Munyaya yapfuura takaratidza kuti Gabhuriyeri akapa mhedziso ye“hasha dzokupedzisira” kuti asimbise zuva ra1844, zvichibva pazvapupu zviviri. Miller ainzwisisa “nguva nomwe” dzaRevhitiko makumi maviri nenhanhatu, dzakaitwa pamusoro poushe hwaJudha, asi haana kumbosvika pakuona chinangwa noukama hwerutongo rwe“nguva nomwe” pamusoro poushe hwokumusoro nohwekumaodzanyemba hwaIsraeri. Kuti akamboziva here musiyano we“hasha dzokupedzisira” mundima yegumi nepfumbamwe hazvina kujeka, kunyange zvazvo pasina mubvunzo ainzwisisa nenzira yakajairika kuti “hasha” idzodzo dzaiva “nguva nomwe.” Chiedza chehasha dzokutanga nedzokupedzisira chakazarurwa naPalmoni muna 1856, asi chakarambwa muna 1863. Asi shoko raMiller re“nguva nomwe” rakanga rakarurama, kunyange zvazvo rakanga rakaganhurirwa.
Miller angadai asingadai aaziva kuti nyanga duku yeRoma yechihedheni yakasimudza ikakudza chihedheni, mundima yegumi neimwe yaDanieri 8, nokuti kuna Miller, “kubvisa” kwaingoreva kungobvisa chete pazvinowanikwa zvitatu zvose muna Danieri. Kunyange zvakadaro, shoko rake rakanga richiri rechokwadi, kunyange rakanga rakaganhurirwa.
VaMillerite vaiziva kuti “nzvimbo tsvene” iri mundima yegumi neimwe yaiva temberi yechihedheni muguta reRoma (Pantheon), asi mutauro wechiHebheru handicho chakanga chakavakirwa shoko ravo pairi. Shoko raMiller rakanga rakanangana nenguva yechiporofita. Nhoroondo umo shoko ravo rakazarurwa yakavadzivisa kuona United States soumambo hwechitanhatu hwechiporofita cheBhaibheri, asi kupfuura ipapo, yakavadzivisawo kuona upapa soumambo hwechishanu hwechiporofita cheBhaibheri.
බලවත්වූයේ ඔවුන් ජීවත්වූ ඉතිහාසය විසින් බැවින්, ක්රිස්තුස්වහන්සේගේ අසන්න නැවත පැමිණීම පිළිබඳ ඔවුන් අපේක්ෂා කළ දේට අනුකූලව ඔවුහු අනාවැකි යොදාගත්හ; එසේ කරමින් ඔවුහු निरාශාවට පත් වූහ, එහෙත් ඔවුන්ගේ පණිවුඩය නිවැරදිය. පහළොවෙනි පදයෙන් විසිහත්වෙනි පදය දක්වා දෙදර්ශනයන්ගේ විවරණය ගැබ්රියෙල් විසින් ලබා දෙන විට, නවවෙනි පදයෙන් දොළොස්වෙනි පදය දක්වා කුඩා අඟෙහි ස්ත්රී-පුරුෂ ලිංග දෝලනය තුළ නිරූපිත වූ රාජ්යයන් පිළිබඳ විස්තීර්ණ හෙළිදරව්ව ග්රහණය කරගැනීමට මිලර්ගේ අවබෝධය ඔහුට අවහිර කළේය. ගැබ්රියෙල්ගේ විවරණය තුළ මිලරයිට්වරුන් දකින්නේ රෝමය පෘථිවීය සිව්වන සහ අවසාන රාජ්යයක් ලෙස පමණි.
Zvino zvakaitika, ini, iyeni ini Dhanyeri, pandakanga ndaona chiratidzo ichocho ndikatsvaka kunzwisisa zvarinoreva, tarira, pakamira pamberi pangu akanga akafanana nomunhu. Ndikanzwa inzwi romunhu pakati pemahombekombe eUrai, rakadana richiti, Gabhurieri, tsanangurira munhu uyu chiratidzo. Naizvozvo akasvika pedyo nenzvimbo yandakanga ndimire; zvino paakasvika, ndakatya ndikawira pasi nechiso changu; asi akati kwandiri, Nzwisisa, iwe mwanakomana womunhu; nokuti chiratidzo ichi ndechenguva yokuguma. Zvino paakanga achitaura neni, ndakabatwa nehope huru, chiso changu chakatarira pasi; asi akandibata akandimisa ndakati twasu. Akati, Tarira, ndichakuzivisa zvichava pakuguma kwokupedzisira kwokutsamwa; nokuti pakatarwa nguva, kuguma kuchavapo. Gondobwe rawakaona rine nyanga mbiri ndivo madzimambo eMedhia nePersia. Uye mbudzi ine mvere zhinji ndiye mambo weGirisi; uye nyanga huru iri pakati pameso ayo ndiye mambo wokutanga. Zvino iyo payakanga yatyoka, pakasimuka ina pachinzvimbo chayo, umambo huna huchasimuka kubva murudzi irworwo, asi husina simba rake. Uye munguva yokupedzisira youmambo hwavo, kana vadariki vasvika pakuzara, kuchasimuka mambo ane chiso chine utsinye, anonzwisisa zvirevo zvakadzama. Simba rake richava guru, asi kwete nesimba rake pachake; uye achaparadza zvinotyisa, achabudirira, achaita sezvaanoda, uye achaparadza vane simba navanhu vatsvene. Uye nokungwara kwakewo, achaita kuti kunyengera kubudirire muruoko rwake; achazvikudza mumoyo make, uye norugare achaparadza vazhinji; achamukawo kuzorwa noMuchinda wamachinda; asi achaputswa asina ruoko rwomunhu. Uye chiratidzo chamadekwana namangwanani, chakataurwa, ndechechokwadi; naizvozvo chivhare chiratidzo; nokuti chichava chamazuva mazhinji. Uye ini Dhanyeri ndakapererwa nesimba, ndikava ndichirwara kwamamwe mazuva; pashure ndakasimuka ndikaita basa ramambo; uye ndakashamiswa nechiratidzo ichocho, asi hakuna munhu akachinzwisisa. Dhanyeri 8:15–27.
