Chipikirwa chekupedzisira cheTestamende Yekare ndechokuti, zuva guru uye rinotyisa raShe risati rasvika, Eria aizouya.
Yeukai murangarire murayiro waMozisi muranda wangu, wandakamuraira paHoreb nokuda kwaIsiraeri yose, pamwe chete nemitemo nezviga zvokutonga. Tarirai, ndichakutumirai Eria muporofita, zuva guru rinotyisa raShe risati rasvika; uye iye achadzorera mwoyo yamadzibaba kuvana, nomwoyo yavana kumadzibaba avo, kuti ndirege kuuya ndikarova nyika nokutuka. Maraki 4:4–5.
Eliya anouya pakutanga pe“zuva guru rinotyisa raShe,” mumiriri mumwe chetewo zvake, uyezve isangano rine chokuita neshoko raanozivisa. Naizvozvo Eliya anotumwa ndivo zviuru zana nemakumi mana nezvina zvisingaraviri rufu, sezvinomiririrwa naEnoki naEliya. Ndivo vanosimudzwa sechiratidzo panguva yomurayiro weSvondo uri kuda kuuya.
Eliya wa siku ya mwisho pia aliwakilishwa na Yohana Mbatizaji, lakini Yohana hakuwakilisha wale mia moja arobaini na nne elfu. Aliwakilisha wale wanaojiunga na vuguvugu hili na kuikubali ujumbe wa mjumbe wa siku ya mwisho, ambao baadaye huuawa na upapa katika saa ya mzozo wa sheria ya Jumapili unaoanza kwa sheria ya Jumapili iliyo karibu kuja na kumalizika wakati Mikaeli atasimama na upapa kufikia mwisho wake pasipo kuwapo wa kuusaidia.
Eliya anaimirirwa paGomo reKarimeri, uye Johani anaimirirwa muimba yemabiko aHerodhi. Zvapupu zviviri izvozvo zvenhoroondo zvinoratidza mapoka maviri avanhu vaMwari vemazuva okupedzisira anomiririrwa muna Zvakazarurwa chitsauko chechinomwe. Vane zana namakumi mana nezvina zvuru nechaunga chikuru zvinoenderana neGomo reKarimeri uye nemabiko ezuva rokuberekwa raHerodhi. Mitsara miviri iyoyo youprofita inopa hwaro hwakasimba hwokutarisa kuti zvinhu zviri pamusoro worusere, ndiko kuti, rwuri rwemusoro minomwe iri muna Zvakazarurwa gumi nechinomwe, zvinyatsozivikanwe nokungwarira, zvine rondedzero yakakwana youprofita inojekesa kuti sei uye nokuda kwei mutungamiri wokupedzisira, anova mutungamiri worusere anobva kune vanomwe, achiva mudzvanyiriri mukuru weUnited States mumafambiro okupedzisira oushe hwechitanhatu hwouprofita hweBhaibheri.
Pa mutemo weSabata, kubatana kweutatu kunenge kwazadzikiswa.
“Nechisungo chinomanikidza kusimbiswa kwehurongwa hwePapa chichityora mutemo waMwari, nyika yedu ichazvibvisa zvizere pakururama. Apo chiPurotesitendi chichatambanudza ruoko rwayo kuyambuka gaka kuti chibate ruoko rwesimba reRoma, apo chichasvika pamusoro pegomba rakadzika kuti chibatisane maoko neMweya yeUroyi, apo, pasi pesimba remubatanidzwa uyu wakapetwa katatu, nyika yedu icharamba nheyo imwe neimwe yeBumbiro rayo sehurumende yechiPurotesitendi uye yeruzhinji, uye ichagadzira zvigadziro zvekuparadzirwa kwenhema nekunyengera zveupapa, ipapo tinogona kuziva kuti nguva yasvika yokushanda kunoshamisa kwaSatani uye kuti magumo ava pedyo.” Testimonies, vhoriyamu 5, 451.
