Buku la Yoweli na Kereke ya Seventh-day Adventist ya Laodikia - Nambala ya Khumi na Chitatu

Ndinokumbira ruregerero pachine nguva nokuda kwamashoko mazhinji ndisati ndatanga nyaya huru. Ndinoshuva kuisa panzvimbo dzawo mimwe mitsetse yechiporofita, iri zvikamu zvinokosha zvemafungiro andinoda kushandisa patichazonyatsotarisa bhuku raJoeri. Ndakambotaura kare kuti shoko rechiHebheru rakashandurwa richinzi “gurwa” mubhuku raJoeri, rine midzi yarwo munzira yechibayiro yokusimbisa sungano mumazuva aAbhurahama.

Iryo jambo ry’Igiheburayo risobanura “gucibwaho” ni H3772, kandi ni umuzi wa mbere usobanura ‘gukata (kuvaho, hasi, cyangwa mo ibice bibiri); ku bw’igisobanuro gikomokaho, kurimbura cyangwa kumara; by’umwihariko, kugirana isezerano (ni ukuvuga, gukora ubumwe cyangwa amasezerano y’ubwumvikane, mu ntangiriro bikozwe no gukata umubiri no kunyura hagati y’ibice).’

Ndzi lemuka leswaku nhlamuselo ya Strong ya rito leri nge “cut off,” yi ri vitana “primitive root,” hi mianakanyo ya xigrama. Leswi swi vuriweke, ku tsemiwa loku fambisanaka ni ntwanano ni Abrahamu, ku kombisa leswaku ku vonakala ka ntwanano ku namarheleriwe eritweni, naswona ku vonakala koloko ku vekiwa erivaleni emintsweni ya kona ya matimu ya masungulo. “Cut” hi tlhelo ra matimu ya ntwanano; i xikombiso xa vuprofeta lexi sekeriweke emintsweni ya xona ya masungulo, naswona nakambe xi tlhela xi tivisiwa hi tlhelo ra xigrama tanihi primitive root.

Chirevo chiri mundima yechishanu hachisi kungoratidza chete kuti havana shoko remvura yekupedzisira, rinomiririrwa ne“waini itsva,” asiwo kuti ipapo ipapo vanorambwa sevanhu vaMwari vesungano, vanhu vesungano vanotevera “midzi yavo yekutanga” ichidzokera kuna Abhurahama.

Chizvarwa chakafira murenje mumakore anopfuura makumi mana, chakatevedza midzi yacho yokutanga ichisvika kuna Abrahama, zvinoreva baba vendudzi zhinji. Chizvarwa chakapinda muNyika yeChipikirwa pamwe naJoshua, chakatevedza midzi yacho yokutanga ichisvika kuna Abrahama. VaJudha vakaroverera Kristu pamuchinjikwa vakatevedza midzi yavo yokutanga ichisvika kuna Abrahama. VaPurotesitendi vakabuda muNguva dzeRima, uye avo vakaedzwa panguva iyoyo vakasiiwa vakapfuurwa sevavanhu vaMwari vesungano vakasarudzwa muna 1844, vakatevedza midzi yavo yokutanga ichisvika kuna Abrahama. Sangano reMillerite Philadelphian rakapinda muNzvimbo Tsvene-tsvene musi wa22 Gumiguru, 1844 rakatevedza midzi yaro yokutanga ichisvika kuna Abrahama. Sangano reMillerite Laodicean rakavakazve Jeriko muna 1863, rakatevedza midzi yaro yokutanga ichisvika kuna Abrahama. Chechi yeLaodicean Seventh-day Adventist iyo inorutswa kubva mumuromo maShe paunenge uchiuya munguva pfupi mutemo weSvondo yakatevedza midzi yayo yokutanga ichisvika kuna Abrahama. Zvose zvezvizvarwa izvozvo zvakazadzisa, kana kuti zvichazadzisa, mufananidzo womunda wemizambiringa.

Ao vakadhakwa ena ivola i Joeli era yadra ka kunea ni sa cati ira me nodra tamata na Kalou, ka ni sega vei ira na itukutuku ni uca ni gauna e muri. O koya gona, sa dina talega na kena veibasai. O ira era vakatakilai mai vei Joeli me ra vakaisulutaki ena “isala vakaturaga ni lagilagi,” era qai curu ki na veiyalayalati, era sa vakadinadinataki ka laveti cake me isoro. Na imatai sara ni veiyalayalati sa vakadeitaki ena kedrau maliwa na Kalou kei na dua na matatamata sa digitaki, a tekivu ena “tamusuki” vata ga oya sa matataka na isoro ni otioti ni tamata ni Kalou, ka tekivu ena lawa ni Sigatabu. Na tamusuki sai koya na veitawasei ni witi kei na lololo ca. Era sa cati na lololo ca ka kolotaki ki na bukawaqa, ka sa vau vata na witi me vaka na isoro ni imatai ni vua ni witi vaka-Pentekosti, ka qai laveti cake, “me vaka ena veiyabaki taumada.”