Kunyange zvazvo Danieri akagamuchira chiratidzo cherwizi rweUlai (chiri zvino muchiitiko chokuzadzikiswa), munhoroondo yeBhabhironi, umambo hwokutanga hausanganisirwi muchiratidzo. Hwakanga hwasanganisirwa semusoro wendarama, neshumba muzvitsauko zviviri nezvinomwe, asi muchitsauko chechisere chimiro chechiporofita cheBhabhironi chokubviswa nokuzodzorerwa ndicho chakasimbiswa. Nebhukadhinezari akanga afananidzira ronda rinouraya roupapa paakadzingwa pakati pavanhu kwe“nguva nomwe,” saizvozvo achifananidzira makore makumi manomwe okufananidzira umo hure reTire rinokanganwika. Muna Danieri chitsauko chechisere, Bhabhironi rinokanganwikwa kubva paumambo hwechiporofita hweBhaibheri, uye chiratidzo chinotanga navaMedhia navaPezhia (gondohwe), zvichiteverwa neGirisi (mbudzi).
Umambo hwaAleksandire Mukuru hwakaparara hukava umambo huna hune simba riri pasi pane raAleksandire, sezvazvakange zvamirirwawo muchitsauko chechinomwe nembada yaiva namapapiro mana nemisoro mina. Huna hunomirira pasi rose, sezvinomiririrwa nokumusoro, kumabvazuva, kumaodzanyemba, nokumadokero. Mundima yechisere yechitsauko chechisere, kwakabuda dzimwe huna dzakakurumbira dzakananga kumhepo ina dzokudenga. Muchitsauko chechinomwe, mapapiro mana eGiriki anowirirana nemhepo ina dzechitsauko chechisere, uye misoro mina yeGiriki inowirirana nedzimwe huna dzakakurumbira. Misoro mina nedzimwe huna dzakakurumbira zvinomirira umambo huna hwakapararira umambo hwekutanga hwaAleksandire, uye mapapiro mana nemhepo ina zvinomirira nzvimbo ina dzokupatsanurwa. Kusiyanisa kwepfungwa iyi kwakakosha kuti kuonekwe, nokuti kunomirira nharo iyo vaMillerite vaiva nayo pamusoro pemanzwisisiro echinyakare evaPurotesitendi pamusoro poumambo hwechina hweRoma.
Pa matafura a Habakuki, anomiririrwa nemachati evapiyona a1843 nea1850, pane mufananidzo mumwe chete usiri kuratidza kushandiswa kwechiporofita, uye une chokuita nokusiyanisa pakati pemisoro mina neane mukurumbira, pamwe chete namapapiro mana nemhepo. Mukuedza kuvanza chokwadi chokuti Roma ndiyo umambo hwechina hwechiporofita cheBhaibheri, Satani akaunza nharo pamusoro pezvinorehwa zvechokwadi kana zvenhema zvemisoro mina neane mukurumbira, uye mapapiro mana nemhepo. Satani akaita saizvozvo nokuti bhuku raDanieri rinonyatsoratidza pachena kuti mune chiratidzo chimwe chakasiyana mubhuku raDanieri chakagadza chiratidzo chacho. Chikamu cheumboo hunosimbisa chiratidzo ichocho chiri mumisoro mina neane mukurumbira, uye mapapiro mana nemhepo. MaPurotesitendi akatsigira maonero aSatani pamusoro penharo iyi, uye nharo yacho yakanga yakakosha zvikuru munhoroondo yechiMillerite zvokuti vakaisa chirevo chenharo yacho pachati. Simba rinogadza chiratidzo che“chazon” mubhuku raDanieri rinonzi “mbavha dzavanhu vako,” uye maPurotesitendi akaratidza simba iroro somumwe wavakatevedzana kwenguva refu wamadzimambo eSiria ainzi Antiochus Epiphanes, asi Miller akavaratidza seRoma.