Zvisineiwo, mumufananidzo uyu mune hurongwa hwezviitiko, uye hurongwa ihwohwo inyaya yeshoko rakafemerwa. Icho chiitiko chinoitika pachirevo, icho pane imwe pfungwa chiri chiitiko chimwe chete, asi chokwadi chiri kutevedzana kwakanyatsorongeka kwezviitiko. Pa“chirevo” United States inorega kuva umambo hwechitanhatu hwechiporofita cheBhaibheri, zvinoreva kuti ndipo panotangira umambo hwechinomwe, asi umambo hwechinomwe hunobvumirana kupa umambo hwahwo kuchikara. Apo muporofita wenhema anokundwa, dhiragoni inotora nzvimbo yayo, uye pakarepo inopa hafu youmambo hwayo kuchikara.
Pamusorosoro yeKarimeri, pakanga pane vaprofita vaBhaari mazana mana namakumi mashanu, uye vaprofita vomusango vatsvene mazana mana vaiva muSamaria vachidya patafura yaJezebheri.
Saka zvino tumira, uunganidzire kwandiri Israeri yose paGomo reKarimeri, navaporofita vaBhaari vana mazana mana namakumi mashanu, navaporofita vematanda matsvene vana mazana mana, vanodya patafura yaJezebheri. 1 Madzimambo 18:19.
Eriya anozivisa kusangana paGomo reKarimeri segakava, kwete chete semubvunzo wokuti ndiani akanga ari Mwari wechokwadi, asiwo kuti rakanga riri gakava pamusoro pokuti ndiani akanga ari muprofita wechokwadi.
Elia akati kuvanhu, “Ini, ini ndoga, ndasara ndiri muporofita waJehovha; asi vaporofita vaBhaari varume vane mazana mana namakumi mashanu.” 1 Madzimambo 18:22.
Musoro waEriya pawakapedzwa nomoto wakaburuka kubva kudenga, ipapo akauraya navoko rwake pachake vaporofita vaBhaari vanosvika mazana mana namakumi mashanu.
Kaci Éliya dakwatira kuna kuti, “Mugwate aneneri a Baala; pasapulumuke ngakhale mmodzi wa iwo.” Ndipo iwo anawagwira; ndipo Éliya anawatsitsa ku mtsinje wa Kishoni, nawapha kumeneko. 1 Mafumu 18:40.
Bhahari aive mwari wenhema wechirume, uye vaporofita vana zana vegwenzi, vakanga vachiri kuna Jezebheri, vachidya patafura yake muguta reSamaria, ndivo vaiva vaporofita vomwari wechikadzi, Ashtaroti. Mwari wechikadzi uyu akapona pakuurayiwa kwakaitwa vaporofita paGomo reKarimeri naEria.
“Vanhu vaiva pamusoro pegomo vakazviwisira pasi nokutya nokushamisika pamberi paMwari asingaonekwi. Vakanga vasingagoni kutarisa moto wakapenya, unoparadza, wakatumwa uchibva Kudenga. Vaitya kuti vaizoparadzwa mukutsauka kwavo nokutadza kwavo. Vakadanidzira nenzwi rimwe, iro rakanzwika pamusoro pegomo, rikanzwika kumapani ari pasi pavo nokujeka kunotyisa richiti, ‘Jehova, ndiye Mwari; Jehova, ndiye Mwari.’ Israeri pakupedzisira yakamutswa uye yabviswa mukunyengedzwa. Vakaona kutadza kwavo uye kuti vakanga vazvidza Mwari zvikuru sei. Hasha dzavo dzakamukira vaprofita vaBhaari. Nokutya kukuru, Ahabhi navaprista vaBhaari vakaona kuratidzwa kunoshamisa kwesimba raJehovha. Zvakare kwakanzwika, namashoko omurayiro anoshamisa, inzwi raEriya kuvanhu richiti, ‘Batai vaprofita vaBhaari; ngaparege kuva nomumwe wavo anopunyuka.’ Uye vanhu vakanga vagadzirira kuteerera shoko raEriya. Vakabata vaprofita venhema vakanga vavanyengera, vakavauyisa kurukova Kishoni, uye ipapo Eriya, noruoko rwake amene, akauraya vaprista ava vainamata zvifananidzo.” Review and Herald, October 7, 1873.