Kuli na malo mana anayi amene kaŵirikaŵiri amasonyezedwa kuti akuimira pangano la Abrahamu. Mu Genesis 12 Abrahamu “anayitanidwa” ndipo anapatsidwa lonjezo lakuti adzapangidwa kukhala mtundu waukulu. Izi si mbali ya panganolo, koma ndi kuyitanidwa kwa lonjezo. Pa nthawiyo dzina lake linali Abramu, pakuti chimodzi mwa zizindikiro za ubale wa pangano ndicho kusintha kwa dzina. Dzina la Abramu limasinthidwa pa gawo lachitatu mwa magawo anayi a panganolo.

កិច្ចហៅនោះគឺជាព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះអាប់រ៉ាម ហើយទ្រង់បានប្រទានសាក្សីទីពីរមួយតាមរយៈ «ពាក្យសម្បថ» ដែលបានបន្តតាមក្រោយ។ «ពាក្យសម្បថ» ដែលបានបន្តតាមក្រោយនោះមានបីផ្នែក។ បន្ទាប់ពីការហៅដោយព្រះបន្ទូលសន្យា ដែលជាជំហានទីមួយហើយ ជំហានទីពីរ ទីបី និងទីបួន គឺជាកិច្ចសញ្ញាបីផ្នែកពិតប្រាកដ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានធ្វើជាមួយនឹងប្រជាជនដែលបានជ្រើសរើស។ នៅក្នុងលោកុប្បត្តិ ជំពូក 15 ព្រះជាម្ចាស់បាន «កាត់» (បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ) កិច្ចសញ្ញានោះ តាមរយៈពិធីដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលក្នុងនោះមានតែព្រះជាម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះដែលបានឆ្លងកាត់ចន្លោះសត្វដែលត្រូវបានបំបែកជាពីរ ដោយសន្យាដោយឥតលក្ខខណ្ឌថានឹងប្រទានដីធ្លីដល់ពូជពង្សរបស់អាប្រាហាំ។ ដែនដីនៃសេចក្ដីសន្យាត្រូវបានតំណាងថាជាដីមួយនៅចន្លោះទន្លេពីរ គឺទន្លេអេហ្ស៊ីប និងទន្លេអ៊ុយប្រាត។ ជំហានទីមួយនៃកិច្ចសញ្ញាបីផ្នែក មានការយោងដោយផ្ទាល់ទៅកាន់និមិត្តសញ្ញាព្យាករណ៍នៃទន្លេពីរ និងអ្វីៗទាំងអស់ដែលភ្ជាប់នឹងនិមិត្តសញ្ញានោះ។ នៅពេលការបំភ្លឺដោយព្រះវិញ្ញាណចង្អុលបង្ហាញទៅកាន់ទន្លេអ៊ុយឡាយ និងហ៊ីដេគែលថាជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការនៃការសម្រេចបំពេញឥឡូវនេះ នោះទន្លេទាំងពីរនោះត្រូវបានតំណាងជាមុននៅក្នុងព្យាករណ៍របស់អាប់រ៉ាម។ បរិបទនោះស្ថិតនៅចន្លោះទន្លេទាំងពីររបស់អាប់រ៉ាម ដែលនៅពេលយកមករួមជាមួយនឹងទន្លេទាំងពីររបស់ដានីយ៉ែល វាក្លាយជាទន្លេបួន ពីព្រោះព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះគ្រីស្ទ គឺជាព្រះសូរសៀងនៃទឹកជាច្រើន។

Fhè hwiì Abram kàn ka gùún ní gùún ài̱n, kùù nyèè nywa̱n kà hã kɛ̀hɛ̀ gù zìn nì kùù tɛ̀n ài̱n; àma̱ nì tɛ̀n kɛ̀hɛ̀ hã tì̱n hɛ̱n kùù hã kɔ̀m kɛ̀hɛ̀ tì̱n, hã kɛ̀hɛ̀ gù zìn pɛ́, mɛ̀hɛ̀ gù zìn pɛ́. Gùún yììrì nywa̱n nì fɔ̀rì hɛ̱n hììrì hã nywa̱n kùù ài̱n nywa̱n. Nywa̱n kùù ài̱n nì gà̱n nɛ̀hɛ̀ hã tì̱n nì hɛ̀hɛ̀ pì̱tì̱ nì pì̱tì̱ kà hɛ̀ Sunday nì fɔ̀rì lɛ̀hɛ̀, kùù gómnàtì nywa̱n kùù ài̱n nì hɛ̀hɛ̀ kùù nɛ̀hɛ̀ hã pì̱tì̱hì̱n kà mɛ̀hɛ̀ wúwú kà hɛ̀lɛ̀ kùù tɛ̀n kùù Revelation 17, wúwú kà nì hɛ̀hɛ̀ gù zìn hã kɛ̀hɛ̀ tɛ̀n ài̱n. Kà Abram, àlèèsìyà àti ìpínlɛ̀ àpáàtì kùù hì̱n hã nywa̱n kà hɛ̀ image of the beast hã nì hɛ̀hɛ̀ kùù kɔ̀lɔ̀ Egypt, àpáàtì kà hɛ̀ statecraft, àti kɔ̀lɔ̀ Babylon, àpáàtì kà hɛ̀ churchcraft.

