Ufunuo uko wazi kwamba sura ya tatu ya Danieli inawakilisha sheria ya Jumapili nchini Marekani. Katika Isaya sura ya ishirini na tatu, kahaba wa Tiro, afanyaye uasherati pamoja na wafalme wa dunia, ndiye yule kahaba wa Ufunuo afanyaye uasherati pamoja na wafalme wa dunia. Katika Ufunuo kumi na saba, huyo kahaba ameandikwa katika kipaji chake: Babeli Mkuu.
Ndzi wansati loyi a a ambarile muhlovo wa purpula ni wa xivunguvungu, a tlhela a sasekisiwa hi nsuku ni maribye ya nkoka ni tiperela, a khome khapu ya nsuku evokweni rakwe leyi a yi tele hi swilo leswi nyenyetsaka ni mahanyelo yo thyaka ya vugangu byakwe. Naswona emombyeni wakwe a ku tsariwe vito leri nge, XIHUNDLA, BABILONA LOYI NKULU, MANA WA TINGHWAVAVA NI WA SWILO LESWI NYENYETSAKA SWA MISAVA. Nhlavutelo 17:4, 5.
1950 isati yasati yasvika, maduramazwi eChirungu ainyatsoratidza nenzira yakarurama kuti mukadzi anomiririrwa mundima mbiri idzi ndiye chechi yeRoman Catholic. Nyika yose yaiziva, mushure meNguva dzeRima dzekutambudza kwakaitwa neKaturike kubva muna 538 kusvika muna 1798, kuti chechi yeRoma ndiyo hure rinofeva namadzimambo enyika. Chiziviso cheRusununguko chakagadzirirwa sekuramba kutonga kweKaturike uyewo kutonga kwemadzimambo epanyika akanga aumba ukama husina utsvene nehure iroro. Isaya chitsauko 23 inoratidza kuti hure iro raizokanganwikwa. Haungambowani tsananguro yehure reZvakazarurwa 17 sechechi yeKaturike mune chero injini dzekutsvaga dzemazuva ano, nokuti Shoko raMwari harimbokundikani, uye Shoko raMwari rinoti raizokanganwikwa.
Uye zvichaitika nomusi iwoyo kuti Tire richakanganwikwa kwamakore makumi manomwe, maererano namazuva amambo mumwe; shure kwokuguma kwamakore makumi manomwe Tire richaimba sechifeve. Tora rudimbwa, ufambe-fambe muguta, iwe chifeve chakanga chakanganwikwa; ridza nziyo dzinonaka, imba nziyo zhinji, kuti urangarirwe. Uye zvichaitika shure kwokuguma kwamakore makumi manomwe, kuti Jehovha achashanyira Tire, uye richadzokera kumubhadharo waro, uye richaita ufeve noushe hwose hwenyika dziri pamusoro pechiso chenyika. Uye kutengeserana kwaro nomubhadharo waro zvichava utsvene kuna Jehovha; hazvingachengetwi kana kuunganidzwa; nokuti kutengeserana kwaro kuchava kwavari vagere pamberi paJehovha, kuti vadye vakaguta, uye vave nenguo dzinogara. Isaya 23:15–18.
Izwi raMwari harimbokundikani, uye kubvira muna 1798, hure rakanga rakanganwikwa, asi mumazuva okupedzisira richarangarirwa. Rinorangarirwa apo Sabata raMwari rezuva rechinomwe rinorwiswa, uye ndiwo murayiro mumwe chete paMirayiro Gumi waifanira kurangarirwa nguva dzose. Rinorangarirwa apo rinotora rudimbwa rwaro, richifamba-famba muguta uye richiita nziyo dzinotapira nenziyo zhinji. Rinoimba nziyo dzaro pakupera kwamakore makumi manomwe, ari mazuva amambo mumwe. Mambo, maererano naDanieri chitsauko chechipiri, umambo.
Nomaphi na nomaphi lapho kuhlala khona abantwana babantu, izilo zasendle nezinyoni zezulu uzinikele esandleni sakho, wakwenza ukuba ubuse phezu kwazo zonke. Wena uyilo leli khanda legolide. Daniyeli 2:38.
