එළිදරව් පොත තුළ මුද්රා විවෘත කරනු ලබන පණිවිඩය අවබෝධ කරගැනීමේදී, ප්රොටෙස්තන්ත සංශෝධන ව්යාපාරයේ මූලයන්, එහි වර්ධනය, සහ එහි වැදගත්කම හඳුනාගැනීම අත්යවශ්යය. එම සංශෝධන ව්යාපාරයේ ඉතිහාසය තුළ ප්රධාන රේඛා තුනක් ශුද්ධ ලියවිල්ල පිළිබඳව, ශුද්ධ ලියවිල්ල අධ්යයනය කිරීමේදී භාවිත කළ යුතු නිවැරදි ක්රමවේදය පිළිබඳව, සහ ඒ ඉතිහාසය තුළ තෝරාගනු ලැබූ දූතයන් එම ඉතිහාසයේ මාර්ගසලකුණු වන බව පිළිබඳව අවධානය යොමු කරයි. සැමවිටම සිදුවන පරිදි, සාතන් ව්යාජ කිහිපයක් මඟින් King James ශුද්ධ ලියවිල්ල සඟවන්නට උත්සාහ කළේය; තවද ශුද්ධ ලියවිල්ල අවබෝධ කරගැනීම සඳහා වූ නිවැරදි ක්රමවේදයද ව්යාජ කිහිපයක් මඟින් සඟවන්නට ඔහු උත්සාහ කළේය; එසේම, එම ඉතිහාසය තුළ පියවරෙන් පියවර නැඟිටුවනු ලැබූ නිවැරදි දූතයන් (මාර්ගසලකුණු) ද සඟවන්නට ඔහු උත්සාහ කළේය.
“එහෙත් සාතන් නිෂ්ක්රියව නොසිටියේය. ඔහු දැන් සෑම අනෙක් ප්රතිසංස්කරණ ව්යාපාරයකදීම ඔහු උත්සාහ කළ දේම—සැබෑ කාර්යය වෙනුවට ව්යාජයක් ඔවුන් වෙත ඉදිරිපත් කරමින් ජනතාව රැවටීමටත් විනාශ කිරීමටත්—උත්සාහ කළේය. ක්රිස්තියානි සභාවේ පළමු සියවසේ ව්යාජ ක්රිස්තුන් සිටියාක් මෙන්ම, දහසයවන සියවසේදීද ව්යාජ අනාගතවක්තෘවරුන් උදා වූහ.” The Great Controversy, 186.
1840 සිට 1844 දක්වා වූ මිලරයිට් ඉතිහාසයේදී, එක්සත් ජනපදය වන භූමි-මෘගයාගේ අං දෙකෙන් එකක් වන ප්රොටස්ටන්ට්වාදයේ වස්ත්රය මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය අත්පත් කරගත්තේය; එවිට මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදය ප්රොටස්ටන්ට් අඟ බවට පත් විය. ඒ සමගම, මීට පෙර තමා ප්රොටස්ටන්ට් බව ප්රකාශ කළ සභාවන් පතිත ප්රොටස්ටන්ට්වාදය බවට පත් වූ අතර, නැතහොත් මිලරයිට්වරුන් ඒවා හඳුන්වා දුන්නේ “රෝමයේ දූවරුන්” ලෙසය. 1843 දී ප්රොටස්ටන්ට්වරුන් පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කළ විට, ඔවුහු වැටී ගියහ; එවිට ප්රොටස්ටන්ට්වාදයේ වස්ත්රය රැගෙන ඉදිරියට ගියේ මිලරයිට්වරුන්ය. මිලරයිට් ඉතිහාසය, දෙවියන්වහන්සේගේ “වනයෙහි සභාව” උන්වහන්සේගේ වචනය පිළිබඳ පූර්ණ අවබෝධය කරා ගෙන එන උන්වහන්සේගේ ක්රියාවේ උච්චස්ථානය විය.
විමර්ශන විනිශ්චය ආරම්භ වීම දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවේත්, විශේෂයෙන් සබත් දිනේත්, පරීක්ෂාව ගෙන ආවේය. තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය ප්රකාශ කිරීම සඳහා අඳුරු යුගයන් තුළ පාප්වාදී සම්ප්රදායන් හා චාරිත්ර යටතේ භූමදානය කර දමා තිබූ දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාව උසස් කළ සභාවක් අවශ්ය විය. ක්රිස්තුස්වහන්සේ ප්රොටස්ටන්ට්වරුන් 1840 සිට 1844 දක්වා වූ ඉතිහාසය වෙත ගෙන ගොස්, විලියම් මිලර් ආදර්ශිත කරනු ලැබූ එලියාගේ පරීක්ෂාව ඉදිරිපත් කළ අතර, ප්රොටස්ටන්ට්වරුන් මිලර්ගේ පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කළ කල ඔවුහු නැවත රෝමය වෙත හැරී ගියහ. මිලර් විසින් දෙන ලද පළමු දූතයාගේ පණිවිඩයේ පරීක්ෂාව කර්මෙල් කන්දේ එලියා මගින් ආදර්ශිත කරනු ලැබීය.
එලියා සියලු ජනතාව වෙත පැමිණ කියා සිටියේය: “ඔබ දෙමත දෙකක් අතර කොපමණ කාලයක් තව දවස් ගත කරමින් සිටින්නෙහුද? යෙහෝවා දෙවියන් වහන්සේ නම්, උන්වහන්සේ අනුව යන්න; බාල් නම්, එය අනුව යන්න.” එවිට ජනතාව ඔහුට එක වචනයක්වත් පිළිතුරු දුන්නේ නැත. 1 රාජාවලිය 18:21.
1840 දී, මිලර් සහ පළමු දූතයා විසින් නිරූපිත එලියාගේ පණිවිඩයට මුහුණ දුන් විට, ප්රොටෙස්තන්තයන් බාල්ව තෝරාගත්හ!
ප්රොතෙස්තන්ට් ප්රතිසංස්කරණය යනු “උදය තාරකාව” සමඟ ආරම්භ වූ බයිබලීය සත්යයන්ගේ මුද්රා විවෘත වීමකි; එය තියාතිරා සභාවෙන් නිරූපිත ඉතිහාස කාලය තුළ දෙනු ලැබේ යැයි පොරොන්දු කරනු ලැබීය. බයිබලයට එරෙහි සෘජු ප්රහාරය එයට සියවස් ගණනාවකට පෙරම ආරම්භ වූ අතර, එය විශේෂයෙන් වොල්ඩෙන්සියන්වරුන්ගේ ඉතිහාසය සමඟ The Great Controversy තුළ පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කර ඇත. 1930 දී බෙන්ජමින් විල්කර්සන් Our Authorized Bible Vindicated යන පොත ප්රකාශයට පත් කළේය. එම පොතෙන්, අවසානයේ King James Bible පරිවර්තනය කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ලද පූජනීය මූලික පාඨයන්ට එරෙහිව පැවති යුද්ධයත්, කතෝලිකයන්, අපෝස්තතා ප්රොතෙස්තන්ට්වාදය සහ ලාඔදිකියානු ඇඩ්වෙන්ටිස්තයන් විසින් ප්රවර්ධනය කරනු ලැබූද තවමත් ප්රවර්ධනය කරනු ලබනද විවිධ සාතානික ව්යාජ පාඨයන්ත් ලේඛනගත කරයි. එම යුද්ධය වොල්ඩෙන්සියන්වරුන්ගේ ඉතිහාසයට බොහෝ පෙරම ආරම්භ විය; එහෙත්, අවසානයේ 1611 King James Bible තුළට පරිවර්තනය කරන ලද නිවැරදි හස්තලේඛනවල වැදගත්කම සම්බන්ධයෙන් සාක්ෂි දීමට තම ජීවිත පරිත්යාග කළ අයගේ මාර්ගසලකුණද සංකේතයද ඔව්හුය.
1611 දී King James Bible නිෂ්පාදනය ඉතා නිශ්චිත පරිවර්තන ක්රියාවලියක් හරහා සිදු විය. බයිබලය පරිවර්තනය කිරීමත් ප්රකාශයට පත් කිරීමත් නිෂ්පාදනයේ පියවර හතක් මඟින් සම්පූර්ණ කරන ලදී. එය සම්පූර්ණ කිරීමට අවුරුදු හතක්ද ගත වූ අතර, බයිබලීය අවුරුදු හතක් දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක් වේ. නියතවම එය දානියෙල් නවවන පරිච්ඡේදයේ ඉටු වීමක් ලෙස යේසුස් බොහෝ දෙනා සමඟ ගිවිසුම ස්ථිර කළ අනාවැකිමය දින ගණනම වේ. එම ශුද්ධ සතියේ මධ්යයේ ක්රිස්තුස්වහන්සේ කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලැබූ අතර, නියතවම කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලැබූ ක්රිස්තුස්වහන්සේම බයිබලයේ මධ්යස්ථානයයි. දෙවියන්වහන්සේගේ නිර්මල වචනය නිෂ්පාදනය කිරීමට වූ එම පියවර හත පහත පරිදි විය.
-
පළමුව: පුද්ගලයන් විසින් කළ මූලික පරිවර්තනය: පරිවර්තකයන් ආසන්න වශයෙන් 50 දෙනෙකු කමිටු හයකට බෙදා දෙන ලද අතර, සෑම කමිටුවක්ම බයිබලයේ විවිධ කොටස් සඳහා වගකිව යුතු විය. මෙම පුද්ගලයෝ මුල් භාෂාවන්ගෙන් (හෙබ්රෙව්, අරාමීය, සහ ග්රීක) ඉංග්රීසි භාෂාවට පරිවර්තනය කිරීමේ කාර්යයේ නිරත වූහ.
-
දෙවනුව: කමිටු සමාලෝචනය: එක් එක් කමිටුව කොටසක් සඳහා තම පරිවර්තනය සම්පූර්ණ කළ පසු, එම කාර්යය කමිටු සාමාජිකයන් විසින්ම සමාලෝචනය කරන ලදී. මෙය සමූහමය අදහස් දායකත්වය හා දෝෂ නිවැරදි කිරීම සඳහා ඉඩ සලසා දුන්නේය.
-
තෙවනුව: සාමාන්ය කමිටු සමාලෝචනය: අනතුරුව එක් එක් කමිටුව විසින් සිදු කළ පරිවර්තන, “සාමාන්ය කමිටුව” ලෙස හැඳින්වූ විශාල පණ්ඩිත කණ්ඩායමක් වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී. මෙම කමිටුව පරිවර්තන කමිටු හයේම නියෝජිතයන්ගෙන් සමන්විත විය. ඔවුන් සමස්ත කාර්යය සමාලෝචනය කරමින්, විවිධ කමිටුවල පරිවර්තන එකිනෙකා සමඟ සැසඳා ඒවා සමානීකරණය කළහ.
-
හතරවනුව: අතිරේක සමාලෝචනය සහ සංශෝධනය: සාමාන්ය කමිටුව විසින් සංශෝධිත සංස්කරණය තවදුරටත් සමාලෝචනය හා වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා තනි තනි කමිටුවලට නැවත යවන ලදී. මෙම පුනරාවර්තන ක්රියාවලිය පරිවර්තනය සංගතවත් හා නිවැරදි බව සහතික කිරීමට උපකාරී විය.
-
පස්වනුව: අවසාන සමාලෝචනය හා අනුමැතිය: එක් එක් කමිටු තම සංශෝධන සම්පූර්ණ කළ පසු, අවසාන සමාලෝචනය සහ අනුමැතිය සඳහා අවසාන කෙටුම්පත සාමාන්ය කමිටුව වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී.
-
හයවනුව: රාජ අනුමැතිය සහ ප්රකාශනය: අනුමත කරන ලද පරිවර්තනය පසුව එහි අනුමැතිය සඳහා රජ ජේම්ස් පළමුවැනි වෙත ඉදිරිපත් කරන ලදී.
-
හත්වැනිදා: ඔහු තම රාජකීය අනුමැතිය ප්රදානය කළ පසු, එම පරිවර්තනය 1611 දී බයිබලයේ කිං ජේම්ස් අනුවාදය (අධිකෘත අනුවාදය) ලෙස ප්රකාශයට පත් කරන ලදී.
ස්වාමින්වහන්සේගේ වචන ශුද්ධ වචන ය; පොළොවේ උදුනක පරීක්ෂා කළ, සත් වරක් පවිත්ර කළ රිදී මෙන්ය. ස්වාමින්වහන්ස, ඔබ ඒවා රක්ෂා කරනු ඇත; මේ පරම්පරාවෙන් සදහටම ඒවා ආරක්ෂා කරනු ඇත. ගීතාවලිය 12:6, 7.
දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයටත්, එම විවෘත වන ඉතිහාසයේ විවිධ දූතයන් විසින් නිරූපිත සංකේත-ලකුණු වෙතත්, තවද උන්වහන්සේගේ වචනය නිවැරදි ලෙස බෙදා වෙන් කිරීමේදී භාවිත කළ යුතු නිවැරදි ක්රමවේදයටත් විරුද්ධව සාතන් කරන යුද්ධය තුළ, 1611 වසරේ King James Bible එක Psalm දොළොස්හි විශේෂයෙන් හඳුනා දක්වා ඇති සංකේත-ලකුණකි. දූෂිත කතෝලික අත්පිටපත් මඟින් නිපදවා ඇති විවිධ ව්යාජ බයිබල් කිසිවක් Psalm දොළොස්හි සඳහන් මাপকයන් සපුරාලන්නේ නැත. පියවර හතකින් යුත් පවිත්රීකරණ ක්රියාවලියද, දින දෙදහස් පන්සිය විස්සක කාල පරිච්ඡේදයද, King James Bible යනු දෙවියන්වහන්සේගේ “පවිත්ර වචන” බව හඳුන්වා දෙයි. දෙවියන්වහන්සේ King James Bible එක තමන්වහන්සේගේ පවිත්ර වචනය ලෙස සදාකාලයට රැකගන්නා බවට පොරොන්දු වන අතර, එබැවින් William Miller ඇතුළුව ප්රොතෙස්තන්ත ප්රතිසංස්කරණවාදීන් විසින් භාවිත කරන ලද “historicism” නම් ක්රමවේදයද තහවුරු කර ආරක්ෂා කරන බවට පොරොන්දු වෙයි.
දහතරවන ශතවර්ෂයේදී, *The Great Controversy* නම් කෘතියෙහි “ප්රතිසංස්කරණයේ උදෑසන තාරකාව” ලෙස හඳුන්වා දී ඇති ජෝන් වයික්ලිෆ්, සාමාන්ය මනුෂ්යයෙකුට පවා අවබෝධ කළ හැකි භාෂාවකට බයිබලය පරිවර්තනය කිරීම සඳහා දෙවියන්වහන්සේ විසින් භාවිත කරනු ලැබීය. ඔහු ප්රොටෙස්තන්ත ප්රතිසංස්කරණයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරන මාර්ග සලකුණ නිරූපණය කරන දූතයාය.
වයික්ලිෆ් ආරම්භ කළ එම මහත් ආන්දෝලනය—අන්තಃකරණයත් බුද්ධියත් නිදහස් කර, රෝමයේ ජයරථයට දිගු කලක් බැඳී සිටි ජාතීන්ව මුදාහරින ලද එම ක්රියාවලිය—එහි උල්පත වූයේ බයිබලයයි. මෙහිම තිබුණේ, ජීවන ජලය මෙන්, දහහතරවන ශතවර්ෂයෙන් පටන් යුග ගණනාවක් පුරා ගලා ආ ආශීර්වාදයේ එම ප්රවාහයේ මූලාශ්රයයි. වයික්ලිෆ් ශුද්ධ ලියවිලි, දෙවියන්වහන්සේගේ කැමැත්ත ප්රේරණය ලත් ප්රකාශනය බවත්, ඇදහිල්ල සහ ආචරණය සඳහා ප්රමාණවත් නියමයක් බවත්, නිරපේක්ෂ ඇදහිල්ලෙන් පිළිගත්තේය. ඔහු අධ්යාපනය ලැබ තිබුණේ රෝම සභාව දේවීය, දෝෂරහිත අධිකාරිය බව සලකා, වසර දහසක් පුරා ස්ථාපිත වී තිබූ ඉගැන්වීම් හා සිරිත් විරිත් විමර්ශන රහිත භක්තියෙන් පිළිගැනීමටය; එහෙත් ඔහු මේ සියල්ලෙන් හැරී, දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධ වචනයට කන් දුන්නේය. ජනතාව පිළිගත යුතු අධිකාරිය වශයෙන් ඔහු ඔවුන්ට පිළිගන්නැයි උද්යෝගයෙන් ඉල්ලා සිටියේ මෙයමය. පේදුරුපාප්තුමා මඟින් කථා කරන සභාව වෙනුවට, සත්ය වූ එකම අධිකාරිය නම් තමන්වහන්සේගේ වචනය මඟින් කථා කරන දෙවියන්වහන්සේගේ හඬ බව ඔහු ප්රකාශ කළේය. එසේම බයිබලය දෙවියන්වහන්සේගේ කැමැත්තේ සම්පූර්ණ ප්රකාශනයක් බවත්, ශුද්ධාත්මයාණන්වහන්සේ එහි එකම අර්ථවිවරණකරු බවත්, සෑම මනුෂ්යයෙකුම එහි ඉගැන්වීම් අධ්යයනය කිරීමෙන් තම කර්තව්යය තමාම ඉගෙනගත යුතු බවත් ඔහු ඉගැන්වීය. මෙසේ ඔහු මනුෂ්යයන්ගේ සිත් පේදුරුපාප්තුමාගෙන් හා රෝම සභාවෙන් ඉවත් කර, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය වෙත හැරවීය.
“වික්ලිෆ් ප්රතිසංස්කරණවාදීන් අතරින් ශ්රේෂ්ඨතමයන්ගෙන් එක් අයෙකි. බුද්ධි විස්තාරයෙන්ද, චින්තනයේ පැහැදිලිභාවයෙන්ද, සත්යය පවත්වාගෙන යාමේ දෘඪතාවයෙන්ද, එය ආරක්ෂා කිරීමේ නිර්භීතභාවයෙන්ද, ඔහුට පසු පැමිණි කිහිප දෙනෙකු පමණක් ඔහුට සමාන වූහ. ජීවිතයේ පවිත්රභාවය, අධ්යයනයෙහි හා ක්රියාශීලී සේවයෙහි නොකැළැන්වෙන උත්සාහය, දූෂණයට යට නොවන අවංකභාවය, සහ ඔහුගේ සේවකත්වය තුළ ක්රිස්තුස්වහන්සේට සමාන ප්රේමය හා විශ්වාසවන්තභාවය, ප්රතිසංස්කරණවාදීන්ගෙන් පළමුවැන්නා වූ ඔහුගේ ලක්ෂණ වූහ. තවද මෙය වූයේ ඔහු උද්ගත වූ යුගයේ බුද්ධිමය අන්ධකාරය හා සදාචාර දූෂිතභාවය නොතකාය.”
“වයික්ලිෆ්ගේ චරිතය ශුද්ධ ලියවිලිවල අධ්යාපනමය හා පරිවර්තනශීලී බලයේ සාක්ෂියකි. ඔහු වූ දේ ඔහු කරනු ලැබුවේ බයිබලයයි. එළිදරව්වෙහි මහත් සත්යයන් ග්රහණය කරගැනීමට කරන උත්සාහය සියලු ශක්තිවලට නැවුම්බව හා ශක්තිය ප්රදානය කරයි. එය මනස පුළුල් කරයි, අවබෝධ ශක්තිය තියුණු කරයි, විනිශ්චය පරිණත කරයි. බයිබලය අධ්යයනය කිරීමෙන් වෙනත් කිසිදු අධ්යයනයකින් නොහැකි අයුරින් සෑම සිතුවිල්ලක්, හැඟීමක් හා අභිලාෂයක්ම උතුම් කරනු ලබයි. එය අරමුණේ ස්ථිරත්වය, ඉවසීම, ධෛර්යය හා දෘඪත්වය දානය කරයි; එය චරිතය පවිත්ර කරයි, ආත්මය ශුද්ධ කරයි. ශාස්ත්රයන් පිළිබඳ ගැඹුරු ගෞරවයෙන් යුතු, අවංක අධ්යයනයක්, ශිෂ්යයාගේ මනස සෘජුවම අනන්ත මනස සමඟ සම්බන්ධ කරමින්, මනුෂ්ය දර්ශනය සපයන අතිශය ප්රබල පුහුණුවෙන් කවදාවත් උපන්වූවාටත් වඩා, ශක්තිමත් හා වැඩි ක්රියාශීලී බුද්ධියකින්ද, උතුම් ප්රතිපත්තිවලින්ද යුත් මනුෂ්යයන් ලෝකයට ලබා දෙනු ඇත. ‘ඔබගේ වචනවල ප්රවේශය,’ යයි ගීතිකාකරු කියයි, ‘ආලෝකය දෙයි; එය අවබෝධය දෙයි.’ ගීතාවලිය 119:130.” The Great Controversy, 93, 94.
The Great Controversy හි ජෝන් වයික්ලිෆ් සම්බන්ධ සාක්ෂිය අනුගමනය කරමින්, සොහොයුරිය වයිට් අවසානයේ ප්රතිසංස්කාරක ජෝන් නොක්ස් වෙත ළඟාවන විශ්වාසවන්ත ප්රතිසංස්කාරකයන්ගේ (මාර්ගසලකුණු) ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කරයි. ඇය ස්කොට්ලන්තයේ රැජින වූ මරියා විසින් ජෝන් නොක්ස් වෙත ඉදිරිපත් කරන ලද වැදගත් ප්රශ්නයක් හඳුනා දෙයි.
“ජෝන් නොක්ස් දේවවචනයේ සත්යයන්ගෙන් පෝෂණය ලබන පිණිස සභාවේ සම්ප්රදායන් හා ගූඪවාදයන්ගෙන් ඉවතට හැරී සිටියේය; විෂාර්ට්ගේ ඉගැන්වීම රෝමයේ සංගමය අත්හැර, පීඩාවට ලක්වූ ප්රතිසංස්කරණවාදීන්ට තමන් එක්වීමට ඔහු කළ නියමය තවදුරටත් ස්ථිර කළේය....”
“ස්කොට්ලන්තයේ රැජින ඉදිරියේ මුහුණට මුහුණලා ගෙන ආ විට, ඇයගේ සන්මුඛයෙහි ප්රොටස්ටන්ට් නායකයන් බොහෝ දෙනෙකුගේ උද්යෝගය මන්ද වූ නමුත්, ජෝන් නොක්ස් සත්යය වෙනුවෙන් නොසැලෙන සාක්ෂිය දරා සිටියේය. සෙනෙහසින් ඔහුව ජයගත නොහැකි විය; භീഷණවලට මුහුණ දී ඔහු භීතියට පත් නොවීය. රැජින ඔහුට විරුද්ධව විධර්මවාදය චෝදනා කළාය. රාජ්යය විසින් තහනම් කරන ලද ආගමක් ජනතාව පිළිගැනීමට ඔහු උගන්වා ඇතැයි, එමඟින් ප්රජාවන් තම අධිපතීන්ට කීකරු විය යුතු බව නියෝග කරන දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥාව ඔහු උල්ලංඝනය කර ඇතැයි ඇය ප්රකාශ කළාය. නොක්ස් ස්ථිර ලෙස පිළිතුරු දුන්නේය:—‘සැබෑ ආගම එහි ආරම්භයද එහි අධිකාරයද අධිපතීන්ගෙන් නොව, සදාකාලික දෙවියන්වහන්සේගෙන් පමණක් ලබන්නේ යම්සේද, එසේම ප්රජාවන්ද තම අධිපතීන්ගේ රුචිඅරුචිකම් අනුව තම ආගම හැඩගස්වා ගැනීමට බැඳී නොසිටිති. මක්නිසාද බොහෝ විට සියල්ලන්ගෙන්ම දෙවියන්වහන්සේගේ සැබෑ ආගම පිළිබඳ අතිශය අඥාන වන්නේ අධිපතීන්ම ය. අබ්රහම්ගේ සියලු වංශය, දිගු කලක් තිස්සේ ඔහුගේ ප්රජාවන්ව සිටි පාරාවෝගේ ආගමට අයත් වූවා නම්, මැඩම්, ලෝකයේ කුමන ආගමක් තිබෙන්නට තිබුණේදැයි මම ඔබගෙන් අසමි. එසේම ප්රේරිතයන්ගේ දවස්වල සියල්ලෝම රෝම අධිරාජ්යයන්ගේ ආගමට අයත් වූවා නම්, මැඩම්, අද මේ පෘථිවිය මත කුමන ආගමක් තිබෙන්නට තිබුණේදැයි මම ඔබගෙන් අසමි. … එබැවින්, මැඩම්, ප්රජාවන්ට තම අධිපතීන්ගේ ආගමට බැඳී සිටිය යුතු නැති බව ඔබට දැකගත හැකිය; යම්දෙයක් නම්, ඔවුන්ට ඒ අධිපතීන්ට ගෞරව දැක්වීමට අණ කරනු ලැබ ඇත.’”
මරියා කීවාය, “ඔබ ශුද්ධ ලියවිල්ල එක් ආකාරයකින් අර්ථ දක්වයි, ඔවුන් [රෝමීය ගුරුවරුන්] එය වෙනත් ආකාරයකින් අර්ථ දක්වති; මම කා විශ්වාස කළ යුතුද, විනිශ්චයකරු කවුරු විය යුතුද?”