Uye munguva idzodzo vazhinji vachamukira mambo wokumaodzanyemba; navapambi vavanhu vako vachazvikudza kuti vasimbise chiratidzo; asi vachawa. Danieri 11:14.
Antiyokiya waiva mumwe wamadzimambo, mumutsara wamadzimambo wakabva muumwe hwoumambo huna uhwo umambo hwaAlekzanda hwakanga hwaparara hukavaihwo. Nyanga duku yaDanieri 8, ndima 9, yakatevera umambo hwaAlekzanda, uye ndima 9 inoti, kubva muumwe hwadzo, kwakabuda nyanga duku.
Uye kubva kune rimwe rawo kwakabuda runyanga ruduku, rukakura kwazvo, rwakananga kumaodzanyemba, nokumabvazuva, nokunyika inofadza. Danieri 8:9.
Nkhani yakuti kodi Roma ndi imene ikhazikitsa masomphenyawo, kapena mfumu ya ku Siriya yofooka ndiponso yosafunikira kwambiri ndi imene ikhazikitsa masomphenyawo, imaphatikizaponso nkhani yakuti kodi mphamvu ya nyanga yaying’ono inatuluka mwa imodzi ya nyanga zinayi, kapena mwa umodzi wa mphepo zinayi. Iyi si nkhani ya mkangano waukulu, pakuti mbiri ndi uneneri zikuwonekeratu kuti Roma sinali mbadwa ya ufumu wa Agiriki, koma kuti Roma inali mphamvu yatsopano. Ngati Roma inali ufumu wachinayi, pamenepo mawu akuti “chimodzi mwa izo” a pa vesi lachisanu ndi chinayi ayenera kukhala chimodzi mwa mphepo zinayi kapena mapiko anayi. Ngati anali Antiochus Epiphanes, inatuluka mu nyanga ya Siriya.
AmaMillerite aqaphela ukuthi amandla amelwe ngokuthi “izigcwelegcwele zabantu bakini” ayeyovukela uKristu.
Uye nehurongwa hwake achabudirira kunyengera muruoko rwake; uye achazvikudza mumwoyo make, uye norugare achaparadza vazhinji; achasimukirawo kurwisa Muchinda wamachinda; asi achaputswa asina ruoko. Danieri 8:25.
“ᎤᎬᏫᏳᎯ ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ” ᎾᏍᎩ ᏥᏌ ᎦᎶᏁᏛ ᎨᏎᏍᏗ, ᎠᏂᏲᎦᏏ ᎢᏈᏇᏁᏍ ᎦᎶᏁᏛ ᏂᏚᎵᏍᏗ ᎢᎬᏱᏱ ᎤᏕᏅᎯ ᏥᎨᏎ ᎢᎸᎯᏳ ᏧᏴᏢ, ᎾᏍᎩ ᎢᏳᏍᏗ ᎻᎵᎳᏱᏍ 1843 ᎢᏯᏕᏒᎯ ᎪᎵᎯ ᎾᏍᎩ ᎤᏂᎾᏄᎪᏫᏎᎴᎢ. ᎾᎿ ᎪᎵᎯ ᎾᏍᎩ ᎤᏂᏯᏅᎮ 164 ᎢᏳᏓᎸᏗ, ᎾᏍᎩ ᎤᏙᎯᏳᎯ ᏄᏍᏛ ᎪᎱᏍᏗ ᏗᎦᎸᏫᏍᏓᏁᎸ ᎠᏓᏅᏖᎸ ᏄᎵᏍᏔᏅ Ꮭ ᏳᎵᎭ, ᎠᏎᏃ ᎤᏩᏒᎯ ᎤᏃᏕᎾ ᎨᏎᎢ, ᎾᏍᎩ ᎬᏂᏛ ᎢᏳᏛᏁᏗ ᎤᏁᎬ ᎾᏍᎩ ᏅᎩᏍᎩ ᎠᏰᎵ ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ ᎠᏥᏃᎮᏍᎬ ᎤᏕᎵᛏᏗ ᎻᎵᎵᎠᎴ ᏕᏂᏁᏍᎬ ᎦᏃᎯᏳᎲᏍᎩ ᎠᏂᏲᎵᏍᏔᏅᎯ ᎠᏂᎦᎸᏫᏍᏓᏁᎯ. “164” ᎢᏯᏕᏒ ᎾᎥ ᎪᎵᎯ ᎾᏍᎩ ᎠᎾᏃᏕᎮᎢ, “ᎠᏂᏲᎦᏏ ᎢᏈᏇᏁᏍ ᎤᏲᎱᏎᎢ, ᎾᏍᎩ ᎤᏙᎯᏳᎯ ᏂᎦᎥ Ꮭ ‘ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ’ ᏱᏚᏡᏗᏍᎨᎢ, ᎤᏲᎱᏒᎯ ᏰᏃ 164 ᎢᏳᏕᏘ ᎤᎵᏍᏆᏂᎪᎲᎢ ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ ᎤᏂᎬᏫᏳᎯ ᎠᏕᏅᎯ ᎨᏒ ᎢᎬᏱᏱ.”
