Ushuhuda wa Eliya unaanza alipotangaza kwamba hakutakuwa na mvua, ila kwa neno lake, kwa muda wa miaka mitatu na nusu.

Na Elia, Mtishbi, aliyekuwa miongoni mwa wakaaji wa Gileadi, akamwambia Ahabu, Kama Bwana, Mungu wa Israeli, aishivyo, ambaye ninasimama mbele zake, hakutakuwa na umande wala mvua katika miaka hii, isipokuwa kwa neno langu. 1 Wafalme 17:1.

Makore iwayo matatu nehafu anomirira nhoroondo yeThiatira kubva muna 538 kusvikira muna 1798. Muna 1798, pakupera kwenguva yokuoma, Eria anoshevedza Ahabhu kuKarimeri. Shoko romutumwa wokutanga rakazivisa awa yokutonga kwaMwari musi wa22 Gumiguru 1844. Shoko romutumwa wokutanga ndiro rakanga riri murayiro kuna Ahabhu wokuti aunganidze vaIsraeri vose kuKarimeri.

Zvino zvakaitika kuti Ahabhu paakaona Erija, Ahabhu akati kwaari, Ndiwe here unotambudza Israeri? Akapindura akati, Handina kutambudza Israeri; asi iwe, neimba yababa vako, nokuti makasiya mirairo yaJehovha, uye iwe wakatevera vaBhaari. Zvino naizvozvo tumira, undiunganidzire Israeri yose paGomo reKarimeri, navaprofita vaBhaari vana zana namakumi mashanu, navaprofita vematanda matsvene vana zana, vanodya patafura yaJezebheri. Naizvozvo Ahabhu akatuma kuvana vose vaIsraeri, akaunganidza vaprofita pamwe chete paGomo reKarimeri. Erija akasvika kuvanhu vose, akati, Muchasendama kusvikira riniko pakati pemaonero maviri? Kana Jehovha ari Mwari, mumutevere; asi kana ari Bhaari, ipapo muteverei. Vanhu vakasamupindura shoko rimwe chete. 1 Madzimambo 18:17–21.

Vose Isirayeli yose yakoraniye i Karumeli mu gihe cya Eliya, ari na byo byashushanyaga amateka ya William Miller igihe amatorero atatu yo mu Byahishuwe igice cya gatatu yakoranirizwaga hamwe. Itorero ryari ryarabanje guhungira mu butayu mu mwaka wa 538 kugira ngo rihunge itotezwa rya Yezebeli, nk’uko rishushanywa n’itorero rya Tiyatira, ryavuye muri ubwo butayu ari urungano rwagombaga guhangana n’ubutumwa bwa Eliya, bushushanywa na William Miller. Hanyuma inyamaswa yo ku isi ibumbura akanwa kayo imira umwuzure w’itotezwa wari waroherejwe kumurwanya mu gihe cy’imyaka igihumbi na magana abiri na mirongo itandatu.

Zvino nyika yakabatsira mukadzi; nyika ikashamisa muromo wayo, ikamedza mafashamo akanga arutswa neshato kubva mumuromo mayo. Zvakazarurwa 12:16.

Muprofita, “kutaura kworudzi” kunoreva chiito chezviremera zvaro zvinogadzira mitemo nezvinotonga mhaka, uye muna 1789 United States yakasimbisa gwaro dzvene rinova Constitution of the United States, nokudaro ichidzivirira kodzero norusununguko zvinodikanwa kuti pave nedziviriro pakutambudzwa kwaibva kumadzimambo eEurope pamwe chete nechechi yeKaturike yakatsauka.

“Kuvuka kwa taifa ni tendo la mamlaka zake za kutunga sheria na za kimahakama.” The Great Controversy, 443.

Mu 1789, patangotsala kuti udindo waulosi wa United States monga ufumu wachisanu ndi chimodzi wa ulosi wa m’Baibulo uyambe, inalankhula monga Mwanawankhosa, koma pa lamulo la Lamlungu idzalankhula monga chinjoka.

Kisha nikaona mnyama mwingine akipanda kutoka katika nchi; naye alikuwa na pembe mbili kama mwana-kondoo, akasema kama joka. Ufunuo 13:11.

Kutanga nokuguma kwechikara chepanyika kunocherechedzwa nokutaura kwacho. Muna 1798, Ahabhi anodana vaIsraeri vose kuGomo reKameri uko Eria achaisa pamberi muedzo wokuratidza kuna avo vari kutarira kuti Mwari wavaHebheru kana mwari waJezebheri ndiye Mwari wechokwadi. Jezebheri akanga ane vaporofita vaBhaari mazana mana namakumi mashanu uye vaporofita vomusango mazana mana. Mwari wenhema Bhaari akanga ari mwari wechirume uye mwari wenhema Ashtaroti akanga ari mwari wechikadzi.

Mapoka ayo maviri evaprofita venhema anomiririra kubatanidzwa kwechechi nenyika, nokuti muuporofita, kana murume nomukadzi vachimiririrwa pamwe chete, mukadzi anomirira chechi uye murume anomirira nyika. Eriya akanga akapfuurwa nenhamba, mazana masere namakumi mashanu kumunhu mumwe chete, paakatarisana nokubatanidzwa kusiri kutsvene kwechechi nenyika, sezvinomiririrwa navamwari venhema vechikadzi nevechirume uyewo nomuchato waAhabhi naJezebheri. Mufananidzo waAhabhi naJezebheri wechechi nenyika unomiririra kuora kwenyanga yeRepublicanism, uye Bhaari naAshtaroti vanomiririra kuora kwenyanga yePurotesitendi.

Dambudziko rakanga riri kupikisa kwaEria chitendero chakanga chaora chaimiririrwa neTiatira muna Zvakazarurwa chitsauko chechipiri. Eria aimiririra muPurotesitendi, nokuti dudziro chete yePurotesitendi munhu anopikisa Roma. Kupikisa kwaEria kunomiririra kupikisa kubatanidzwa kwekereke nehurumende kunoitwa nesungano isiri tsvene pakati pehurumende yakashatiswa nekereke yakashatiswa.

