Avo vari kurutivi rusiri rwechokwadi rwemakakatanwa okupedzisira aya pamusoro pechiratidzo cheRoma vanotsamira pakushandiswa kusina kururama kwemashandisirwo matatu echiporofita, sezvavanotaura kuti maRoma matatu anotsanangurwa nemitemo mitatu yeSvondo yemakore a321, 538, nomutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza muUnited States. Nokudaro vanoisa maonero akatsaukira pamutemo iwoyo nenhoroondo yechiporofita yavanosarudza, sezvakaitwawo mumakakatanwa pamusoro pezvipembenene zvina zvaJoere. Zvizvarwa zvina zvinoteverwa nezvipembenene zvina zvinoparadza mundima nhanhatu dzokutanga dzaJoere zvinotaura nezvekuti vanhu vaMwari vanoparadzwa zvishoma nezvishoma sei mukati mezvizvarwa zvina, uye kuti kuparadzwa ikoko kwakaitwa nokugamuchira kweAdventism dzidziso yeRoma neyePurotesitendi yakatsauka.

Mumakani aya, avo vanoedza kushandisa mutemo weSvondo kutsanangura maRoma matatu, vari kunzvenga chokwadi chokuti pane mitemo yeSvondo mina chaizvo yakaratidzwa muShoko raMwari rechiporofita, uye kuti gore ra321 rinomirira mutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza muUnited States, uye mutemo weSvondo wa538 unofananidzira mutemo weSvondo unomanikidzirwa pamusoro pendudzi dzose dzenyika. Mitemo yeSvondo mina haitsananguri mitemo yeSvondo mitatu, zvikurukuru kana kuratidzwa kwechitatu mukushandiswa katatu kwechiporofita kuchimirira kuzadzika kwokupedzisira. Mutemo weSvondo uri kuuya nokukurumidza muUnited States hausi mutemo weSvondo wokupedzisira; zvirokwazvo unoratidza kutanga kwenhevedzano yemitemo yeSvondo sezvo rudzi rumwe norumwe pasi rose ruchigamuchira zvishoma nezvishoma mucherechedzo wesimba repapa.

Avo vakamutswa muna Chikunguru, 2023, vanosungirwa kunzwisisa kuti muedzo wechiporofita unovatarisana nawo unoitika panguva yokudururwa kwaMweya Mutsvene, uye kuti panguva iyoyo yokudururwa rimwe boka riri kugamuchira “mafuta,” uye rimwe boka riri kugamuchira “kurashiswa kwakasimba.” Mumiririro mukuru weavo vanogamuchira kurashiswa kwakasimba unomiririrwa muchitsauko chacho pachacho umo munowanikwa chirevo chokuti kurashiswa kwakasimba, uye muchitsauko ichocho chokwadi chinodiwa kana kurambwa ndicho chokwadi chinotsanangura ukama hwechiporofita pakati peRoma yechihedheni neRoma yapapa.

Ukama hwechiporofita huri pakati pa321 na538 hunoratidzwa neukama hwechiporofita huri pakati pekereke yePergamo nekereke yeTiatira. Mumazuva okupedzisira, Roma yechihedheni, inomiririrwa na321 nePergamo, chiratidzo cheUnited States, uye Roma yapapa, inomiririrwa na538 neTiatira, chiratidzo cheRoma Yemazuva Ano.

Roma yekutanga ya321 yaiva hurumende yesimba rimwe chete, uye Roma yechipiri ya538 yaiva yesimba remativi maviri, ichimiririra mubatanidzwa wechechi nehurumende, chechi iri iyo yaitonga hukama ihwohwo. Roma yechitatu uye yekupedzisira, iyo iri Roma yemazuva ano, isimba remativi matatu rinoumbwa neshato, nechikara, uye nemuporofita wenhema.