Nhasi VaAdventist vari kudzidzisa kuti “vapambi vavanhu vako” ndiAntiochus Epiphanes, sezvinoitawo chiPurotesitendi chakatsauka pakutenda, kunyange hazvo kufemerwa kwakanyora kuti “chati ya1843 yakatungamirirwa noruoko rwaShe uye haifaniri kuchinjwa.” VaMillerite vaiziva kuti mambo wechiso chine utsinye aiva Roma, naizvozvo havana kuzununguswa nedzidziso yaSatani inoparadza kugona kusimbisa chiratidzo che “chazon.” Bhaibheri rakajeka kuti kana pasina chiratidzo, vanhu vanoparara.
Panapo pasina chiono, vanhu vanoparara; asi unochengeta murayiro, anofara iye. Zvirevo 29:18.
Chiono chinozivikanwa naSoromoni mundima iyi ndiwo muono we“chazon,” uyo, mundima yegumi nenhatu yaDanieri 8, uri muono unoratidza chihedheni noupapapa zvichitsika-tsika pasi nzvimbo tsvene nehondo. Kune vaMillerite, masimba maviri iwayo anoparadza aimiririra umambo hwechina hwechiporofita cheBhaibheri, uye pasina kuziva umambo hwechina hweRoma (makororo avanhu vako), vangadai vasina kukwanisa kusimbisa muono. “Makororo avanhu vako” ari mundima yegumi nechina yaDanieri 11, aifanira kusimuka achipikisa mambo wokumaodzanyemba, azvikudze, asimbise muono, uye awire pasi. Roma yakazadzisa chimwe nechimwe chezviratidzo izvozvo.
Mu chikamu chechinomwe, umambo hwechina hunonyatsotsanangurwa sechihombe “chasiyana” nehumambo hwakahutanga kuripfuura.
Shure kwaizvozvi ndakaona muzviratidzo zvousiku, uye tarirai, chikara chechina, chinotyisa nechokutyisa kwazvo, uye chine simba guru zvikuru; uye chakanga chine meno makuru esimbi: chakadya, chikapwanya kuita zvidimbu, chikatsika zvakasara netsoka dzacho: uye chakanga chakasiyana nezvikara zvose zvakanga zviri pamberi pacho; uye chakanga chine nyanga gumi…. Ipapo ndakada kuziva chokwadi pamusoro pechikara chechina, chakanga chakasiyana nezvimwe zvose, chinotyisa kwazvo, chine meno esimbi, nezvipikiri zvendarira; icho chakadya, chikapwanya kuita zvidimbu, chikatsika zvakasara netsoka dzacho; Uye pamusoro penyanga gumi dzakanga dziri mumusoro wacho, uye pamusoro peimwe yakazouya, yakaita kuti nhatu dziwire pasi pamberi payo; iyo nyanga yakanga ina maziso, nomuromo waitaura zvinhu zvikuru kwazvo, uye chiso chayo chaipfuura shamwari dzayo pakuzvikudza. Danieri 7:7, 19, 20.
Humambo hwechina hwaDhanieri chitsauko 7 hwakaziviswa kaviri sechinhu chaiva “chakasiyana” nehumambo hwakahutangira. Kana “nyanga duku” yendima 9 yakanga iri kungova kuenderera mberi kwenyanga yeSiria (Antiochus Epiphanes), ingadai isina kunge yakasiyana. Zvikara zvakapfuura Roma muchitsauko 7 zvaiva shumba, bere, nembada, zvose zviri mhuka dzinowanikwa chaizvo muzvisikwa; asi pakasvika pachikara chechina chaiva nameno esimbi nezvipikiri zvendarira, Dhanieri akanga asingazivi mhuka ipi neipi yezvisikwa yaigona kumirira chikara chinotyisa chaiparadza nokumedza. Chaiva chakasiyana (diverse). “Nyanga duku” yendima 9 yakabuda kubva kune imwe yenzvimbo dzaimiririrwa nemhepo ina namapapiro, kwete kubva kune imwe yenyanga kana kune vane mukurumbira.
Mubhuku raDanieri chitsauko 8, rinoti “panguva yokupedzisira youmambo hwavo, apo vadariki vachinge vasvika pakuzara, mambo ane chiso chinotyisa, anonzwisisa zvirevo zvine rima, achasimuka.” Mu“nguva yokupedzisira youmambo hwavo” (Girisi, yakanga yaparara ikava umambo huna), munguva iyo “vadariki vachinge vasvika pakuzara,” mambo mutsva aizosimuka.