Asi ndine zvishoma zvandinopikisa pamusoro pako, nokuti unobvumira mukadzi uyo Jezebheri, anozviti muporofitakadzi, kuti adzidzise nokunyengera varanda vangu kuti vaite upombwe nokudya zvinhu zvakabairwa zvifananidzo. Uye ndakamupa nguva yokuti apfidze upombwe hwake; asi haana kupfidza. Tarira, ndichamukandira pamubhedha, pamwe chete naavo vanoita upombwe naye ndichivaisa mukutambudzika kukuru, kana vasingapfidzi pamabasa avo. Zvakazarurwa 2:20–22.

Kudya kunomirira shoko raunogamuchira, uye shoko rakabairwa zvifananidzo rinomirira dzidziso dzeKatorike, chiratidzo chaimo chokunamata kunonyangadza kwezvifananidzo. Vanhu vaMwari munguva dzeRima vakanga vasvika pakugamuchira dzidziso zhinji dzechihedheni dzeKatorike, zvikurukuru kunamata zuva.

उपपत्नीगमन एक अवैध सम्बन्ध हो, र भविष्यवाणीगत रूपमा यसले ठीक त्यही सारलाई प्रतिनिधित्व गर्छ जसलाई संविधानले निषेध गर्दछ; अर्थात् चर्च र राज्यको संयोजन। आहाब येजेबेलसँग एक अवैध सम्बन्धमा थियो, किनकि इस्राएलका राजा भएकाले उसले कुनै अन्यजातीय राजकुमारीसँग विवाह गर्नु हुँदैनथ्यो। येशूले यूहन्ना बप्तिस्मा दिने व्यक्तिलाई एलियाको रूपमा चिनाउनुभयो, र यूहन्नाले पनि त्यही अशुद्ध सम्बन्धको सामना गरे जब उनले हेरोदियास, जो उसका दाजुको पत्नी थिई, सँग विवाह गरेकोमा हेरोदलाई धिक्कारे।

Nokuti Herodhe wakanga asunga Johane, akamusunga namaketani, akamuisa mutirongo nekuda kwaHerodhiasi, mukadzi waFiripi, munun’una wake. Nokuti Johane wakanga ati kwaari, Hazvina kutenderwa nomurayiro kuti umuwane ave mukadzi wako. Mateo 14:3, 4.

Ukungqubana kuka-Eliya no-Ahabi kanye noJezebeli kwakungumfanekiso owandulela ukungqubana kukaJohane noHerode kanye noHerodiya, ngokuba bobabili lobu budlelwane babemele ubudlelwane obungemthetho phakathi kwebandla nombuso. Ndawonye bumele isigijimi sika-Eliya sabayizinkulungwane eziyikhulu namashumi amane nane, esibhekana nobupapa (uJezebeli noHerodiya), amakhosi ayishumi amele iZizwe Ezihlangene (u-Ahabi noHerode), kanye ne-United States emele umprofethi wamanga (abaprofethi bamanga baseKarmeli noSalome, indodakazi kaHerodiya).

Mamiriro echiporofita paKameri anosanganisira kudzivirira kwakaitwa naEria Bumbiro reMitemo reUnited States, iro rinotsaurira musimboti wokuparadzaniswa kwechechi nehurumende.

Zvino zvakaitika, Ahabhu paakaona Eria, Ahabhu akati kwaari, Ndiwe here unotambudza Israeri? Iye akapindura akati, Handina kutambudza Israeri; asi ndiwe, neimba yababa vako, nokuti makasiya mirayiro yaJehovha, uye iwe wakatevera vaBhaari. 1 Madzimambo 18:17, 18.

Katiba ilianzisha kwamba pembe mbili za Urepublikanizimu na Uprotestanti zingebaki daima zimetengana moja na nyingine. Lakini Ufunuo unatambulisha kwamba Marekani itakaposema hatimaye kama joka, itafanya hivyo wakati makanisa yaliyopotoka ya Marekani yatakapochukua mamlaka na kuungana na serikali iliyoasi.

“Asi ‘chifananidzo kumhuka’ chii? uye chichaumbwa sei? Chifananidzo ichi chinogadzirwa nechikara chine nyanga mbiri, uye chiri chifananidzo kumhuka. Chinodanwawo kuti chifananidzo chemhuka. Naizvozvo, kuti tizive kuti chifananidzo ichi chakaita sei uye kuti chichaumbwa sei, tinofanira kudzidza hunhu hwemhuka pachayo—upapa.

“මුල් සභාව සුභාරංචියේ සරලත්වයෙන් ඉවත් වී අනාගම්මික ආචාර හා සිරිත් පිළිගෙන දූෂිත වූ කල, ඇය දෙවියන්වහන්සේගේ ආත්මයද බලයද අහිමි කළාය; ජනතාවගේ අන්තඃකරණයන් පාලනය කිරීම සඳහා, ඇය ලෞකික බලයේ ආධාරය සෙවුවාය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ පාප් පදවියයි—රාජ්‍යයේ බලය පාලනය කළ සභාවක්, තමාගේම අරමුණු ඉටු කරගැනීම සඳහා, විශේෂයෙන් ‘අපමතය’ දඬුවම් කිරීම සඳහා, එය භාවිත කළ සභාවක්. එක්සත් ජනපදය මෘගයාගේ රූපයක් ගොඩනැගීමට නම්, ආගමික බලය එසේම සිවිල් ආණ්ඩුව පාලනය කළ යුතුය; එවිට රාජ්‍යයේ අධිකාරියද සභාව විසින් තමාගේම අරමුණු ඉටු කරගැනීම සඳහා භාවිත කරනු ලබන්නේය.” The Great Controversy, 443.

Eriya pa Gomo reKarimeri akamiririra basa revaMillerite, uye vaMillerite vakasimbiswa somuporofita wechokwadi vachipesana navaya vakanga vachangobva kubuda pasi pesimba rechiKatorike, asi vakasarudza, kubudikidza nokuramba kwavo chiedza chomutumwa wokutanga, kudzokera kuRoma. Naizvozvo, shoko romutumwa wechipiri muchirimo cha1844 rakanga riri rokuona masangano echiPurotesitendi savanasikana veBhabhironi, uye vaMillerite senyanga yechiPurotesitendi yechokwadi.

