔබගේ උරුමක්කාරයා වන්නේයයි ඔහු කීවේය. ඉන්පසු ඔහු ඔහු පිටතට ගෙන ගොස්, “දැන් අහස දෙස බලා, ඔබට ඒවා ගණන් කළ හැකි නම්, තාරකා ගණන් කර බලන්නැ”යි කීවේය. තවද ඔහුට, “ඔබගේ වංශයත් එසේම වන්නේය”යි කීවේය.

ඔහු යෙහෝවා කෙරෙහි විශ්වාස කළේය; ඔහුද එය ඔහුට ධර්මිෂ්ඨකමට ලෙස ගණන් කළේය. ඔහුද ඔහුට මෙසේ කීවේය,

මම ඔබට මෙය උරුම කර ගන්නා පිණිස මේ දේශය දීමට, කල්දෙව්වන්ගේ ඌර් නගරයෙන් ඔබ පිටතට ගෙනා ස්වාමීන්වහන්සේය.

ඔහු කීවේ, “ස්වාමීන්වහන්සේ වන දෙවියනි, මා එය උරුම කරගන්නෙමි යැයි මම කෙසේ දැනගනිමිද?” එවිට උන්වහන්සේ ඔහුට කීසේක,

මට වයස අවුරුදු තුනක් වූ ගොනැඳක්ද, වයස අවුරුදු තුනක් වූ එළු ගැහැණියක්ද, වයස අවුරුදු තුනක් වූ බැටළුවෙක්ද, කැස්බෑ පරවියෙකුද, තරුණ පරවියෙකුද ගෙන එන්න.

ඔහු ඒ සියල්ල තමන් වෙත ගෙන, ඒවා මැදින් දෙකකට බෙදා, එක් එක් කොටස එකිනෙකට මුහුණලා තැබුවේය; එහෙත් පක්ෂීන් ඔහු බෙදුවේ නැත. තවද ගුවන් පක්ෂීන් ඒ මළ සිරුරු මතට බැස ආ විට, අබ්‍රාම් ඔවුන් පලවා හැරියේය. සූර්යයා අවසන් වෙමින් සිටියදී, අබ්‍රාම් මත ගැඹුරු නින්දක් වැටුණේය; එවිට, බලව, මහත් අන්ධකාරයක භීතියක් ඔහු මත පැමිණියේය. එවිට ඔහු අබ්‍රාම්ට මෙසේ කීවේය,

නියතව දැනගන්න, ඔබේ වංශය ඔවුන්ගේ නොවන දේශයක විදේශීන්ව සිටින බවත්, ඔවුන්ට සේවය කරන බවත්; ඔවුන් ඔවුන්ට අවුරුදු හාරසියයක් පීඩා කරන බවත්ය. තවද ඔවුන් සේවය කරන ඒ ජාතිය මම විනිශ්චය කරන්නෙමි; ඉන්පසු ඔවුන් මහත් සම්පත් සමඟ පිටතට පැමිණෙනු ඇත.

නුඹේ පියවරුන් වෙත සමාදානයෙන් යන්නෙහි; හොඳ වයෝවෘද්ධාවකදී නුඹ භූමදානය කරනු ලබන්නෙහි.

එහෙත් හතරවන පරම්පරාවේදී ඔව්හු නැවත මෙහි පැමිණෙන්නෝ ය; මන්ද අමෝරීයයන්ගේ අපරාධය තවමත් සම්පූර්ණ වී නැත.

තවද සූර්යයා බැස ගොස්, අඳුරු වූ කල, බලව, දුම් නැඟෙන භාජනයක්ද, දැවෙන පහන්කූඩුවක්ද ඒ කැබලි අතරින් ගමන් කළේය. උත්පත්ති 15:1–17.

රාත්‍රියේ ගිනි ස්ථම්භයක්ද දහවලේ වලාකුළු ස්ථම්භයක්ද වශයෙන් මෝසෙස් සහ ඉශ්‍රායෙල් පුත්‍රයන්ට මඟ පෙන්වන්නා වූ ඒකයා, දුම් නඟින උඳුනක් හා දැවෙන පහන්ක් ලෙස “කැපූ” ඒ කැබලි අතරින් ගමන් කළේය.

දවසේදී ඔවුන්ට මාර්ගය පෙන්වාගෙන යාම පිණිස ස්වාමීන්වහන්සේ වලාකුළු ස්ථම්භයකින් ඔවුන්ගේ ඉදිරියෙන් ගමන් කළසේක; රාත්‍රියේදී ඔවුන්ට ආලෝකය දෙන පිණිස ගිනි ස්ථම්භයකින් ගමන් කළසේක; එසේ ඔවුන් දවස්ද රාත්‍රිද ගමන් කළහ. දවසේදී වලාකුළු ස්ථම්භයද, රාත්‍රියේදී ගිනි ස්ථම්භයද, ජනතාවගේ ඉදිරියෙන් ඉවත් කළේ නැත. නික්මයාම 13:21, 22.

දැවෙන පහන සහ දුම් නඟින උදුන වලාකුළු ස්ථම්භය හෝ ගිනි ස්ථම්භය සංකේතවත් කළ අතර, දෙවියන්වහන්සේ අබ්‍රාම් සමඟ ගිවිසුම ස්ථාපිත කිරීමේදී සම්බන්ධ වූ පියවර තුනෙන් පළමු පියවරේ ප්‍රකාශනමය අංගයක් නියෝජනය කරයි. මෙම පරිච්ඡේදය “භය නොවන්න” යන වචන වලින් ආරම්භ වේ, මක්නිසාද පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය දෙවියන්වහන්සේට භය වන්න යන්න වන අතර, අබ්‍රාම් මෙන් දෙවියන්වහන්සේට භය වන අයට දෙවියන්වහන්සේගෙන් භය වීමට අවශ්‍ය නොවනු ඇත. භයේ වර්ග දෙකක් ඇත, මක්නිසාද මනුෂ්‍යයන්ගේ පංති දෙකක් ඇත.

ගිවිසුම් කොටසෙහි තවදුරටත් අබ්‍රාම් දෙවියන්වහන්සේ විශ්වාස කළේය; ඒ විශ්වාසය ඔහුට ධර්මිෂ්ඨකම ලෙස ගණන් කරනු ලැබීය. දූතයන් තිදෙනා, ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ ක්‍රියාව සමඟ සමාන්තර වේ; යොහන් උගන්වන පරිදි ශුද්ධාත්මයාණන් කාරණා තුනක් සම්බන්ධයෙන් වරද පෙන්වනු ලබයි: පාපය, ධර්මිෂ්ඨකම සහ විනිශ්චය. එම ලක්ෂණ දූතයන් තිදෙනා සමඟ අනුකූල වන බැවින්, ගිවිසුම් කොටසෙහි දෙවියන්වහන්සේට භයවීම ප්‍රකාශ කරනු ලැබූ පසු, දෙවන පියවර වන ධර්මිෂ්ඨකම හඳුනාගනු ලැබේ; ඉන්පසු ශුද්ධාත්මයාණන්ගේ තුන්වන ක්‍රියාව වනත්, තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය වනත් විනිශ්චය ප්‍රකාශ කිරීම එළඹෙයි. ගිවිසුමේ පළමු පියවර පළමු දූතයාගේ පණිවිඩයට ආදර්ශයක් විය; එය සැමවිටම පණිවිඩ තුනම අඩංගු වූ භාගාකාර රටාවකි. ගිවිසුම් ක්‍රියාවලියේ පියවර තුන, එළිදරව් පොතේ දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තිදෙනා නියෝජනය කරයි.