Gomo reKarimeri rinomirira mutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza muUnited States. Panguva iyoyo ndipo panoratidzirwa mureza wevane zviuru zana namakumi mana nezvina (vanomiririrwa naEria). Ipapo ndipo panonyatsoratidzwa nyanga yechiPurotesitendi yechokwadi, ichisiyaniswa zvakajeka nenyanga yechiPurotesitendi yenhema, iri muSamaria, ichidya zvokudya zvaJezebheri. Ipapo ndipo panoguma nyanga yeRepublican, yakanga yava nyanga yechechi nehurumende zvose mukutungamirira kwayo kusvika paGomo reKarimeri, somuzinda wechitanhatu woumambo hwouprofita hweBhaibheri. Chinobva chasara ndiAhabhu, norudzi rwake rune zvikamu gumi, naJezebheri, uyo anga akazvivanza muSamaria, achidya pamwe chete navaPurotesitendi vakatsauka. Umambo hwechitanhatu hwapera, uye mvura inobva yauya isina mwero.
Pamabiko a kubadwa kwa Herode, Eliya, woyimiridwa ndi Yohane M’batizi, ali m’ndende ya Aroma akuyembekezera kupulumutsidwa kapena imfa. Palibe aneneri a Baala oti achite kuvina kwa chinyengo; alipo Salome yekha, mwana wamkazi wa Yezebeli. Herode ndi abwenzi ake achifumu aledzera ndi vinyo wa Babulo, pakuti kubadwa kwakeku kuyimiranso lamulo la Lamlungu, ndipo mitundu yonse inayamba kumwa vinyo wa Babulo pa September 11, 2001, nthawi yayitali chisanafike lamulo la Lamlungu lomwe likubwera posachedwa.
Pambuyo pa zinthu izi ndinaona mngelo wina akutsika kuchokera kumwamba, wokhala ndi mphamvu yaikulu; ndipo dziko lapansi linawalitsidwa ndi ulemerero wake. Ndipo anafuula mwamphamvu ndi liwu lalikulu, kuti, Babulo wamkulu wagwa, wagwa, ndipo wasanduka pokhalamo ziwanda, ndi malo ogwiritsiramo mzimu uliwonse wonyansa, ndi khola la mbalame iliyonse yodetsedwa ndi yonyansa. Pakuti mitundu yonse ya anthu yamwa vinyo wa mkwiyo wa chiwerewere chake, ndipo mafumu a dziko lapansi achita naye chiwerewere, ndipo amalonda a dziko lapansi alemera chifukwa cha kuchuluka kwa zokometsera zake. Chivumbulutso 18:1–3.
Aya mavhesi matatu akazadzikiswa apo zvivako zvikuru zveNew York, twin towers, zvakawisirwa pasi nokubata kwaMwari.
“Zvino shoko rava kuuya here rokuti ndakazivisa kuti New York inofanira kukukurwa nemafungu makuru egungwa? Izvi handina kumbotaura. Ndakataura kuti, pandakanga ndichitarisa zvivako zvikuru zvichikwidzwa ipapo, uriri pamusoro peuriri, ndakati, ‘Zviitiko zvinotyisa zvakadini zvichaitika kana Ishe vachasimuka kuti vazununguse nyika zvinotyisa! Ipapo mashoko eZvakazarurwa 18:1–3 achazadziswa.’ Chitsauko chose chegumi nesere cheZvakazarurwa yambiro yezviri kuuya panyika. Asi handina chiedza chakatsaurika pamusoro pezviri kuuya paNew York, kunze kwokuti ndinoziva kuti rimwe zuva zvivako zvikuru zviri ikoko zvichawisirwa pasi nokushanduka nokupidigurwa kwesimba raMwari. Kubva pachiedza chandakapiwa, ndinoziva kuti kuparadzwa kuri munyika. Shoko rimwe kubva kuna Ishe, kubata kumwe kwesimba rake guru, uye zvivako izvi zvikuru zvichawa. Zviitiko zvichaitika zvinotyisa kwazvo zvatisingagoni kufungidzira.” Review and Herald, July 5, 1906.
Mutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza unomiririrwa nenzwi rechipiri raZvakazarurwa chitsauko chegumi nesere, uye unomiririra Gomo reKarimeri raAhabhu, pamwe chete nomutambo wokuzvarwa waHerodhi. Herodhiyasi, iyewo ari Jezebheri, haapo pamutambo waHerodhi wokudhakwa, sezvakangoitawo Jezebheri kusavapo paGomo reKarimeri. Kusvikira pamutemo weSvondo, akanga akanganwika mukati memakore makumi manomwe okufananidzira okutonga kwechikara chenyika, umambo hwechitanhatu houchiporofita hweBhaibheri. Jezebheri paakagamuchira ronda rake rinouraya muna 1798 na1799, umambo hwechitanhatu (United States) hwakatanga nguva yahwo soumambo hwechitanhatu houchiporofita hweBhaibheri. Kana umambo hwechitanhatu hwasvika kumugumo, iye anobva adzoka otanga kuimba nziyo dzake uye kuita ufeve nendudzi dzose dziri panyika.
Iingoma dzake dzeupombwe newaini zvakatangwa nenzira yechiporofita musi wa11 Gunyana 2001, asi icho chakangova chete nguva yokugadzirira, sezvakanga zvaratidzwa nemakore makumi matatu kubva muna 508 kusvika muna 538, nguva yokutanga yaakatora chigaro choushe. Kusvikira pamutemo weSvondo, apo umambo hwechitanhatu hunourayiwa namaoko aEria, akanga akavanzwa muSamaria. Panguva iyoyo Johane Mubhabhatidzi anenge akachengetwa mutirongo rake, akamirira kusunungurwa kana rufu.
हेरोद र उनका कुलीन मित्रहरू बाबेलको मदिराले मतवाला भएका थिए, जब हेरोदियाकी छोरी सलोमी (जेज़ेबेल) ले आफ्नो अत्यन्त मोहक नृत्य प्रस्तुत गरिन्, र हेरोदले आफ्ना कामुक तथा अनाचारपूर्ण इच्छाहरू प्रकट गरे। उनी आफ्नी सौतेनी छोरीका यौन प्रलोभनहरूप्रति पूर्णतः मोहित भए, र उनलाई आफ्नो राज्यको आधासम्म दिने प्रस्ताव गरे।
Uye pakasvika zuva rakafanira, Herodhe paakaita chirairo pazuva rokuberekwa kwake, chevakuru vake, navakuru vehondo, navanokudzwa veGarirea; zvino mwanasikana waHerodhiasi iye uya akapinda akatamba, akafadza Herodhe navakanga vagere naye pakudya. Mambo akati kumusikana, Kumbira kwandiri chose chaunoda, ndichakupa. Akamupikirawo nemhiko, achiti, Chero chipi chaungakumbira kwandiri, ndichakupa, kunyange kusvika pahafu youmambo hwangu. Akabuda, akati kuna mai vake, Ndichakumbireiko? Ivo vakati, Musoro waJohane Mubhabhatidzi. Akabva apinda pakarepo nokukurumidza kuna mambo, akakumbira achiti, Ndinoda kuti mundipe zvino-zvino mundiro musoro waJohane Mubhabhatidzi. Mambo akasuruvara zvikuru; asi nokuda kwemhiko dzake, uye nokuda kwavakanga vagere naye pakudya, haana kuda kumurambira. Pakarepo mambo akatuma murindi, akaraira kuti musoro wake uuye nawo; akaenda akamugura musoro mutirongo, akauya nawo mundiro, akaupa kumusikana; musikana akaupa kuna mai vake. Mako 6:21–28.