Uyo aizotungamirira Mozisi navana vaIsraeri seshongwe yomoto usiku negore masikati akapfuura pakati pezvidimbu izvozvo “zvakachekwa” sechoto chinopfuta nomwenje unopisa.

Ithemba elivuthayo nesitofu esikhipha intuthu kwakufanekisela insika yefu noma yomlilo, futhi kumelela isici sesiprofetho sesinyathelo sokuqala, phakathi kwezinyathelo ezintathu ezihilelekile ekutheni uNkulunkulu amise isivumelwano no-Abrama. Isahluko siqala ngamazwi athi, “Ungesabi,” ngokuba umlayezo wengelosi yokuqala uthi, yesabani uNkulunkulu; futhi labo abathi, njengo-Abrama, besabe uNkulunkulu, abayikudinga ukumesaba uNkulunkulu. Kukhona izinhlobo ezimbili zokwesaba, ngokuba kukhona izigaba ezimbili zabantu.

Mberi mukati mechikamu chesungano, Abramu anotenda Mwari, zvikaverengerwa kwaari kuti kururama. Ngirozi nhatu idzi dzinoenzanirana nebasa roMweya Mutsvene sezvakaratidzwa naJohani, uyo anodzidzisa kuti Mweya Mutsvene anopwisa pamusoro pezvinhu zvitatu: chivi, kururama, nokutongwa. Hunhu ihwohwo hunoenderana nengirozi nhatu idzi; naizvozvo, shure kwokunge kutya Mwari kwaratidzwa muchikamu chesungano, danho rechipiri, iro rekururama, rinobva razivikanwa, richizoteverwa chete nokuziviswa kwokutongwa, rinova basa rechitatu roMweya Mutsvene, uye shoko rengirozi yechitatu. Danho rokutanga resungano raifananidzira shoko rengirozi yokutanga, iro nguva dzose riri fractal remashoko ose ari matatu. Matanho matatu ehurongwa hwesungano anomirira ngirozi nhatu dzaZvakazarurwa gumi nezvina.

Abram paanoverengwa semururami, zvichiratidza ngirozi yechipiri, anobva agadzirira chipiriso, nokuti chipiriso chinogadzirirwa nguva ichangotangira nhanho yechitatu yekutonga. Chipiriso ichocho chinomirira chipiriso chevaRevhi chaMaraki chitsauko 3, chinosimudzwa sechiratidzo. Sezvakangoita nguva nhatu dzamakore makumi mana muupenyu hwaMozisi dzichimiririra mashoko engirozi nhatu, makore makumi mana okutanga aMozisi anewo nhanho nhatu dzose dzeshoko rengirozi nhatu.

Apo panotangira uchapupu hwaMosesi ndipo pakatanga kuvabereki vake vachitya Mwari, (danho rokutanga), zvichiteverwa nomuedzo unoonekwa nameso. Danho rechipiri rinosanganisira muedzo unoonekwa nameso, sezvakaitika muna Danieri chitsauko chokutanga, apo Danieri akatanga kutya Mwari akaramba kudya zvokudya zveBhabhironi, uye ipapo akaedzwa zvichibva pakuonekwa kwake pamuviri. Zvino kuna Danieri kwakatevera muedzo wechitatu makore matatu akazotevera naMambo Nebhukadhinezari, mucherechedzo wamambo wokumusoro nomurayiro weSvondo, unova ndiwo shoko rengirozi yechitatu.

Vabereki vaMoses vaitya Mwari, vakamuisa muareka pamusoro pemvura, uye mwanasikana waFarao akatungamirirwa kuti aone mamiriro acho ezvinhu, ndokuzotonga achitsigira kuponeswa kwomwana. Kutanga kwoupenyu hwaMosesi kwakanga kuri mufananidzo wesungano yakaitwa naMwari navanhu vose; uyezve, kubudikidza naMosesi, Mwari akaitawo sungano norudzi rwakasarudzwa kubva muvanhu. Sungano yaNoa navanhu vose inomirira boka guru, uye sungano yaMosesi navanhu vakasarudzwa ndiyo zviuru zana namakumi mana nezvina. Chipiriso chaifanira kupiwa naAbramu kuti chisimbise sungano chakanga chine chiratidzo chesungano yaNoa, sezvazvakaitawo kuna Mosesi, uyo akazadzisa chiporofita chaAbramu mazana amakore akatevera.