“Lizwe rinhi na rihi rakapinda pachikuva chezviitiko rakabvumirwa kutora nzvimbo yarwo panyika, kuti zvizivikanwe kana raizoita zvinangwa zveMurindi neMutsvene. Chiporofita chakatevedza kumuka nokufambira mberi kwehumambo hukuru hwenyika—Bhabhironi, Medho nePezhiya, Girisi, neRoma. Pane rimwe nerimwe rawo, sezvakangoitawo pamarudzi ane simba shoma, nhoroondo yakazvidzokorora. Rimwe nerimwe rakava nenguva yarwo yokuedzwa; rimwe nerimwe rakakundikana, kubwinya kwaro kukasvava, simba raro rikabva.” Prophets and Kings, 535.
Panguva yokuguma (“nguva yokupedzisira”) yeumambo hweGirisi, apo mukombe wenguva yavo yokuedzwa wakanga wazadzwa (“kana vadariki vasvika pakuzara”), “mambo ane chiso chinotyisa” aizomuka. Mambo iyeye aizonzwisisa “zvirevo zvakasviba,” nokuti aizotaura mutauro wakasiyana zvachose neChiHebheru chevaJudha kana ChiGiriki cheumambo hwakanga hwapfuura, nokuti aizotaura ChiRatini. Umambo ihwohwo hwakanga hwazivikanwa naMozisi sorudzi rwaizounza kukombwa kwamakore a66 kusvika 70 AD, apo, pakati pezvimwe zvinhu, nzara yakanga yakaipisisa zvokuti vaJudha vakadya vana vavo vamene kuti vararame.
Nokuti iwe usina kushumira Jehovha Mwari wako nomufaro, uye nomwoyo unofara, pamusana peuwandu hwezvinhu zvose; naizvozvo uchashumira vavengi vako vachatumirwa naJehovha kuzorwa newe, munzara, munyota, mukushama, nokushayiwa zvinhu zvose; uye iye achaisa joko resimbi pamutsipa pako, kusvikira akuparadza. Jehovha achauyisa rudzi kuzorwa newe ruchibva kure, kubva kumigumo yenyika, ruchimhanya nokukurumidza sokubhururuka kunoita gondo; rudzi rune rurimi rwauchasaziva; rudzi rune chiso chinotyisa, rusingazoremekedzi mutana, kana kuitira nyasha muduku; uye ruchadya zvibereko zvemombe dzako nezvibereko zvenyika yako, kusvikira waparadzwa; uye harungakusiyiri zviyo, kana waini, kana mafuta, kana kuwanda kwemombe dzako, kana mapoka amakwai ako, kusvikira rakaparadza. Uye ruchakukomba pamasuo ako ose, kusvikira masvingo ako akakwirira akasimbiswa awira pasi, awaivimba nawo munyika yako yose; uye ruchakukomba pamasuo ako ose munyika yako yose, yawakapiwa naJehovha Mwari wako. Uye uchadya zvibereko zvomuviri wako, nyama yavanakomana vako nevanasikana vako, vawakapiwa naJehovha Mwari wako, panguva yokukombwa nokumanikidzwa, zvauchamanikidzirwa nazvo navavengi vako. Dheuteronomio 28:47–53.
Muna Dhanieri chitsauko chechipiri, ushe hwechina hwakafananidzirwa ne“simbi,” uye Mozisi akazivisa “rudzi,” rwaizoisa “joko resimbi” pamusoro pavaJudha. “Rudzi” urwu “rwaizoparadza” vaJudha, uye rwaizova rwunomhanya segondo, iro gondo riri chiratidzo cheRoma. Rwaizova “rudzi” “rune rurimi rwausingazonzwisisi,” nokuti mutauro warwo waizova “zvirevo zvakasviba” kuvaJudha. Rwaizova “rudzi rune chiso chinotyisa,” sezvinotsanangurwa muna Dhanieri chitsauko chechisere se“mambo ane chiso chinotyisa.” Uye mukati me“kukombwa” kweJerusarema vaJudha vakadya “vanakomana nevanasikana” vavo.
UMiller waqaphela iRoma lobuhedeni njengamandla ayebikezelwe nguMose, nanjengombuso wesine “wensimbi” kaDaniyeli ezimbili, futhi njengaleso “sizwe” esasikhuluma isiLatini, hhayi isiHebheru noma isiGreki. UMiller akazange enze mehluko phakathi kombuso wesine nowesihlanu wesiprofetho seBhayibheli, ngoba kuye yomibili yayimane nje iyiRoma. Ngakho-ke, emva kokuba iRoma lobuhedeni limile evesini lamashumi amabili nantathu, wayengeke abone umehluko ovezwa evesini lamashumi amabili nane. Embonweni uphondo oluncane lwaluguquguquka lusuka kowesilisa luye kowesifazane, bese lubuyela kowesilisa, luphinde luye kowesifazane emavesini ayisishiyagalolunye kuya kweleshumi nambili, futhi ivesi lamashumi amabili nantathu lichaza izimpawu zesiprofetho zeRoma lobuhedeni; ukuhumusha kukaGabriyeli evesini lamashumi amabili nane kushintsha kuye eRoma lowesifazane. Amandla asevesini lamashumi amabili nane kwakufanele abe “namandla amakhulu,” “kodwa kungabi ngamandla akhe siqu: uyakuchitha ngendlela emangalisayo, aphumelele, enze, achithe abanamandla nabantu abangcwele.”