Loko Xikwembu xi humesile Israele wa khale evuhlongeni bya Egipta kutani xi n’wi hundzisa ematini ya Lwandle ro Tshwuka, xi sungurile maendlelo ya ku ringiwa lama yaka emahlweni, lama sunguleke hi ku ringiwa ka mana ya le tilweni.

“Pasu pedu pane kupenya chiedza chakaunganidzwa chemakore akapfuura. Chinyorwa chokukanganwa kweIsraeri chakachengetedzwa kuti chitivhenekere. Muzera rino Mwari akaisa ruoko rwake kuti azviunganidzire vanhu vanobva kurudzi rumwe norumwe, dzinza, norurimi. Mukufamba kwesangano rekuuya kwake akashandira nhaka yake, sezvaakashandira vaIsraeri paakavatungamidza kubuda muIjipiti. Mukusuwa kukuru kwa1844 kutenda kwavanhu vake kwakaedzwa sezvakaita kwavaHebheru paGungwa Dzvuku.” Testimonies, vhoriyamu 8, 115, 116.

Ukudana komhla ka-22 kuMfumfu, 1844, kwaholela ekuqondeni kwendzawo lengcwele yasezulwini, leyo-ke yabe seyeta sivivinyo seSabatha, njengobe nje sivivinyo semana saba ngulesekucala kuluchungechunge lwetivivinyo letilishumi ku-Israyeli wasendvulo.

“Muna 1847, ndiri kuTopsham, Maine, hama dzakaungana neSabata, Ishe vakandipa chiratidzo chinotevera.

“Tinamva mweya usina kujairika wokunyengetera. Uye patakanga tichinyengetera, Mweya Mutsvene akaburukira pamusoro pedu. Takafara zvikuru. Pasina nguva ndakabviswa pazvinhu zvenyika, ndikafukidzwa muchiratidzo chekubwinya kwaMwari. Ndakaona mutumwa achibhururuka nokukurumidza achiuya kwandiri. Akakurumidza kunditakura kubva panyika kundisvitsa kuGuta Dzvene. Muguta imomo ndakaona temberi, yandakapinda. Ndakapfuura nomusuo ndisati ndasvika pachifukidzo chokutanga. Chifukidzo ichi chakasimudzwa, ndikapinda munzvimbo tsvene. Imomo ndakaona aritari yezvinonhuhwira, chigadziko chemwenje chine mwenje minomwe, netafura yaiva nechingwa chokuratidza. Mushure mokuona kubwinya kwenzvimbo tsvene, Jesu akasimudza chifukidzo chechipiri, ndikapinda munzvimbo tsvene-tsvene.

“Mu Patumba Kwambiri ndinaona likasa; pamwamba pake ndi m’mbali mwake munali golide woyera kwambiri. Kumalekezero onse a likasalo kunali kerubi wokongola, ndipo mapiko awo anali otambasulidwa kuphimba likasalo. Nkhope zawo zinali zoyang’anizana, ndipo zinali kuyang’ana pansi. Pakati pa angelo panali chofukizira chagolide. Pamwamba pa likasalo, pamene panali angelo, panali ulemerero wowala kwambiri, umene unaoneka ngati mpando wachifumu umene Mulungu amakhala. Yesu anayima pafupi ndi likasalo, ndipo pamene mapemphero a oyera mtima ankakwera kwa Iye, zofukiza zinali kutulutsa utsi m’chofukizira, ndipo Iye ankafikitsa mapemphero awo kwa Atate ake pamodzi ndi utsi wa zofukizazo. M’likasamo munali mphika wagolide wa mana, ndodo ya Aroni imene inaphukira, ndi magome a miyala amene anatsekanika pamodzi ngati buku. Yesu anatsegula magomewo, ndipo ndinaona Malamulo Khumi atalembedwa pamenepo ndi chala cha Mulungu. Pa gome limodzi panali malamulo anayi, ndipo pa lina panali asanu ndi limodzi. Anayi amene anali pa gome loyamba anawala kwambiri kuposa asanu ndi limodzi enawo. Koma lachinayi, lamulo la Sabata, linawala kuposa onsewo; chifukwa Sabata linaikidwa pambali kuti lisungidwe polemekeza dzina lopatulika la Mulungu. Sabata lopatulika linaoneka laulemerero—lozunguliridwa lonse ndi ulemerero wowala. Ndinaona kuti lamulo la Sabata silinakhomedwe pa mtanda. Ngati linakhomedwa, ndiye kuti malamulo ena asanu ndi anayiwo anakhomedwanso; ndipo tili omasuka kuwaphwanya onsewo, monga momwe tingaphwanyire lachinayi. Ndinaona kuti Mulungu sanasinthe Sabata, chifukwa Iye sasinthapo konse. Koma papa anasinthadi kuchokera pa tsiku lachisanu ndi chiwiri kufika pa tsiku loyamba la mlungu; chifukwa iye anayenera kusintha nyengo ndi malamulo.” Early Writings, 32.

VaProtestanti pavakabuda muNguva dzeRima muna 1798, uye bhuku raDanieri parakazarurwa, umambo hwechitanhatu hweuporofita hweBhaibheri, chikara chepanyika chine nyanga mbiri cheZvakazarurwa chitsauko 13 chakatanga kufamba kwacho munhoroondo yeuporofita. UProtestanti hwakavambwa pamusoro pegwaro dzvene rinonzi Bhaibheri Dzvene, uye URepublicanism hwakavambwa pamusoro pegwaro dzvene rinonzi Bumbiro reMitemo. Mwari akanga abudisa kereke Yake yaiva murenje kubva muNguva dzeRima, asi sezvakangoitikawo kuIsraeri yekare panguva yeuranda hweIjipiti, murayiro weSabata wakanga wakanganwika. Sezvo Israeri yakayambuka Gungwa Dzvuku iri munzira yokuenda pakupihwa komurayiro paSinai, Israeri yazvino yakayambuka Atlantic iri munzira yokuenda kuna Gumiguru 22, 1844, apo murayiro waizozarurwazve. Ishe vakanga vava kusimudzazve vanhu vaizova vachengeti vomurayiro Wavo, vachengeti vezvakazarurwa zvavo zveuporofita, uye vaizotakura jasi reUProtestanti. Israeri yekare yakapiwa mahwendefa maviri eMirayiro Gumi sechiratidzo chebasa ravo rokuva vachengeti vomurayiro Wavo, uye Israeri yazvino yakapiwa mahwendefa maviri aHabhakuki sechiratidzo chebasa ravo savachengeti veShoko Ravo reuporofita.