Chibayiro ichi chaiva nemhuka shanu dzakasiyana: mhuru hadzi yaiva nemakore matatu, mbudzi hadzi yaiva nemakore matatu, gondobwe raiva nemakore matatu, njiva yenjiva, nenjiva diki. Shiri dzacho dzakasiyiwa dzakazara, asi mhuru, gondobwe, nembudzi hadzi “zvakachekwa” zvikakamurwa nepakati. Chibayiro ichi chinofananidzira kusimudzwa kwechiratidzo mumazuva okupedzisira sechiedzo chinooneka kuvanhu. Chiratidzo chinooneka kumwanasikana waFarao chaiva mwana Mozisi ari muareka. Areka inofananidzirwa nemweya misere yaiva muareka. Nhamba “sere” inosimbiswa sechimwe chezviratidzo zveuporofita zvechiratidzo chevane zviuru zana namakumi mana nezvina. Kana muchifunga nezvezvibayiro zvemhuka zvishanu mugokamura zvitatu nepakati, ipapo chibayiro chenyu chinoumbwa nezvidimbu zvisere, sezvakaratidzwa naNoa, uye zvobva zvasimbiswawo muchibayiro chaAbrama.

Mhuka shanu idzodzo, padzinopatsanurwa sezvakarayirwa naMwari, dzinomirira nhamba inonzi “sere,” uye pakudaro dzinomirira mweya iyo iri kumagumo enyika yakafananidzirwa nemweya “sere” yaiva pamusoro peareka. Chiratidzo chekudzingiswa, chinova danho rechipiri musungano yaAbhuramu ine zvikamu zvitatu, chaifanira kuitwa pazuva re“chisere” mushure mekuberekwa; uye tsika iyoyo yakatsiviwa nerubhabhatidzo, runofananidzira kumuka kwaKristu kwakaitika pazuva re“chisere.” Nhamba “sere” ihunhu hwakasimbiswa hwesungano dzaNoa naMozisi vose, uye dzinofananidzira vane chiuru chine zana namakumi mana nezvina vachasimudzirwa sechibayiro chemureza, uye ndivo “wechisere” anobva kune vanomwe.

Izvo pet životinja predstavlja pet mudrih djevica, koje su predočene „osmerom” u korablji, i one će prijeći iz staroga svijeta u novi svijet — a da ne vide smrti.

Chinopiwa chaAbramu chakanga chiri chipiriso chakachena, nokuti mhuka dzose dzaiva muchinopiwa icho dzakanga dziri mhuka dzakachena, uye pamwe chete dzinomirira mhuka huru dzaishandiswa pazvipiriso zvinopiswa zvose. Shoko romutumwa wokutanga rinosanganisira murayiro wokunamata Musiki, uye mhuka huru dzechipiriso dzebasa repatemberi raifanira kugadzwa apo uporofita hwaAbramu hwakazadziswa munguva yaMozisi dzinoratidzwa sezvipiriso zvokunamata, panguva imwe chetewo dzichimiririra kudanwa kwomutumwa wokutanga kokunamata Musiki.

Vhesi regumi nemasere zvinoti pachena, “Pazuva iro Jehovha akaita sungano naAbramu.” Izvozvo zvinoratidza danho rokutanga pamatanho matatu anofananidzira vatumwa vatatu vaZvakazarurwa gumi nezvina. Danho resungano riri muna Genesisi gumi neshanu rinomiririra shoko romutumwa wokutanga waZvakazarurwa gumi nezvina, iro rinoteverwa nomutumwa wechipiri, uyo akafananidzirwa nedanho rechipiri resungano yaAbramu rinowanikwa muna Genesisi gumi nezvinomwe.

Padanho rechipiri, zita raAbramu rakashandurwa rikava Abrahama. Abramu zvinoreva kuti, “baba vakakudzwa,” uye Abrahama zvinoreva kuti, “baba vendudzi zhinji.” Mukudanwa kwaAbramu, chipikirwa chokuzova rudzi rukuru chakapiwa, asi chipikirwa chacho hachina kusimbiswa kusvikira zita raAbramu rashandurwa. Ipapo akava baba vokutanga vavanhu vakasanangurwa vesungano. Danho rakatevera rakafananidzira shoko rengirozi yechitatu, sezvo Abrahama akaedzwa pamusoro pokubaira Isaka, izvo zvakafananidzira muchinjikwa, izvo zvakafananidzira Gumiguru 22, 1844, izvo zvinofananidzira mutemo weSvondo—izvo zviri shoko rengirozi yechitatu. Danho iroro rechitatu resungano rakazadzikiswa pana Gumiguru makumi maviri nemaviri muna 1844, uye rinoratidzwa muna Genesisi 22.

Pa danho rechipiri, rinova shoko remutumwa wechipiri, apo zita raAbrama rinoshandurwa, tsika yokudzingiswa inomiswa se“chiratidzo” chevanhu vesungano uye chokudyidzana kwavo naMwari. Munhoroondo yeshoko remutumwa wechipiri ndimo munoisirwa chisimbiso vanhu vaMwari. Vanosimudzirwa sechiratidzo pahwaro hweshoko remutumwa wechitatu rinomiririrwa nomutemo weSvondo, asi vanoisirwa chisimbiso munguva iri pedyo pamberi pomutemo weSvondo, iyo, munhoroondo yeMillerite, ingava nguva iri pedyo pamberi pokunge musuo wavharwa musi wa22 Gumiguru, 1844.

