වෙදැත්ම කුමක්ද? - අංක එක

Tisati tataura nyaya yokuti chii chinonzi chokwadi, tinocherechedza kuti takatanga chidzidzo ichi nendima nhatu dzokutanga dzechitsauko chokutanga chaZvakazarurwa, uye shure kwaizvozvo tikawedzera chinyorwa pamusoro paEria. Zvimwe zvezvinangwa zvezvidzidzo izvi ndezvokuratidza basa reUnited States muuprofita, kuzarura shoko roZvakazarurwa zvaJesu Kristu, kuziva basa ravaporofita sezviratidzo zvavanhu vaMwari, uye kufunga pamusoro pezvinorehwa nokuti Jesu ndiye Arfa. Takaratidza kuti ndima nhatu dzokutanga dzaZvakazarurwa dzinobvumirana uye dzinoenderana nendima dzokupedzisira dzaZvakazarurwa, uye muzviitiko zvose izvi, pakutanga nepamagumo, Jesu anozvizivisa saArfa naOmega, mavambo namagumo, wokutanga nowokupedzisira.

Takashandisa nhaurirano pfupi pamusoro paEria muchidzidzo chechipiri kuitira kuratidza kuti ndima dzinovhura dzeBhaibheri dzinobvumirana nendima dzinovhara dzeTestamende Yekare neItsva dzose, uyezve kuti ndima dzinovhura dzeTestamende Itsvawo dzinobvumiranawo nekutanga kana nekuguma, nenzira ipi neipi yamungada kufunga nayo Bhaibheri, kungava serakazara rose kana kuti sezvikamu zviviri zveTestamende.

ලෝක ඉතිහාසය පුරාවටම දේවත්වය තමන්ගේ දේවස්වභාවය ක්‍රමානුකූලව අනාවරණය කිරීමට ක්‍රියා කර ඇති බව පිළිබඳ අවබෝධය වර්ධනය කිරීම අපි උත්සාහ කරන තවත් කරුණකි. එබැවින්, ගිවිසුම් ඉතිහාසය සම්බන්ධ බයිබලීය තේමාව තුළ කාලය ඉදිරියට යන විට, දෙවියන් වහන්සේ තම විවිධ නාමවල සංකේතවාදය තුළින් තම ස්වභාවය අඩියෙන් අඩියට තවත් තවත් ප්‍රකාශ කළ බව අපි සටහන් කර ඇත්තෙමු. සර්වබලධාරී දෙවියන් වහන්සේ ආබ්‍රහම් සමඟ කතා කළසේක; එම දෙවියන් වහන්සේම මෝසෙස් සමඟද කතා කළසේක; එහෙත් එතැන් පටන් තම නාමය යෙහෝවා ලෙස දැනගත යුතු බව මෝසෙස්ට දැනුම් දුන්සේක. අනතුරුව ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ පැමිණි කල, දානියෙල්ගේ තුන්වන පරිච්ඡේදයේ බැබිලෝනියානු කෙනෙකු විසින් එම නාමයේ එක් ප්‍රකාශනයක් කර තිබීම හැර, පරණ ගිවිසුමේ නොදන්නා නාමයකින් උන්වහන්සේ තමන්ව හඳුන්වා දුන්සේක. යේසුස් වහන්සේ තමන් පියාණන්ගේ ඒකජ පුත්‍රයා බව හඳුනා දීම පමණක් නොව, එම විශේෂිත ගිවිසුම් ඉතිහාසය තුළ තමන්ව මනුෂ්‍ය පුත්‍රයා ලෙසද හඳුනා දුන්සේක. එසේම, දෙවියන් වහන්සේ ආරම්භක ඇඩ්වෙන්ටිස්ට් ව්‍යාපාරය සමඟ ගිවිසුමකට ඇතුළු වූ විට, මිලරයිට් ඇඩ්වෙන්ටිස්ම්ටද නාමයක් දුන්සේක.

Zina lililotolewa kwa Waadventista Wasabato lilitolewa na Bwana, na Dada White mara nyingi huwataja Waadventista kuwa watu wa Mungu waliopewa jina. “Waliopewa jina” humaanisha kuitwa kwa jina. Makanisa mawili pekee ambayo Dada White huyatambua kuwa watu wa Mungu waliopewa jina ni Israeli ya kale na Israeli ya kisasa.