ಇಂದಿನ ಇಸ್ರಾಯೇಲನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಮೂರನೆಯ ದೂತನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಾಗ ಎರಡು ಫಲಕಗಳ ಎರಡೂ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು; ಈ ಸಂದೇಶವೇ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಂನ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವವರು ಘೋಷಿಸುವ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಧಕಾರ ಯುಗಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಇಸ್ರಾಯೇಲರು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಇದ್ದಂತೆಯೇ, ಆಗ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟಿಸಂ “ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್ ಮಾತ್ರ” ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕತ್ವದ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ (ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳು), ದೇವರ ವಾಕ್ಯದ ಕುರಿತು ಅದರ ಅರಿವು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. “ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾದಿಗಳು” ಎಂಬ ಸಂಕೇತದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ದೇವರ ಜನರ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ದೇವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಎರಡು ಫಲಕಗಳ ಎರಡೂ ಸಮೂಹಗಳಾಗಿ, ದೇವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಕ್ಯವನ್ನೇ ಒಬ್ಬ ಸತ್ಯ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ದೇವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಮೊದಲ ದೂತನ ಕಾರ್ಯವು ಅವನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೂ ಅವನ ಪ್ರವಾದನಾತ್ಮಕ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೂ ಭಂಡಾರಿಗಳಾಗಿರುವ, ನಿಜವಾದ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟ್ ಜನರನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿತ್ತು.

“អ្នកជឿរបស់ព្រះដែលជាសាសនាចក្ររបស់ទ្រង់នៅសម័យនេះ ត្រូវបានទ្រង់ហៅ ដូចដែលទ្រង់បានហៅអ៊ីស្រាអែលបុរាណ ឲ្យឈរជាពន្លឺមួយនៅលើផែនដី។ ដោយសារកាំបិតមុតដ៏មានអំណាចនៃសេចក្តីពិត គឺសាររបស់ទេវតាទីមួយ ទីពីរ និងទីបី ទ្រង់បានបំបែកពួកគេចេញពីសាសនាចក្រ​ទាំងឡាយ និងចេញពីលោកិយ ដើម្បីនាំពួកគេចូលមកក្នុងភាពជិតស្និទ្ធដ៏វិសុទ្ធជាមួយទ្រង់ផ្ទាល់។ ទ្រង់បានតាំងពួកគេឲ្យជាអ្នកទុកដាក់ក្រឹត្យវិន័យរបស់ទ្រង់ ហើយបានប្រគល់សេចក្តីពិតដ៏អស្ចារ្យនៃព្យាករណ៍សម្រាប់សម័យនេះដល់ពួកគេ។ ដូចជាព្រះបន្ទូលដ៏វិសុទ្ធដែលបានប្រគល់ឲ្យអ៊ីស្រាអែលបុរាណ នូវអ្វីទាំងនេះក៏ជាទំនុកចិត្តដ៏វិសុទ្ធមួយដែលត្រូវប្រកាសឲ្យលោកិយបានដឹងដែរ។ ទេវតាទាំងបីក្នុងវិវរណៈ 14 តំណាងឲ្យប្រជាជនដែលទទួលយកពន្លឺនៃសាររបស់ព្រះ ហើយចេញទៅធ្វើជាភ្នាក់ងាររបស់ទ្រង់ ដើម្បីបន្លឺសេចក្តីព្រមាននេះទៅទូទាំងប្រវែង និងទទឹងនៃផែនដី។” Testimonies, volume 5, 455.

Iyo nyevero inofanira kuparidzirwa neavo vakazivikanwa sevachengeti vemapoka maviri ematafura maviri, ndeyokurwisa kugamuchira chiratidzo cheChiKatorike. Kuratidzira ikoko kunopikisa ukama husiri pamutemo hwaAhabhi naJezebheri, uye kwakafananidzirwa naEria paGomo reKarimeri. Kupihwa kwematafura maviri ematombo paGomo reSinai kwakava mufananidzo wokupihwa kwematafura maviri ejira aHabhakuki munhoroondo ya1842 kusvikira 1849. Matafura maviri aHabhakuki chiratidzo choukama hwesungano pakati paMwari navanhu vake veChipurotesitendi. Kuramba matafura iwayo kwaizova kwakafanana nokuti Israeri yekare yakaramba murayiro waMwari.

VaMillerite vakapinda muNzvimbo Tsvene-tsvene vakagamuchira chiedza cheSabata, asi nzira yokuedzwa yakanga ichiri isati yapera. Panguva imwe cheteyo runyanga rweRepublicanism rwakanga ruchifambira mberi munhoroondo iyoyo chaiyo. Uye runyanga rwose rwuri rwiviri rwaizosvika pachinhanho chinokosha murwendo rwaro pamwe chete muna 1863.

Uthenga wa Eliya wa Miller wakaburitsa urongwa hwekucheneswa hwaifambira mberi, hwaive nechinangwa chakatarirwa chokumisikidza runyanga rweChipurotesitendi; uye munhoroondo iyoyo chaiyo, runyanga rweRepublican rwakabatanidzwawo muurongwa hwaifambira mberi hwekuvandudzwa kwezvematongerwo enyika. Runyanga rwose rwuri maviri ari pachikara chimwe chete chepanyika; naizvozvo, zvinofanira kufamba pamwe chete, mukuwirirana kumwe, munhoroondo yose yechikara chepanyika.