අබ්‍රාම් ධර්මිෂ්ඨයෙකු ලෙස ගණන් කරනු ලැබීම දෙවන දූතයා සලකුණු කිරීමෙන් පසු, ඔහු පූජාපිණ්ඩයක් සූදානම් කරයි; මක්නිසාද පූජාපිණ්ඩය විනිශ්චයේ තුන්වන පියවරට මඳකට පෙර සූදානම් කරනු ලැබේ. එම පූජාපිණ්ඩය ධජයක් ලෙස උසස් කරනු ලබන මලාකි තුන්වන පරිච්ඡේදයේ ලෙවීවරුන්ගේ පූජාව නියෝජනය කරයි. මෝසෙස්ගේ ජීවිතයේ අවුරුදු හතළිහ බැගින් වූ කාලපරිච්ඡේද තුන දූතයන් තුන්දෙනාගේ පණිවිඩ නියෝජනය කරන සේම, මෝසෙස්ගේ පළමු අවුරුදු හතළිහ තුළ ද දූතයන් තුන්දෙනාගේ පණිවිඩයේ සියලු පියවර තුනම අන්තර්ගත වේ.

මෝසෙස්ගේ සාක්ෂිය ආරම්භ වන්නේ ඔහුගේ දෙමාපියන් දෙවියන්වහන්සේට භය වූ ස්ථානයෙන්ය, (පළමු පියවර), එයට පසුව දෘශ්‍ය පරීක්ෂාවක් පැමිණේ. දෙවන පියවර තුළ ද දෘශ්‍ය පරීක්ෂාවක් අන්තර්ගතය; දානියෙල් පළමු පරිච්ඡේදයේ සිද්ධ වූ පරිදි, දානියෙල් මුලින්ම දෙවියන්වහන්සේට භය වී බබිලෝනීය ආහාර රටාව භුක්ති නොකිරීමට ප්‍රතික්ෂේප කළ විට, අනතුරුව ඔහුගේ ශාරීරික පෙනුම මත පදනම්ව ඔහු පරීක්ෂා කරනු ලැබීය. එවිට දානියෙල් සඳහා තෙවන පරීක්ෂාව වූයේ වසර තුනකට පසුව උතුරේ රජුගේ සහ ඉරිදා නීතියේ සංකේතයක් වන නෙබුකද්නෙශර් රජු විසින් පැමිණි පරීක්ෂාවය; එය තෙවන දූතයාගේ පණිවිඩයයි.

මෝසෙස්ගේ දෙමාපියෝ දෙවියන්වහන්සේට භයවී, ඔහු ජලයේ තිබූ නෞකාවකට තැබූහ; එවිට පාරාවෝගේ දියණිය එම තත්ත්වය දැකීමට මෙහෙයවනු ලැබ, පසුව දරුවා බේරාගැනීමේ පක්ෂයෙන් තීන්දුව දුන්නාය. මෝසෙස්ගේ ජීවිතයේ ආරම්භය දෙවියන්වහන්සේ මනුෂ්‍යවර්ගය සමඟ කළ ගිවිසුමේ දෘශ්ටාන්තයක් විය; එසේම පසුව මෝසෙස් මඟින්ද, දෙවියන්වහන්සේ මනුෂ්‍යවර්ගයෙන් තෝරාගත් ජාතියක් සමඟ ගිවිසුමක් කළසේක. නෝවාගේ මනුෂ්‍යවර්ගය සමඟ කළ ගිවිසුම මහත් සමූහය නියෝජනය කරයි; තෝරාගත් ජනතාවක් සමඟ මෝසෙස්ගේ ගිවිසුම එක්ලක්ෂ හතළිස් හතර දහස ය. ගිවිසුම ස්ථිර කිරීම පිණිස අබ්‍රාම් විසින් පූජා කළ යුතු වූ පූජාව, නෝවාගේ ගිවිසුමේ ලාංඡනය දරා සිටියේය; සියවස් ගණනාවකට පසුව අබ්‍රාම්ගේ අනාවැකිය සම්පූර්ණ කළ මෝසෙස්ද එසේමය.

ඉදිරිපත් කළ බළිය විවිධ සත්ත්ව පස්දෙනෙකුගෙන් සමන්විත විය; වයස අවුරුදු තුනක ගැහැණු ගව පැටියෙකු, වයස අවුරුදු තුනක ගැහැණු එළු පැටියෙකු, වයස අවුරුදු තුනක බැටළු එළුවෙකු, කුරුළු කුරුල්ලෙකු සහ තරුණ පරෙවියෙකු ය. පක්ෂීන් සම්පූර්ණව තබන ලද අතර, ගැහැණු ගව පැටියා, බැටළු එළුවා සහ ගැහැණු එළු පැටියා අර්ධ දෙකකට “කැපූ” ලදහ. මෙම බළිය අවසාන දවස්වල මනුෂ්‍යවර්ගයා සඳහා දෘශ්‍ය පරීක්ෂණයක් වශයෙන් ධජයක් උසට එසවීමේ රූපකය දක්වයි. පාරාවෝගේ දියණිය සඳහා වූ දෘශ්‍ය සලකුණ වූයේ පෙට්ටිය තුළ සිටි බිළිඳු මෝසෙස්ය. පෙට්ටිය, පෙට්ටිය මත සිටි ආත්ම අට දෙනා මගින් සංකේතවත් කරනු ලැබේ. “අට” යන සංඛ්‍යාව එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසගේ ධජයේ දූතවාදී ලක්ෂණ අතරින් එකක් වශයෙන් ස්ථාපිත කරනු ලැබේ. ඔබ සත්ත්ව බළි පස්වර්ගය සලකා බලා, තුනක් අර්ධ වශයෙන් බෙදන විට, එවිට ඔබගේ බළිය නෝවාව රූපක කරමින් කොටස් අටකින් සමන්විත වන අතර, පසුව ආබ්‍රාම්ගේ බළිය තුළ එය තහවුරු කරනු ලැබේ.

දෙවියන් විසින් නියම කළ පරිදි බෙදන ලද එම සත්වයන් පස්දෙනා “අට” යන සංඛ්‍යාව නිරූපණය කරති; එසේ කිරීමෙන්, ඔව්හු නෞකාවේ සිටි “අට” ප්‍රාණයන් විසින් පූර්වරූපිත කරන ලද ලෝකාන්තයේ එම ආත්මයන් නිරූපණය කරති. ආබ්‍රාම්ගේ ත්‍රිගුණ ගිවිසුමේ දෙවැනි පියවර වූ චර්මච්ඡේදනයේ ලකුණ, උපතෙන් පසු “අටවැනි” දින ක්‍රියාත්මක කළ යුතුව තිබිණි; එම චාරිත්‍රය පසුව බව්තීස්මයෙන් ප්‍රතිස්ථාපිත කරන ලදී, එය “අටවැනි” දින සිදු වූ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ නැවත නැඟිටීමේ පූර්වරූපය දරයි. “අට” යන සංඛ්‍යාව නෝවාගේ සහ මෝසෙස්ගේ ගිවිසුම් දෙකෙහිම ස්ථාපිත ලක්ෂණයක් වන අතර, එය ධ්වජ-පූජාවක් ලෙස ඉහළට ඔසවනු ලබන එක්ලක්ෂ හතළිස්හතරදහස නිරූපණය කරයි; ඔව්හු සත්දෙනාගෙන් වූ “අටවැනියා” ය.