Paulo akafundisha kwamba kutoelewa uhusiano wa kinabii na wa kihistoria kati ya Rumi ya kipagani (yule joka) na Rumi ya kipapa (yule mnyama) ilikuwa kudhihirisha chuki dhidi ya kweli, jambo lililoleta upotovu mkuu. Manabii wote, akiwamo Paulo, walikuwa wakielekeza hasa katika siku za mwisho; hivyo basi, uhusiano kati ya mamlaka yale mawili katika historia ya Paulo unawakilisha uhusiano kati ya mamlaka matatu ya Rumi ya Kisasa katika siku za mwisho. Kukataa uhusiano wa kinabii unaounda muungano wa pande tatu wa yule joka, yule mnyama, na nabii wa uongo katika siku za mwisho ni kujihakikishia upotovu mkuu.

Ukutolika kuka-Uriya Smith okwabucala ngomkani wasemantla kwakumela “unobangela” owavelisa “isiphumo.” Kodwa ke iqela elikwicala elingelilo kwiimpikiswano ezingoRoma lichongwa ngokukodwa njengelingakwaziyo ukuqiqa lisuka kunobangela lisiya kwisiphumo. USmith akazange abone ukuba ukusetyenziswa kwakhe okunesiphako komkani wasemantla kwakuyakuvelisa iqonga lesiprofeto elaliza kumkhokelela ekubeni kwakhona ayigqwethe intlekele yesithandathu, apho kukho isilumkiso sokuba kugcinwe okanye kulahlekwe ingubo yobulungisa bukaKristu.

Saiz ilivyo kwa msisitizo wa Paulo katika 2 Wathesalonike, Yohana katika sura ya kumi na sita ya Ufunuo na pigo la sita anakazia ulazima wa kuelewa hao mamlaka watatu wanaouongoza ulimwengu hadi Har–Magedoni ni nani. Matumizi yenye dosari ya Smith kuhusu mfalme wa kaskazini yanatoa ushuhuda wa kutoweza kutumia kwa usahihi mifano na vitimilifu vyake.

USmith wayengenakukona, kumbe wayengenandzaba, kusebentisa lesimiso lesibekwe ngemandla emibhalweni yaPawula sekutsi lokungokoqobo ngaphambi kwesikhatsi sesiphambano kwakumele lokukamoya emvakwesikhatsi sesiphambano. Nangabe lesimiso silandzelwa ngekucophelela nangendlela lefanele, kuba lula kukhombisa kutsi “inkhosi yasenyakatfo” iluphawu lunye emkhatsini wetimphawu letinyenti letimele “inkhosi yasenyakatfo” lekamoya etinsukwini tekugcina. Ema-Seventh-day Adventist, kwendlula noma ngubani lomunye, kufanele ati kutsi sinye setakhiwo letisemqoka lesisekelwe kuso siprofetho ngumbango emkhatsini waKhristu naSathane. Khristu uyiNkhosi yeliciniso yasenyakatfo, kantsi Sathane ube asolo etama kutibonakalisa njengenkhosi yasenyakatfo yemgunyathi.

Rwiyo no Pisalema rwavakomana vaKora. Jehovha mukuru, uye anofanira kurumbidzwa zvikuru muguta raMwari wedu, pagomo routsvene hwake. Rakanaka pakumira kwaro, mufaro wenyika yose, iGomo reZioni, kumativi okumusoro, guta raMambo mukuru. Mwari anozivikanwa mudzimba dzaro dzoumambo senhare yokutizira. Mapisarema 48:1–3.

Diablo akukhuza maningi kuti alingise Mfumu ya kumpoto yeniyeni, ndipo mu kuyesa kumeneku amagwilitsila ntchito papa wa ku Roma monga nthumwi yake ya pa dziko lapansi. Diablo ndiye wokana Kristu, ndipo momwemonso alili papa wa ku Roma, amene ali m’thenga wa Satana pa nchito yake yopusitsa.

“Kuti apeze phindu ndi ulemu wa dziko lapansi, mpingo unatsogoleredwa kufunafuna chisomo ndi chithandizo cha akuluakulu a dziko lapansi; ndipo, motero atakana Khristu, unakopeka kugonjera kukhulupirika kwake kwa woimira Satana—bishopu wa Roma.” The Great Controversy, 50.