Chizindikiro choyamba cha uneneri cha nyanga ya Republican ya chilombo cha pa dziko chinali chochitika cholankhulitsa Constitution kuti iyambe kugwira ntchito mu 1789. Mu 1798, (nthawi ya mapeto pamene buku la Danieli linatsegulidwa), chilombo cha pa dziko chikanalankhula kwa nthawi yoyamba monga ufumu wachisanu ndi chimodzi wa uneneri wa m’Baibulo. Chaka cha 1798 chinali chiyambi cha United States monga ufumu wachisanu ndi chimodzi wa uneneri wa m’Baibulo, ndipo kuyankhula kumene kunachitika pa chiyambi cha mbiri ya chilombo cha pa dziko mu 1798 kukanakhala fanizo la nthawi yotsiriza imene ufumu wachisanu ndi chimodzi udzalankhula, ndipo nthawi imeneyo ikuimiridwa monga mawu a chinjoka. Tikaganizira za malamulo amene anaperekedwa ndi nyanga ya Republican mu United States mu 1798, tiyenera kuyembekezera kuona fanizo la malamulo amene adzaperekedwe mogwirizana ndi lamulo la Lamlungu pamene United States ilankhula monga chinjoka. Pamene tikulingalira za malamulo anayi otsatirawa, dzifunseni nokha ngati malamulo anayi amene anaperekedwa mu 1798 ali ndi chisindikizo cha uneneri cha Alfa ndi Omega?

Muna 1798, United States yakapasisa mitemo yakati wandei yakakosha yaizivikanwa seAlien and Sedition Acts. Mitemo iyi yaiva nhevedzano yemitemo mina yakapasiswa neCongress yaidzorwa neFederalist uye yakasainwa kuti ive mutemo neMutungamiri John Adams, mutungamiri wechipiri weUnited States uye aimbova mutevedzeri wemutungamiri waGeorge Washington.

Mutemo weKugara kweVatorwa: Mutemo uyu wakawedzera nguva yokugara yaidiwa kuti vatorwa vave vagari vemo veUnited States kubva pamakore mashanu kusvika pamakore gumi nemana. Waiva wakanyanyisa kunangidzirwa pakudzora simba revatorwa vakanga vachangobva kusvika, avo vaiwanzobatana nebato raipikisa, iro reDemocratic-Republicans.

Mutemo weShamwari DzeVatorwa: Mutemo uyu wakapa mutungamiri wenyika masimba ekudzinga vasiri vagari venyika vaionekwa sevanoisa panjodzi kuchengetedzeka kweUnited States panguva yerunyararo. Wakabvumira mutungamiri wenyika kusunga nekudzinga chero munhu asiri mugari wenyika waaiti ane ngozi.

Mutemo weVavengi Vokunze: Mutemo uyu waipa simba rokubata, kusunga, nokudzinga vagari venyika dzakanga dziri muhondo neUnited States. Wakaitwa sechiyero chokungwarira munguva yemamiriro ezvinhu aiva akakakavara zvikuru okupedzisira kwama1790.

Mutemo weKumukira Hurumende: Uyu ndiwo waive mutemo une gakava guru zvikuru pakati peAlien and Sedition Acts. Wakaita kuti zvive mhosva yepamutemo kuburitsa zvinyorwa “zvenhema, zvinonyadzisa, uye zvine ruvengo” zvakanangana nehurumende kana vakuru vayo, nechinangwa chokuvasvibisa kana kuti kuvaisa mukuzvidzwa. Vatsoropodzi vakaona izvi sechirwisa zvakananga rusununguko rwokutaura nerwenhau.

Mitemo yeVatorwa neYokumukira yakakonzera kupokana kukuru uye yakamutsa kushorwa kukuru kubva kuvaDemocratic-Republicans, avo vaitenda kuti mitemo iyi yaityora kodzero dzakakosha dzeBumbiro reMitemo uye yainanga bato ravo rezvematongerwo enyika. Vakapikisa vachiti mitemo iyi yaive kutyorwa kweChigadziriso chekutanga cheBumbiro reMitemo, chinodzivirira rusununguko rwekutaura nerwenhau. Pakupedzisira, mitemo iyi yakava nechikamu musarudzo dzegore ra1800, apo Thomas Jefferson nevaDemocratic-Republicans vakakunda chigaro chemutungamiri wenyika neCongress, zvichitungamirira kubviswa kweMutemo weKumukira.

Chama cha Democrat-Republican kiliamini kwamba sheria hizi zilikiuka haki za msingi zinazolindwa na Katiba, na pia kiliamini kwamba sheria hizo zilikuwa zikilenga chama cha kisiasa pinzani. Haijalishi kwamba sheria hizi zilifutwa au baadaye zilipitwa na wakati; Alfa na Omega huonyesha mwisho kwa mwanzo. Katika historia ambapo sheria hizi zilitungwa au “kuzungumzwa” kuwa sheria, chama cha Federalist kilipingwa na chama kilichoitwa Democrat-Republicans. Mageuzi ya chama cha Democrat-Republican hatimaye huzaa chama cha Republican. Chama cha kisiasa kilichounganishwa hasa kwa msingi wa msimamo wa kupinga utumwa.

Vanyori venhoroondo vanoratidza gore ra1863 senzvimbo chaiyo yepakati pehondo yevagari vemo, hondo yakanga yakavakirwa panyaya youranda. Gore ra1863 zvakare chiratidzo chenguva chevatakuri vatsva vomureza wenyanga yechiPurotesitendi, avo vakazoramba chiporofita chokutanga chenguva chakapiwa kuna Miller nengirozi (chiporofita che“nguva nomwe” chinobva muna Revhitiko 26). Zvingava here kungori kuwira pamwe kwakapfava kuti chiporofita chenguva nomwe chingoitikawo zvacho kuti chakavakirwa pamitemo youranda yakaiswa muchitsauko chapfuura chaRevhitiko? “Kutukwa” kunoratidzwa ne“nguva nomwe” kwaiva chipikirwa chokuti kana mitemo yesungano yechitsauko 25 yaizove isingateererwi, Israeri yaizopedzisa nhoroondo yayo nokudzokera muuranda hwayainge yabuditswa mariri payakatanga rwendo rwayo paGungwa Dzvuku.