Izwi rekutanga reZvakazarurwa gumi nesere rakarira musi wa11 Gunyana 2001, uye izwi rechipiri rinorira panguva yomutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza. Munhoroondo inomiririrwa muna Johani chitsauko chechitanhatu, izwi rokutanga ra2001 raiva izwi raKristu richizivisa kuvadzidzi Vake kuti vanofanira kudya nyama Yake nokunwa ropa Rake, nokuti Iye ndiye Chingwa chechokwadi chokudenga. Nguva iyoyo yakatanga muGarirea uye yakaguma nokunatswa kwavadzidzi Vake vakamufuratira muna Johani chitsauko CHITANHATU, ndima MAKUMI MATANHATU NAMATANHATU. Nhoroondo iyoyo yakatanga paGarirea nomuedzo wezvokudya, uye yakaguma pakumanikidzwa kwechiratidzo chechikara, sezvinofananidzirwa nenhamba yezita rapapa, inoti CHITANHATU, CHITANHATU, CHITANHATU. Garirea rinoreva “panoshandukira zvinhu,” uye 11 Gunyana 2001 raiva “panoshandukira zvinhu” rechiporofita (Garirea), uye zuva rokuberekwa kwaHerodhi raiva pamwe chete noutungamiri hweGarirea. Izwi rokutanga reZvakazarurwa chitsauko gumi nesere, uye izwi rokupedzisira reZvakazarurwa gumi nesere, zvose zvinomiririrwa neGarirea, rinova panoshandukira zvinhu.
“Dzidziso dzinofanira kudzidzwa kubva munhoroondo yakapfuura; uye pfungwa dzinokweverwa kwadziri, kuti vose vanzwisise kuti Mwari anoshanda nenzira dzimwe chetedzo zvino sezvaagara achiita nguva dzose. Ruoko rwake runoonekwa mubasa rake uye pakati pamarudzi zvino, saizvozvo chaizvo sezvarwakagara ruchionekwa kubvira pakatanga kuziviswa evhangeri kuna Adhamu muEdheni.
“Kune nguva dzinoita mapindukiro munhoroondo yamarudzi neyekereke. Mukutonga kwaMwari, kana matambudziko akasiyana aya asvika, chiedza chenguva iyoyo chinopiwa. Kana chikagamuchirwa, kunova nekufambira mberi pamweya; kana chikarambwa, kuderera pamweya nokuputsika kwechikepe zvinotevera. Ishe mushoko ravo vakazarura basa rinorwisa reevhangeri sezvarakaitwa munguva yakapfuura, uye richaitwa munguva inouya, kusvikira kuhondo yokupedzisira, apo masangano aSatani achaita kufamba kwawo kokupedzisira kunoshamisa.” Bible Echo, August 26, 1895.
Garireya muna 2001, na Garireya panguva yomutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza, zvinoratidza nguva iyo chiedza chemvura yokupedzisira chinodururwa. Muna 2001 kwakanga kuri kudururwa kwakayerwa, asi panzwi rechipiri kunodururwa kusina chiyero, sezvinomiririrwa nokudururwa kukuru kwazvo kwakatevera shure kwokunge Eria auraya vaporofita vaBhaari, kwakaitika pamutambo wokuberekwa kwaHerodhi. Zuva rokuberekwa kwaHerodhi rinoratidza kuberekwa kwoumambo hwechinomwe hweuporofita hweBhaibheri, hunotevera pakarepo rufu hwoumambo hwakatangira. United States yakatanga kutonga muna 1798, parufu hwoumambo hwechishanu, uye parufu rwavaporofita vaBhaari, zuva rokuberekwa roumambo hwechinomwe rasvika. Umambo ihwohwo hwechinomwe hunomiririrwa noumambo hwaAhabhu hwokumusoro hune zvikamu gumi, uye naHerodhi, mumiriri woumambo hwokumusoro hwechihedheni hweRoma hune zvikamu gumi.