Izi ndizvo zvimwe chete pamusoro pemirairo mitatu yakabuda muBhabhironi yakatanga chiporofita chemakore 2300, chakaguma pakusvika kwengirozi yechitatu musi wa22 Gumiguru, 1844. Temberi yakapedzwa mukati menhoroondo yomurairo wechipiri, mushure mekutanga, asi kusati kwava newechitatu. Nheyo dzakaiswa panguva yomurairo wokutanga uye kuvakwa kwetemberi kwakapedzwa munhoroondo yomurairo wechipiri. Murairo wechitatu muna 457 BC wakatanga makore 2300, nepo murairo wacho pachawo wakadzosera hutongi hwenyika kuvaJudha. Pachiratidzo chechitatu umambo hunogadzwa, sezvinomiririrwa nokudzorerwa kwehutongi hwenyika pamurairo wechitatu uye nokusimudzwa kwechechi inokunda sechiratidzo panguva yomutemo weSvondo.

Umthetho wesithathu wawungumfuziselo wokufika kwengelosi yesithathu emtshatweni ngo-Okthoba 22, 1844. Umakoti uyazilungisa ngaphambi komshado, hhayi emshadweni. Ukubekwa uphawu kwabayizinkulungwane eziyikhulu namashumi amane nane kuyafezwa ngaphambi nje komthetho weSonto, esikhathini esimelelwa ngokwesiprofetho njengokuvivinywa komfanekiso wesilo. Siyatshelwa ukuthi ukuvivinywa komfanekiso wesilo kuyisivivinyo okumelwe sidlule kuso ngaphambi kokuba kuvalwe isikhathi somusa.

Muryango urugiye ku wa 22 Ukwakira 1844, rugereranya urugi rufunze ku itegeko ryo ku Cyumweru. Mushiki wacu White avuga ko ikigeragezo cy’ishusho y’inyamaswa ari ikigeragezo tugomba gutsinda “mbere y’uko” igihe cy’imbabazi gifungwa, kandi avuga kandi ko icyo kigeragezo ari ho iherezo ryacu ry’iteka ryose rifatirwaho umwanzuro. Mbere y’itegeko ryo ku Cyumweru, umugeni aritegura, kandi ibi bisaba kugira umwambaro ukwiriye w’ubukwe, umwambaro ugomba kwezwa n’imiriro yo gutunganya y’Intumwa y’Isezerano. Ikimenyetso gishyirwaho mbere y’ubukwe, hanyuma ubukwe bukaba ku itegeko ryo ku Cyumweru.

Hanzvadzi White vanoratidza kuti kuiswa chisimbiso kugadzikana muchokwadi zvose mupfungwa nomweya. Vanoenderera mberi vachiratidza kuti “kana” vanhu vaMwari vaiswa chisimbiso, “ipapo” kuzununguswa kwematongero aMwari kuchauya. Kuzununguswa uku ndiko kutonga kunotanga pakudengenyeka kwenyika kweZvakazarurwa gumi nerimwe, iko kuri mutemo weSvondo muUnited States.

Tembere ya vaMillerite yakapedzwa paMhere yePakati Pouhusiku, zvichiratidza kuti chisimbiso chinoiswa pamberi pechiratidzo chechitatu chekutonga. Musungano waAbhurahama danho rechitatu rekutonga raiva Isaka paGomo reMoria, richifananidzira kwete Kristu chete pamuchinjikwa, asiwo chipiriso chevaRevhi muna Maraki 3.

Mushure mehurongwa hwokucheneswa, chipiriso chichabva “chazova” sezvazvaiva pamazuva ekare, uye chipiriso ichocho chinogadzirwa panguva yechiito chokupedzisira chokutongwa, nokuti ipapo vaRevhi vakacheneswa uye vakagadzirirwa kuva chipiriso vanoiswa mukusiyana nemhandara dzisina kuchenjera idzo Kristu achava “chapupu chinokurumidza kuzvipikisa.” “Chapupu chinokurumidza” ichocho ndicho “chapupu chakatendeka kukereke yeRaodhikia,” uyo anokandira Shebhina sebhora kumunda uri kure, uye uyo anorutsa vaRaodhikia kubva mumuromo make sechinhu chinopfutidzwa nechisimba. Kuparadzaniswa kwegorosi nemasawi kuchava nokukurumidza, nokuti mafambiro okupedzisira anomhanya kwazvo. Mutumwa anokurumidza uyo ndiye Iye anongoerekana auya kutemberi yake muna Maraki chitsauko 3.

Ukusimudzwa kwechibayiro muna Maraki “semazuva ekare,” ndiko kusimudzwa kwemureza wevane zviuru zana namakumi mana nezvina; ndiko kusimudzwa kwechibayiro chezvingwa zviviri zvinonongedzwa zvePentekosti; ndiko kusimudzwa kwenyoka padanda murenje; ndiko kusimudzwa kwaKristu pamuchinjikwa, uye ndiko kusimudzwa kwaShadhireki, Meshaki naAbhedhinego muchoto chomoto pamwe naKristu, nyika yose ichishamiswa nokushamiswa; ndiko kubudiswa kwechati ya1843, uye chinangwa chakanga chakarongerwa chati ya1850.