Mukupasuka kwehumambo hwaAlexander Mukuru, Seleucus Nicator akava mambo wokutanga wokumusoro munhoroondo inomiririrwa muna Danieri chitsauko chegumi nerimwe. Baba vake, Antiochus, vakanga vari mutungamiri aiva nesimba muhumambo hwaAlexander, uye mwanakomana wavo, Seleucus, akagadzwa kuva satrapi weBhabhironi. “Satrapi” igavhuna, uye Seleucus paakanga asimbisa hutongi hwake pamusoro penzvimbo nhatu dzezvina dzenharaunda dzakanga dzagoverwa humambo hwaAlexander, akava mambo wokumusoro.

Ukuhumusha kukaSmith okwakungokwakhe yedwa kanye lokugwema kwakhe imithetho yohlelo lolimi kwamholela ekuthatheni ukuthi amandla okucina ayakha umfelandawonye kaSathane wobubi ezinsukwini zokucina amelwa esiprofethweni njengamandla angokoqobo, hatshi amandla omoya. Ngalokho, wayengeke abone ukuthi uSeleucus Nicator njengenkosi yokuqala yasenyakatho, umbusi weBhabhiloni, kwakufanele ngokwesidingo sesiprofetho amele inkosi yokucina yasenyakatho engokomoya, yona eyayingamandla ayebusa iBhabhiloni lesimanje elingokomoya.

Zvino mumwe wevatumwa vanomwe vakanga vane ndiro nomwe akauya akataura neni, achiti kwandiri: Uya pano; ndichakuratidza kutongwa kwehure guru rinogara pamusoro pemvura zhinji; iro madzimambo enyika akaita naro upombwe, navagari venyika vakadhakwa newaini yeupombwe hwaro. Ipapo akanditakura muMweya akandiisa kurenje; ndikaona mukadzi agere pamusoro pechikara chitsvuku, chakanga chizere namazita ekumhura, chine misoro minomwe nenyanga gumi. Uye mukadzi uyu wakanga akapfeka nguo dzepepuru netsvuku, akashongedzwa nendarama namatombo anokosha namaparera, akabata muruoko rwake mukombe wendarama uzere nezvinonyangadza netsvina yeupombwe hwake. Uye pahuma yake pakanga pakanyorwa zita rinoti: CHAKAVANZIKA, BABHIRONI GURU, MAI VEHURE NEVEZVINONYANGADZA ZVENYIKA. Uye ndakaona mukadzi uyu akadhakwa neropa revatsvene, neropa revapupuri vaJesu; zvino pandakamuona, ndakashamiswa nokushamisika kukuru. Zvakazarurwa 17:1-6.

Amandla abusa iBhabhiloni ezinsukwini zokugcina yibandla lobupapa, ngakho-ke nalo futhi liyinkosi yasenyakatho ngokomoya.

“Umfati (Babuloni) wa Chivumbulutso 17 wafotokozedwa kuti ‘anavala zofiirira ndi zofiira, ndipo anakongoletsedwa ndi golide ndi miyala yamtengo wapatali ndi ngale, ali ndi chikho chagolide m’dzanja lake chodzaza ndi zonyansa ndi uve: …ndipo pamphumi pake panalembedwa dzina ili, Chinsinsi, Babuloni Wamkulu, mayi wa achiwerewere.’ Mneneri akuti: ‘Ndinaona mkaziyo ataledzera ndi magazi a oyera mtima, ndi magazi a mboni za Yesu.’ Kupitiriza, Babuloni akunenedwanso kuti ndi ‘mzinda waukuluwo, umene ukulamulira mafumu a dziko lapansi.’ Chivumbulutso 17:4-6, 18. Mphamvu imene kwa zaka zambiri kwambiri inasunga ulamuliro wankhanza pa mafumu a Chikhristu ndi Roma. Mtundu wofiirira ndi wofiira, golide ndi miyala yamtengo wapatali ndi ngale, zikuwonetsa momveka bwino ulemerero ndi ulemu woposa wa mafumu umene mpando wonyada wa Roma unadzikometsera nawo. Ndipo palibe mphamvu ina imene ingatchulidwe molondola kuti ‘yoledzera ndi magazi a oyera mtima’ kuposa mpingo umenewo umene mwankhanza kwambiri unazunza otsatira a Khristu. Babuloni akuimbidwanso mlandu wa tchimo la kulumikizana kosaloledwa ndi ‘mafumu a dziko lapansi.’ Ndi mwa kuchoka kwa Ambuye ndi kuchita mgwirizano ndi achikunja, pamene mpingo wa Ayuda unakhala hule; ndipo Roma, podziipitsa yekha momwemonso mwa kufunafuna thandizo la mphamvu za dziko, alandira chiweruzo chofananacho.” The Great Controversy, 382.