“‘තමාගේ වචනයෙහි පැහැදිලිව කථා කරන දෙවියන්වහන්සේ ඔබ විශ්වාස කළ යුතුය,’ යැයි ප්රතිසංස්කාරකයා පිළිතුරු දුන්නේය; ‘තවද වචනය ඔබට උගන්වන්නේ යම් සීමාව දක්වාද, එය ඉක්මවා ඔබ මේ පාර්ශ්වයවත් අනිත් පාර්ශ්වයවත් විශ්වාස නොකළ යුතුය. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තමන් තුළම පැහැදිලිය; තවද යම් එක් ස්ථානයක අපැහැදිලි බවක් තිබේ නම්, කිසි කලෙක තමාට විරුද්ධ නොවන ශුද්ධාත්මයාණන්වහන්සේ එම දේ අනෙක් ස්ථානවල වඩාත් පැහැදිලි ලෙස විස්තර කරන සේක; එසේව, හිතාමතා අඥානව සිටින අය හැර, කිසි සැකයක් ඉතිරිව නොසිටිය හැක.’ ජීවිතාපදාන අවදානම මැද, භය නොදත් එම ප්රතිසංස්කාරකයා රාජකීයයන්ගේ කර්ණයට ප්රකාශ කළ සත්යයන් එවන්විය. එම අභීත ධෛර්යයෙන්ම ඔහු තමාගේ අරමුණෙහි ස්ථිරව සිටියේය; යාච්ඤා කරමින්ද, ස්වාමීන්වහන්සේගේ සටන් සටන් කරමින්ද, අන්තිමේදී ස්කොට්ලන්තය පාප්වාදයෙන් නිදහස් වූ තුරු.” The Great Controversy, 250, 251.
ප්රතිසංස්කාරකයා හා රැජින අතර වූ අන්තර්ක්රියාව, බයිබලය, ප්රතිසංස්කාරකයන් සහ බයිබලීය අධ්යයන ක්රමවේදය ව්යාජ ලෙස අනුකරණය කිරීමට සාතන් ගන්නා උත්සාහය හඳුනා දක්වන ප්රතිසංස්කරණ ඉතිහාසයේ තුන්වැනි තන්තුව අවධාරණය කරයි. රැජිනට යොහන් දුන් පිළිතුර වූයේ, නිවැරදි ක්රමවේදය “ඉතිහාසවාදය” බවත්, එය ශුද්ධාත්මයාණන් විසින් එක් ප්රවචනීය ඉතිහාස රේඛාවක් තවත් ප්රවචනීය ඉතිහාස රේඛාවකින් විවරණය කරනු ලැබීම මත පදනම් වූ බවත් ය.
අන්ධකාරය තුළ ආලෝකය විවෘත කරනු ලැබීය. වයික්ලිෆ් සහ ආරම්භක සංස්කරණවාදීන්, මිලරයිට් ඉතිහාසය දක්වාම, “ඉතිහාසවාදය” යනුවෙන් හැඳින්වෙන බයිබල් අධ්යයන ක්රමයක් භාවිත කළහ. බයිබල් අධ්යයනය සඳහා වූ එම බයිබලීය ක්රමයේ ඉතිහාසය බොහෝ විට නොසලකා හැරෙයි; එහෙත් මිලර් විසින්ද, ඉන් අනතුරුව Future for America විසින්ද අනුගමනය කරන ලද අනාවැකි අර්ථකථනයේ නියමයන්හි වැදගත්කම යමෙකු සැබවින්ම දකින්නෙහි නම්, එය හඳුනාගැනීම අත්යවශ්යය.
සහෝදරී වයිට් දෙවියන් වහන්සේගේ නාමික ජනතාව ලෙස හඳුන්වා දෙන සභා ඇත්තේ දෙකක් පමණි. එනම්, පුරාතන ඉශ්රායෙලය හා සත්වන දින ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාවය.
“අප දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව ලෙස නම් කරනු ලබන හේතු නැවත නැවතත් ප්රකාශ කළ යුතුය. ද්විතීය කථාව 4:1–13” අත්පිටපත් මුදාහැරීම්, වෙළුම 8, 426.
“ප්රේරිතයන්ගේ සභාව” ද, පාප්වරුන්ගේ අඳුරු සමයේ වනකාන්තයේ සිටි සභාව ද, කිසිවිටකත් දෙවියන්වහන්සේගේ “නම්කළ” ජනතාව ලෙස හැඳින්වූයේ නැත; මක්නිසාද “නම්කළ” යන පදය (අර්ථයෙන් නම් කරන ලද බව) දෙවියන්වහන්සේගේ ව්යවස්ථාවේ භාරකාරයන් වීමේ වගකීම පැවරී ඇති සභාවක් නිරූපණය කරන අතර, ඇඩ්වෙන්ටිසම සමඟ ඔවුන් දෙවියන්වහන්සේගේ പ്രവචනමය සත්යයන්ගේ ද භාරකාරයන් වීමට තිබුණි.
“පැරණි ඉශ්රායෙල්වරුන්ට උන්වහන්සේ කැඳවූ පරිදිම, දෙවියන්වහන්සේ මේ කාලයේ උන්වහන්සේගේ සභාව පොළොවේ ආලෝකයක් ලෙස ස්ථිරව నిలවීමට කැඳවා ඇත. සත්යයේ බලවත් කඩුව මගින්, පළමු, දෙවන හා තෙවන දූතයන්ගේ පණිවිඩයන් අනුව, උන්වහන්සේ ඔවුන් සභායන්ගෙන්ද ලෝකයෙන්ද වෙන්කර, තමන් වෙත ශුද්ධ සමීපතාවයකට ගෙනැවිත් ඇත. උන්වහන්සේ ඔවුන්ව තමන්ගේ ව්යවස්ථාවේ භාරකරුවන් කර ඇති අතර, මේ කාලය සඳහා වූ අනාවැකිවල මහත් සත්යයන් ඔවුන්ට භාර දී ඇත. පැරණි ඉශ්රායෙල්වරුන්ට භාර දෙන ලද ශුද්ධ දේවවාක්යයන් මෙන්, මෙවැනි දේ ලෝකයට ප්රකාශ කළ යුතු ශුද්ධ භාරයක් වේ. එළිදරව් 14හි දූතයන් තිදෙනා, දෙවියන්වහන්සේගේ පණිවිඩවල ආලෝකය පිළිගෙන, මුළු පොළොවේ දිග හා පළල පුරා අවවාදය ප්රකාශ කිරීමට උන්වහන්සේගේ නියෝජිතයන් ලෙස ඉදිරියට යන ජනතාව නියෝජනය කරති.” Testimonies, volume 5, 455.
දෙවියන්වහන්සේගේ අනාවැකිමය සත්යයන් විවෘත කිරීම සඳහා තෝරාගත් දූතයා ලෙස විලියම් මිලර් නියෝජනය කළේය; එම සත්යයන් 1844 දී ජනතාවක් අතිශුද්ධස්ථානයේ විවෘත දොරටුව වෙත ගෙන ගිය විට, දෙවියන්වහන්සේ තම ව්යවස්ථාව විවෘත කළසේක. වයික්ලිෆ් බයිබලය විවෘත කිරීමේදීත් ප්රොටෙස්තන්ත ප්රතිසංස්කරණයේ ආරම්භක අවධිය ඇති කිරීමේදීත් මාර්ගසලකුණක් වන නමුත්, “අනාවැකියේ මහත් සත්යයන්” ස්ථාපිත කිරීම සඳහා වූ දෙවියන්වහන්සේගේ කාර්යයේද ඔහු මාර්ගසලකුණක් වෙයි. යොහන් වයික්ලිෆ් යනු පාප්ත්වයේ එක්දහස් දෙසිය හැට අවුරුදු පාලනයේ ඉතිහාසය තුළ හඳුනාගනු ලබන උදෑසන තාරකාවයි. ඔහුගේ සේවය දහහතරවැනි ශතවර්ෂයේදී ආරම්භ වූ අතර, අනතුරුව දහහත්වැනි ශතවර්ෂයේදී එම අනාවැකිමය රේඛාවේ තවත් මාර්ගසලකුණක් වූයේ 1611 දී King James Bible නිෂ්පාදනය වීමයි. එම රේඛාව මත අප අවසානයේ ළඟා වන්නේ මිලර්ගේ අනාවැකි අර්ථකථන නියමයන් නමැති මාර්ගසලකුණටය. මිලර් එම සත්ය රේඛාවේ මාර්ගසලකුණක් වන අතර, ඔහුගේ නියමයන්ද එසේමය. ඔහුගේ නියමයන් මගින් Adventism අවසානයේ Prophetic Keys ප්රකාශනයෙන් නියෝජනය වන මාර්ගසලකුණකට සාක්ෂි දක්වයි.
මිලර්ගේ නීති යනු බයිබලයේ මුල් සහ නිවැරදි පාඨයන් සංරක්ෂණය කිරීමේ කාර්යයද, එසේම බයිබලයේ සැබෑ අවබෝධය විවෘත කිරීමේ කාර්යයද නියෝජනය කරන අනාගතවාණි ඉතිහාසයේ රේඛාවක මාර්ගලකුණක් බවත්, එය සඳහා “ඉතිහාසවාදය” යනුවෙන් හඳුන්වන ශුද්ධ අධ්යයන ක්රමවේදය වටහාගෙන භාවිත කිරීමට ප්රතිසංස්කරණවාදීන් මඟපෙන්වනු ලැබිය යුතු වූ බවත් අපි නොතේරුම් ගන්නේ නම්, ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ අවසානයේ තුන්වන දේවදූතයාගේ ආලෝකය ඉදිරිපත් කිරීමේ හා සංරක්ෂණය කිරීමේ කාර්යයට සම්බන්ධ අනාගතවාණි සත්යයන් හඳුනාගැනීමට අවශ්ය තොරතුරු අපට අඩුවේ. මේ හේතුව නිසා, එම ඉතිහාස රේඛාව පිළිබඳ කෙටි සමාලෝචනයක් කිරීම වැදගත්ය.
“ප්රොටෙස්ටන්ට්” යන වචනයේ එකම සැබෑ නිර්වචනය නම් රෝමයට විරුද්ධව ප්රතිවිරෝධය ප්රකාශ කිරීමයි. යම් සභාවක් රෝමයට විරුද්ධව ප්රතිවිරෝධය ප්රකාශ කිරීම නවත්වා දමන්නේ නම්, එය තවදුරටත් ප්රොටෙස්ටන්ට් නොවේ; එවිට එය, පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කළ ප්රොටෙස්ටන්ට්වරුන් කළ පරිදිම, රෝමයේ දුවක බවට පත් වේ. කතෝලික සභාවෙන් පිටතට ආ ප්රොටෙස්ටන්ට්වරුන්ගේ “මූලෝපදේශය” බවට පත් වූ ප්රධාන අවබෝධය වූයේ “බයිබලය සහ බයිබලය පමණක්” යන්නයි. එහෙත් ඉතිහාසය සාක්ෂි දරන්නේ බයිබලය නිවැරදි ලෙස බෙදිය යුතු වූ බවයි.
දෙවියන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි අනුමතවූවෙකු ලෙස, ලජ්ජා නොවිය යුතු සේවකයෙකු ලෙස, සත්යයේ වචනය නිවැරදි ලෙස බෙදා දක්වමින්, තමා පරීක්ෂා කරගැනීමට උත්සාහ කරව. එහෙත් අපවිත්ර හා නිෂ්ඵල වාග්ප්රලാപයන් වැළකී සිටව; මක්නිසාද ඒවා තවත් අධර්මිෂ්ඨකමට වර්ධනය වන්නේය. 2 තිමෝති 2:15, 16.
සත්යයේ වචනය නිවැරදිව බෙදා දක්වීමට දරන ලද ප්රයත්නයන්හිදී ප්රොටෙස්ටන්ට්වරුන්ට භාවිත කිරීමට මඟ පෙන්වන ලද බයිබල් අධ්යයන ක්රමය “ඉතිහාසවාදය” ය. එම ක්රමය සාතන්ගේ ප්රහාරයට ලක්කළ යුතු විශේෂිත හා ගැඹුරු ඉලක්කයක් වූ අතර, ඔහු එයට ප්රහාර කළේය.
“ක්රිස්තියානි ධර්මය යනු කුමක්ද, සත්යය යනු කුමක්ද, අපි පිළිගෙන ඇති ඇදහිල්ල කුමක්ද, බයිබලයේ නියමයන්—උත්තම අධිකාරියෙන් අපට දී ඇති නියමයන්—කුමක්ද යන්න අප විසින්ම දැන සිටිය යුතුය.” The 1888 Materials, 403.