ඒ සත්ත්වයන් පහ දෙනා, නෞකාවේ සිටි “අටදෙනා” මගින් ආදර්ශවත් කරනු ලබන ප්‍රඥාවන්ත කන්‍යාවන් පහදෙනා නියෝජනය කරති; ඔව්හු මරණය නොදැක, පැරණි ලෝකයකින් නව ලෝකයකට පසුකර යන්නෝය.

ආබ්‍රාම්ගේ පූජාව ශුද්ධ පූජාවක් වූයේ, ඒ පූජාවේ සියලු සතුන් පවිත්‍ර සතුන් වූ බැවිනි; ඒවා එක්ව සම්පූර්ණ දවන පූජා සඳහා භාවිත කළ ප්‍රධාන සතුන් නියෝජනය කරයි. පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය තුළ මැවුම්කරුට නමස්කාර කරන ලෙස අණ කිරීම අන්තර්ගත වන අතර, ආබ්‍රාම්ගේ අනාවැකිය මෝසෙස්ගේ කාලයේ ඉටු වූ විට පිහිටුවීමට නියමිත ශුද්ධස්ථාන සේවයේ ප්‍රධාන පූජාසතුන් නමස්කාරයේ පූජා ලෙස ප්‍රකාශ කරනු ලබයි; ඒ සමඟම, මැවුම්කරුට නමස්කාර කරන ලෙස පළමු දූතයාගේ කැඳවීමද ඒවායෙන් සංකේතවත් කරයි.

පද අටළොස්වැනි පදය පැහැදිලිව මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි: “ඒ දවසේදී ස්වාමීන්වහන්සේ අබ්‍රාම් සමඟ ගිවිසුමක් කළසේක.” එය ප්‍රකාශනයේ දහහතර වන පරිච්ඡේදයේ දේවදූතයන් තිදෙනාට ආදර්ශවත් වන පියවර තුනෙන් පළමු පියවර සනිටුහන් කරයි. උත්පත්තියේ පනස්වෙනි පරිච්ඡේදයේ ගිවිසුම් පියවර ප්‍රකාශනයේ දහහතර වන පරිච්ඡේදයේ පළමු දේවදූතයාගේ පණිවිඩය නියෝජනය කරයි; එයට අනಂತರව දෙවන දේවදූතයෙක් පැමිණෙයි, ඔහු උත්පත්තියේ දාහත්වෙනි පරිච්ඡේදයේ සොයාගත හැකි අබ්‍රාම්ගේ ගිවිසුමේ දෙවන පියවර මගින් ආදර්ශවත් කරනු ලැබීය.

දෙවන පියවරේදී අබ්‍රාම්ගේ නාමය අබ්‍රහම් ලෙස වෙනස් කරනු ලැබේ. අබ්‍රාම් යන්නෙහි අර්ථය ‘පියා උසස් කරනු ලැබේ’ යන්නයි; අබ්‍රහම් යන්නෙහි අර්ථය ‘බොහෝ ජාතීන්ගේ පියා’ යන්නයි. අබ්‍රාම්ගේ කැඳවීමේදී මහා ජාතියක් බවට පත්වීමේ පොරොන්දුව දෙනු ලැබූ නමුත්, අබ්‍රාම්ගේ නාමය වෙනස් කරන තුරු එම පොරොන්දුව සම්මත කරනු නොලැබීය. එවිට ඔහු තෝරාගත් ගිවිසුම් ජනතාවකගේ පළමු පියා බවට පත්විය. ඊළඟ පියවර තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය දර්ශනය කළේය; එහිදී අබ්‍රහම් ඉසාක් පූජා කිරීම පිළිබඳ පරීක්ෂාවට ලක් කරනු ලැබීය. එය කුරුසිය දර්ශනය කළ අතර, කුරුසිය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින දර්ශනය කළේය; එය ඉරිදා නීතිය දර්ශනය කරයි—එයම තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය වේ. එම තුන්වන ගිවිසුම් පියවර 1844 වර්ෂයේ ඔක්තෝබර් මස විසි දෙවන දින සම්පූර්ණ කරන ලද අතර, එය උත්පත්ති විසි දෙවන පරිච්ඡේදයේ ප්‍රකාශ කර තිබේ.

දෙවන පියවරෙහි, එනම් දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩය තුළ, අබ්‍රාම්ගේ නාමය වෙනස් කරනු ලබන අවස්ථාවේ, වෘත්තච්ඡේදන චාරිත්‍රය ගිවිසුම් ජනතාවකගේත් ඔවුන්ගේ දෙවියන්වහන්සේ සමඟ ඇති සම්බන්ධතාවයේත් “ලකුණ” වශයෙන් ස්ථාපිත කරනු ලැබේ. දෙවන දූතයාගේ පණිවිඩයේ ඉතිහාසය තුළදීය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව මුද්‍රා තබනු ලබන්නේ. ඔවුන්, ඉරිදා නීතියෙන් නිරූපිත තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩයේදී, ධජයක් මෙන් උසස් කරනු ලැබුවත්, ඔවුන් මුද්‍රා තබනු ලබන්නේ ඉරිදා නීතියට තරමක් පෙර කාලය තුළය; එය මිලරයිට් ඉතිහාසය තුළ නම්, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින දොර වැසීමට තරමක් පෙරය.

බබිලෝනයෙන් පිටතට පැමිණි ආඥා තුන සම්බන්ධයෙන්ද එයම සත්‍ය වේ. ඒවා 2300-වසරක අනාවැකිය ආරම්භ කළ අතර, එය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින තුන්වන දූතයාගේ පැමිණීමේදී අවසන් විය. මාලිගාව සම්පූර්ණ කරනු ලැබුවේ පළමු ආඥාවට පසු, එහෙත් තුන්වන ආඥාවට පෙර, දෙවන ආඥාවේ ඉතිහාසය තුළය. අත්තිවාරම් තැබුවේ පළමු ආඥාවේදීය; මාලිගා ගොඩනැගිල්ල සම්පූර්ණ කරනු ලැබුවේ දෙවන ආඥාවේ ඉතිහාසය තුළය. ක්‍රි.පූ. 457 දී වූ තුන්වන ආඥාව 2300 වසර ආරම්භ කළ අතර, එම ආඥාවම යුදෙව්වන්ට ජාතික ස්වෛරීභාවය නැවත ලබා දුන්නේය. තුන්වන මාර්ගසලකුණේදී රාජ්‍යයක් පිහිටුවනු ලබයි; එය නිරූපණය කරනු ලබන්නේ තුන්වන ආඥාවේදී ජාතික ස්වෛරීභාවය ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමෙන්ද, ඉරිදා නීතියේදී ජයග්‍රාහී සභාව ධජයක් ලෙස උසස් කරනු ලැබීමෙන්ද ය.