Roma ya Upapa ilipaswa kupewa nguvu za kijeshi za Roma ya kipagani, nayo ingewaharibu watu wa Mungu kwa muda wa miaka elfu moja mia mbili sitini, kuanzia mwaka 538 hadi 1798. Ingeharibu “kwa ajabu,” kwa maana ndicho mnyama ambaye ulimwengu wote “humstaajabia,” nayo ndiyo iliyokuwa mamlaka ambayo “ingetenda na kufanikiwa” mpaka ghadhabu ya kwanza iliyokuwa “imeamriwa” ikamilike mwaka 1798 ilipotimizwa.
Zvino mundima makumi maviri neshanu Gabhurieri anotevera kuchinjachinja kwakanga kwatovambwa mumavhesi aainge achidudzira kuna Dhanieri, uye zvakare anotaurira Roma yechihedheni, iyo kubudikidza nerumwe rudzi rwe“zano,” yakaunganidza humambo hwayo, sezvinopupurirwa nevanyori venhoroondo vose. “Hunyengeri” hweRoma yechihedheni hwaiva hwekukurudzira marudzi kuti abatane nehumambo hwayo hwaikura, uye yakashandisa chivimbiso cherugare nebudiriro pakuvaka humambo, kusiyana nehumambo hwakapfuura hwaingovakwa chete nesimba rehondo. Roma yechihedheni yaifanirawo “kumukira Muchinda wamachinda,” sezvayakaita payakaisa Kristu pamuchinjikwa weKarivhari.
Ipapo Gabriel anobva ataura pamusoro pezviono zviviri zvaakanga achidudzira kuna Danieri, nokusimbisa kuti chiono che“mareh” chekuonekwa (mazuva ane zviuru zviviri namazana matatu) chakanga chiri chechokwadi, uye kuti chiono che“chazon” chokutsikirirwa pasi kwenzvimbo tsvene nehondo neRoma yechihedheni neRoma yepapa chaifanira “kuvharwa (kuiswa chisimbiso),” “kwamazuva mazhinji” (kusvikira panguva yokuguma muna 1798).
តាំងពីនោះមក ដានីយ៉ែលបានឈឺអស់មួយរយៈពេល ហើយបន្ទាប់មកបានត្រឡប់ទៅបំពេញការងារវិញ ប៉ុន្តែគាត់នៅតែមិនយល់អំពីនិមិត្ត «mareh» គឺជានិមិត្តដែលកាប្រ៊ីយែលត្រូវបានបង្គាប់ឲ្យធ្វើឲ្យគាត់យល់។ ដោយហេតុនោះ កាប្រ៊ីយែលនឹងត្រឡប់មកវិញនៅជំពូកទីប្រាំបួន ដើម្បីបញ្ចប់កិច្ចការរបស់ខ្លួនក្នុងការធ្វើឲ្យដានីយ៉ែលយល់អំពីនិមិត្ត «mareh»។
Muna Dhanieri chitsauko chipfumbamwe, Dhanieri akanga achidzidza Shoko rechiporofita uye akasvika pakunzwisisa kubudikidza nezvakanyorwa naMozisi naJeremia. Jeremia akanga aratidza kuti hutapwa hwaaiva mahuri hwaizogara makore makumi manomwe.
Uye nyika iyi yose ichava dongo nechinhu chinokatyamadza; uye ndudzi idzi dzichashandira mambo weBhabhironi makore makumi manomwe. Zvino zvichaitika, kana makore makumi manomwe apera, kuti ndicharova mambo weBhabhironi norudzi irworwo, ndizvo zvinotaura Jehovha, nokuda kwezvakaipa zvavo, nenyika yavaKaradhea; uye ndichaiita matongo asingaperi. Jeremia 25:11, 12.
Mukubwirana na Mose, ubunyage mu gihugu c’umwansi bwari kuzobangikanywa n’igihe igihugu cozoronkerako kwiruhukira amasabato yaco.
Ndzi ta endla leswaku tiko ri va rhumbi; kutani valala va n’wina lava tshamaka eka rona va ta hlamala hikwalaho ka rona. Ndzi ta n’wi hangalasa exikarhi ka matiko, ndzi tlhela ndzi humesa banga ndzi mi landzelela; kutani tiko ra n’wina ri ta va rhumbi, ni miti ya n’wina yi ta onhaka. Kutani tiko ri ta tsakela tisabata ta rona, loko ntsena ri ha ri rhumbi, n’wina mi ri etikweni ra valala va n’wina; hi nkarhi wolowo tiko ri ta wisa, ri tsakela tisabata ta rona. Loko ntsena ri ha ri rhumbi, ri ta wisa; hikuva a ri wisanga hi nkarhi wa tisabata ta n’wina, loko mi ha tshama eka rona. Levhitika 26:32–35.