ප්රතිසංස්කාරකයන් විසින් භාවිතා කරන ලද, විලියම් මිලර් දක්වාත් ඔහු ඇතුළුවත් පවතින බයිබලානුකූල ක්රමවේදය බිඳ දමනු ලැබීම, විශේෂයෙන් හඳුනාගනු ලබන්නේ, පහළොස්වන සියවසේදී ෆ්රැන්සිස්කෝ රිබේරා (1537–1591) නම් ජෙසුයිට් විද්වතෙකු සමඟ ආරම්භ වූ දෙයක් ලෙසය; අනාගතවාදී අර්ථකථනය ජනප්රිය කරවීමේ ගෞරවයද ඔහුට හිමි කරනු ලැබේ. ඔහු එළිදරව් පොත පිළිබඳ විවරණයක් ලියා, අනාවැකිවලට අනාගතවාදී අර්ථකථනයක් යෝජනා කළ අතර, ඒවා ඓතිහාසික සන්දර්භයෙන් දුරස් කළේය. ඉතිහාසවාදයේ ක්රමවේදය සෑමවිටම නිපදවූ සත්යයට එරෙහිව සිටීමේ අරමුණින් රිබේරා මෙම ක්රමවේදය ගොඩනැගීය. එම සත්යය නම්, රෝමයේ පාප්වරයා බයිබල් අනාවැකියේ ප්රතික්රිස්තුස් බවය.
දහහත්වැනි හා දහඅටවැනි ශතවර්ෂවලදී, රිබේරාගේ ව්යාජ ක්රමවේදය සාතනිකද හා අසාරද බව ප්රොටස්තන්තවාදය දැන සිටි බව ලේඛනමය සාක්ෂි මගින් තහවුරු කළ හැක. එම ඉතිහාසයේ ප්රොටස්තන්තයන් ජේසුයිට් විද්වතාගේ “අපවිත්ර හා නිෂ්ඵල වාදෝපාද” වලට විරුද්ධව පොත් හා පත්රිකා ලියූහ. එහෙත් 1909දී, ට්රෝජන් අශ්වයා වූ Scofield Reference Bible ප්රකාශයට පත් කරන ලදී; බයිබලයේ පාද සටහන්වලට ඇතුළත් කරන ලද යොමු සටහන් රිබේරාගේ ඉගැන්වීම් සහ Manuel Lacunza (1731–1801) නම් තවත් ජේසුයිට්වරයෙකුගේ ඉගැන්වීම් මත පදනම්ව තිබිණි. Lacunza, Juan Josafat Ben-Ezra යන අන්වර්ථ නාමයෙන් ලියා, The Coming of the Messiah in Glory and Majesty නම් වූ පොතක් ප්රකාශයට පත් කළේය. ඔහුට පෙර රිබේරා කළාක් මෙන්, එම පොත එළිදරව් පොතෙහි භවिष्यවాణි ඉටුවීම පිළිබඳ සෘජු ප්රහාරයක් විය.
සාතන් දැන සිටියේ, තමන් ව්යාකූලතාවයෙන් ආවරණය කළ යුතු වූ පණිවිඩය නම් එළිදරව් පොතෙන් එන අවසාන අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය බවය. යෙසුයිට් පූජකයන් දෙදෙනාගේ අශුද්ධ හා නිෂ්ඵල කතාවන් Scofield Reference Bible හි සඳහන් සන්දර්භයන් තුළට ඇතුළත් කිරීමෙන්, සාතන්ට පථභ්රෂ්ට ප්රොටස්තන්තයන් යෙසුයිට් ක්රමවේදයන් පිළිගැනීමට මෙහෙයවීමට හැකි විය; එලෙස ඔවුන් සත්යය පිළිබඳව අන්ධ කරන ලදී. බයිබලීය අනාවැකියේ ප්රතික්රිස්තුස් කවරෙක්ද යන්න පැහැදිලිව හඳුනාගැනීමේ හැකියාව ඉවත් කළ කතෝලික අනාවැකි ආදර්ශ කිහිපයක් හඳුන්වාදීම මගින් සාතන් එය ඉටු කළේය. 1843 දී මිලර්ගේ පණිවිඩය ප්රතික්ෂේප කිරීමෙන් ප්රොටස්තන්තයන් දැනටමත් රෝම සභාව වෙත ආපසු හැරී තිබූ බැවින්, එය සාතන්ට දුෂ්කර රැවටීමක් නොවීය.
ක්රිස්තුස් වහන්සේ කුරුසියේ ඇණගැසූ පසු පළමු ශතවර්ෂ කිහිපය තුළ ආරම්භ වූ ශුද්ධ බයිබලය පිළිබඳ සාතන්ගේ ප්රහාරය ලේඛනගත කරන පොත් හා ලිපි කිහිපයක් වසර ගණනාවක් තිස්සේ ප්රකාශයට පත් කර තිබේ. එම ප්රහාරය ව්යාජ අත්පිටපත් හඳුන්වා දීම මගින් ව්යාජ බයිබල් නිෂ්පාදනය කරන තත්ත්වයකට ළඟා විය. දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තහවුරු කරනු පිණිස උත්ථාපිත කරන ලද ප්රතිසංස්කරණවාදීන් ජීවත්ව සිටියදී ද, ඒ ප්රතිසංස්කරණවාදීන් මියගිය පසු ද, සාතන් ඔවුන්ටද ප්රහාර එල්ල කළේය.
අද නූතන සෙවන්ත්-ඩේ අඩ්වෙන්ටිස්ට් ඉතිහාසඥයන් සහ දේවවිද්යාඥයන් විලියම් මිලර් පිළිබඳ විෂයය සලකන ආකාරය මඳක් සලකා බලන්න. ඔවුන් ඔහුගේ ඇටකටු කැණී ගෙන මිසිසිපි ගඟට විසි කළාක් මෙන්ය.
“විලියම් මිලර් සාතන්ගේ රාජ්යය කලබලයට පත් කරමින් සිටියේය; එබැවින් එම මහා-ශත්රුවා එම පණිවිඩයේ බලපෑම වළක්වා දැමීමට පමණක් නොව, එම දූතයාම විනාශ කිරීමට ද උත්සාහ කළේය. මිලර් පියාණන් ශුද්ධ ලියවිල්ලේ සත්යය තම අසනන්නන්ගේ හදවත්වලට ප්රායෝගික ලෙස යොදවමින් සිටියදී, ක්රිස්තුස්වහන්සේ හා උන්වහන්සේගේ අපෝස්තුලයන්ට විරුද්ධව යුදෙව්වන්ගේ කෝපය ඇවිළුණු පරිදිම, ක්රිස්තියානීන් බව ප්රකාශ කළ අයගේ උදහසද ඔහුට විරුද්ධව ඇවිළුණේය. සභාවේ සාමාජිකයෝ පහත් පන්තියේ ජනතාව උසිගැන්වූහ; තවද කිහිප අවස්ථාවලදී, රැස්වීමේ ස්ථානයෙන් පිටත්ව යන විට ඔහුගේ ජීවිතය ගන්නට සතුරෝ කුමන්ත්රණ කළහ. එහෙත් ශුද්ධ දූතයෝ එම ජනසමූහය අතර සිටියහ; ඔවුන්ගෙන් එක් දූතයෙකු, මනුෂ්යයෙකුගේ ස්වරූපයෙන්, ස්වාමීන්වහන්සේගේ මෙම සේවකයාගේ බාහුව අල්ලා, කෝපිත සමූහයා මැදින් ඔහු ආරක්ෂිතව පිටතට ගෙන ගියේය. ඔහුගේ කාර්යය තවම අවසන්ව නොතිබුණි; එබැවින් සාතන් සහ ඔහුගේ දූතයෝ තමන්ගේ අරමුණ සම්බන්ධයෙන් බලාපොරොත්තු සුන් වූහ.” Spirit of Prophecy, volume 4, 219.
ඒ අද්වෙන්තිවාදයේම එම කාණ්ඩ දෙක (ධර්මවේදීන් හා ඉතිහාසවේදීන්) මිලර්ගේ නියමවල වලංගුභාවය කෙතරම් අඩුවෙන් පෙන්වා සඟවා දමා ඇත්දැයි බලන්න; සහෝදරි වයිට් අපට දැනුම් දෙන්නේ, ඇත්ත වශයෙන්ම දූතයන් තිදෙනාගේ පණිවිඩ ප්රකාශ කරන සියල්ලන් විසින් එම නියම භාවිත කරනු ලබන බවයි.
“තුන්වැනි දූතයාගේ පණිවුඩය ප්රකාශ කිරීමෙහි නියැලී සිටින අය, පියමිලර් අනුගමනය කළ එම සැලැස්මම අනුව ශුද්ධ ලියවිල්ල පරීක්ෂා කරමින් සිටිති. Views of the Prophecies and Prophetic Chronology යන නාමයෙන් ඇති කුඩා පොතෙහි, පියමිලර් බයිබල් අධ්යයනය සහ විවරණය සඳහා පහත දැක්වෙන සරල, එහෙත් බුද්ධිමත් සහ වැදගත් නීති ඉදිරිපත් කරයි:—”
“[උපුටා දක්වා ඇති පළමු සිට පස්වන නියමයන්.]”
“ඉහත සඳහන් දෑ මෙම නියමයන්ගෙන් කොටසක් වේ; බයිබලය පිළිබඳ අපගේ අධ්යයනයේදී, ඉදිරිපත් කර ඇති මූලධර්මයන්ට අවධානය යොමු කිරීම අප සියල්ලන්ටම යහපත් වන්නේය.” Review and Herald, November 25, 1884.
දෙවියන්වහන්සේගේ වචනයේ වර්ධනයත් ස්ථාපිත කිරීමත් සමඟ සම්බන්ධිත අනාවැකිමය ඉතිහාස රේඛාවේ තන්තුව තුන සමාලෝචනය නොකළහොත්, තම පණිවුඩය ඉදිරිපත් කිරීමේදී එලියා විසින් පූර්වරූපණය කරන ලද දූතයා වශයෙන්ද, ධර්මිෂ්ඨයන්ගේ උත්ථානයේදී මිලර් උත්ථාපනය කරනු ලබන බවට වූ පොරොන්දුව තුළ මෝසෙස් වශයෙන්ද, තම ගොවිපළ අත්හැර එලියාගේ පණිවුඩයට සේවය කිරීමට ඔහු දැක්වූ කැමැත්ත තුළ එලිෂා වශයෙන්ද, විලියම් මිලර් ස්ථිරව තබාගැනීමට අදාල ප්රධාන සාක්ෂියක වැදගත්කම දැකිය නොහැක. සහෝදරි වයිට්, බයිබලීය වීරයන් තිදෙනාම විලියම් මිලර්ගේ පූර්වරූපයන් ලෙස හඳුන්වා දෙයි; නමුත් අද නවීන අඩ්වෙන්ටිස්ට් දේවවේදඥයන් සහ ඉතිහාසඥයන් විසින් ඔහු සැලකෙන්නේ, ඔහු සරලවම දහඅටවන සියවසේ කිසියම් “දුප්පත් ගොවි කොල්ලෙකු” වූවාක් මෙන්ය.
විලියම් ටින්ඩේල් යනු මෙම අනාවැකිමය ඉතිහාස රේඛාවේ උත්ථාපනය කරන ලද බොහෝ ප්රතිසංස්කාරකයන්ගෙන් එක් අයෙකි. මෙය එසේ ප්රකාශ කළ හැකි නම්, ඔහු සම්බන්ධ වී කටයුතු කළ පාප්වරයාගේ දූතයන්ට එරෙහිව ඔහුගේ ‘මෙහෙවර ප්රකාශය’ මෙසේ විය: “ඔබ දන්නා ප්රමාණයට වඩා ශුද්ධ ලේඛන පිළිබඳව වැඩි දැනුමක් හල රැගෙන යන පිරිමි ළමයාට මම ඇති කර දෙනෙමි.” හල රැගෙන යන ගොවි ළමයා වූයේ විලියම් මිලර්ය; ඔහු ටින්ඩේල්ගේ අනාවැකිය සම්පූර්ණ කළේය.
මෙම හැඳින්වීම මෙතෙක් අප විසින් ඉදිරිපත් කළ දේට සහාය වශයෙන් ඉදිරිපත් කළ හැකි සියලු ඉතිහාසය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ සරල කර ඇත. දැන් අපි මාර්ගලකුණක් සහ දූතයෙකු ලෙස මිලර් පිළිබඳ සලකා බැලීමට නැවත මඟ පෙන්වීම සඳහා අල්ෆා සහ ඔමේගාගේ ඇතැම් සලකුණු සලකා බලමු.
දානියෙල්ගේ පොත, පොත් දෙකකින් සමන්විත එක් පොතක ආරම්භයයි. එම පොතේ අවසානය ප්රකාශන පොතය. ඒවා වෙන වෙනම පොත් දෙකක් වුවද, එකට ගත් කල ඒවා එක් පොතක් නියෝජනය කරයි.