لہٰذا، جیسا کہ ہم کتابِ مکاشفہ کے اپنے مطالعہ میں آگے بڑھتے ہیں، میں یہ تجویز کر رہا ہوں کہ وہ “نیا نام” جو اہلِ فِلَدِلفیہ پر ظاہر کیا جاتا ہے، اور جو ایک لاکھ چوالیس ہزار کے طور پر بھی ممثل کیے گئے ہیں، اُس نبوتی راز کا ایک بڑا حصہ ہے جو مہلتِ آزمائش کے بند ہونے سے ذرا پہلے کھولا جاتا ہے۔

Ujumbe wa mwisho wa onyo ni ujumbe wa Ufunuo wa Yesu Kristo, nao ni ufunuo wa tabia Yake.

Tine zvizhinji zvikuru zvokuwedzera muchinyorwa pamusoro paJesu seShoko, asi zvino tichazotora shoko rinoti “chokwadi.” Kunzwisisa “chokwadi,” uyewo shoko rokuti “chokwadi,” uyezve mavara anoshandiswa kuumba “shoko rechokwadi,” ndiko kunzwisisa chimiro chaKristu.

Izwi rechiGiriki rakashandurwa richinzi “chokwadi” mundima iyi rinobva pashoko rechiHebheru, ririwo tsamba uye kunyange nhamba. Tsamba yokutanga yealfabheti yechiHebheru ndi “aleph.” Zvirokwazvo, tsamba mbiri dzokutanga dzealfabheti yechiHebheru ndi “aleph” na “beth,” uye dzinonyatsofanana zvikuru netsamba mbiri dzokutanga dzechiGiriki, idzo dzinoti alpha na beta. Pamwe chete dzinoita mudzi weshoko rokuti “alphabet.” Saka shoko rokuti “alpha” (rinobva patsamba yechiHebheru aleph) rinoshandiswa setsamba, seshoko, senhamba, uye zvakare serimwe ramazita mazhinji aJesu.

Pilate paakavhunza mubvunzo wokuti, “Chokwadi chii?” Jesu akanga atomuudza kuti chikonzero chaAkanga “auya munyika,” uyewo kuti chikonzero chaAkanga “aberekwa” chaiva chokupupurira “chokwadi.” Akawedzera achiti “mumwe nomumwe ari wechokwadi unonzwa” inzwi Rake.

CHOKWADI: G225—Kufuma ku G227; chokwadi: – chechokwadi, X zvirokwazvo, chokwadi, zvirokwazvo. G227—Kufuma ku G1 (sechidimbu chinoramba) neG2990; chechokwadi (sechisiri kuvanza): – chechokwadi, zvirokwazvo, chokwadi. G1; Α. Chine mavambo echiHebheru; tsamba yokutanga yearufabheti: nomufananidzo chete (kubva pakushandiswa kwacho senhamba) yokutanga. Arfa.

YESU paakati, “Ini ndini … chokwadi.” Aireva kuti iye aiva tsamba, nhamba, neshoko rinoreva tsamba arfa; uye shoko rokuti arfa, pamwe nenhamba arfa, zvose “chokwadi.” Mubhuku raDanieri, Kristu akazviratidza amene soMuvengeri anoshamisa, iro riri dudziro yeshoko rechiHebheru rinonzi “Palmoni,” iro rakashandurwa richinzi, “mutsvene wakati uyo wakataura,” muna Danieri 8.

Uyo “mutsvene wakati” ari pandima yegumi nenhatu ndi “Palmoni”—muverengi anoshamisa, kana muverengi wezvakavanzika. Ndima mbiri idzi ndidzo panobudiswa chiporofita chemakore 2300 pamwe chete nezviporofita zviviri zvemakore 2520. Makore 2300 anobata “nzvimbo tsvene,” uye zviporofita zviviri zvemakore 2520 zvinobata “hondo,” nokuti zvose nzvimbo tsvene nehondo zvaizotsikirirwa pasi neRoma. Chiporofita chemakore 2520 chinomirira kutsikirirwa pasi kwenzvimbo tsvene yaMwari navanhu vake. Zviporofita zvitatu zvakadzama, zvakabatana, zvakavakirwa panguva, panzvimbo chaiyo muBhaibheri umo Jesu anozvizivisa seMuverengi anoshamisa wezvakavanzika. Hazvisi chete kuti akasarudza ndima mbiri idzi kuti azvizivise saTenzi wenguva, asi ndima mbiri idzo dzaanozviratidza madziri dzinoratidza nguva yaaizopinda nayo musungano neIsraeri yemweya yemazuva ano, uye ndima mbiri idzodzo ndidzo zvakare hwaro nembiru yepakati yeAdventism.