Danieri akanzwisisa kubva kuShoko raMwari rechiporofita, pamusoro pezvapupu zviviri, kuti vanhu Vake vakanga vaparadzirwa munyika yomuvengi, panguva iyo nyika yaizofarira masabata ayo. Akanzwisisa izvo munyori weMakoronike akanzwisisa pamusoro pemakore makumi manomwe aJeremia.
Uye avo vakanga vapunyuka pamunondo akavatapa akaenda navo Bhabhironi; vakava varanda vake navanakomana vake kusvikira ushe hweumambo hwePeresia hwatonga; kuti shoko raJehovha rakataurwa nomuromo waJeremia rizadziswe, kusvikira nyika yanakidzwa nemaSabata ayo; nokuti nguva yose yayakanga iri dongo yakachengeta Sabata, kuti kuzadziswe makore ana makumi manomwe. Zvino mugore rokutanga raKoreshi mambo wePeresia, kuti shoko raJehovha rakataurwa nomuromo waJeremia rizadziswe, Jehovha akamutsa mweya waKoreshi mambo wePeresia, zvokuti akaparidza munyika yake yose, akazvinyorawo, achiti, Zvanzi naKoreshi mambo wePeresia, Umambo hwose hwenyika ndakahupiwa naJehovha Mwari wokudenga; uye iye akandiraira kuti ndimuvakire imba paJerusarema, riri muJudha. Ndianiko ariko pakati penyu, wavanhu vake vose? Jehovha Mwari wake ngaave naye, akwire hake. 2 Makoronike 36:20–23.
Danieri akazwisisa kuti makore makumi manomwe okupararira munyika yomuvengi, sezvaitwa nyika ichifarira masabata ayo, sezvakataurwa naJeremia, akanga akavakirwa pachituko che“kanomwe” chiri muna Revhitiko makumi maviri nenhanhatu; uye mukuteerera kunzwisisa ikoko, akazadzisa mushonga wakarairwa wakapiwa ipapo nokuda kwaavo vanozomuka pakupedzisira vachiziva mamiriro avo okupararira.
Uye kuna avo venyu vachasara vari vapenyu ndichatumira kupera simba mumwoyo yavo munyika dzavavengi vavo; uye kurira kweshizha rinodedera kuchavadzinganisa; uye vachamhanya, sokutiza kwavanoita munondo; uye vachawa pasina anovatevera. Uye vachawirana mumwe pamusoro pomumwe, sokunge vari pamberi pomunondo, pasina anovatevera; uye hamungavi nesimba rokumira pamberi pavavengi venyu. Uye muchaparara pakati pavahedheni, uye nyika yavavengi venyu ichakupedzai. Uye avo vachange vasara venyu vachapera simba muzvivi zvavo munyika dzavavengi venyu; uyezve vachapera simba pamwe chete navo muzvivi zvamadzibaba avo. Kana vakareurura zvivi zvavo, nezvivi zvamadzibaba avo, pamwe nokudarika kwavo kwavakandidarika nako, uye kutiwo vakafamba vachindipikisa; uye kuti neniwo ndakafamba ndichivapikisa, ndikavapinza munyika yavavengi vavo; kana zvino mwoyo yavo isina kudzingiswa ikanininipiswa, uye ivo vobva vagamuchira chirango chezvivi zvavo; ipapo ndicharangarira sungano yangu naJakobho, uyezve sungano yangu naIsaka, uyezve sungano yangu naAbhurahama ndichairangarira; uye ndicharangarira nyika. Nyika ichasiyiwawo navo, uye ichafarikanya masabata ayo, ichiri dongo pasina ivo; uye ivo vachagamuchira chirango chezvivi zvavo; nokuti, zvirokwazvo nokuti vakazvidza zvandakatonga, uye nokuti mweya yavo yakasema mitemo yangu. Asi kunyange zvakadaro zvose, pavanenge vari munyika yavavengi vavo, handingavarasi, kana kuvasema, kuti ndivaparadze chose, nokutyora sungano yangu navo; nokuti ndini Jehovha Mwari wavo. Asi nokuda kwavo ndicharangarira sungano yamadzibaba avo, vandakabudisa panyika yeIjipiti pamberi pavahedheni, kuti ndive Mwari wavo; ndini Jehovha. Iyi ndiyo mitemo, nezvakatongwa, nemirairo, iyo Jehovha akaisa pakati pake navana vaIsraeri paGomo reSinai noruoko rwaMozisi. Revhitiko 26:36–46.