“Umutwe,” cyangwa “umwami,” byombi ni ibimenyetso by’ubwami. Ubwami buhagarariwe n’“iminsi y’umwami umwe” ni Leta Zunze Ubumwe z’Amerika. Leta Zunze Ubumwe z’Amerika zatangiye ubutegetsi bwazo bw’ubuhanuzi nk’inyamaswa yo mu isi igihe maraya wa Babuloni yakomeretswaga igikomere cyica mu mwaka wa 1798. Bukomeza kuba ubwami bwa gatandatu bw’ubuhanuzi bwa Bibiliya kugeza ku itegeko ryo ku Cyumweru. Ubwami nyakuri bwo mu buhanuzi bwa Bibiliya bwategetse koko imyaka mirongo irindwi ni Babuloni.
Tarirai, ndichatumira nokutora mhuri dzose dzokumusoro, ndizvo zvinotaura Jehovha, naNebhukadhinezari mambo weBhabhironi, muranda wangu, ndigovauyisa kuzorwa nenyika ino, navagari vayo, nendudzi dzose idzi dzakaitenderedza; ndigovaparadza chose, ndigovaita chinhu chinokatyamadza, nechinoridzirwa muridzo wokushora, nokuva matongo asingaperi. Uyezve ndichabvisa pakati pavo inzwi romufaro, nenzwi rokupembera, inzwi rechikomba, nenzwi romwenga, kurira kwamabwe okugaya, nechiedza chemwenje. Uye nyika iyi yose ichava dongo nechinokatyamadza; nendudzi idzi dzichashandira mambo weBhabhironi makore makumi manomwe. Zvino zvichaitika, kana makore makumi manomwe apera, kuti ndicharova mambo weBhabhironi norudzi irworwo, ndizvo zvinotaura Jehovha, nokuda kwezvakaipa zvavo, nenyika yavaKaradhea; uye ndichaiita matongo asingaperi. Jeremia 25:9–12.
Babuloni halisi ilitawala kwa muda wa miaka sabini, ikifananisha ufalme wa siku za mwisho utakaotawala kwa miaka sabini ya kiishara. Nebukadreza, mfalme wa Babuloni, aliishambulia Yuda mara tatu. Shambulio la kwanza lilikuwa dhidi ya Yehoyakimu, ndipo miaka sabini ya unabii wa Yeremia ikaanza. Ilihitimika kwa kifo cha Belshaza, wakati Mungu alipomwadhibu “mfalme wa Babuloni,” kama alivyomwadhibu mfalme Yehoyakimu mwanzoni mwa ile miaka sabini. Ufalme wa kinabii unaowakilishwa kama “siku za mfalme mmoja” (ufalme mmoja) kuwa “miaka sabini” ulikuwa ni Babuloni, na ufalme wa unabii wa Biblia unaotawala kwa ile miaka sabini ya kiishara katika kipindi kile ambapo kahaba wa Tiro amesahauliwa, ni mnyama wa nchi wa Ufunuo kumi na tatu. Mpito kutoka ufalme wa tano kwenda wa sita wa unabii wa Biblia mnamo 1798, ni sehemu ya kweli ambayo Yohana anaieleza katika Ufunuo sura ya kumi na tatu.
Ndakanga ndimire pamusoro pejecha regungwa, ndikaona chikara chichibuda mugungwa, chine misoro minomwe nenyanga gumi, uye panyanga dzacho paiva nekorona gumi, uye pamisoro yacho paiva nezita rokumhura Mwari.... Uye ndakaona chimwe chikara chichibuda munyika; uye chakanga chine nyanga mbiri dzakafanana nedzegwayana, uye chakataura seshato. Zvakazarurwa 13:1, 11.
Ugu lwandle uJohane ayemi kulo kusAmbulo isahluko seshumi nantathu lumelela unyaka ka-1798.
“Munguva iyo Upapa, hwabviswa simba rahwo, hwakamanikidzwa kurega kutambudza, Johane akaona simba idzva richimuka kuti ridzokorore izwi redhiragoni, uye rienderere mberi nebasa rimwe chetero rehutsinye nerokumhura. Simba iri, rokupedzisira richarwa nekereke nomurayiro waMwari, rinomiririrwa nechikara chine nyanga dzakaita sedzegwayana. Zvikara zvakachitangira zvakanga zvabuda mugungwa; asi ichi chakabuda panyika, zvichimiririra kumuka murugare kworudzi rwachaimiririra—United States.” Signs of the Times, February 8, 1910.