Lo mulaŵi ni mfumu, ndipo monga mwa Yesaya, mfumu ndi ufumu ndipo ilinso mzinda waukulu wa ufumuwo.

Nekuti musoro weSiriya iDhamasiko, uye musoro weDhamasiko ndiRezini; uye mukati memakore makumi matanhatu namashanu Efuremu achaputswa, kuti arege kuva rudzi. Uye musoro waEfuremu iSamaria, uye musoro weSamaria mwanakomana waRemaria. Kana musingatendi, zvirokwazvo hamungasimbiswi. Isaya 7:8, 9.

Maererano neuchapupu hwaIsaya, mudzidzi wechiporofita anomuka muna Chikunguru cha2023 achipinda muhurongwa hwekuedzwa hwechiporofita anofanira kuziva chiratidzo chechiporofita che“musoro” kana achida kusimbiswa. Kana asingazivi uye asingashandisi chiratidzo che“musoro” panguva yachinodiwa, ipapo haana kusimbiswa. Vasingatendi havana kusimbiswa, uye naizvozvo Isaya ari kuzivisa mapoka maviri avanamati mumazuva okupedzisira, avo vanenge vangava vakasimbiswa kana kuti vasina kusimbiswa. Ndiwo mapoka maviri mamwe chete ayo angava ane “mafuta,” kana kuti asina “mafuta.”

Kirasi imwe yakasimbiswa uye ine mafuta, inogamuchira shoko reKuchema kwePakati peUsiku rakatanga kuzarurirwa muna Chikunguru 2023, kana kuti inogamuchira kunyengerwa kukuru kwe2 VaTesaronika. Muedzo wayo ndiko kuumbwa kwemufananidzo wechikara, uye maumbirwo anoitwa chikara acho, kana chiri chikara cheupapa cheNguva dzeRima, kana mufananidzo wacho unoumbwa neUnited States, kana kubatana kwemativi matatu kunotungamirira nyika kuAmagedhoni. Izvi zvinosanganisirawo kukosha kwekuziva kuti “musoro,” “mambo,” mutongi wemamwe masimba maviri anoita kubatana kwemativi matatu, isimba reupapa.

“Musoro,” iro guta guru reJudha, raiva Jerusarema, guta rakasarudzwa naJehovha kuti aise zita rake mariri.

Uye Rehobhoamu, mwanakomana waSoromoni, akatonga muJudha. Rehobhoamu akanga ava namakore makumi mana nerimwe paakatanga kutonga, uye akatonga makore gumi namanomwe muJerusarema, guta rakanga rasarudzwa naJehovha pakati pamarudzi ose aIsraeri kuti aise zita rake imomo. Zita ramai vake rainzi Naama muAmoni. 1 Madzimambo 14:21.