තුන්වන ආඥාව 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින විවාහයට තුන්වන දූතයා පැමිණීමේ ප්‍රතිරූපයක් විය. මනාලිය තමා සූදානම් කරගන්නේ විවාහයට පෙරය; විවාහයේදී නොවේ. එක්ලක්ෂ හතළිස් හාර දහසගේ මුද්‍රා තැබීම ඉරිදා නීතියට සෘජුවම පෙර, අනාවැකිමය ලෙස මෘගයාගේ රූපයේ පරීක්ෂාව ලෙස නිරූපිත කාලපරිච්ඡේදය තුළ සම්පූර්ණ කරනු ලැබේ. මෘගයාගේ රූපයේ පරීක්ෂාව යනු කරුණාවේ අවකාශය අවසන් වීමට පෙර අප විසින් සමත් විය යුතු පරීක්ෂාව බව අපට දැනුම් දී ඇත.

“සමිඳාණන් වහන්සේ මට පැහැදිලිව දක්වා ඇත්තේ, කරුණාකාලය අවසන් වීමට පෙර මෘගයාගේ රූපය පිහිටුවනු ලබන බවය; මක්නිසාද එය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවට මහත් පරීක්ෂාව වන්නේය, එමගින් ඔවුන්ගේ සදාකාලික ගමනාන්තය තීරණය කරනු ලබන්නේය. ඔබගේ ස්ථාවරය එතරම් අසංගතතා ගොඩක් බවින් යුක්ත බැවින්, ඉතා සුළු දෙනෙක් පමණක් වංචිත කරනු ලබන්නෝය.”

“එළිදරව් 13හි මෙම විෂය පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කර ඇත; [එළිදරව් 13:11–17, උපුටා දක්වා ඇත].

“මෙය දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව මුද්‍රා තැබීම ලැබීමට පෙර ඔවුන්ට තිබිය යුතු පරීක්ෂණයයි. උන්වහන්සේගේ ව්‍යවස්ථාව පිළිපදිමින්, ව්‍යාජ සබත් දිනයක් පිළිගැනීමට ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන්, දෙවියන්වහන්සේ කෙරෙහි තම විශ්වාසභක්තිය ඔප්පු කළ සියල්ලෝම ස්වාමීන්වහන්සේ වූ දෙවියන් යෙහෝවාගේ ධජය යටතේ සිටිනු ඇත; ඔවුහු ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්‍රාවද ලබනු ඇත. ස්වර්ගීය උත්පත්තිය ඇති සත්‍යය අත්හැර, ඉරිදා සබත් දිනය පිළිගන්නෝ මෘගයාගේ ලකුණ ලබනු ඇත.” Manuscript Releases, volume 15, 15.

1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින දොර වසා දමනු ලැබුවේ, ඉරිදා නීතියේදී වසනු ලබන දොරට ආදර්ශරූපයක් වන පරිදි ය. සොයුරිය වයිට් පවසන්නේ මෘගයාගේ රූපය සම්බන්ධ පරීක්ෂණය කරුණාව අවසන් වීමට “පෙර” අප විසින් ජයගත යුතු පරීක්ෂණය බවය; තවද, ඇය පවසන්නේ එම පරීක්ෂණයෙහිදී අපගේ සදාකාලික ගමනාන්තය තීරණය කරනු ලබන බවය. ඉරිදා නීතියට පෙර, මනාලිය තමන් සූදානම් කරගනී; ඒ සඳහා නිසි මංගල්‍ය වස්ත්‍රය තිබිය යුතුය, එනම් ගිවිසුමේ දූතයාගේ ශෝධන ගිනි මඟින් පවිත්‍ර කරනු ලැබිය යුතු වස්ත්‍රයකි. මුද්‍රාව තබනු ලබන්නේ මංගල්‍යයට පෙරය; ඉන්පසු, ඉරිදා නීතියේදී මංගල්‍යය සිදු වේ.

සහෝදරි වයිට් මුද්‍රා තැබීම යනු බුද්ධිමය වශයෙන්ත් ආත්මික වශයෙන්ත් සත්‍යයේ ස්ථිරව ස්ථාපිත වීමක් බව හඳුන්වා දෙයි. තවද, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ‘කවදා’ මුද්‍රා තබනු ලැබේද, ‘එවිට’ දෙවියන්වහන්සේගේ විනිශ්චයන්ගේ කම්පනය පැමිණෙන බවද ඇය හඳුන්වා දෙයි. එම කම්පනය වනාහි එළිදරව් පොතේ එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ භූකම්පනයෙන් ආරම්භ වන විනිශ්චයන්ය; එය එක්සත් ජනපදයේ ඉරිදා නීතියයි.

මිලර්වාදී මන්දිරය මධ්‍යරಾತ್ರಿ හඬේදී සම්පූර්ණ කරන ලදී; එයින් මුද්‍රාව විනිශ්චයේ තුන්වන සලකුණට පෙර තබනු ලබන බව හඳුනාගනු ලැබේ. ආබ්‍රහම්ගේ ගිවිසුමේ විනිශ්චයේ තුන්වන පියවර වූයේ මොරියා කන්ද මත ඉසහාක්ය; එය කුරුසිය මත වූ ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ පමණක් නොව, මලාකි තුන්වන පරිච්ඡේදයේ ලෙවීවරුන්ගේ පූජාවද පූර්වආදර්ශ කරයි.

ඔහු රිදී පිරිසිදු කරන හා ශෝධනය කරන කෙනෙකු ලෙස හිඳිනු ඇත; ඔහු ලේවීගේ පුත්‍රයන් පවිත්‍ර කර, ඔවුන් රන් හා රිදී මෙන් ශෝධනය කරනු ඇත; එසේ ඔවුන් ස්වාමීන්වහන්සේට ධර්මිෂ්ඨකමින් යුත් පූජාවක් ඔප්පු කරන පිණිසය. එවිට යූදාගේ හා යෙරුසලමේ පූජාව පුරාණ දිනවල මෙන්ද, පෙර අවුරුදුවල මෙන්ද, ස්වාමීන්වහන්සේට ප්‍රසන්න වන්නේය.

“මම විනිශ්චය සඳහා ඔබ වෙත ළං වන්නෙමි; මම මායාකාරයන්ට විරුද්ධවද, කාමමිථ්‍යාචාරීන්ට විරුද්ධවද, බොරු දිවුරන්නන්ට විරුද්ධවද, කුලීකරුවාගේ වැටුප ගැන ඔහුට අයුතුකම් කරන අයට, වැන්දඹුවාට හා පියනැති දරුවාට පීඩා කරන අයට, විදේශිකයාගේ අයිතිය වළක්වන අයටද, මට භය නොවන්නන්ටද විරුද්ධව ඉක්මන් සාක්ෂිකරුවෙක් වන්නෙමි”යි සේනාවන්ගේ ස්වාමීන්වහන්සේ කියනසේක. මලාකි 3:3–5.