Mu danho rechibvumirano chaAbrahama chechipiri ndimo makaitwa nokumanikidzwa tsika yokudzingiswa, zvokuti yakava chiratidzo chechibvumirano. Abrahama, akasiyana naMozisi, akabva angodzingisa Isaka pakarepo, kuitira kuti paakamusimudza sechibayiro mudanho rechitatu, Isaka amiririre chiratidzo ichocho. Chiratidzo ichocho chakazotsiviwa nerubhabhatidzo, izvo zviviri izvi pamwe chete zvichipa zvapupu zviviri kuchiratidzo chomuchinjikwa.

Pakutanga penhano yesungano iri muna Genesi gumi neshanu, chiporofita chenguva chemakore mazana mana ehuranda chinoziviswa, uye Pauro anorondedzera nguva iyoyo imwecheteyo semakore mazana mana namakumi matatu. Kuverenga kwaPauro kunotangira pakudanwa kuri muna Ekisodho gumi nembiri, nokuti anobatanidzamo nguva yokugara kwaAbhuramu somutorwa. Kana zvikanyatsofungisiswa, makore mazana mana maererano namakore makumi matatu chiratidzo chimwe chinoratidzwa naPauro, uye makore mazana mana anoratidzwa naAbhuramu chimwe chiratidzo. Saka, nguva yemakore mazana mana inomiririrei, uye nguva yemakore mazana mana namakumi matatu inomiririrei, uye makore makumi matatu anomiririrei?

ບັນດານັກວິຊາການໄດ້ສະແດງໄວ້ຢ່າງເໝາະສົມແລ້ວວ່າ ສີ່ຮ້ອຍສາມສິບປີນັ້ນສາມາດແບ່ງອອກເປັນສອງຊ່ວງ ຊ່ວງລະສອງຮ້ອຍສິບຫ້າປີ, ໂດຍຊ່ວງທຳອິດປາສະຈາກການພັນທະແລະຄວາມເປັນທາດ, ສ່ວນຊ່ວງທີສອງເປັນໄລຍະແຫ່ງຄວາມເປັນທາດ.

Abrahama akapinda muKenani ava nemakore makumi manomwe nemashanu, uye Isaka akaberekwa Abrahama ava nemakore zana (makore makumi maviri nemashanu akatevera). Jakobo akaberekwa Isaka ava nemakore makumi matanhatu, uye Jakobo akapinda muIjipiti ava nemakore zana nemakumi matatu. Izvi zvinopa huwandu hwemakore mazana maviri negumi nemashanu muKenani uye makore mazana maviri negumi nemashanu muIjipiti, zvichiita huwandu hwemakore mazana mana nemakumi matatu. Kumudzidzi wechiporofita izvi zvinopa zvapupu zviviri, zvinobva pazviratidzo zviviri zvesungano, nokuda kwaPauro, saAbramuwo zita rake rakashandurwa. Pauro anotsanangura 430 uye Abramu 400. Kuzadzikiswa kwechirevo chinoti mutsetse pamusoro pomutsetse kwechiporofita chenguva mbiri dzine ukama kunobatanidzwa nenguva yesungano yokutanga yakatungamirira kukumisikidzwa kwavanhu vakasanangurwa vaMwari.

क्राइस्ट जब इतिहासमा धेरैसँग एक हप्ताको लागि करार पुष्टि गर्न आउनुभयो, त्यो हप्ताले परस्पर सम्बन्धित दुई समय-भविष्यवाणीहरूको प्रतिनिधित्व गर्थ्यो। पावलको चार सय तीस वर्षको भविष्यवाणीलाई, क्राइस्टको हप्ताजस्तै, दुई समान भागहरूमा विभाजन गर्न सकिन्छ। कनानमा २१५ वर्ष, त्यसपछि मिस्रमा २१५ वर्ष—जसले १२६० दिनसम्म व्यक्तिशः क्राइस्टको साक्षीलाई प्रतीकात्मक रूपमा जनाउँछ, र त्यसपछि उहाँका चेलाहरूको व्यक्तित्वमा क्राइस्टको १२६० दिनको साक्षीलाई। क्राइस्टले करार पुष्टि गर्नुभएका २५२० दिनहरूले उहाँको करारको “झगडा” हुने ती सात समयहरूको पनि प्रतिनिधित्व गर्दछ।

Kubva muna 723 BC kusvika muna 1798 kune makore 2520, uye makore iwayo akakamurwa kuva nguva mbiri dzemakore 1260, zvinomirira kuti chihedheni chakatsikira pasi nzvimbo tsvene neuto kwemakore 1260, zvichiteverwa noupapistiki hwakatsikira pasi nzvimbo tsvene neuto kwemakore 1260. Pakati pevhiki raKristu paiva muchinjikwa, uye pakati pevhiki (538) panobudisa makore 1260 euchapupu hwechihedheni, zvichiteverwa nemakore 1260 euchapupu hwechihedheni hunobva kumudzidzi wechihedheni, iye upapistiki. Apo umambo hwenyasha hwaKristu hwakapihwa simba pamuchinjikwa, zvakafananidzira 538, apo umambo hwaantikristu hwakapihwa simba. Pamuchinjikwa, Israeri chaiyo yakapfuurwa, uye Israeri yomweya yakatanga. Muna 538, chihedheni chaicho chakapfuurwa, uye chihedheni chomweya chakatanga.