බොහෝ වසරකට පෙර, සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් සභාවේ ජෙනරල් කොන්ෆරන්ස්හි බයිබලීය පර්යේෂණ ආයතනයේ සේවය කළ, ප්රසිද්ධ සෙවන්ත්-ඩේ ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ධර්මවේදියෙකු සමඟ මට ප්රසිද්ධ මට්ටමේ සාකච්ඡාමය අන්තර්ක්රියාවක් සිදු විය. එම ධර්මවේදියා දානියෙල් එකොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ අවසාන පද හයක් පිළිබඳ මගේ අවබෝධයද, දානියෙල් ග්රන්ථයේ “දෛනික” යන කරුණ පිළිබඳ මගේ අවබෝධයද නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කරමින් සිටියේය. අපගේ එම අන්තර්ක්රියාව කාල පරාසයක් පුරා සිදු වූ එකක් විය; මන්ද, එය ඔහු ලිපියක් ඉදිරිපත් කළ අතර මම එයට පිළිතුරු දුනිමි, අනතුරුව ඔහු නැවත ඒ සඳහා පිළිතුරු දුන්නේය, එවිට, නිතැතින්ම, මමද මගේ අදහස් නැවත ඉදිරිපත් කළෙමි, එසේම එය තවදුරටත් එලෙසම ඉදිරියට ගියේය. එම අන්තර්ක්රියාවේදී ඔහු මට දන්වා සිටියේ, ජෙනරල් කොන්ෆරන්ස්හි ඔහු සේවය කළ කමිටුව තුළ, දානියෙල් ග්රන්ථය පිළිබඳ විශේෂඥයා ලෙස ඔහු සැලකෙන්නේයැයිත්, ඔහුගේ එක් සමකාර්යයෙකු එළිදරව් ග්රන්ථය පිළිබඳ ස්ථායී විශේෂඥයා ලෙස සැලකෙන්නේයැයිත් ය. අපගේ අන්තර්ක්රියාවලදී, ඔහු එළිදරව් ග්රන්ථයේ කරුණු සම්බන්ධයෙන් සෘජුව සලකා බැලීමට කැමති නොවීය; ඒවා ඔහුගේ සමකාර්යයා වෙත යොමු කිරීමටය. ඔහුට මෙම සාකච්ඡාව දානියෙල් ග්රන්ථය තුළ පමණක් සීමා කර තැබීමට අවශ්ය විය.
සිස්ටර් වයිට් පැහැදිලිව ප්රකාශ කරන්නේ දානියෙල් සහ එළිදරව්ව යනු එකම පොතක් බවයි. එම මට්ටමින් ඒවා නියෝජනය කරන්නේ බයිබලයයි; එය පැරණි සහ අලුත් යන පොත් දෙකකින් සමන්විත වුවද, එකම පොතකි. සිස්ටර් වයිට් යුදෙව් සභාව පිළිබඳවද අදහස් දක්වන්නීය; ඔවුන් එම එක පොත ලෙස සලකන්නේ පැරණි පොත පමණි. තවද, පැරණි පොත නොසලකා හරින අය ගැනද ඇය අදහස් දක්වන්නීය, මන්ද ඔවුන් තේරුම් ගන්නේ, නැතහොත් තේරුම් ගන්න කැමති වන්නේ, අලුත් පොත පමණක් බැවිනි. ඇයගේ දේවානුභාවිත සාක්ෂිය අනුව, ඔබ අලුත් දෙය පමණක් පිළිගන්නේ නම්, එවිට ඔබ පැරණි දෙය ප්රතික්ෂේප කරන්නේය; එසේම, එහි ප්රතිවිරුද්ධවද එය සත්යය. එබැවින්, දේවශාස්ත්රවේදියා දානියෙල් පිළිබඳ විශේෂඥයා බව, නමුත් එළිදරව්ව පිළිබඳ නොවන බව ප්රකාශ කිරීම, පැරණි ගිවිසුම පමණක් පිළිගත් යුදෙව් සංකල්පය නැවත කියා පෑමකි; එම සීමිත දෘෂ්ටිය යුදෙව්වන්ව කොතැනට ගෙන ගියේදැයි අපි දනිමු. ප්රශ්නයේ කවර පැත්තක් ගත්තද—පැරණි දෙය පිළිගෙන අලුත් දෙය නොපිළිගැනීම හෝ අලුත් දෙය පිළිගෙන පැරණි දෙය නොපිළිගැනීම—යනු සම්පූර්ණ සාක්ෂියම ප්රතික්ෂේප කිරීමයි.
“ගැළවුම්කාරයා තම ගෝලයන්ගෙන් මේ දේවල් ඔවුන් තේරුම් ගත්තේදැයි විමසීය. ඔවුන් පිළිතුරු දුන්නේ, ‘එසේය, ස්වාමිනි’ යනුවෙනි. එවිට උන්වහන්සේ ඔවුන්ට මෙසේ කීසේක: ‘එබැවින් ස්වර්ග රාජ්යය ගැන උගන්වනු ලැබූ සෑම ලේඛකයෙකුම තමාගේ භාණ්ඩාගාරයෙන් අලුත් දේවල්ද පැරණි දේවල්ද පිටතට ගෙන එන ගෘහස්වාමියෙකුට සමානය.’ මේ උපමාවේදී, තමන්ගෙන් ලැබූ ආලෝකය ලෝකයට දීමට කැඳවනු ලැබූ අයගේ වගකීම යේසුස් වහන්සේ තම ගෝලයන් ඉදිරියේ තැබූසේක. ඒ කාලයේ පවතින සියලු ශුද්ධ ලියවිලි වන්නේ පරණ ගිවිසුම පමණක් විය; එහෙත් එය ලියවුණේ පුරාණ අය සඳහා පමණක් නොවීය; එය සියලු යුගයන්ටත් සියලු ජනයාටත් වූවකි. යේසුස් වහන්සේ කැමති වූයේ තම ධර්මයේ ගුරුවරුන්, අනාවැකියේ පෙර කියනු ලැබූ මෙසියස් වහන්සේ ලෙස තමන්ගේ ස්වභාව-අනන්යතාව තහවුරු කරනත්, ලෝකයට පිළිබඳ තම මෙහෙවරේ ස්වභාවය එළිදරව් කරනත් එම ආලෝකය සොයා, පරණ ගිවිසුම උනන්දුවෙන් පරීක්ෂා කිරීමයි. පරණ ගිවිසුමත් අලුත් ගිවිසුමත් වෙන් කළ නොහැකි ය; මන්ද ඒ දෙකම ක්රිස්තුස් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් වන බැවිනි. පරණ ගිවිසුම පමණක් පිළිගන්නා යුදෙව්වරුන්ගේ ධර්මය ගැළවීම කරා නොයයි, මන්ද ඔවුන් නීතියත් අනාවැකිත් සම්පූර්ණ කිරීමක් වූ ජීවිතය හා සේවය ඇති ගැළවුම්කාරයා ප්රතික්ෂේප කරන බැවිනි. තවද පරණ ගිවිසුම ඉවත දමන අයගේ ධර්මයද ගැළවීම කරා නොයයි, මක්නිසාද එය ක්රිස්තුස් වහන්සේ පිළිබඳ සෘජු සාක්ෂිය වන දේ ප්රතික්ෂේප කරන බැවිනි. සංශයවාදීහු පරණ ගිවිසුම අවම කර බැලීමෙන් ආරම්භ කරති; ඉන්පසු අලුත් ගිවිසුමේ වලංගුභාවය ප්රතික්ෂේප කිරීමට තව එක පියවරක් පමණක් තිබේ; මෙසේ දෙකම ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබේ.”
“සබත් ආඥාවේ බැඳී පවතින ව්යවස්ථාවද ඇතුළුව ආඥාවල වැදගත්කම ඔවුන්ට පෙන්වීමේදී යුදෙව්වරුන්ට ක්රිස්තියානි ලෝකය මත ඇත්තේ ඉතා සුළු බලපෑමක් පමණි; මන්ද සත්යයේ පැරණි නිධාන ගෙන එන විට, ඔවුන් යේසුස්වහන්සේගේ පෞද්ගලික ඉගැන්වීම්වල ඇති නව නිධාන අත්හැර දමති. අනික් පැත්තෙන්, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් දේවීය ප්රඥාවේ භාෂාව ලෙස පිළිගැනීමට යුදෙව්වරුන් මත ක්රිස්තියානීන් බලපෑම් කිරීමට අසමත් වන්නේ මන්ද යන්න සඳහා ඇති බලවත්ම හේතුව නම්, උන්වහන්සේගේ වචනයේ නිධාන ගෙන එන විට, ඔවුන් මෝසෙස් මඟින් දෙවියන්වහන්සේගේ පුත්රයා විසින් දෙන ලද පූර්ව ඉගැන්වීම් වන පරණ ගිවිසුමේ සම්පත් අවමන් සහගත ලෙස සැලකීමය. ඔවුන් සීනායි කන්දෙන් ප්රකාශ කරන ලද ව්යවස්ථාවද, ඒදෙන් උයනේ ස්ථාපිත කරන ලද සිව්වන ආඥාවේ සබතද ප්රතික්ෂේප කරති. එහෙත් ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් අනුගමනය කරන සුභාරංචියේ සේවකයා, ඒ දෙකම ඔවුන්ගේ සැබෑ ආලෝකය තුළ ජනතාවට ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි වන පිණිස, පරණ ගිවිසුමත් නව ගිවිසුමත් පිළිබඳ සම්පූර්ණ දැනුමක් ලබනු ඇත—එක්කෝ අනෙක මත රඳා පවතිමින් අනෙක ආලෝකමත් කරන, වෙන් කළ නොහැකි සම්පූර්ණත්වයක් ලෙස. මෙසේ, යේසුස්වහන්සේ තම ගෝලයන්ට උපදෙස් දුන් පරිදි, ඔවුන් තමන්ගේ නිධානයෙන් ‘අලුත් දේවල්ද පැරණි දේවල්ද’ ගෙන එනු ඇත.” Prophecy ආත්මය, 2 වන කාණ්ඩය, 255.
කලින් දෙන ලද උපදේශය ලාඕදික්ය ආඩ්වෙන්ටිස්ට්වරුන් සම්බන්ධයෙන් තවත් අදාළකමක් දරයි. පැරණි ගිවිසුමත් නව ගිවිසුමත් ඇතුළුව මුළු බයිබලයම විශ්වාස කරන බව ප්රකාශ කරමින්, එසේ තිබියදීත් අනාවැකි ආත්මය ප්රතික්ෂේප කිරීම, එක් සාක්ෂියක් පමණක් පිළිගැනීම නම් වූ එම අගාධයම වේ. සත්යය ස්ථිර කිරීමට සාක්ෂි දෙකක් අවශ්ය වන බැවින්, එක් සාක්ෂියක් මත සත්යය ස්ථිර කිරීම අසම්භවය; යම් කෙනෙකු එසේ කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, ඔවුන් සාක්ෂි දෙකම ප්රතික්ෂේප කරමින් සිටින අතර, තම විශ්වාසය ‘අර්ධ-සත්යයන්’ ලෙස හඳුන්වනු ලබන දෙයක මත පදනම් කරමින් සිටිති.
දැන් මම 2023 ජූලි මාසයෙන් ආරම්භ වී ප්රකාශයට පත්වෙමින් ඇති මුල් ලිපිවලින් එකක තිබූ ප්රශ්නයක් නැවත ප්රකාශ කරමි. එම ප්රශ්නය මෙසේය: “1863 සිට ඇඩ්වෙන්ටිසම් තුළින් පිටතට පැමිණ ඇති නව ආලෝකය කුමක්ද?” එයට පිළිතුර සරලව මෙසේය: “කිසිවක් නොවේ.”
“දානියෙල්ගේ පොත සහ එළිදරව්ව එකකි. එකක් අනාවැකියකි, අනෙක එළිදරව්වකි; එකක් මුද්රා තැබූ පොතකි, අනෙක විවෘත කරන ලද පොතකි. ගිගිරුම් හඬින් ප්රකාශ කළ අභිරහස් යොහන් ඇසුවේය, නමුත් ඒවා ලියන්න එපා යැයි ඔහුට ආඥා කරනු ලැබීය.” Seventh-day Adventist Bible Commentary, වෙළුම 7, 971.
එබැවින්, ඇල්ෆා සහ ඔමේගා යනුවෙන් දානියෙල් පළමුවැන්නා බවත් එළිදරව්ව අන්තිමය බවත් හඳුන්වා දෙයි. දානියෙල් ඇඩ්වෙන්ටිස්ම්හි ආරම්භය නියෝජනය කරන අතර එළිදරව්ව ඇඩ්වෙන්ටිස්ම්හි අවසානය නියෝජනය කරයි.
“එළිදරව්ව මුද්රා තැබූ පොතක්ය, එහෙත් එය විවෘත කළ පොතක්ද වේ. එහි මේ භූමියේ ඉතිහාසයේ අවසාන දිනවල සිදුවීමට නියමිත අරුමපුදුම සිදුවීම් වාර්තා කර ඇත. මෙම පොතේ ඉගැන්වීම් නිශ්චිතය; ඒවා අද්භූත හා අවබෝධ කළ නොහැකි දේවල් නොවේ. එහි දානියෙල් පොතේ දක්වා ඇති අනාවැකි රේඛාවම නැවත ගෙන ඇත. දෙවියන් වහන්සේ සමහර අනාවැකි නැවත පවසන සේක; එමගින් ඒවාට වැදගත්කම දිය යුතු බව පෙන්වා දෙයි. මහත් ප්රතිඵලයක් නොමැති දේවල් ස්වාමීන් වහන්සේ නැවත නොපවසන සේක.” Manuscript Releases, volume 9, 8.