Munyengetero waDanieri muchitsauko 9 unotaurira pachena chinhu chimwe nechimwe chiri mugadziriro yezano kune avo vanozviwana vakapararira munyika yomuvengi. Munyengetero iwoyo unofanira kuwiriraniswa nemunyengetero wake uri muchitsauko 2, nokuti pamwe chete inomirira munyengetero waavo vari muna Zvakazarurwa chitsauko 11, vakanga vakafa mumigwagwa yeguta guru iro reSodhoma neIjipiti, avo vanowana kuti naivowo vakanga vapararira. Danieri paanopedzisa munyengetero wake, Gabrieri anodzoka kuzopedzisa basa rokutsanangura chiratidzo che“mareh,” sezvinongoitawo Mweya Mutsvene achida kuzadzisa kune zvapupu zviviri zvaZvakazarurwa chitsauko 11.
Neni nilipokuwa nikisema, na kusali, na kuungama dhambi yangu na dhambi ya watu wangu Israeli, na kupeleka dua yangu mbele za Bwana, Mungu wangu, kwa ajili ya mlima mtakatifu wa Mungu wangu; naam, nilipokuwa nikisema katika sala, yule mtu Gabrieli, ambaye nilikuwa nimemwona katika maono hapo mwanzo, akija kwa kuruka kwa haraka, aliniguza karibu na wakati wa sadaka ya jioni. Akanifahamisha, akasema nami, na kunena, Ee Danieli, sasa nimetoka nje ili kukupa ustadi na ufahamu. Danieli 9:20–22.
Ticharamba nefundiso iyi munyaya inotevera.
“Pasina nguva pfupi Bhabhironi risati rawa, Danieri paakanga achifungisisa pamusoro pezviporofita izvi uye achitsvaka kuna Mwari kuti anzwisise nguva, akapiwa nhevedzano yezviratidzo pamusoro pokusimuka nokuwa kwoumambo. Pachiratidzo chokutanga, sezvazvakanyorwa muchitsauko chechinomwe chebhuku raDanieri, dudziro yakapiwa; kunyange zvakadaro, hazvina kujekeswa zvose kumuporofita. ‘Kufungisisa kwangu kwakanditambudza kwazvo,’ akanyora pamusoro pechakaitika kwaari panguva iyoyo, ‘uye chiso changu chakashanduka mandiri; asi ndakachengeta nyaya iyi mumwoyo mangu.’ Danieri 7:28.”
“Ubwinshi bw’umucyo bwarushijeho gutangirwa mu bindi byahishuwe ku byerekeye ibizaba mu gihe kizaza; kandi ubwo icyo cyerekwa cyasozwaga ni bwo Daniyeli yumvise ‘umwe wera avuga, undi na we wera abaza uwo wera wavugaga ati: Ibyo byerekwa bizageza he?’ Daniyeli 8:13. Igisubizo yatanzweho, ngo: ‘Kugeza ku minsi ibihumbi bibiri na magana atatu; maze ubuturo bwera buzahumanurwe’ (umurongo wa 14), cyamuteje urujijo rukomeye. Yashatse n’umutima wose kumenya icyo icyo cyerekwa gisobanura. Ntiyashoboraga gusobanukirwa isano iri hagati y’imyaka mirongo irindwi y’ubunyage, nk’uko yari yarahanuwe na Yeremiya, n’iyo minsi ibihumbi bibiri na magana atatu yumvise mu iyerekwa intumwa yo mu ijuru itangaza ko izabanza gushira mbere y’uko ubuturo bwera bw’Imana buhumanurwa. Marayika Gaburiyeli yamuhaye ubusobanuro butuzuye; nyamara umuhanuzi amaze kumva amagambo ngo: ‘Ibyo byerekwa … bizaba ari ibya nyuma y’iminsi myinshi,’ yikubita hasi aracika intege. Yanditse ku byamubayeho ati: ‘Nuko jyewe Daniyeli ndacika intege, ngaragurika iminsi runaka; hanyuma ndahaguruka nkora umurimo w’umwami; kandi natangajwe n’ibyo byerekwa, ariko nta wabishoboye kubisobanukirwa.’ Imirongo ya 26, 27.”
Achiine mutoro nokuda kwa Isiraeri, Danieri akadzokorora kudzidza zviporofita zvaJeremia. Zvaiva pachena kwazvo—zvakajeka zvikuru zvokuti, nezvipupuriro izvi zvakanyorwa mumabhuku, akanzwisisa “uwandu hwamakore, pamusoro pawo shoko raJehovha rakasvika kuna Jeremia muporofita, kuti Aizadzisa makore makumi manomwe pakuitwa dongo kweJerusarema.” Danieri 9:2.
“Ne kutenda kwakavakirwa pashoko rechokwadi rouprofita, Danieri akakumbira kuna Ishe kuti zvipikirwa izvi zvizadzikiswe nokukurumidza. Akakumbira kuti kukudzwa kwaMwari kuchengetedzwe. Mukukumbira kwake akazvibatanidza zvizere navaya vakanga vakundikana kusvika pachinangwa chaMwari, achireurura zvivi zvavo sokunge ndezvake.” Prophets and Kings, 553, 554.