Chikara chinobva mugungwa chakaparadzaniswa nejecha regungwa kubva kuchikara chenyika. Umambo hwechishanu hwechiporofita cheBhaibheri muna 1798 (mahombekombe egungwa) hwaimirira nhoroondo yakapfuura, uye umambo hwechitanhatu hwaiva nhoroondo yeramangwana. VaMillerite havana kuona chokwadi ichi. William Miller akapiwa kunzwisisa pamusoro pesimba reshato rechihedheni uye ukama hwaro neumambo hwakatevera hwakamiririrwa sechikara cheKaturike. Zvakazarurwa chitsauko 13, chinovhura nyaya yomuporofita wenhema, uyo ari wechitatu wemasimba matatu anotungamirira nyika kuAmagedhoni. Nyaya yacho inotanga pamahombekombe egungwa muna 1798.
Amereka Yakatanga nhoroondo yaro nechiratidzo chegwayana, asi inopedzisa nhoroondo yaro ichitaura seshato. Nhoroondo yemakore makumi manomwe echiratidzo okutonga kwechikara chenyika inomiririrwa mundima imwe chete, muchitsauko chegumi netatu cheBhuku raZvakazarurwa, nokuti ndima yacho inoratidza zvose kutanga nokuguma kwechikara chenyika mumutsara mumwe chete.
Ndikaona mnyama mwingine akitoka katika nchi; naye alikuwa na pembe mbili kama za mwana-kondoo, naye alisema kama joka. Ufunuo 13:11.
Apo United States pavanotaura somu dragoni, rinopfuudza mutemo weSvondo. Risati razadzisa kumanikidzwa kwekunamata kweSvondo, machechi akatsauka ePurotesitendi achaungana pamwe chete ndokutora kutonga kwezvematongerwo enyika kwehurumende yakatsauka, sezvaanoumba mufananidzo wechikara. Kana kufemerwa kuchizivisa (uye kunozviita kakawanda), kuti shumiro yaNebhukadhinezari yekutsaurira mufananidzo wegoridhe inomirira mutemo weSvondo, kunenge kuchiratidza kupera kwemakore makumi manomwe ekufananidzira echikara chepanyika. Zvitsauko zvekutanga kusvika zvechitatu zvaDanieri zvinomirira mashoko evatumwa vatatu ari muna Zvakazarurwa chitsauko chegumi nezvina. Mutumwa wechitatu anova chokwadi chipenyu panguva yemutemo weSvondo.
Kiunabii, zwitsauko 1 kuya ku 3 ebhukwini ya Daniele, zhi imela iminyaka ya pfaniso ya makhumi maṋa na sumbe ya sebata sa shango ya Nzumbululo 13. Mulingo wa zwiḽiwa wo imelwa kha ndima 1, na pfanyisedzo ya Jehoiakimu, zwi sumbedza uri ndima 1, nga nḓila ya vhuporofita, i thoma kha u ṋewa maanḓa ha muruṅwa wa u thoma, hu nga vha nga 11 Ṱhangule 1840, kana nga 11 Khubvumedzi 2001, kha ḓivhazwakale ya muruṅwa wa vhuraru.
IBhabheli yisizwe esabusa iminyaka engamashumi ayisikhombisa, futhi leyo minyaka imelela umlando wase-United States. Leyo minyaka engamashumi ayisikhombisa yaseBhabheli ayizange iphele kwaze kwaba yisikhathi eside ngemva kokunikezelwa kwesithombe segolide kukaNebukhadinezari, kodwa ngokwesiprofetho leyo minyaka engamashumi ayisikhombisa eyisifanekiselo esetshenziswa ngu-Isaya esahlukweni samashumi amabili nantathu iphela esahlukweni sesithathu sikaDaniyeli. Nxa/Uma iqembu lezinsimbi likaNebukhadinezari lidlala umculo womkhosi wokunikezela, uphawu lwesilo luyaphoqelelwa, futhi ngaleso sikhathi isifebe saseThire nesaseBhabheli siqala ukuhlabelela izingoma zaso emakhosini omhlaba, kuyilapho u-Israyeli ohlubukileyo ekhothama adanse.