පවිත්‍ර කිරීමේ ක්‍රියාවලියෙන් පසු, පූජාව ‘එවිට’ පුරාණ දිනවල තිබූ පරිදි වන්නේය; එමෙන්ම පූජාව සූදානම් කරනු ලබන්නේ විනිශ්චයේ අවසාන ක්‍රියාවේදීය. මක්නිසාද එවිට පූජාවක් ලෙස පවිත්‍ර කර සූදානම් කරන ලද ලේවීවරුන්, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ “ශීඝ්‍ර සාක්ෂිකරුවෙකු” ලෙස එරෙහි වීමට නියමිත මෝඩ කන්‍යාවන් සමඟ විරුද්ධව තබනු ලබති. “ශීඝ්‍ර සාක්ෂිකරුවා” යනු “ලවෝදිකීය සභාවට විශ්වාසවන්ත සාක්ෂිකරුවා” වන අතර, ඔහු ෂෙබ්නාව දුරස් වූ කෙතකට පන්දුවක් මෙන් විසිකර දමන අතර, ලවෝදිකීයයන් තම මුඛයෙන් ප්‍රක්ෂේප වමනය කර පිටකර දමන්නේද ඔහුය. තිරිඟු සහ තිණ අතර වෙන්කිරීම ශීඝ්‍ර වන්නේය, මක්නිසාද අවසාන ගමන්මාර්ග වේගවත්ය. එම ශීඝ්‍ර දූතයා වන්නේ මලාකි තුනෙහි තම මන්දිරයට හදිසියේ පැමිණෙන ඔහුය.

මලාකිහි “පැරණි දවස්වල මෙන්” යන පරිදි පූජාව උසස් කරනු ලැබීම යනු එක්ලක්ෂ හතළිස් හාර දහසෙහි ධජය උසස් කරනු ලැබීමය; එය පෙන්තකොස්තේ දෝලන රොටි දෙකේ පූජාව උසස් කරනු ලැබීමය; එය වනයෙහි කඹයක මත සර්පයා උසස් කරනු ලැබීමය; එය ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ කුරුසිය මත උසස් කරනු ලැබීමත්, සමස්ත ලෝකය විස්මයට පත් වෙමින් හා පුදුම වෙමින් සිටියදී ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ සමඟ ශද්‍රක්, මේෂක් සහ අබෙද්නෙගෝ දහන උදුනෙහි උසස් කරනු ලැබීමත්ය; එය 1843 ප්‍රස්තාරය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමත්, 1850 ප්‍රස්තාරය සඳහා අදහස් කළ අරමුණත්ය.

ආබ්‍රහම්ගේ ගිවිසුමේ දෙවන පියවරේදී සුන්නත් කිරීමේ චාරිත්‍රය ස්ථාපිත කර බලාත්මක කරන ලදී; එමගින් එය ගිවිසුමේ ලකුණ බවට පත් විය. මෝසෙස්ට වඩා වෙනස් ලෙස, ආබ්‍රහම් ඉසහාක් වහාම සුන්නත් කළේය; එබැවින් තෙවන පියවරේදී ඔහු ඔහු පූජාවක් ලෙස ඔසවා තැබූ කල, ඉසහාක් එම ලකුණ නියෝජනය කරනු ඇත. පසුව එම ලකුණ බව්තීස්මයෙන් ප්‍රතිස්ථාපනය කරනු ලැබේ; ඒ දෙක එක්ව කුරුසියේ ලකුණ පිළිබඳ සාක්ෂි දෙදෙනෙකු සපයයි.

“ජීවමාන දෙවියන්වහන්සේගේ මුද්‍රාව යනු, උන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ නළල මත තබනු ලබන්නේ කුමක්ද? එය දේවදූතයන්ට කියවිය හැකි, එහෙත් මනුෂ්‍ය ඇස්වලට නොහැකි සලකුණකි; මක්නිසාද විනාශක දේවදූතයා මෙම මිදීමේ සලකුණ දැකිය යුතුය. බුද්ධිමත් මනස ස්වාමීන්වහන්සේ විසින් දරුකමට ගත් පුත්‍රයන් හා දූවරුන් තුළ කල්වාරියේ කුරුසියේ සලකුණ දැක ඇත. දෙවියන්වහන්සේගේ ව්‍යවස්ථාව උල්ලංඝනය කිරීමේ පාපය ඉවත් කර ඇත. ඔවුහු විවාහ වස්ත්‍රය ඇඳගෙන සිටිති, සහ දෙවියන්වහන්සේගේ සියලු ආඥාවන්ට කීකරුද විශ්වාසවන්තද වෙති.” අත්පිටපත් නිකුතුව, අංක 21, 51.

උත්පත්තිය පනස් පහළොස්වන පරිච්ඡේදයේ ඇති ගිවිසුමේ පළමු පියවරෙහි වහල්භාවයේ වසර 400ක කාල අනාවැකියක් හඳුන්වා දී ඇති අතර, පාවුල් එම කාලයම වසර 430ක් ලෙස හඳුන්වා දෙයි. පාවුල්ගේ ගණනය ආරම්භ වන්නේ නික්මයාම දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ ඇති කැඳවීමෙන්ය; මන්ද ඔහු අබ්‍රාම්ගේ පරදේශවාස කාලයද එයට ඇතුළත් කරන බැවිනි. වසර තිහට අදාලව වසර හාරසියය සමීපව සලකා බලන විට, එය පාවුල් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද එක් සංකේතයකි; එසේම අබ්‍රාම් විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද වසර හාරසියය තවත් සංකේතයකි. එසේ නම්, වසර හාරසියක කාලය කුමක් නියෝජනය කරන්නේද? වසර හාරසිය තිහක කාලය කුමක් නියෝජනය කරන්නේද? සහ වසර තිහ කුමක් නියෝජනය කරන්නේද?

විද්වත්හු යෝග්‍ය ලෙස පෙන්වා දී ඇත්තේ එම අවුරුදු හාරසිය තිහ දෙසිය පහළොස් අවුරුදු බැගින් වූ කාලපරිච්ඡේද දෙකකට බෙදිය හැකි බවය; පළමු කාලපරිච්ඡේදය වහල්බැඳීමෙන් හා දාසභාවයෙන් නිදහස් වූ එකක් වන අතර, දෙවන කාලපරිච්ඡේදය දාසභාවයයි.

අබ්‍රහම් වයස අවුරුදු 75 දී කානානයට ඇතුළු විය; ඉසාක් උපන්නේ අබ්‍රහම්ට වයස අවුරුදු 100 දී ය (අවුරුදු 25කට පසු). ඉසාක්ට වයස අවුරුදු 60 දී යාකොබ් උපන්නා; යාකොබ් වයස අවුරුදු 130 දී ඊජිප්තුවට ඇතුළු විය. මෙසේ කානානයෙහි අවුරුදු 215ක් ද, ඊජිප්තුවෙහි අවුරුදු 215ක් ද වූයෙන්, සමස්තය අවුරුදු 430කි. අනාවැකි ශාස්ත්‍රය අධ්‍යයනය කරන ශිෂ්‍යයෙකුට, මෙය ගිවිසුම් සංකේත දෙකක් තුළින් ලැබෙන සාක්ෂි දෙකක් සපයයි; මන්ද පාවුල්ගේ නාමය මෙන්ම අබ්‍රාම්ගේ නාමයද වෙනස් කරනු ලැබීය. පාවුල් 430 හඳුන්වා දෙයි; අබ්‍රාම් 400 හඳුන්වා දෙයි. එකිනෙකාට සම්බන්ධ කාල අනාවැකි දෙකක “line upon line” ඉටුවීම, දෙවියන්වහන්සේගේ තෝරාගත් ජනතාව ස්ථාපිත කිරීම කරා ගෙන ගිය ප්‍රථම ගිවිසුම් කාලපරිච්ඡේදය සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත.

ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ඉතිහාසයට පැමිණ බොහෝදෙනා සමඟ එක සතියක් සඳහා ගිවිසුම ස්ථිර කළ කල, එම සතිය එකිනෙකාට අන්තර්සම්බන්ධිත කාල අනාවැකි දෙකක් නියෝජනය කළේය. පාවුල්ගේ අවුරුදු හාරසිය තිහක අනාවැකිය, ක්‍රිස්තුස්ගේ සතිය මෙන්ම, සමාන කොටස් දෙකකට බෙදිය හැක. කානානයේ අවුරුදු 215ක්, එයට පසු මිසරයේ අවුරුදු 215ක් වූයේ, ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේම පුද්ගලත්වයෙන් දින 1260ක් තුළ දරාගත් සාක්ෂියට ආදර්ශකව, එයට පසු උන්වහන්සේගේ ගෝලයන්ගේ පුද්ගලයන් තුළ ක්‍රිස්තුස් වහන්සේගේ සාක්ෂිය දින 1260ක් පුරා දරාගැනීම ආදර්ශවත් කරමිනි. ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ ගිවිසුම ස්ථිර කළ දින 2520 ද, “උන්වහන්සේගේ ගිවිසුමේ ගැටුම” යන සත් කාලයන් නියෝජනය කරයි.

ක්‍රි.පූ. 723 සිට 1798 දක්වා කාලය අවුරුදු 2520කි; එම අවුරුදු දෙකක් 1260ක කාලපරිච්ඡේද දෙකකට බෙදේ. ඒවායින් පළමු 1260 අවුරුදු තුළ අජාතිකවාදය ශුද්ධස්ථානයත් සේනාවත් පාදතලයට යටකරමින් සිටීම නියෝජනය කරයි; ඉන් අනಂತರ, පාප්වාදය තවත් 1260 අවුරුදු ශුද්ධස්ථානයත් සේනාවත් පාදතලයට යටකරමින් සිටීම නියෝජනය කරයි. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ සතියේ මධ්‍යය කුරුසිය වූ අතර, එම සතියේ මධ්‍යය (538) අජාතික සාක්ෂියේ අවුරුදු 1260ක් ජනිත කරයි; එයට අනුව අජාතිකවාදයේ පාප් අනුගාමියාගෙන් උපන් අජාතික සාක්ෂියේ තවත් අවුරුදු 1260ක්ද පසුපසින් පැමිණේ. ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ කරුණාවේ රාජ්‍යය කුරුසියේදී බලගැන්වූ කල, එය විරුද්ධක්‍රිස්තුස්ගේ රාජ්‍යය බලගැන්වූ 538 වර්ෂය නිරූපණය කළේය. කුරුසියේදී සත්‍ය ඉශ්‍රායෙලය පසෙක තබා ආත්මික ඉශ්‍රායෙලය ආරම්භ විය. 538 දී දෘශ්‍ය අජාතිකවාදය පසෙක තබා ආත්මික අජාතිකවාදය ආරම්භ විය.

අබ්‍රාම්ගේ අවුරුදු හාරසියය පිළිබඳ අනාවැකිය, අවුරුදු හාරසිය තිහක්ද වේ. එය එකම අනාවැකියක් වන නමුත්, ගිවිසුම් සංකේත දෙකකින් ප්‍රකාශ කර ඇත. එම අන්‍යෝන්‍ය සම්බන්ධිත කාල අනාවැකි දෙක, පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ගිවිසුම් ඉතිහාසයේ ආරම්භයේදී සම්පූර්ණ වීමට නියමිතව තිබූ, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවගේ වහල්කම හා මිදීම හඳුනා දෙමින් සිටියහ. පුරාතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ගිවිසුම් ඉතිහාසයේ අවසානයේදී, අවුරුද්දකට දිනක් යන සම්බන්ධතාවයකින් තවත් එකක් සමඟ ගැළපෙන එක කාල අනාවැකියක් තිබේ; මෙලෙස මිදීම හා වහල්කම අවධාරණය කරන කාල අනාවැකි දෙකක් හඳුනා දැක්වේ.

පැරණි ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භයත් අවසානයත් අතර ඇති මධ්‍ය ඉතිහාසයේදී, බබිලෝනියේ සිරකැදවීම තුළ දානියෙල්ව අපි සොයාගනිමු. වහල්භාවයත් මුදාහැරීමේ පොරොන්දුවක්ත් හඳුන්වා දෙන එම ගිවිසුම්මය ඉතිහාසයෙන්, පැරණි ඉශ්‍රායෙලයේ ගිවිසුම්මය ඉතිහාසය නවීන ඉශ්‍රායෙලයේ ගිවිසුම්මය ඉතිහාසය සමඟ බැඳ දමන අනාවැකිය ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබේ. දානියෙල්ගේ පොතෙහි කාල-අනාවැකි දෙකක් හඳුනාගනු ලැබේ. ලෙවී කථාව විසිහයේ සඳහන් මෝසෙස්ගේ “සත් වර” යන “දිවුරාගැනීම” දානියෙල් 9/11 තුළ හඳුනාගනු ලබන අතර, එසේම දානියෙල් අටවන පරිච්ඡේදයේ දහතුන්වන පදයේ ප්‍රශ්නයද හඳුනාගනු ලැබේ; එය දහහතරවන පදයේ පිළිතුර වෙත නායකත්වය දී, අවුරුදු 2300 ක අනාවැකිය හඳුන්වා දෙයි. “දිවුරාගැනීම” බිඳ දැමූ විට, එය දානියෙල් නවවන පරිච්ඡේදයේ එකොළොස්වන පදයේ “මෝසෙස්ගේ ශාපය” වන්නේය; එය ක්‍රි.පූ. 677 දී දකුණු රාජධානියට විරුද්ධව ක්‍රියාත්මක කරන ලද්දේය, සහ එය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දිනට, අවුරුදු 2300 ද අවසන් වූ පරිදි, නිමාවට පත්විය. 2520 ක විසිරීම් දෙකම දහතුන්වන පදයේ ප්‍රශ්නය තුළ පිහිටා ඇති අතර, දහහතරවන පදයේ පිළිතුර වන්නේ 2300 ය.

පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ ගිවිසුම් ඉතිහාසයේ අල්ෆාව වූ මෝසෙස් සමඟ තිබුණු ලෙසත්, පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ ගිවිසුම් ඉතිහාසයේ ඔමෙගාව වූ ක්‍රිස්තුස් සමඟ තිබුණු ලෙසත්, නූතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ආරම්භක අල්ෆා ඉතිහාසය තුළද අන්තර්සම්බන්ධිත කාල අනාවැකි දෙකක් අන්තර්ගත විය. එකක් බැඳීම් හා වහල්භාවය නිරූපණය කළ අතර, අනෙක ගැලවීම නිරූපණය කළේය. පුරාණ ඉශ්‍රායෙල්ගේ අල්ෆා ඉතිහාසය තුළ අවුරුදු 430ක් සමාන කාල පරිච්ඡේද දෙකකට බෙදීම, ක්‍රිස්තුස් ගිවිසුම ස්ථිර කළ සතිය තුළ නැවතත් පෙනී සිටි අනාවැකිමය බෙදීමද, ගිවිසුම කඩ කිරීම සඳහා වූ විනිශ්චයක අන්තර්සම්බන්ධිත කාල පරිච්ඡේදය සමාන කාල පරිච්ඡේද දෙකකට බෙදී තිබීමද, නූතන ඉශ්‍රායෙල්ගේ අල්ෆා ඉතිහාසයටද සමාන අනාවැකිමය නැංගුරමක් තිබිය යුතු බව සනාථ කරන සාක්ෂිකරුවන් දෙදෙනෙකු ඉදිරිපත් කරයි. අවුරුදු 2520 සහ 2300 එකවර අවසන් වීම, මධ්‍යයේ සමාන ලෙස බෙදී ඇති අනාවැකියක් දරන, අන්තර්සම්බන්ධිත කාල අනාවැකි දෙකක් පිළිබඳ තුන්වන සාක්ෂිය සපයයි.