Ukusukela ngo-1798 kuya ku-1863 iqembu lezombusazwe elaliyiyi-Democratic–Republican party ladlula ochungechungeni lokuhlanzwa noma lokuzamazamiswa. Kusukela ngo-1798 kuya phambili, futhi ikakhulukazi kusukela ngo-11 Agasti 1840 kuya phambili kuze kube ngu-1863, inhlangano yamaMillerite yadabula ochungechungeni lokuhlanzwa nokuzamazamiswa.

ផ្នែកនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យ–សាធារណរដ្ឋ ដែលជាមួយក្នុងចំណោមគណបក្សនយោបាយដំបូងៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក មិនបានប្រែក្លាយដោយផ្ទាល់ទៅជាគណបក្សសាធារណរដ្ឋសម័យទំនើប ដូចដែលមានស្រាប់នៅសព្វថ្ងៃនេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរ និងការបែកចែកជាបន្តបន្ទាប់តាមកាលៈទេសៈ ដែលនៅទីបំផុតនាំទៅដល់ការបង្កើតគណបក្សនយោបាយផ្សេងៗជាច្រើន មុនពេលការលេចចេញនៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋ។

Bato ba Democratic-Republican, rinowanzobatanidzwa naThomas Jefferson naJames Madison, rakavambwa mukupera kwezana remakore rechi18 semhinduro kuBato reFederalist. VaDemocratic-Republicans vaitsigira dudziro yakasimba yeBumbiro reMitemo, kodzero dzematunhu, pamwe nezvido zvekurima.

Zvisinei, pakazosvika kuma1820, Democratic-Republican Party yakatanga kupatsanuka maererano nematunhu uye nemafungiro ezvematongerwo enyika. Kupatsanuka kukuru kwakaitika munguva yeEra of Good Feelings (1817–1825), apo pakanga pasina kupikisa kwakasimba hutungamiri hwaJames Monroe. Nguva iyi yerunyararo rwezvematongerwo enyika yakabatsira mukuderera kweDemocratic-Republican Party. Pakupedzisira, bato iri rakakamukana kuva mapoka akati wandei uye rikashanduka kuva mapoka ezvematongerwo enyika anotevera:

Democratic Party: Vateveri vaAndrew Jackson, avo vakazova mutungamiri wechinomwe muna 1829, vakaumba Democratic Party. MaJacksonian Democrats aitsigira bazi guru rezvemutungamiri wenyika rine simba, kuwedzera nyika zvichienda kumadokero, pamwe nekuwedzera kodzero yekuvhota kuvarume vachena.

National Republican Party: Bato iri pati ryavukanye nk’igisubizo ku buyobozi bwa Andrew Jackson, hanyuma nyuma riza kwifatanya n’andi matsinda yarwanyaga Jackson kugira ngo ribe Whig Party. Abari muri National Republicans muri rusange bashyigikiraga cyane ubutegetsi bukomeye ku rwego rwa Leta nkuru n’iterambere ry’ubukungu.

Chama cha Kupinga Uanamasuni: Hiki kilikuwa chama cha kisiasa cha muda mfupi kilichojitokeza katika miaka ya 1820, hasa kama mwitikio kwa wasiwasi kuhusu ushawishi wa undugu wa siri wa Kimasuni. Kiliwapokea baadhi ya waliokuwa wanachama wa zamani wa Democratic-Republicans.

Sangano reWhig: Rakaumbwa muma1830s, maWhig aisanganisira vaimbova veNational Republican, veAnti-Mason, pamwe chete nemamwe mapoka aipikisa. Vaizivikanwa nekupikisa kwavo mitemo yaJacksonian, kutsigira kwavo hurumende yemubatanidzwa ine simba, uye kusimudzira kwavo budiriro yemaindasitiri nehupfumi.

ພັກຣີພັບລິກັນສະໄໝໃໝ່ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນທົດສະວັດ 1850 ເພື່ອເປັນການຕອບສະໜອງໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມຕຶງຄຽດລະຫວ່າງພາກທີ່ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນກ່ຽວກັບບັນຫາທາດ. ພັກນີ້ໄດ້ດຶງດູດອະດີດສະມາຊິກພັກວິກ, ພວກເດໂມແຄຣດທີ່ຕໍ່ຕ້ານທາດ, ສະມາຊິກພັກ Free Soil, ແລະກຸ່ມອື່ນໆທີ່ຄັດຄ້ານການຂະຫຍາຍລະບົບທາດເຂົ້າໄປໃນດິນແດນໃໝ່. ຜູ້ສະໝັກຊິງຕຳແໜ່ງປະທານາທິບໍດີຄົນທຳອິດຂອງພັກຣີພັບລິກັນ, John C. Fremont, ໄດ້ລົງແຂ່ງຂັນໃນການເລືອກຕັ້ງປີ 1856, ແລະຜູ້ສະໝັກຄົນທຳອິດຂອງພັກທີ່ປະສົບຄວາມສຳເລັດ, Abraham Lincoln, ໄດ້ຮັບເລືອກຕັ້ງໃນປີ 1860. ດັ່ງນັ້ນ, ພັກຣີພັບລິກັນຈຶ່ງຖືກກໍ່ຮ່າງຂຶ້ນແຍກຕ່າງຫາກຈາກຂົນຂອງພັກ Democratic-Republican ແລະມີເສັ້ນທາງພັດທະນາທີ່ເປັນເອກະລັກໃນປະຫວັດການເມືອງອາເມຣິກາ.

Pakazosvika mugore ra1860, bato reRepublican rakasarudza mutungamiri waro wokutanga. Rakanga rakavakirwa pamusoro pemubatanidzwa wemapato ezvamatongerwo enyika akanga achipikisa uranda. Muna 1863 Chiziviso cheKusunungurwa kweVaranda chakataura uranda ruchibviswa pakuvapo. Muna 1863 nyanga yeRepublican, yaimiririrwa panguva iyoyo nebato reRepublican, “yakataura” uranda ruchibviswa pakuvapo, nepo nyanga yePurotesitendi yakarega kuva sangano rinofamba-famba ikava kereke yeSeventh-day Adventist. Sangano revaMillerite rakaguma zviri pamutemo uye nenzira yepamutemo muna Chivabvu cha1863, uye mugore iroro mhiko yaMosesi, chiporofita cheuranda, yakarambwa. Ane nzeve, ngaanzwe.