Mambo Nebhukadhinezari akaita chifananidzo chendarama, chakanga chakareba makubhiti makumi matanhatu, uye upamhi hwacho makubhiti matanhatu; akachimisa pabani reDhura, mudunhu reBhabhironi. Ipapo mambo Nebhukadhinezari akatuma shoko rokuunganidza machinda, navabati, navakuru vehondo, navatongi, navachengeti vefuma, navarairidzi, navakuru vemitemo, navabati vose vematunhu, kuti vauye pakukumikidzwa kwechifananidzo chakanga chamiswa namambo Nebhukadhinezari. Ipapo machinda, navabati, navakuru vehondo, navatongi, navachengeti vefuma, navarairidzi, navakuru vemitemo, navabati vose vematunhu, vakaunganidzwa pamwe chete pakukumikidzwa kwechifananidzo chakanga chamiswa namambo Nebhukadhinezari; vakamira pamberi pechifananidzo chakanga chamiswa naNebhukadhinezari. Ipapo muzivisi akadanidzira nenzwi guru achiti, Kwamuri kwarairwa, imi marudzi, nendudzi, nendimi, kuti panguva yamunonzwa kurira kwehwamanda, nenyere, nembira, nezeze, nechipendani, negitare, namarudzi ose enziyo, muwire pasi munamate chifananidzo chendarama chakanga chamiswa namambo Nebhukadhinezari; uye ani naani asingawiri pasi nokunamata achakandwa nenguva iyoiyo mukati mevira remoto unopfuta. Naizvozvo panguva iyoyo, vanhu vose pavakanzwa kurira kwehwamanda, nenyere, nembira, nezeze, nechipendani, namarudzi ose enziyo, vanhu vose, marudzi, nendudzi, nendimi, vakawira pasi vakanamata chifananidzo chendarama chakanga chamiswa namambo Nebhukadhinezari. Danieri 3:1–7.
Pa “nguva” iyoyo, kapena mu “ola” lomwelo, lomwe ndi lamulo la Lamlungu ku United States, aliyense amene akana kulambira fano lagolide “adzaponyedwa m’kati mwa ng’anjo yamoto yoyaka.” Buku lokhalo m’Chipangano Chakale lomwe lili ndi mawu omasuliridwa kuti “ola,” ndi buku la Danieli. Mawu akuti “ola” m’chaputala chachitatu, akuimira kufika kwa chizindikiro cha chirombo. Mawu akuti “ola” akuimiranso uthenga wa mngelo woyamba m’chaputala chachinayi, pakuti pamenepo akuimira chenjezo lopatsidwa kwa Nebukadinezara la “ola” likubwera la chiweruzo cha Mulungu.
Ipapo Danieri, uyo zita rake rainzi Bheriteshazari, akakatyamara kweawa rimwe, uye mifungo yake ikamuvhundutsa. Mambo akataura akati, Bheriteshazari, hope idzodzo, kana kududzirwa kwadzo, ngazvirege kukunetsa. Bheriteshazari akapindura akati, Ishe wangu, hope idzodzo ngadzive kune vanokuvengai, uye kududzirwa kwadzo kuvavengi venyu. Danieri 4:19.
Dhanieri akapa Nebhukadhinezari yambiro pamusoro peawa rake raiuya rekutongwa naMwari, iro Nebhukadhinezari rakazozviramba. “Awa” iri muchitsauko chechina, kana richizoshandiswazve muchitsauko ichocho, rinobva ramirira “awa” rakasvika kutongwa. Munhoroondo yevaMillerite, “awa” rokutanga muchitsauko chechina raizomirira kusvika kwengirozi yokutanga muna 1798. Shoko iroro rakazadzikiswa pakatanga kutongwa kwekuongorora musi wa22 Gumiguru, 1844. “Awa” iri muchitsauko chechina, kutanga chiratidzo cheshoko rokutongwa kuri kuuya, uyezve rinoshandiswa sechiratidzo chokuti kutongwa kwasvika. Kushandiswa kwokutanga kweshoko rokuti “awa” kunomirira 1798, nokusvika kwengirozi yokutanga, uye kushandiswa kwechipiri kunomirira 22 Gumiguru, 1844, nokusvika kwengirozi yechitatu.
Pa ora hiyo neno lile likatimizwa juu ya Nebukadneza; naye akafukuzwa mbali na watu, akala majani kama ng’ombe, na mwili wake ukaloanishwa na umande wa mbinguni, hata nywele zake zikakua kama manyoya ya tai, na kucha zake kama makucha ya ndege. Danieli 4:33.