සාක්ෂි තුනක් අනුව, යහෝවාණන් නවීන ඉශ්‍රායෙල්ගේ ඔමේගා ඉතිහාසයේ එකලක්ෂ හතළිස් හතර දහස සමඟ ගිවිසුමට ඇතුල් වන කල, අනාවැකි කාලය සම්බන්ධ වූ අනාවැකි දෙකක්ද, ඒ හා සම්බන්ධව සම කොටස් දෙකකට බෙදන ලද කාලපරිච්ඡේදයක්ද තිබිය යුතුයැයි යමෙකුගේ ආත්මය අපේක්ෂා කිරීමට මෙහෙයවනු ඇත. එහෙත් එසේ විය නොහැක; මක්නිසාද යහෝවාණන් නවීන ඉශ්‍රායෙල් සමඟ ගිවිසුමට ඇතුල් වූ විට, උන්වහන්සේ ස්වර්ගය දෙසට තම අත ඔසවා, කාලය තවත් නොවන්නේයැයි ප්‍රකාශ කළ සේක.

එක් ලක්ෂ හතළිස් හාරදහසගේ ගිවිසුම ප්‍රථමඵල තිරිඟු පූජාවේ තරංග රොටි දෙකකින් නිරූපණය කරනු ලැබේ. අනාගතවාක්‍යමය කාලයේ විශේෂ භේදකමක් නොමැති ද්විත්ව සාක්ෂියක් විසින් අනුගමනය කරනු ලබන ත්‍රිත්ව සාක්ෂිවල අනාගතවාක්‍යමය ව්‍යුහය, අබ්‍රාම්ගේ පූජාවේ දී — සමානව බෙදන ලද ගැහැණු ගොනෙකු, සමානව බෙදන ලද එළුදෙනෙකු, සහ සමානව බෙදන ලද බැටළුවෙකු — අනතුරුව කුරුළු කුරුල්ලෙකු සහ පරවියෙකු යන අය තුළ දක්නට ලැබේ.

පළමු පූජා තුනටම ඔවුන්ගේ සංකේතවාදයට සම්බන්ධ වශයෙන් අවුරුදු තුනක් අමුණා තිබුණි; එයින් ඒවා අනාවැකිමය කාලයක් අඩංගු වූ පූජා තුනක් නියෝජනය කරන බව හඳුනාගත හැක. එම පූජා තුනටම අනාවැකිමය කාලයක් තිබුණා පමණක් නොව, ඒවායේ සෑම එකකටම සමාන ලෙස කොටස් දෙකකට බෙදී තිබූ අනාවැකිමය කාලයක්ද තිබුණි. ගිරා කුරුල්ලාටත් පරවියාටත් කිසිදු වයසක් අමුණා නැත; ඔවුන් සරළවම යෞවනයන් විය යුතු විය, මක්නිසාද ඔවුන් ගිවිසුම් ජනතාවගේ අවසාන පරම්පරාව නියෝජනය කරති, එය කුරුල්ලන් දෙදෙනෙකුගෙන්, හෝ පට්ටි දෙකකින් නියෝජනය කරනු ලබයි.

එම රැළ දෙක මහා සමූහයත් එක් ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසත් නියෝජනය කරයි; එහෙත් එම පක්ෂීන් දෙදෙනා ද්විතීය අර්ථයක් දරති. පරවි පූජාස්ථානය සඳහා වූ පූජා අතරින් එකක් වන අතර, පූජාවක් ලෙස පරවියාගේ හඳුනාගැනීම සොයා බැලූ කල බොහෝ අවස්ථාවලදී එයින් අදහස් වන්නේ පරවි වර්ගයේ පක්ෂියෙකි. එහෙත් අබ්‍රාම්ගේ පූජාවේ සඳහන් පරවියා හඳුන්වා දෙන්නේ තවමත් පිහාටු නොවැඩී ඉතා තරුණ පක්ෂියෙකු, නැතහොත් එයටත් වඩා දරුණු ලෙස, පිහාටු උදුරා දැමූ පක්ෂියෙකුය. මෙම අනාවැකිමය මට්ටමේදී එම පක්ෂීන් දෙදෙනා ගෝධූමය හා කුරුඳුකුලය වෙති.

අවසාන දවස්වල, ධජය පක්ෂියෙකු මෙන් ආකාශය දෙසට උස් කරනු ලැබේ; එසේ වන්නේම, අපවිත්‍ර පක්ෂීන් දෙදෙනෙකු දුෂ්ටකම උස්කරගෙන ගොස් ෂිනාර්හි ඇගේ සිංහාසනය මත ඇය පිහිටුවන්නට යන එම කාලයේදීය.

එවිට මා සමඟ කතා කළ දූතයා පිටත්ව ගොස් මට කථා කොට, “දැන් නුඹේ ඇස් ඔසවා, මේ පිටත්ව යන්නේ කුමක්දැයි බලන්නැ”යි කීවේය. එවිට මම, “එය කුමක්ද?”යි ඇසුවෙමි. ඔහු, “මේ පිටත්ව යන ඒෆාවය”යි කීවේය. තවද ඔහු, “මේ සම්පූර්ණ පොළොව පුරා ඔවුන්ගේ සමානත්වයය”යි කීවේය. තවද බලව, සීසයෙන් කළ තලන්ත්තුවක් ඔසවාගනු ලැබීය; මෙය ඒෆාවය මැද හිඳින ස්ත්‍රියකි.

එවිට ඔහු, “මේ දුෂ්ටකමය”යි කීවේය. ඔහු එය ඒ එෆා පරිමාණ භාජනයේ මැදට හෙළා, එහි මුඛය මත සීසයේ බර තැබුවේය.

එවිට මම මාගේ ඇස් උස්සා බැලීමි; එවිට බලව, කාන්තාවෝ දෙදෙනෙක් පිටතට පැමිණියෝය, ඔවුන්ගේ පියාපත්වල සුළඟ තිබුණේය; මක්නිසාද ඔවුන්ට කුරුළු කොකාගේ පියාපත් වැනි පියාපත් තිබුණේය. තවද ඔවුහු පොළොව හා අහස අතරේ එෆාව උස්සාගෙන ගියෝය. එවිට මා සමඟ කථා කළ දූතයාට මම කීවෙමි, “මේ අය එෆාව කොතැනට ගෙන යතිද?” ඔහු මට කීවේය, “ෂිනාර් දේශයේ ඒ සඳහා ගෙයක් ගොඩනැගීමටය; එය ස්ථාපිත කරනු ලැබේ, එහිම පදනම මත එහි තබනු ලැබේ.” සෙකරියා 5:5–11.