Unabii wa Abramu wa miaka mia nne, pia ni miaka mia nne na thelathini. Ni unabii uleule, bali umewekwa wazi kwa vielelezo viwili vya agano. Unabii huo miwili ya wakati, inayohusiana, ilikuwa ikitambulisha utumwa na ukombozi wa watu wa Mungu, ambavyo vingetimizwa mwanzoni mwa historia ya agano ya Israeli wa kale. Mwishoni mwa historia ya agano ya Israeli wa kale, kuna unabii mmoja wa wakati unaolingana na mwingine, katika uhusiano wa siku kwa mwaka, hivyo kutambulisha unabii mbili za wakati zinazosisitiza ukombozi na utumwa.

Pakati pa mbiri ya pakati pa chiyambi ndi mapeto a Israyeli wakale, timapeza Daniele ali mu ukapolo wa Babulo. Kuchokera mu mbiri ya pangano imeneyo, imene imazindikiritsa ukapolo ndi lonjezo la kumasulidwa, ulosi umene umamangiriza pamodzi mbiri ya pangano ya Israyeli wakale ndi mbiri ya pangano ya Israyeli wamakono umafotokozedwa. M’buku la Daniele, maulosi awiri a nthawi amadziwika. “Lumbiro” la Mose la “nthawi zisanu ndi ziwiri” la Levitiko 26 limadziwika mu Daniele 9/11, pamodzi ndi funso la vesi 13 mu Daniele 8, limene limatsogolera ku yankho la vesi 14, limene limazindikiritsa ulosi wa zaka 2300. “Lumbiro” limenelo, limene likaswedwa limakhala “temberero la Mose” mu Daniele 9:11, litakwaniritsidwa mu 677 BC motsutsana ndi ufumu wakum’mwera, linafika kumapeto pa October 22, 1844, monganso zaka 2300. Kumwazikana konse kwa 2520 kuli mu funso la vesi 13, ndipo yankho la vesi 14 ndi la 2300.

Sezvazvakaitawo pana Mozisi, ari alpha yenhoroondo yesungano yeIsraeri yekare, uye sezvazvakaitawo pana Kristu, ari omega yenhoroondo yesungano yeIsraeri yekare, nhoroondo yekutanga, iri alpha, yeIsraeri yemazuva ano yakabatanidzawo zviporofita zviviri zvenguva zvinodyidzana. Chimwe chaimiririra usungwa neuranda, uye chimwewo kununurwa. Kupatsanurwa kwemakore 430 kuita zvikamu zviviri zvakaenzana munhoroondo yealpha yeIsraeri yekare kwakafananidzira kupatsanurwa kwechiporofita kwakadzokororwa muvhiki iro Kristu akasimbisa sungano, uye nguva inodyidzana yekutongwa nokuda kwokutyora sungano, iyo yakakamurwa kuita zvikamu zviviri zvakaenzana, zvinobudisa zvapupu zviviri zvinoratidza kuti nhoroondo yealpha yeIsraeri yemazuva ano yaizova nechitsigiro chakafanana chechiporofita. Makore 2520 nemakore 2300, achiguma pamwe chete, anopa chapupu chechitatu chezviporofita zviviri zvenguva zvinodyidzana, izvo zvine chiporofita chakakamurwa zvakaenzana pakati.

Zvapupu zvitatu zvaizoita kuti mweya utarisire kuti Ishe paanopinda muchibvumirano nevane zana namakumi mana nezvina zvuru munhoroondo yeomega yaIsraeri yazvino, paizova nezviporofita zviviri zvinoenderana zvenguva yechiporofita, nenguva yakabatana yakakamurwa kuva zvikamu zviviri zvakaenzana, asi hazvingavi zvakadaro, nokuti Ishe paakapinda muchibvumirano naIsraeri yazvino, akasimudzira ruoko rwake kudenga akazivisa kuti nguva yakanga isisipo.

Chibvumirano chemazana rimwe namakumi mana nezvina ezviuru chinomiririrwa nezvingwa zviviri zvinovheyeswa zvechibayiro chegorosi rematandiro okutanga. Chimiro chechiporofita chezvapupu zvitatu, chichiteverwa neuchapupu hwakapetwa kaviri husina musiyano wenguva yechiporofita, chinowanikwa muchibayiro chaAbramu chemhou hadzi (yakakamurwa zvakaenzana), mbudzi hadzi (yakakamurwa zvakaenzana), negondobwe (rakakamurwa zvakaenzana), zvichiteverwa nenjiva yerukodzi nenjiva.