අඩ්වෙන්ටිස්ම්හි ආරම්භයේදී, අඩ්වෙන්ටිස්ම්හි මධ්යම ස්තම්භය වන එම පදවලම, 1798 දී මුද්රාව ඉවත් කරන ලද එම පදවල, යේසුස්වහන්සේ තමන්ව “පල්මෝනි” ලෙස, අද්භූත ගණකයා ලෙස හඳුන්වා දුන් සේක. අඩ්වෙන්ටිස්ම්හි අවසානයේදී, යේසුස්වහන්සේ තමන්ව “ඇල්ෆා සහ ඔමේගා” ලෙස, අද්භූත භාෂාඥයා ලෙස—දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය ලෙස—හඳුන්වා දෙයි. මේ හේතුවෙන්, අඩ්වෙන්ටිස්ම්හි ආරම්භයත් පළමු දේවදූතයාගේ පණිවිඩයත් “කාලය මත එල්ලා තබන ලද්දේය.” අඩ්වෙන්ටිස්ම්හි අවසානයේදී, තුන්වන දේවදූතයාගේ පණිවිඩය උන්වහන්සේගේ වචනය මත එල්ලා තබනු ලබන්නේය.
ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ ආරම්භයත් අවසානයත් බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජ්යයේ ඉතිහාසය තුළ සිදුවේ; එබැවින් ඒවා එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භයත් අවසානයත් අතරතුර සිදුවේ. එක්සත් ජනපදයේ අනාවැකිමය ඉතිහාසය යනු ජනරජවාදය සහ ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදය යන අඟ දෙකේ ඉතිහාසයයි. එම ඉතිහාසයේ අවසානයේදී, එම අඟ දෙක බැටළු පැටියෙකුගෙන් මකරෙකු දක්වා වෙනස් වී යනු ඇත. ජනරජවාදය ප්රජාතන්ත්රවාදයක් බවට වෙනස් වනු ඇත, ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදයත් අපස්ථාත ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදයක් බවට වෙනස් වනු ඇත. එක්සත් ජනපදය සඳහා නියමිත පරීක්ෂාකාලයේ පාත්රය එහි අවසානය කරා පැමිණෙන්නට ආරම්භ වන විට, දැන් සිදුවෙමින් තිබෙන පරිදි, අපස්ථාත ජනරජවාදය හා අපස්ථාත ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදය යන අඟ දෙක මෘගයාගේ රූපයක් සාදනු ඇත; ඒ මඟින් සභාව සහ රාජ්යය එකට එක් කර, මකරෙකු මෙන් කථා කරන එක අඟක් බවට ඒවා ඒකාබද්ධ කරනු ඇත. එහෙත් දෙවියන් වහන්සේ සාක්ෂියකින් තොරව නොතැබේ; මක්නිසාද, එක්සත් ජනපදයට අවසානය ගෙන ඒමේ ක්රියාවලිය තුළ, උන්වහන්සේ ප්රොටෙස්ටන්ට්වාදයේ සැබෑ අඟය නැඟිටුවනු ඇත; එය එක්සත් ජනපදයේ මෘගයාගේ රූපයටත්, අනතුරුව මුළු ලෝකයටම මුහුණ දෙන මෘගයාගේ රූපයටත් එරෙහිව විරෝධය ප්රකාශ කරනු ඇත. එක්සත් ජනපදයේ අවසානයේ ප්රොටෙස්ටන්ට් අඟය නැඟිටුවීම, එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භයේදී ප්රොටෙස්ටන්ට් අඟය නැඟිටුවනු ලැබූ ඒම ඉතිහාසමය ව්යුහය තුළම සම්පූර්ණ කරනු ලබනු ඇත. කලින් සිටි ගිවිසුම් ජනතාව පසෙක තබනු ලැබේ, අලුත් ජනතාවක් නව ගිවිසුම් ජනතාව බවට පත්වනු ඇත. සූර්යයා යට නව කිසිවක් නැත.
ඇල්ෆා සහ ඔමේගාව ඇගයීමට මිලරයිට් ඉතිහාසයේ අවබෝධ කර ප්රකාශ කරන ලද කාල අනාවැකි භාවිතා කරන විට, ඒවා එකම දෙයක් බව අපට දක්නට ලැබේ. සෑම කාල අනාවැකියක්ම අනාවැකිය ප්රකාශ කරනු ලබන ඉතිහාසයකින් ආරම්භ වන අතර, එම ඉතිහාසය සෑම විටම අනාවැකිය සම්පූර්ණ වන ඉතිහාසයට රූපක වේ.
අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියයක අනාවැකි ඉතිහාසය ක්රි.පූ. 457 දී නිකුත් කරන ලද තුන්වන ආඥාවෙන් ආරම්භ වී, 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින තුන්වන දූතයාගේ පණිවුඩයෙන් අවසන් විය. තුන්වන ආඥාව පැමිණීමට පෙර, එයට පෙරම, දේවාලයත් යෙරුසලමත් ගොඩනැගීමේ කාර්යය සම්පූර්ණ කරන ලද්දේය. එසේම, තුන්වන දූතයාගේ පැමිණීමට පෙරට ගෙන යන ඉතිහාසයේ, මිලේරයිට් දේවාලයේ පදනම් සත්යයන් ස්ථාපිත කරන ලද්දේය.
ක්රි.පූ. 723 දී උතුරු ගෝත්ර දහය විසුරුවා හැරීමෙන් ආරම්භ වූ වර්ෂ දෙදහස් පන්සිය විස්සක අනාවැකිය ක්රි.ව. 1798 දී සම්පූර්ණ විය. එම අනාවැකිය වර්ෂ දොළොස් සිය හැටක කාල දෙකක් හඳුනා දෙයි; එයින් සැබෑ අනෙකුත් ජාතික රෝමය විසින් සැබෑ මාලිගාව සහ සැබෑ යෙරුසලම පාදතලයට ලක් කිරීම සලකුණු කරනු ලැබේ; එයට අනුව අනුගමනය වූයේ පාප්වරුන්ගේ රෝමය විසින් ආත්මික නුවර සහ මාලිගාව වර්ෂ දොළොස් සිය හැටක් පුරා පාදතලයට ලක් කිරීමය. මෙම අනාවැකිය ආරම්භ වූයේ උතුරු රාජ්යයේ විනාශයත්, එම රාජ්යයේ පුරවැසියන් විසුරුවා හැරීමත් සමඟය. අනාවැකියේ මැදබාගය වන ක්රි.ව. 538, බයිබල් අනාවැකියේ සිව්වන රාජධානිය වන ජාතික රෝමය විසින් දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව පාදතලයට ලක් කිරීමේ අවසානය සලකුණු කරන අතර, අඳුරු යුගයේ වනන්තරයට දෙවියන්වහන්සේගේ සභාව විසුරුවා හැරීම ජනිත කරයි. ක්රි.ව. 1798 දී එම කාල අනාවැකියේ අවසානය බයිබල් අනාවැකියේ පස්වන රාජධානියේ අවසානය සලකුණු කරයි. උතුරු ගෝත්ර දහය විසුරුවා හැරීමත්, වනන්තරයට පලා ගිය ක්රිස්තියානි සභාව විසුරුවා හැරීමත්, ප්රොටෙස්තන්තවාදයේ අඟක් බවට පත්වීමට නියමිත අය එක්රැස් කිරීම නියෝජනය කරයි. මාර්ගලකුණු බොහෝ විට විරුද්ධයන් මඟින් නිරූපණය කරනු ලබන අතර, එලියා යොහන් බව්තිස්තයන් නියෝජනය කරන සේම, විසිරීමක් එක්රැස් කිරීමක් නියෝජනය කළ හැක. එම එකම අනාවැකිමය මුහුණදීම තුළ එලියා මිය නොයයි, නමුත් යොහන් බව්තිස්ත මිය යයි.
ක්රි.පූ. 677 දී දකුණු ගෝත්රය වූ යූදා, (ශුද්ධ ලියවිල්ලෙහි “මහත්ම භූමිය” ලෙසද හඳුන්වනු ලබන) අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක් පුරා විසුරුවා හරින ලදී; එම කාලය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින අවසන් විය. එම අනාවැකිය දෙවියන්වහන්සේගේ සෙනඟ පාගාදැමීම සලකුණු කරමින් සිටියේය; දානියෙල් 8:13, 14 හි දානියෙල් එම සෙනඟ “සේනාව” ලෙස හඳුන්වයි.
එවිට මම එක් ශුද්ධවරයෙකු කථා කරන බව ඇසීමි; තවද කථා කළ ඒ නියම ශුද්ධවරයාට තවත් ශුද්ධවරයෙකු මෙසේ කීවේය: දෛනික පූජාව ගැනද, විනාශය ගෙනෙන අපරාධය ගැනද, ශුද්ධස්ථානයත් සේනාවත් පාදතළා කරනු ලබන පිණිස දෙනු ලබන ඒ දර්ශනය කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද? එවිට ඔහු මට කීවේය: දින දෙදහස් තුන්සියයක් දක්වාය; එවිට ශුද්ධස්ථානය පවිත්ර කරනු ලැබේ. දානියෙල් 8:13, 14.
ක්රිස්තු පූර්ව 677දී ආරම්භ වූ දෙදහස් පන්සිය විස්ස අවුරුදු අනාවැකිය සමඟ එකම කාලයේ අවසන් වූ දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු අනාවැකිය, දානියෙල් 8:13, 14 හි හඳුන්වා දී ඇති පරිදි ශුද්ධස්ථානය පාදදැමීම හඳුන්වා දෙමින් සිටියේය. ක්රිස්තු පූර්ව 677දී යූදා විසිරවීම පිළිබඳ අනාවැකියට පෙර නෙබූකද්නෙශර්ගේ ප්රහාර තුනක් සිදුවූ අතර, එම අනාවැකිය 1844 ඔක්තෝබර් 22 දින තුන්වන පණිවිඩයේ පැමිණීමෙන් අවසන් විය.
1798 සහ 1844 වර්ෂවලින් අනුරූපව අවසන් වන අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක අනාවැකි දෙක, මිලරයිට් දේවමාළිගාවේ පදනම ගොඩනැඟීමට අදාළ වූ අවුරුදු සතළිස් හය හඳුන්වා දෙයි. මෝසෙස් දේවමාළිගාව ගොඩනැඟීම සම්බන්ධ උපදෙස් ලබාගැනීමෙහි දින සතළිස් හයක් ගත කළේය. ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ කාලයේ හෙරොද්ගේ දේවමාළිගාව ප්රතිසංස්කරණය කිරීම අවුරුදු සතළිස් හයක් ගත් අතර, එය ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ බෞතිස්මයේ වර්ෂයෙන් අවසන් විය. එම බෞතිස්මයෙන් පසු උන්වහන්සේ දින සතළිහක් සඳහා වනයට ගිය අතර, නැවත පැමිණි විට පළමු වරට දේවමාළිගාව පවිත්ර කළහ. එවිට වාදවිවාදයට යොමුවූ යුදෙව්වෝ උන්වහන්සේ එවැනි දෙයක් කළේ කවර අධිකාරියකින්දැයි දැනගැනීමට කැමති වූහ.
යුදෙව්වරුන්ගේ පාස්කාව ආසන්නව තිබූ බැවින්, යේසුස් යෙරුසලමට ගියේය. එවිට ඔහු දේවමාළිගාවේ ගවයන්, බැටළුවන් හා පරවියන් විකුණන්නන් සහ මුදල් හුවමාරු කරන්නන් වාඩිවී සිටින බව සොයාගත්තේය. එවිට ඔහු කුඩා දාරවලින් කසයක් සාදා, ඔවුන් සියල්ලන්මද, බැටළුවන් හා ගවයන් සමඟද, දේවමාළිගාවෙන් එළවා දමා, මුදල් හුවමාරු කරන්නන්ගේ මුදල් විසුරුවා දමා, මේස පෙරළා දැමුවේය. පරවියන් විකුණන්නන්ටද, “මේවා මෙතැනින් අරගෙන යන්න; මාගේ පියාණන්ගේ ගෘහය වෙළඳාමේ ගෘහයක් නොකරන්නැ”යි කීවේය. එවිට ඔහුගේ ගෝලයෝ, “ඔබගේ ගෘහය පිළිබඳ උද්යෝගය මා සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලගත්තේය” යනුවෙන් ලියා තිබූ දේ සිහිපත් කළෝය. එවිට යුදෙව්වරු ඔහුට පිළිතුරු දෙමින්, “ඔබ මේ දේවල් කරන බැවින්, අපට පෙන්වන්නේ කුමන ලකුණක්ද?”යි කීවෝය. යේසුස් ඔවුන්ට පිළිතුරු දෙමින්, “මේ දේවමාළිගාව බිඳදමන්න; දින තුනකින් මම එය නැවත නඟාසිටුවන්නෙමි”යි කීවේය. එවිට යුදෙව්වරු, “මේ දේවමාළිගාව ගොඩනැඟීමට අවුරුදු හතළිස් හයක් ගතවිය; ඔබ එය දින තුනකින් නැවත නඟාසිටුවන්නෙහිද?”යි කීවෝය. එහෙත් ඔහු කථා කළේ තම ශරීරයේ දේවමාළිගාව ගැනය. එබැවින් ඔහු මළවුන්ගෙන් නැඟිටුවනු ලැබූ පසු, ඔහුගේ ගෝලයෝ ඔහු මෙය ඔවුන්ට කී බව සිහිපත් කළෝය; ඔවුන් ශුද්ධ ලියවිල්ලද, යේසුස් වහන්සේ කී වචනයද විශ්වාස කළෝය. යොහන් 2:13–22.