Mu gakava guru pakati paKristu naSatani, guta guru raKristu, paanoisa zita rake, iJerusarema; uye chekunyepedzera chaSatani chaiva guta chairo reBhabhironi, rinomiririra Bhabhironi remweya, iro guta guru mumazuva okupedzisira. Satani anoisa zita rake pahuma sechinhu chokunyepedzera cheguta raMwari neguta rake guru. Mambo anogara imomo ndiye mai vezvifeve, vanoita upombwe namadzimambo enyika. Mai vezvifeve isimba repapa, uye vanasikana vavo makereke echiPurotesitendi akawa, ayo pakati pawo kereke yakawa uye yakatsauka zvikuru ndiyo yevaPurotesitendi vakatsauka veUnited States.

Avo vatsauki vePurotesitendi vakatsauki vanomiririra runyanga rwePurotesitendi rwechikara chinobva panyika, uye vakabatana naamai vavo kubvira pakuramba kwavo shoko rechiporofita rakazarurwa muna 1798. Mumwe warwo anoenderana naro, runyanga rweRepublican, rwakabatana nemadzimambo enyika kubudikidza noukama hwavo neUnited Nations, iwo madzimambo gumi eZvakazarurwa 17. Mubatanidzwa wakapetwa katatu unotungamirira nyika kuAmagedhoni unomiririrwa nomusoro wawo, apo pane zita rawo, uye Roma yemazuva ano yomweya ndiyo Bhabhironi yemazuva ano yomweya. “Musoro” waro isimba repapa.

Yokutanga inomirira yokupedzisira, uye kana muchishandisa Dhanieri chitsauko 2 sezvakaitwa nevaMillerite, sechinomiririra umambo huna, kana sezvazvakazarurwa mumazuva okupedzisira sechinomiririra umambo husere, umambo hwokutanga hwaiva Bhabhironi chaihwo. VaMillerite vaizokuzivisai kuti hwokupedzisira hwaiva Roma chaiyo. Bhabhironi neRoma zviratidzo zvinotsinhaniswa, nokuti ndizvo zvokutanga nezvokupedzisira zvemutsara wechiporofita.

Mumasiku okupedzisira, umambo hwokutanga hweBhabhironi chaihwo hunomirira umambo hwechisere uye hwokupedzisira, hunova Bhabhironi remweya ramazuva ano, uyezve Roma remweya ramazuva ano. Pamusoro pezvapupu zviviri zvinomiririrwa muna Danieri chitsauko chechipiri, Bhabhironi neRoma zviratidzo zvinotsinhaniswa.

Kana pfambi wepapa achiratidzwa aine zita pahuma yake rinomuzivisa sa“Bhabhironi Chakavanzika,” ariwo zvakare kuzivisa “Roma chakavanzika.” “Chakavanzika” chechiporofita chinomirira chokwadi chakadzama zvikuru zvokuti hazvibviri kunzwisisa hudzamu hwechokwadi chinomiririrwa imomo, zvikuru sei pasina simba reMweya Mutsvene. Asiwo “chakavanzika” cheBhaibheri chinodawo kuti izvo zvinoratidzwa zvine chokuita nechakavanzika ichocho zvive kunzwisisa kunodiwa kune avo vanotsvaka kupasa muedzo. Ndokusaka zvapupu zviviri zviri muna Zvakazarurwa zvichisimbisa kudiwa kwekunzwisisa Roma yazvino uno.

Hezvino huchenjeri. Ngaaverenge nhamba yechikara uyo ane njere; nokuti inhamba yomunhu; uye nhamba yacho mazana matanhatu namakumi matanhatu nenhanhatu. Zvakazarurwa 13:18.

“Hikima” inafahamu hesabu ya yule mnyama, ambayo ni hesabu ya mwanadamu ambaye hesabu yake ni sita, sita, sita. “Mtu wa dhambi” ndiye kichwa cha yule mnyama. Hikima ni sifa ya wanawali wenye hekima katika siku za mwisho, nayo pia ni ishara ya wale wanaoelewa kuongezeka kwa maarifa katika siku za mwisho. Wale wasioelewa ni wanawali wapumbavu, nao ni waovu. “Hikima” wasiyoifahamu lazima, kwa ulazima wa kinabii, iwe katika muktadha wa jaribio la mwisho la kinabii, kwa maana hapo ndipo wanawali wenye hekima na wapumbavu wanapokuwapo. Ni lazima waelewe “sita, sita, sita.” Nia iliyo na hekima pia inawekwa na Yohana katika siku za mwisho katika Ufunuo sura ya kumi na saba.