Na zile pembe kumi ulizoziona juu ya mnyama, hizo zitamchukia yule kahaba, nazo zitamfanya kuwa ukiwa na uchi, na zitaila nyama yake, na zitamchoma kwa moto. Kwa maana Mungu ameweka mioyoni mwao kutimiza mapenzi yake, na kupatana, na kuupa mnyama ufalme wao, hata maneno ya Mungu yatakapotimizwa. Na yule mwanamke uliyemwona ni mji ule mkuu, unaowatawala wafalme wa dunia. Ufunuo 17:16–18.
Herode anobvuma kuzadzisa mhiko yaakaita kuna Salome, nokumupa musoro waJohane, uye mhiko yake yakaratidzirwa seinosvika kunyange kuhafu youmambo hwake. Madzimambo gumi eUnited Nations, kunyange zvazvo achivenga hure, anobvumirana kupa umambo hwawo hwechinomwe kumusoro wechisere, uyo anobva pamisoro minomwe yakapfuura. Anobvumirana noushe hunovakirwa pakusanganiswa kweNyika yepasi rose neChechi yaro yepasi rose. Asi muchato wacho muchato weLatin, kwete muchato weChirungu, nokuti muchato wavo unomiririrwa no“mukadzi” anenge “achitonga pamusoro pamadzimambo.” Mumuchato weLatin mhuri inochengeta zita remukadzi, kwete romurume, uye zita romuchato uyu wakapetwa kaviri chinhu chakakosha murondedzero yechiporofita.
“රජවරුද, පාලකයන්ද, ආණ්ඩුකාරයන්ද තමන් මත ක්රිස්තු-විරෝධියාගේ ලකුණ තබාගෙන සිටිති; එමෙන්ම, දෙවියන්වහන්සේගේ ආඥා පවත්වන්නාවූවන් හා යේසුස්වහන්සේගේ ඇදහිල්ල ඇතිවූවන් සමඟ—ශුද්ධවන්තයන් සමඟ—යුද්ධ කිරීමට යන මකරා ලෙස ඔවුන් නිරූපිතව සිටිති.” Testimonies to Ministers, 38.
Tichaenderera mberi nechidzidzo ichi munyaya inotevera.
Shoko rakavonwa naIsaya mwanakomana waAmozi pamusoro paJudha neJerusarema. Zvino zvichaitika pamazuva okupedzisira, kuti gomo reimba yaJehovha richasimbiswa pamusoro pamisoro yamakomo, uye richakudzwa kupfuura zvikomo; uye ndudzi dzose dzichayerera dzichienda kwariri. Vanhu vazhinji vachafamba vachiti, Huyai, ngatikwirei kugomo raJehovha, kuimba yaMwari waJakobho; uye achatidzidzisa nzira dzake, nesu tichafamba munzira dzake; nokuti murayiro uchabuda paZioni, neshoko raJehovha richibva muJerusarema.... Uye pazuva iro vakadzi vanomwe vachabata murume mumwe, vachiti, Tichadya chingwa chedu timene, uye tichapfeka nguvo dzedu timene; asi ngatingonzi chete nezita renyu, kuti kunyadziswa kwedu kubviswe. Pazuva iro bazi raJehovha richava rakanaka uye rinobwinya, uye chibereko chenyika chichava chakanakisisa uye chinoyevedza kune avo vakapunyuka vaIsraeri. Zvino zvichaitika kuti uyo akasiyiwa muZioni, naiye anosara muJerusarema, achanzi mutsvene, iye munhu mumwe nomumwe akanyorwa pakati pavapenyu muJerusarema: Kana Jehovha ageza tsvina yavanasikana veZioni, uye anatsa ropa reJerusarema kubva mukati maro noMweya wokutonga, uye noMweya wokupisa. Isaya 2:1–3, 4:1–4.