මිලේරයිට් දේවාලය, පළමු දෙදහස් පන්සිය විස්ස වසරක අනාවැකියේ අවසානයේ 1798 සිට ආරම්භ වී, අවුරුදු හතළිස් හයක් තුළ ගොඩනඟන ලදී; එය දෙවන දෙදහස් පන්සිය විස්ස වසරක අනාවැකිය 1844දී ඉටු වීමේදී, තවත් අවුරුදු හතළිස් හයකට පසු අවසන් විය. එම අවුරුදු හතළිස් හය පළමු දූතයාගේ පැමිණීමෙන් ආරම්භ වී, තුන්වන දූතයාගේ පැමිණීමෙන් අවසන් විය; මක්නිසාද ක්රිස්තුස්වහන්සේ තම දේවාලය දින තුනකින් නැවත නැඟිටුවනු ලබන බව පැවසූ සේක. ඔබ මෙම සත්යයන් දැකීමට අකමැති නම්, එය කැමැත්තක් නොමැති හා පරිවර්තනය නොවූ හෘදයක පැවතිය හැකි ගැටලුවලට අමතරව, ප්රධාන ගැටලු දෙකක් නිසාය. පළමු ගැටලුව නම්, ඉතිහාසය නැවත නැවතත් සිදුවන බව යන දෘෂ්ටිකෝණයෙන් අනාවැකිමය වචනය වෙත ළඟා වීමට ඔබ අකමැති වීමයි. ඔබ ඉතිහාසවාදියෙකු නොවේ. අනෙක් ගැටලුව වන්නේ, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තුළ සටහන් කර ඇති සංකේතාත්මක වචන, දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය මගින්ම අදාළ කර ගැනීමට ඇති අසමත්කමයි. මේ සියලු අනාවැකිවල ආරම්භයන් අවසානය හඳුන්වා දෙයි, තවද ඒවා සෑමවිටම හුදෙක් නැවත සිදුවන ඉතිහාසයන් පමණක් නොව, ඊට වඩා බොහෝ දෑද හඳුන්වා දෙයි.
බයිබලය පවසන්නේ අප ශුද්ධාත්මයාණන්වහන්සේගේ මාලිගාවක් බවය; ශරීර මාලිගාව ක්රෝමසෝම හතළිස් හයකින් සමන්විතය. එම ක්රෝමසෝම හතළිස් හය අධ්යයනය කරන විද්යාඥයෝ අපට දන්වා සිටින්නේ, පුරුෂ ක්රෝමසෝම විසි තුනද ස්ත්රී ක්රෝමසෝම විසි තුනද කුරුසියක ආකාරයෙන් හැඩගැසුණු ප්රෝටීනයක් වටා ඔතා ඇති බවය.
දානියෙල් දොළොස්වන පරිච්ඡේදය තුළ එකිනෙකට සම්බන්ධ කාල අනාවැකි තුනක් ඇත. ඒවා අතර පළමුවැන්න ශුද්ධ ජනතාවගේ බලය විසිරී යාම පිළිබඳව සඳහන් කරයි; එය ලෙවී කථාව විසි හයහි සඳහන් “සත් වාර” නියෝජනය කරයි. ඔවුන් විසින් සම්පූර්ණ කරන ලද ශුද්ධ ජනතාවගේ බලය විසිරී යාම වසර දෙදහස් පන්සිය විස්සක් වූ නමුත්, දානියෙල් දොළොස්හි සඳහන් වන්නේ එම කාල පරිච්ඡේදයේ අවසාන අර්ධය පමණි. එය දානියෙල් එම ප්රකාශයෙන් අදහස් කළ දේ නොතේරුම්ගත් අයුරු ප්රකාශ කරයි.
එවිට ගංගාවේ ජලයන්ට ඉහළින් සිටි, සිණිඳු වස්ත්ර පැළඳි මනුෂ්යයා තම දකුණු අතත් වම අතත් ස්වර්ගය දෙසට ඔසවා, සදාකාලයට ජීවත්වන්නා වූ ඔහු විසින් ශපථ කරමින්, එය කාලයක්ද කාලයන් දෙකක්ද අර්ධ කාලයක්ද වන බව මම ඇසීමි; තවද ඔහු ශුද්ධ ජනතාවගේ බලය විසුරුවා හැරීම සම්පූර්ණ කළ කල, මේ සියල්ල අවසාන වනු ඇත. මම එය ඇසුවෙමි, නමුත් තේරුම් ගත්තේ නැත. එවිට මම කීවෙමි, ස්වාමිනි, මේ දේවල්වල අවසානය කුමක් වන්නේ ද? දානියෙල් 12:7, 8.
දානියෙල් 12හි නිරූපණය කරනු ලබන්නේ අවසාන කාලයේදී මුද්රාව ඉවත් කරනු ලැබූ පණිවිඩයය; එම කාලය 1798 වර්ෂය විය. එම අංශයේ දානියෙල් නියෝජනය කරන්නේ එම ඉතිහාසයේ ප්රඥාවන්තයන්ගේ ප්රධාන සංකේතය වන විලියම් මිලර්ය. මිලර් පළමුවෙන්ම ලෙවී කථාව 26හි අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක අනාවැකිය වෙත මෙහෙයවනු ලැබූ අතර, 7 සහ 8 පදවල ඔහු නියෝජනය කරන්නේ අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්සක විසිරවීම නියත වශයෙන්ම දෙවියන්වහන්සේ විසින් තම ජනතාව විසුරුවා හැරීමක් ලෙස හඳුනාගත යුතු සත්යය සමග සමාදානයට පැමිණිය යුතු ප්රඥාවන්තයන්ය.
තවද, මේ සියල්ල සඳහාත් ඔබ මාගේ හඬට කන් නොදෙන්නෙහොත්, ඔබගේ පාපයන් නිසා මම ඔබට සත්ගුණයකින් වැඩියෙන් දඬුවම් කරන්නෙමි. තවද මම ඔබගේ බලයේ අහංකාරය බිඳ දමන්නෙමි; ඔබගේ ආකාශය යකඩ මෙන්ද, ඔබගේ පොළොව පිත්තල මෙන්ද කරන්නෙමි. ලෙවී කථාව 26:18, 19.
පුරාණ ඉශ්රායෙලයේ “උඩඟුකම” වූයේ, දෙවියන් වහන්සේ තමන්ගේ රජු ලෙස ප්රතික්ෂේප කර මනුෂ්ය රජෙකු තෝරාගැනීමට ඔවුන්ට අවසර ලැබූ අවස්ථාවයි. ඔවුන්ගේ උඩඟුකම—වැටීමකට පෙර යන දෙය (හිතෝපදේශ 16:18)—වූයේ, තමන් වටා සිටි සියලු පිළිමාරාධක රාජ්යයන් මෙන් වීමට ඔවුන් දැක්වූ ආශාවයයි. පළමුව උතුරු රාජ්යයත්, අනතුරුව දකුණු රාජ්යයත් ඉවත් කරනු ලැබීම, පිළිවෙළින් ක්රි.පූ. 723 දී සහ ක්රි.පූ. 677 දී බලයේ (රජුගේ) විසුරුවා හැරීම විය.
දානියෙල් දොළොස්වන පරිච්ඡේදයේ පෙර වාක්යයන්හි මුද්රාභික්ෂිප්තව නොතබා හෙළිවූ දැනුමේ වැඩිවීම අවබෝධ කළ ප්රඥාවන්තයන්ගේ නියෝජිතයා වූයේ මිලර්ය; එසේම සත්වන හා අටවන වාක්යයන්හි, දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාව විසිරී ගිය අවුරුදු දෙදහස් පන්සිය විස්ස සමඟ අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය හැටේ සම්බන්ධය ඔහු නොඅවබෝධ කළ අයෙකු ලෙස ඔහු නිරූපණය කරනු ලැබේ. දානියෙල්, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ ආරම්භයේ සිටි මිලර් නියෝජනය කරන පරිදිම, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ අවසානයේ සිටින දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවද නියෝජනය කරයි. ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදයේ අවසානයේද එමම දුෂ්කරතාව පවතී; මන්ද, ඇඩ්වෙන්ටිස්ට්වාදය “සත් වර” පිළිබඳ මිලර්ගේ අවබෝධය පසෙක තැබූ බැවින්, ඔවුන්ට අවුරුදු එක්දහස් දෙසිය හැට හඳුනාගත හැකි වූයේ අඳුරු යුගය ලෙස පමණි. අවසානයේ සිටින ප්රඥාවන්තයන්ට විසඳිය යුතු සමාන ගැටලුවක් තිබුණි; එය දානියෙල් සහ මිලර් විසින් නිරූපණය කරයි. සත් වර වෙනුවට තුන් වරක් හා අර්ධයක් නිරූපණය කිරීම සඳහා ලෙවී කථාව විසිහයවන පරිච්ඡේදයේ පද ප්රයෝගය භාවිත කරන්නේ මන්ද?
මිලර් මෙම ද්වන්ද්වය කිසිවිටෙක සම්පූර්ණයෙන් සමථයකට පත් කළේ නැත. එහෙත් 1856 දී, කිසිදා අවසන් නොකළ ලිපි හයක් මාලාවකින් අවසන් “නව අනාවැකිමය ආලෝකය” ඉදිරිපත් කරනු ලැබීය; එහිදී “සත් කාලයන්” යනු දෙවියන්වහන්සේගේ ශබ්දාර්ථමය ඉශ්රායෙල් පාගාදමමින් සිටි අජාතික රෝමයේ අවුරුදු තුනහමාරක් නියෝජනය කරන බවත්, ඒ අනතුරුව ආත්මික ඉශ්රායෙල් පාගාදමමින් සිටි පාප්වාදී රෝමයේ අවුරුදු තුනහමාරක් නියෝජනය කරන බවත් හඳුනාගන්නා ලදී. වසර හතකට පසුව අද්වෙන්තිස්මය “සත් කාලයන්” පිළිබඳ සියලු ආලෝකය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කළේය; එමගින්, දානියෙල් 11:40 හි විස්තර කර ඇති පරිදි, හිටපු සෝවියට් සංගමය නියෝජනය කළ රටවල් පාප්වාදය හා එක්සත් ජනපදය විසින් පහකර දමන ලද 1989 දී, අන්තිම කාලයේ ප්රඥාවන්තයන් සඳහා එම ද්වන්ද්වය සූදානම් කරමින්ය.
මිලර්ට දෙන ලද පළමු ආලෝකය 1863දී ප්රතික්ෂේප කරනු ලැබූ අතර, එම විෂයය පිළිබඳ අවසාන ආලෝකය හයිරම් එඩ්සන් විසින් එම ලිපි හය තුළින් දෙන ලදී. එම ලිපි අත්හිටුවනු ලැබූ අතර, වසර හතක් (කාලයන්) පසු නවීන ඉශ්රායෙලයේ බලය, කිහිප වසරකට පෙර නිවැරදිව බබිලෝනියේ දූවරුන් ලෙස හඳුනාගන්නා ලද මූර්තිපූජක සභාවන් අනුකරණය කිරීම පිණිස පසෙකට තබනු ලැබීය. ලෙවී කථාව විසිහයේ සඳහන් කාලයන් හත, අනාවැකිමය සිද්ධාන්තයක් ලෙස, අඩිපාරේ ගල බවට පත් වූ අතර, සාවුල් ඔවුන්ගේ රජු ලෙස ඔවුන් පාලනය කිරීමේ ආශාවෙන් නිරූපිත පැරණි ඉශ්රායෙලයේ උඩඟුකම නැවත සිදු විය. යේසුස් ආරම්භය සමඟ අවසානය නිරූපණය කරයි.