“දුෂ්ටකම” ලෙස නිරූපිත වූ පාප් පදවිය, හෝ පාවුල් විසින් “එම දුෂ්ටයා” ලෙස සඳහන් කළා වූ දේ, 1798 දී මාරක ආඝාතය ලැබුවේ, ඇය වාඩි වී සිටින කූඩයට ඊයම් තලන්තයක් තබනු ලැබූ විටය. ඉන්පසුව ආත්මවාදය සහ අපස්ථාත ප්‍රොතෙස්තන්ත්වාදය ඇය උස්සාගෙන ගොස්, ශිනාර් දේශයේ ඇයට ගෘහයක් ගොඩනඟන්නට යන්නේ, දෙවියන් වහන්සේ උස්සා තැබීමට යන ධජයක් ලෙස තමන් වහන්සේ ගොඩනඟමින් සිටි ගෘහය නිම කළ ඒම අවස්ථාවෙහිමය. සෙකරියාහි ව්‍යාජ ධජය දුෂ්ටකමේ ස්ත්‍රිය වන අතර, ධජය පරවියන් ලෙස නිරූපණය කරනු ලැබේ. එවිට ලෝකය තෝරාගැනීමක් කිරීමට සිදුවන්නේ, සෑම අපවිත්‍ර හා පිළිකුල් පක්ෂියෙකුගේම කූඩුව වන රෝමය අතරද, නැතහොත් මනුෂ්‍ය වර්ගයා සමඟ දෙවියන් වහන්සේගේ ගිවිසුමේ සංකේතයක් වන පරවියා අතරද ය.

ඔහු බලවත් හඬින් මහත් ශබ්දයකින් මොරගසා මෙසේ කීවේය: “මහා බබිලෝනිය වැටී ඇත, වැටී ඇත; එය දුෂ්ටාත්මයන්ගේ වාසස්ථානයක්ද, සෑම අපවිත්‍ර ආත්මයකම ගුහාවක්ද, සෑම අපවිත්‍ර හා ඝෘණිත පක්ෂියෙකුගේ කූඩුවක්ද වී ඇත.” එළිදරව් 18:2.

ක්‍රිස්තුස්වහන්සේ තම මරණයත් නැවත නැඟිටීමත් සම්බන්ධයෙන්, ‘මෙම දේවමාළිගාව කඩා දමන්න, මම දින තුනකින් එය නැවත ගොඩනඟන්නෙමි’ යයි ප්‍රකාශ කළ සේක. එම දින තුන, මෝසෙස්ගේ අවස්ථාවේදීත්, ක්‍රිස්තුස්වහන්සේගේ අවස්ථාවේදීත්, මෙන්ම මිලරයිට්වරුන්ගේ අවස්ථාවේදීත් සිදු වූ පරිදි, දේවමාළිගාවක් නැවත ගොඩනඟනු ලබන භාවිෂ්‍යවචනාත්මක කාලපරිච්ඡේදයක් නියෝජනය කරයි. අබ්‍රාම්ගේ පූජාව සඳහා අවුරුදු තුනක් වයසැති ගව පැටියෙකු, ගැහැණු එළුවෙකු සහ බැටළුවෙකු අවශ්‍ය වූ බව, අපි දැන් සලකා බලමින් සිටින ගිවිසුම් ඉතිහාස තුනෙන් එක් එක් එකේම දේවමාළිගාවක් ඉදිකෙරෙන බව නියෝජනය කරයි. එක ලක්ෂ හතළිස් හතර දහසකගේ අවසාන ගිවිසුම් දේවමාළිගාව, ස්වර්ගයට කිරුළක් ලෙස ඔසවා තැබිය යුතු ධජය වේ. මේ හේතුව නිසා, ගව පැටියා, ගැහැණු එළුවා සහ බැටළුවා පොළොවේ මෘගයෝ වෙති; එමගින් අහස්මැද පියාසර කරන පක්ෂීන් සමඟ ඇති වෙනස සලකුණු කරනු ලැබේ. අන්තිම දවස්වල ඉදිකෙරෙන ගිවිසුම් දේවමාළිගාව වන්නේ, යෙරුසලම සියලු කඳු හා පර්වතයන්ට ඉහළින් ඔසවා තැබෙන අවස්ථාවයි.

ඒබ්‍රාම්ගේ ගිවිසුම් පියවර තුනෙන් පළමු පියවරේ සෑම අංගයක්ම මම තවමත් හඳුනාගෙන නොමැති නමුත්, මේ දක්වා අප විසින් විමසා බැලූ සෑම අංගයකටම පුරාණ සත්‍ය ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භය හා අවසානයෙහිද, නවීන ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භයෙහිද සමාන අනුරූපයක් තිබේ. අපි ඒබ්‍රාම්ගේ පළමු ගිවිසුම් පියවර තුළ එළිදරව් පොතේ දහහතරවන පරිච්ඡේදයේ දූතයන් තිදෙනාගේ පියවර තුන පෙන්වා දී ඇතෙමු. ඒබ්‍රාම්ගේ පළමු ගිවිසුම් පියවර තුළ ඇති දූතයන් තිදෙනාගේ ෆ්‍රැක්ටල් රටාව, අපි ඒබ්‍රාම්ගේ දෙවන හා තෙවන ගිවිසුම් පියවර සලකා බලන විට තවත් වඩාත් පැහැදිලි ලෙස ස්ථාපිත වනු ඇත.

අබ්‍රාම්ගේ “අට” පූජා, පසුව මෝසෙස්ගේ ශුද්ධස්ථාන චාරිත්‍රවල කොටසක් වන පූජාවන් පමණක් නියෝජනය කරනවා නොව, දෙවියන්වහන්සේගේ ගිවිසුම් ජනතාවගේ ඉතිහාසයේ අනාවැකිමය කාලයේ භූමිකාව හඳුනා දක්වමින් එය ස්ථිර කරයි. ඒවා, සැබැවින් හෝ ආත්මික වශයෙන් හෝ, දෙවියන්වහන්සේගේ තෝරාගත් ජනතාව ලෙස ඉශ්‍රායෙලයේ ආරම්භයත් අවසානයත් ස්ථිර කරයි.

පාවුල්ගේ අවුරුදු 430 යනු, අබ්‍රාම්ගේ අවුරුදු 400 කාලයෙන් තර්කානුකූලව වෙන් කළ නොහැකි අනාගතවාණිමය කාලපරිච්ඡේදයකි. ඒවා එකක් මත එකක් තැබූ විට, ඒවා අවුරුදු තිහක කාලපරිච්ඡේදයක්, එයට පසුව අවුරුදු හාරසියයක්, නිෂ්පාදනය කරයි. අපි මීළඟ ලිපියේදී ඉදිරියට ගෙන යන්නේ මෙන්න මේ ස්ථානයේ සිටය.

“පැරණි ගිවිසුමේ ලියා තබා ඇති අනාවැකි අන්තිම දවස් සඳහා වූ ස්වාමීන්වහන්සේගේ වචනය වන අතර, අපි සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝහි විනාශය දුටු බවට ඇති නියතකමෙන්ම ඒවාද නිසැකව සම්පූර්ණ වන්නේය.” ලිපිය 154, 1906 මැයි 26.