Panguva ino, zvingava zvinobatsira kupa muchidimbu muono wezvose we“mhiko yaMozisi,” sezvayakadanwa nomuporofita Danieri.

Zvirokwazvo, vaIsraeri vose vakadarika murayiro wenyu, nokutsauka kwazvo kuti varege kuteerera inzwi renyu; naizvozvo chituko chakadururwa pamusoro pedu, pamwe chete nemhiko yakanyorwa mumurayiro waMozisi muranda waMwari, nokuti takamutadzira. Danieli 9:11.

William Miller, uyo waongozwanga na Gabrieli na malaika wengine alipokuwa akijifunza Neno la Mungu, aliongozwa kwanza kwenye “nyakati saba” za Mambo ya Walawi ishirini na sita. Ushuhuda wa Miller ni kwamba katika kujifunza kwake Biblia, alianza katika kitabu cha Mwanzo, na kwa hiyo ni dhahiri kwamba alifika kwenye Mambo ya Walawi muda mrefu kabla hajafikia ile miaka elfu mbili na mia tatu ya Danieli sura ya nane na mstari wa kumi na nne. Alitumia Biblia peke yake na konkodansi ya Cruden.

Konkodansi ya Cruden haina marejeleo ya maneno ya Kiebrania au Kigiriki ambayo baadaye yalitafsiriwa katika Kiingereza cha Biblia ya King James. Miller alizingatia “muktadha” wa kifungu alichokuwa akisoma ili kuuongoza ufahamu wake wa neno au kifungu cha Maandiko. Ilipokuja kwenye uelewa wake wa “nyakati saba,” ni rahisi sana kuona kwamba muktadha wa “nyakati saba” wa sura ya ishirini na sita ya Mambo ya Walawi ni sura ya ishirini na tano.

Chitsauko chemakumi maviri nezvishanu chinotsanangura nezvekuzorora kwenyika, Jubheri, nemitemo yeuranda. Mitemo yechitsauko chemakumi maviri nezvishanu chikamu che“murayiro waMozisi muranda waMwari” unobereka chikomborero kana uchiteererwa uye “kutukwa” kana usingateererwi. Muchitsauko chemakumi maviri nezvitanhatu kutukwa kwe“nguva nomwe” kunoenzaniswa namakore zviuru zviviri namazana mashanu namakumi maviri uye kunoratidzwa zviri pachena mumamiriro emitemo yokuzorora kwenyika nemisimboti yeuranda. Muchitsauko chemakumi maviri nezvitanhatu chirango chinonzi “gakava resungano yangu.”

Ipapo neniwo ndichafambawo nemi zvokukupikisa, ndichakurovai zvakare kanomwe nokuda kwezvivi zvenyu. Uye ndichauyisa munondo pamusoro penyu, uchatsiva mhaka yesungano yangu; uye kana maungana mukati memaguta enyu, ndichatuma denda pakati penyu; uye muchaiswa muruoko rwomuvengi. Revhitiko 26:24, 25.

M’mene mwake, “pangano” limene Mulungu ali nalo “mkangano” pa ilo ndilo pangano limene linatchulidwa kale mu chaputala cha makumi awiri ndi chisanu. Chilango cha nthawi zisanu ndi ziwiri chimatchedwa “mkangano wa” “pangano” la Mulungu, ndipo “temberero” lolumikizidwa nalo nlakuti Israeli “adzaperekedwa m’manja mwa” adani awo, ndipo akafika m’dziko la adaniwo, (monga Danieli analili) Israeli adzakhala akapolo a adani awo.

Moses paakanyora Revhitiko makumi maviri nenhanhatu, Israeri yekare yakanga ichangobva kusunungurwa kubva muuranda hweEgipita, uye misimboti yeuranda inomiririrwa muchitsauko makumi maviri neshanu yaizouyisa kana maropafadzo kana kutukwa. Israeri yekare haina kumbobvira yaita mitemo yeJubheri, uye pakupedzisira ushe hwose hwekuchamhembe nehwokumaodzanyemba hwakapararira kwemazuva “kanomwe” mukuzadziswa kwezvakadanwa naDhanieri kuti “kutukwa kwaMosesi.”

Ukama hwechisungo pakati paMwari naIsraeri hwakanga hwatanga muuranda hwavo muIjipiti, hwakaguma muuranda hwavo kuAsiriya neBhabhironi. “Nguva nomwe” dzakanga dzakanangana noushe hwokumusoro dzakapera muna 1798, uye “nguva nomwe” dzakanga dzakanangana noushe hwokumaodzanyemba dzakapera muna 1844. Pokutangira penguva mbiri idzi dzenguva nomwe panoratidzirwa muna Isaya chitsauko 7 nechishuvo chokuporofita chemakore makumi matanhatu namashanu chakaziviswa naIsaya kuna mambo Ahazi weJudha muna 742 BC.

Ngokuba inhloko yaseSiriya iyiDamaseku, nenhloko yeDamaseku inguRezini; kuthi phakathi kweminyaka engamashumi ayisithupha nanhlanu u-Efrayimi aphihlizwe, aze angabe esaba yisizwe. Nenhloko ka-Efrayimi iyiSamariya, nenhloko yeSamariya iyindodana kaRemaliya. Uma ningakholwa, impela aniyikumiswa. Isaya 7:8, 9.