දානියෙල්ගේ පොත, 508 දී “දෛනිකය” ඉවත් කරනු ලැබීමෙන් ආරම්භ වන, එක් දහස් දෙසිය අනූ අවුරුදු අනාවැකියක් සමඟ එක් දහස් තුන්සිය තිස්පහ අවුරුදු අනාවැකියක් ද දක්වයි. “දෛනිකය” ඉවත් කරනු ලැබීම යනු, 538 දී පාප්තන්ත්රික බලයේ උදාවට එරෙහි වූ අජාතික රෝමයේ ප්රතිරෝධය ඉවත් කරනු ලැබීම නියෝජනය කරයි. 538 දී පාප්තන්ත්රික බලය භූමියේ සිංහාසනය මත පිහිටුවීමට පෙර, අවුරුදු තිහක සංක්රාන්ති කාලයක් තිබිණි; එවිට ඉතිරි වූ එක් දහස් දෙසිය හැට අවුරුදු කාලය 1798 දී අවසන් වේ. එක් රාජ්යයකින් ඊළඟ රාජ්යයට ගිය එම අවුරුදු තිහක සංක්රාන්ති කාලය, 1798 දී බයිබල් අනාවැකියේ හයවන රාජ්යය භූමියේ සිංහාසනය මත පිහිටුවීමට පෙරට ගෙන යන පාප්තන්ත්රික පාලනයේ අවසාන අවුරුදු හඳුනා දෙයි. එක් දහස් දෙසිය අනූ අවුරුදු අනාවැකියේ ආරම්භය, බයිබල් අනාවැකියේ එක් රාජ්යයකින් බයිබල් අනාවැකියේ ඊළඟ රාජ්යයට සංක්රමණයක් හඳුනා දෙයි; එමෙන්ම, එම අනාවැකියේ අවසානයත් එයම කරයි.
508 දී “the daily” ඉවත් කිරීමෙන් ආරම්භ වූ අවුරුදු එක්දහස් තුන්සිය තිස්පහක අනාවැකිය 1843 දී අවසන් වේ.
දිනපතා පූජාව ඉවත් කරනු ලබන කාලයේ සිට, විනාශය සිදුකරන අකුසල අපවිත්රකම පිහිටුවනු ලබන තෙක්, දවස් එක්දහස් දෙසිය අනූවක් තිබෙනු ඇත. බලා සිට, දවස් එක්දහස් තුන්සිය තිස්පහ දක්වා පැමිණෙන්නාවා භාග්යවන්තයෙකි. දානියෙල් 12:11, 12.
වසර එක්දහස් තුන්සිය තිස්පහක අනාවැකිය 1843 දී අවසන් විය; එම අනාවැකිය සම්පූර්ණ වන කාලය දක්වා “ඉවසමින් බලා සිටි” අය ආශීර්වාද ලැබෙන බව දානියෙල් පවසයි. සහෝදරී වයිට් එය මෙසේ ප්රකාශ කරයි.
1843 සහ 1844 යන වර්ෂවල දක්නට ලැබුණු දේවල් දුටු ඇස් භාග්යවන්තයෝය.
“පණිවිඩය දෙන ලදී. තවද එම පණිවිඩය නැවත ප්රකාශ කිරීම ප්රමාද නොවිය යුතුය; මක්නිසාද කාලයේ ලකුණු සම්පූර්ණ වෙමින් පවතී; අවසාන කාර්යය ඉටු කළ යුතුය. කෙටි කාලයක් තුළ මහත් කාර්යයක් ඉටු කරනු ලැබේ. දෙවියන් වහන්සේගේ නියමය අනුව ඉක්මනින් දෙනු ලබන පණිවිඩයක් මහත් හඬක් බවට වර්ධනය වනු ඇත. එවිට දානියෙල් තම කොටසෙහි සිට, තම සාක්ෂිය දෙනු ඇත.” Manuscript Releases, volume 21, 437.
එබැවින්, එකදහස් තුන්සිය තිස්පහ අවුරුදු අනාවැකියේ ආරම්භය, අන්යජාතිකත්වයේ ආගමෙන් පාප්වාදයේ ආගමට සිදුවන සංක්රාන්තියක් හඳුන්වා දෙයි; එසේම, එය ප්රොටස්තන්ත්රවාදයෙන් මිලර්වාදී ප්රොටස්තන්ත්රවාදයට සිදුවන සංක්රාන්තියක්ද හඳුන්වා දෙයි.
අඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ පදනම් සත්යයන් ප්රතික්ෂේප කරන එම අඩ්වෙන්ටිස්වරු, මිලර්වාදින් ඉදිරිපත් කළ සියලු කාල අනාවැකි—දානියෙල් 8:14 හි සඳහන් දෙදහස් තුන්සිය අවුරුදු පවා—ප්රතික්ෂේප කරති. ඔවුන් මෙය නිසැකවම ප්රතික්ෂේප කළ හැකි නමුත්, මෙම කරුණ සත්ය බව තාර්කිකව පෙන්විය හැක; එහෙත් මෙහිදී මාගේ අදහස වෙනස් බැවින්, මෙම ලිපිය නිමාවකට ගෙන ඒමට අප උත්සාහ කරන අතරතුර, දැනට ඒ කාරණය පැත්තක තබමි.
ක්රි.පූ. 677දී යූදාහි “ශෝභන දේශය” විසුරුවා හැරීම, දානියෙල් 8:13, 14 හි සඳහන් “සේනාව” පාගා දමනු ලැබීම නිරූපණය කරයි; එය නූතන ශෝභන දේශය වන එක්සත් ජනපදය ස්ථාපිත කිරීම දෙස ද යොමු කරයි. එම පදයන්හි එකම අවුරුදු දෙදහස් තුන්සියය ක්රි.පූ. 457දී ආරම්භ වූ අතර, එය “ශුද්ධස්ථානය” පාගා දමනු ලැබීම නිරූපණය කරයි.
එවිට මම එක් ශුද්ධවන්තයෙක් කතා කරනු අසා ගතිමි; තව ශුද්ධවන්තයෙක් කතා කළ ඒ විශේෂ ශුද්ධවන්තයාට කීය, “දෛනික යාගය පිළිබඳ ද, විනාශකාරී අතික්රමය පිළිබඳ ද, ශුද්ධස්ථානයත් සෙනඟත් පාද යට තැළීම් ලබන පිණිස භාර දීම පිළිබඳ ද වූ දර්ශනය කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද?” එවිට ඔහු මට කීය, “දහස දෙසිය තුන්සිය දින දක්වාය; ඉන්පසු ශුද්ධස්ථානය පවිත්ර කරනු ලැබේ.” දානියෙල් 8:13, 14.
ක්රි.පූ. 677 සහ ක්රි.පූ. 457 යන දිනಾಂಕ දෙක දෙවියන්වහන්සේගේ ජනතාවත් දෙවියන්වහන්සේගේ ශුද්ධස්ථානයත් අතර ඇති සම්බන්ධතාවය මඟින් එකිනෙකට බැඳී ඇත. 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින දෙවියන්වහන්සේ සේනාවත් ශුද්ධස්ථානයත් එකම වේලාවේ නැවත එක් කළ සේක. ක්රි.පූ. 677 සහ ක්රි.පූ. 457 අතර ඇති අවුරුදු දෙසිය විස්ස, ආලෝකයේ වර්ධනයක් නියෝජනය කරන සලකුණක් දෙවියන්වහන්සේ ස්ථාපිත කරන කාලපරිච්ඡේදයක් සංකේතවත් කරයි. 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින තුන්වන දූතයාගේ ආලෝකය පැමිණියේය; ශුද්ධස්ථානයේ ආලෝකය බැබළීමට ආරම්භ විය, එම ආලෝකය ප්රකාශ කිරීමට සේනාවක් ද එහි සිටියේය.
සාතන් හා ක්රිස්තුස් වහන්සේ නිරත වූ තුන්ගුණ යුද්ධය හඳුනා දෙන එම දූරදර්ශී රේඛාව තුළ, 1611 දී King James Bible නිර්මාණය කරනු ලැබීය. එයට නියමව වසර දෙසිය විසික් පසු, එනම් 1831 දී, William Miller තම පණිවිඩය ප්රථම වරට ප්රකාශයට පත් කළේය:
“වසර නවයක් තිස්සේ විලියම් මිලර් තමාගේ පණිවිඩය සභාවන්ට දිය යුතු බවට විශ්වාසව සිටියේය; එහෙත් ඉක්මනින් පැමිණෙන ගැළවුම්කරුවෙකු පිළිබඳ එම සතුටුදායක සුබ ආරංචිය පිළිගත් අධිකාරියක් ඇති කිසිවෙක් ප්රකාශ කරනු ඇතැයි බලාපොරොත්තුවෙන් ඔහු බලා සිටියේය. මෙසේ බලා සිටීමෙන්, ඔහු එම පණිවිඩයේ සත්යතාව පමණක් සනාථ කළේය; ඔවුන් ජීවත් වෙති යන නාමයක් තිබුණ ද, ඔවුහු ඉක්මනින් මැරෙමින් සිටියෝය. 1831 දී මිලර් අනාගතවාක්යයන් පිළිබඳ තම පළමු දේශනය කළේය.” Steven Haskell, The Seer of Patmos, 77.
බයිබලය නිර්මාණය කිරීම සඳහා භාවිතා කළ පරිශුද්ධ හා නිවැරදි මුල් පාඨ දෙවියන්වහන්සේ ආරක්ෂා කළ සේක. අනතුරුව, උන්වහන්සේ 1611 වර්ෂයේදී තම බයිබලය උත්පාදනය කළ සේක. එවිට, බයිබලය තුළ පිහිටා ඇති, එයින් උද්ගත වූ හා එහිම ස්ථාපිත කර තිබූ නියමයන් භාවිතා කර පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය නිෂ්පාදනය කරන දූතයෙකු උන්වහන්සේ නැගිටුවා වහන්සේය. 1831 වර්ෂයේදී, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ ඉතිහාසය තුළ යොහන් බප්තිස්තයා විසින් පණිවිඩය විධිමත් කරන ලද පරිදිම, සෑම ප්රතිසංස්කරණාත්මක ව්යාපාරයකම පණිවිඩය විධිමත් කර ඇති පරිදිම, මිලර්ගේ පණිවිඩයද විධිමත් කරනු ලැබීය. විනිශ්චයේ ආරම්භය ප්රකාශ කරන පළමු දූතයාගේ පණිවිඩය වන මිලර්ගේ පණිවිඩය, අවුරුදු දෙසිය විස්සක අනාවැකිමය කාල පරිච්ඡේදයේ යෙදීම මඟින් සෘජුවම තහවුරු කරනු ලැබේ. එය බයිබල් අනාවැකියේ හයවැනි රාජධානිය වන එක්සත් ජනපදයේ ආරම්භයේදී දෙන ලද අනතුරු ඇඟවීමේ පණිවිඩය විය.
1996 දී, Future for America හි සේවය ආරම්භ විය, සහ 1989 දී මුද්රාව ඉවත් කරනු ලැබූ තුන්වන දූතයාගේ පණිවිඩය—පාප්ප බලයේ මරණාන්තික තුවාලය සුවවීමත් ඉක්මනින් පැමිණෙන ඉරිදා නීතියත් හඳුනා දක්වන පණිවිඩය—The Time of the End යන ශීර්ෂය දරන සඟරාවක ප්රකාශයට පත් කරන ලදී. ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ අවසානයේ පණිවිඩය, ආරම්භයේ පණිවිඩය විධිමත් කර තිබූ ආකාරයෙන්ම, විධිමත් කරනු ලැබීය. ආරම්භයේදී එම පණිවිඩය කාලය මත අලවා තිබූ අතර, එය දෙවියන්වහන්සේගේ වචනය තුළ අඩංගු සත්යයන්ගේ තවදුරටත් වර්ධනයක් නිරූපණය කළේය. 1776 දී එක්සත් ජනපදයේ උපතෙන් අවුරුදු දෙසිය විසිහයක් ගතවූ 1996 දී, ඇඩ්වෙන්ටිස්වාදයේ අවසානයේ පණිවිඩය විධිමත් කරනු ලැබූ අතර, එය දූතයන් තිදෙනාගේ පණිවිඩවල තවදුරටත් වර්ධනයක් නිරූපණය කළේය.
බයිබල් අනාවැකිවල හයවන රාජ්යයේ ඉතිහාසය තුළ ගණරාජ්ය අඟය සහ ප්රොටස්තන්ත්ර අඟය යන සමාන්තර ඉතිහාසය අප සලකා බලන විට, ප්රොටස්තන්ත්ර අඟය කවුරුන්ද සහ එය කවුරුන් නොවන්නේද යන්න අවබෝධ කරගත යුතුය.
සත්යයේ වචනය නිවැරදි ලෙස බෙදා දක්වමින්, ලජ්ජා වීමට අවශ්ය නොවන වැඩකරුවෙකු ලෙස දෙවියන් වහන්සේ අනුමත කරන ලද තැනැත්තෙකු බව පෙන්වීමට උත්සාහ කරනු. එහෙත් අශුද්ධ හා නිෂ්ඵල කතා වලින් වැළකී සිටිනු; මක්නිසාද ඒවා තව තවත් අභක්තිකභාවයට වර්ධනය වන්නේය. 2 තිමෝති 2:15, 16.