Zvipiriso zvitatu zvokutanga zvose zvakanga zvakabatanidzwa nemakore matatu muchiratidzo chazvo, zvichiratidza kuti zvinomirira zvipiriso zvitatu zvakanga zvine nguva yechiprofita. Kwete chete kuti zvipiriso zvitatu izvi zvose zvakanga zvine nguva yechiprofita, asi chimwe nechimwe chazvo chaivawo nenguva yechiprofita yakanga yakakamurwa zvakaenzana kuva zvikamu zviviri. Njiva duku nenjiva hazvina zera rakabatanidzwa pazviri; zvaingoda chete kuva zvichiri zviduku, nokuti zvinomirira rudzi rwokupedzisira rwavanhu vesungano, rwunomiririrwa neshiri mbiri, kana kuti mapoka maviri.

Mapoka mabiri yanawakilisha umati mkubwa na wale mia moja na arobaini na nne elfu, lakini ndege wale wawili wana maana ya pili. Njiwa ni mojawapo ya sadaka za patakatifu, na unapochunguza utambulisho wa njiwa kama sadaka, mara nyingi kuliko sivyo humaanisha aina ya hua; ilhali njiwa katika sadaka ya Abramu inamtambulisha ndege aliye mchanga sana kiasi kwamba hana manyoya, au mbaya zaidi, ndege ambaye manyoya yake yamekwishang’olewa. Katika kiwango hiki cha kinabii, ndege wale wawili ni ngano na magugu.

Mu mazuva okupedzisira mureza uchasimudzirwa kumatenga seshiri, uye zvichaitika panguva chaiyo iyo shiri mbiri dzisina kuchena dzichasimudza uipi dzigomuisa pachigaro chake cheushe muShinari.

Upapa, unaowakilishwa kama “uovu,” au na Paulo kama “yule mwovu,” ulipata jeraha lake la mauti mwaka 1798, wakati talanta ya risasi iliwekwa juu ya kikapu anachoketi ndani yake. Baada ya hayo, uwasiliani-roho na Uprotestanti ulioasi vitaumwinua na kumjengea nyumba katika Shinari, wakati huohuo ambapo Mungu atakuwa amemaliza kuijenga nyumba ambayo ataiinua kama bendera. Katika Zekaria, bendera bandia ni mwanamke wa uovu, na bendera hiyo inaonyeshwa kama hua. Ndipo ulimwengu utakuwa ukichagua kati ya Roma, ambalo ni tundu la kila ndege mchafu na mwenye kuchukiza, au hua, ishara ya agano la Mungu na wanadamu.

Kristu akataura pamusoro porufu rwake nokumuka kwake achiti, “paradzai temberi iyi, uye ndichaimutsa mumazuva matatu.” Mazuva iwayo matatu anomirira nguva yechiporofita apo temberi inomutswa, sezvakanga zvakaitika kuna Mozisi, kuna Kristu, nokuna vaMillerite. Chisungo chokuti pachibayiro chaAbrama paunzwe tsiru yemakore matatu, mbudzi hadzi yemakore matatu, negondobwe remakore matatu chinomirira kuti mukati meimwe neimwe yenhoroondo nhatu dzesungano dzatiri zvino kufungisisa, temberi yaizovakwa. Temberi yokupedzisira yesungano yeavo vane zana namakumi mana nezvina ezviuru, iyo mureza, ndiyo inofanira kusimudzwa sekorona kudenga. Nokuda kwechikonzero ichi, tsiru, mbudzi hadzi, negondobwe zvikara zvapanyika, nokudaro zvichiisa musiyano neshiri dzinobhururuka mumatenga. Temberi yesungano inovakwa mumazuva okupedzisira ndiyo nguva iyo Jerusarema rinosimudzirwa pamusoro pezvikomo zvose namakomo ose.

Kunyange zvazvo ndisati ndazivisa zvizere chinhu chose nechose chiri mudanho rokutanga raAbramu pakati pematanho ake matatu esungano, kusvika zvino chinhu chose chatakafungisisa chine chinoenderana nacho pakutanga nokuguma kweIsraeri yekare chaiyo, uyewo pakutanga kweIsraeri yemazuva ano. Takaratidza matanho matatu engirozi dziri muna Zvakazarurwa gumi nechina ari mudanho rokutanga resungano raAbramu. Iyo fractal yengirozi nhatu iri mudanho rokutanga resungano raAbramu, ichasimbiswazve zvakanyanya kujeka patichafungisisa danho rechipiri nerechitatu resungano raAbramu.

Mipiro minane ya Abramu ha yimeli ntsena minyikelo leyi a yi ta tlhela yi va xiphemu xa mikhuva ya tabernakela ya Muxe, kambe yi tlhela yi kombisa no tiyisa xiave xa nkarhi wa vuprofeta etimhakeni ta vanhu va ntwanano wa Xikwembu. Yi tiyisa masungulo ni makumu ya Israyele tanihi vanhu lava hlawuriweke va Xikwembu, kungaba hi ndlela ya xiviri kumbe ya moya.

Miaka 430 ya Paulo ni kipindi cha kinabii ambacho hakiwezi, kwa mantiki, kutenganishwa na miaka 400 ya Abramu. Vinapowekwa juu ya kila kimoja, vinazaa kipindi cha miaka thelathini, kisha miaka mia nne. Hapa ndipo tutaendelea katika makala inayofuata.