Исая је назначио да ће „у року од“ шездесет и пет година од времена када је пророштво било објављено 742. године пре Христа, северно царство бити разбијено. Деветнаест година касније, 723. године пре Христа, северно царство Израиља одвео је у ропство цар Асирије, а четрдесет и шест година касније цар Вавилона одвео је јужно царство Јуде у ропство 677. године пре Христа. Пророштво о шездесет и пет година доноси шест историјских прекретница. Прва је 742. година пре Христа, када је предсказање објављено. Деветнаест година касније, 723. године пре Христа, северно царство су одвели у ропство Асирци. Четрдесет и шест година касније, 677. године пре Христа, јужно царство су одвели у ропство Вавилонци. Првих две хиљаде пет стотина и двадесет година, које су започеле 723. године пре Христа, потом су се завршиле 1798. године. Затим су се 1844. године окончале две хиљаде пет стотина и двадесет године које су започеле 677. године пре Христа. Од 1844. године предсказање се продужило за деветнаест година, до 1863. године, како би се довршила целокупна пророчка структура, јер када су Алфа и Омега означили деветнаест година да започну пророчку структуру, морало је бити деветнаест година да се достигне њен крај.

VaIsiraeri vekare vakasunungurwa kubva muuranda hweIjipiti, uye nokuda kwokusateerera, ushe hwokumusoro nehwokumaodzanyemba zvakadzorerwazve muuranda. Zvaporofita zvinodarika kubva munhoroondo yechiporofita yaIsiraeri wekare chaiye kuenda kuna Isiraeri wemweya wemazuva ano, uye mukuita kudaro, dingindira rezviratidzo zvose zvechiporofita ndihwo uranda.

Uporofita huri muna Isaya chitsauko 7 hwakapihwa kuna mambo akaipa Ahazi naIsaya muna 742BC, panguva iyo hondo yemukati yaiuya pakati pokumusoro nokumaodzanyemba yakanga yava kuzivikanwa. Umambo hwokumaodzanyemba hwaAhazi hwaiva nyika inobwinya chaiyo yeIsraeri yekare. Muna 1798, nyika inobwinya yomweya youporofita hweBhaibheri yakatanga kutonga soumambo hwechitanhatu houporofita hweBhaibheri. Apo nguva nomwe dzakapikisana nenyika inobwinya chaiyo dzakapera muna 1844, pakava, sezvazvakanga zvakaita munhoroondo yamambo Ahazi, hondo yemukati yaiuya. Pakazosvika 1844, mhirizhonga yamapato ezvematongerwo enyika aiparadzana achiita mibatanidzwa yakanga yoda kunyatsogadzikana kuva mapoka maviri emafungiro ezvematongerwo enyika. Panyaya youranda, maDemocrat aitsigira uranda, uye maRepublican aipikisa uranda. Kubva muna 1798 kusvikira pakutanga kwehondo yemukati muna 1860, nzira yokukudziridzwa kwemapoka maviri emapato ezvematongerwo enyika yakanga yagadzikana.

Ahazi aimiririra nyika chaiyo inobwinya uye naizvozvo aive mufananidzo wenyika yemweya inobwinya. Nhoroondo yaAhazi inofananidzira nhoroondo yechiporofita umo chiporofita chakaziviswa muna 742 BC, naizvozvo ichifananidzira nhoroondo umo chiporofita chakaguma. Munhoroondo yokutanga, umambo hwokumusoro hwaiva namarudzi gumi hwakanga hwapatsanuka kubva kune mamwe marudzi maviri mukuramba hurumende yakagadzwa naMwari yamarudzi maviri okumaodzanyemba. Marudzi gumi okumusoro akanga aumba mubatanidzwa neSiria, zvichifananidzira sungano pakati pomubatanidzwa wokumaodzanyemba nesimba rinomiririrwa nechiratidzo neSiria.

Pfupiso iyi pfupi iri kuratidza kuti nguva nomwe dzaRevhitiko makumi maviri nenhanhatu ivimbiso yesungano inoronga kana chikomborero chokuteerera kana kuti “kutukwa” kwouranda nokuda kwokusateerera. Umambo hwokumusoro nehwokumaodzanyemba hwakatanga pamwe chete sorudzi rumwe chete rwakabudiswa muuranda, asi pakupedzisira kwahwo hwakazodzoserwazve muuranda, umwe neumwe pakuguma kwahwo.

Iminyaka engamashumi ayisithupha nanhlanu ekupheleni kwalezo ziprofetho zobugqila yaphetha u-Israyeli womoya esezweni lenkazimulo lomoya, maphakathi impela nempi yombango yasenyakatho imelene neningizimu. Abaphikisi kule mpi yombango kwakungumbuso owakha umfelandawonye, wazihlukanisa nohulumeni omiswe nguNkulunkulu owayesembusweni ophikisanayo.

Kubva muna 1798 zvichienda mberi kusvika kuhondo yevagari vemunyika, nyanga yeRepublicanism yakapinzwa munzira yokugadziriswa kwakabudisa mapoka maviri avapikisi vezvematongerwo enyika anomiririra mativi maviri enyaya dzeuranda. Vapikisi vaifarira uranda, vakatsvaka kuenderera mberi netsika yeuranda, vakakundwa muhondo yacho.

Kubvira muna 1798 zvichienda mberi kusvika kuhondo yevagari vemo, runyanga rwePurotesitendi rwakapinzwa mumaitiro akaburitsa mapoka maviri evapikisi vezvechitendero anomiririra mativi maviri enyaya dzeuranda. Vapikisi vaitsigira uranda, vakatsvaka kuenderera mberi nekunzwisisa kwekutanga kwechiporofita cheuranda, vakakundwa muhondo iyoyo.

Muna 1863, nyanga yeRiphabhulikani yakabudirira mukuramba tsika youranda.

Muna 1863 runyanga rwechiPurotesitendi rwakabudirira pakuramba chiporofita chehuranda.

Nokwenza kanjalo bawala umsebenzi kaMiller, u-Eliya wesikhathi sakhe. Ngokwenza kanjalo baphinde bawala “isifungo sikaMose,” itshe lesisekelo sesikhathi sabo. Ngakho-ke uMose no-Eliya balahlwa ngaleso sikhathi, kwaze kwaba yilapho bebuya ngomhlaka 11 Septhemba 2001.

Alefa na Omega, Mtaalamu wa ajabu wa lugha aliandika sahihi yake ya kimungu katika unabii wote wa wakati wa “kiapo cha Musa” alichokitangaza yeye mwenyewe kama Palmoni, Mhesabu wa Ajabu. Msipoamini, hakika hamtasimamishwa.