Naizvozvo, “awa” iri muchitsauko chechina chiratidzo chezvose zviri zviviri 1798 na1844, ayo ari magumo ezvituko zviviri zve“nguva nomwe,” zvakaiswa pamusoro poumambo hwokumusoro (hwakatanga muna 723 BC) noumambo hwokumaodzanyemba (hwakatanga muna 677 BC) hwaIsraeri. Zvituko zviviri izvozvo, zvinomirira makore zviuru zviviri namazana mashanu namakumi maviri okuparadzirwa nokuitwa varanda, zvinomirira kuitwa kwehasha dzaMwari dzokutanga nedzokupedzisira pamusoro pevanhu vake vakatsauka pakutenda. Zvose zvakatanga nokutonga kwaMwari, uye kuguma kwazvo kwakatarisana kunomirira shoko renyevero rokutonga kwaMwari kwokuferefeta kuri kuswedera, kana kusvika kwokutonga kwokuferefeta. Kutonga uku kuviri, kunomiririrwa nokupera kwezvitongo zviviri zve“nguva nomwe,” kunomiririrwa neshoko rokuti “awa” muna Danieri chitsauko chechina.
Mu nhoroondo yeMillerite, “awa” inomirira kutanga kwesangano panguva yokuguma muna 1798, pakasvika ngirozi yokutanga; uye “awa” yechipiri muchitsauko chechina inomirira kuguma kwesangano, pakasvika ngirozi yechitatu muna Gumiguru 22, 1844. Sangano reMillerite rengirozi yokutanga rinodzokororwa musangano rengirozi yechitatu; saka mashandisirwo maviri e“awa” muchitsauko chechina anoratidzawo nguva yokuguma muna 1989, uyewo mutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza. Sangano reMillerite rengirozi yokutanga rakazivisa kuvhurwa kwokutonga kwokuferefeta, uye sangano rengirozi yechitatu rinozivisa kuvhurwa kwokutonga kwaMwari kwokuita, uko kunofambira mberi, kuchitanga pamutemo weSvondo, uye kuchienderera mberi nokuwedzera kusimba kusvikira paKuuya Kwechipiri kwaKristu.
Tichaenderera mberi nechidzidzo chedu chaDanieri chitsauko chechitatu, uye muchinyorwa chinotevera tichapedzisa kufungisisa kwedu pamusoro peshoko rokuti “awa”.
Tarirai, ndinokutumai semakwai pakati pamapere; naizvozvo ivai vakangwara senyoka, uye vasina mano senjiva. Asi chenjererai vanhu; nokuti vachakukumikidzai kumatare, uye vachakurovai muzvivanze zvavo zvokunamatira; uye muchaiswa pamberi pavabati namadzimambo nokuda kwangu, chive chapupu kwavari nokuvaHedheni. Asi kana vachikukumikidzai, musafunganya kuti muchataura sei kana kuti chii; nokuti muchazvipiwa nenguva iyoyo chamuchataura. Nokuti havasi imi munotaura, asi Mweya waBaba venyu ndiwo unotaura mamuri. Uye hama ichakumikidza hama kurufu, nababa mwana; uye vana vachamukira vabereki vavo, vagovaurayisa. Uye muchavengwa navanhu vose nokuda kwezita rangu; asi uyo anotsungirira kusvikira kumagumo ndiye achaponeswa. Asi kana vachikutambudzai muguta iri, tizira kune rimwe; nokuti zvirokwazvo ndinoti kwamuri, hamungatendereri maguta aIsraeri, Mwanakomana womunhu asati auya. Mudzidzi haasi mukuru kumudzidzisi wake, kana muranda kuna ishe wake. Zvakaringana kumudzidzi kuti ave somudzidzisi wake, uye kumuranda kuti ave saishe wake. Kana vakati tenzi weimba ndiBheerizebhubhi, ko zvikuru sei avo veimba yake? Naizvozvo musavatya; nokuti hapana chakafukidzwa chisingazofukuridzirwi, kana chakavanzwa chisingazozikanwi. Zvandinokuudzai murima, ndizvo mutaurire pachena; uye zvamunonzwa munzeve, ndizvo paridzai pamusoro pedzimba. Uye musatya avo vanouraya muviri, asi vasingagoni kuuraya mweya; asi panzvimbo pezvo ityai iye anogona kuparadza zvose mweya nomuviri mugehena. Mateo 10:16–28.