Uye apa ndipo pane kufunga kune uchenjeri. Misoro minomwe ndiyo makomo manomwe, pamusoro payo mukadzi agere. Uye kune madzimambo manomwe: vashanu vakawa, uye umwe aripo, uye umwe wacho hausati wauya; uye kana achisvika, anofanira kuramba aripo kwenguva pfupi. Uye chikara chakanga chiripo, asi chisipo, ndicho chechisere, uye chinobva kune vanomwe, uye chinoenda kukuparadzwa. Zvakazarurwa 17:9–11.

“Uchenjeri” umene uli ndi nzeru zomvetsa nambala yakuti “sikisi, sikisi, sikisi,” ndi namwali wanzeru amene walandira “uchenjeri wa Khristu.”

Ndianiko akaziva murangariro waIshe, kuti amudzidzise? Asi isu tine murangariro waKristu. 1 VaKorinte 2:16.

Bahlakaniphileyo banengqondo kaKristu, kanti izintombi eziziphukuphuku ezimbi zinenqondo yomchasi kaKristu.

“Nguva yasvika yokuti chiedza chechokwadi chipenye pakati perima rehunhu. Shoko romutumwa wechitatu ratumirwa kunyika, richiyambira vanhu pamusoro pokugamuchira mucherechedzo wechikara kana womufananidzo wacho pahuma dzavo kana pamaoko avo. Kugamuchira mucherechedzo uyu kunoreva kusvika pachisarudzo chimwe chete chakaitwa nechikara, nokutsigira pfungwa dzimwe chetedzo, mukupikisana kwakananga neshoko raMwari.” Review and Herald, July 13, 1897.

Kuumbwa kwa sanamu ya mnyama ni jaribu la mwisho kwa mabikira wa mfano ule, nao wenye hekima wana nia ya Kristo, kwa maana wamefikia uamuzi uleule alioufikia Kristo, kwa maana wameyatia mapenzi yao chini ya uongozi wa Roho Mtakatifu. Kuumbwa kwa mfano wa Kristo ndani ya mabikira wenye hekima kunapingana na kuumbwa kwa sanamu ya mnyama ndani ya mabikira wapumbavu. Mabikira wapumbavu hufikia uamuzi uleule wa mnyama, kwa maana walichanganyikiwa katika swali la jaribio kuhusu utambulisho sahihi wa mpinga-kristo, ambaye ndiye mfalme wa kaskazini wa bandia na kichwa cha Rumi ya kisasa.

“Avo vanovhiringidzika pakunzwisisa kwavo shoko, avo vanokundikana kuona zvinorehwa naantikristu, zvirokwazvo vachazviisa kudivi raantikristu.” Kress Collection, 105.

Aasingakazi va matshelu ya nhlolo lowu wu yimeleriwaka tanihi ku vumbiwa ka xifaniso xa xivandzana va pfilunganyeka eku twisiseni ka vona ka Rito. Ku pfilunganyeka ka vona ku akiwa ehenhla ka ku nga twisisi kahle Rito ra Xikwembu ra vuprofeta; kutani, hi ku tsandzeka ku vona nhlamuselo leyi lulameke ya Rhoma ya Manguva lawa, va amukela ku kanganyisiwa loku tiyeke, va fika eka xiboho lexi fanaka ni xa xivandzana, naswona va seketela miehleketo leyi fanaka ya vupapa hi ku lwisana loku kongomeke ni Rito ra Xikwembu, kutani va ti veka etlhelo ra mukriste wa mavunwa.

Tichaenderera mberi nepfungwa idzi muchinyorwa chinotevera muchikamu chino.