Munguva yekuguma muna 1798, bhuku raDhanieri rakazarurwa, uye shoko remutumwa wekutanga rakapinda munhoroondo, richiratidza kuwedzera kwezivo yechiporofita kwakaitika munguva yeboka revaMillerite, iro raiva mavambo eSeventh-day Adventism. Apo bhuku raDhanieri rakazarurirwa vaMillerite, shoko rakabva kuna Palmoni—shoko renguva—rakanzwisiswa. Shoko raMwari harimbokundikani, uye nguva dzose rinobatanidza kuguma nemavambo. Naizvozvo, pakuguma kweAdventism pachava, pasina mubvunzo, nokuratidzwa kwehunhu Hwake, sezvazvakanga zvakaita munhoroondo yevaMillerite. Chokwadi ichi chakavakirwa pamavambo nekuguma kweAdventism, asi chakavakirwawo pahukama hwakataurwa pakati pebhuku raDhanieri nebhuku raZvakazarurwa. Dhanieri naZvakazarurwa zvinomirira bhuku rimwe chete, uye mukumiririra ikoko, ivo zvapupu zviviri, chokutanga chiri Dhanieri uye chokupedzisira chiri Zvakazarurwa.

Dhanieri na Zvakazarurwa mabhuku maviri ari bhuku rimwe chete, saizvozvo Bhaibheri riri bhuku rimwe rakakamurwa kuva Testamente Yekare neItsva, kana kuti kutanga nokuguma. MuZvakazarurwa chitsauko chegumi nerimwe, zvapupu zviviri zvinoratidzwa saMozisi naEria ndizvo Testamente Yekare neItsva.

Danieri na Johane ni mashahidi wawili ambao wote wawili waliteswa, wote wawili walichukuliwa mateka, wote wawili walipewa mstari ule ule wa historia ya unabii wa kuandika, wote wawili wakiwawakilisha wale mia moja arobaini na nne elfu, wote wawili wakiishi katika kipindi cha baada ya kuangamizwa kwa Yerusalemu, wote wawili wakiwa alama za kifo na ufufuo (Johane kutoka katika mafuta yaliyokuwa yakichemka na Danieri kutoka katika tundu la simba).

Daniyeli anaonesa ufunuo maalumu wa tabia ya Kristo, naye afanya hivyo katika aya mbili ambazo uvuvio huzitaja kuwa “nguzo kuu na msingi” wa kanisa la Waadventista Wasabato. Aya hizo mbili zilikuwa “jiwe la kilele,” jiwe la mwisho lililowekwa katika misingi iliyowakilishwa na kazi za William Miller. Jiwe hilo la kilele lilileta pamoja nalo ufahamu wa patakatifu pa mbinguni, sheria ya Mungu, Sabato, hukumu ya uchunguzi, na malaika watatu wa Ufunuo kumi na nne. Danieli ni mwanzo wa kitabu, Yohana ni mwisho.

Ukunyora kwa Yohana kuzagaragaza ihishurirwa ry’imico ya Kristo ku iherezo ry’Abadiventisime. Mu ntangiriro za Isirayeli ya none, Yihishuye nk’Umunyamibare w’igitangaza, Umuremyi w’ibintu byose birebana n’imibare; kandi ku iherezo rya Isirayeli ya none arimo Yihishura nk’Umumenyi w’indimi w’igitangaza. Ni We Muremyi wa byose birebana n’ururimi, haba imiterere y’ururimi, amategeko y’ikibonezamvugo, amagambo, ndetse n’inyuguti z’inyuguti zose. Yaremye itumanaho rikorwa n’amagambo, rigengwa n’amategeko y’ikibonezamvugo, ryaba iryanditse cyangwa irivuzwe, ryandikwa hakoreshejwe inyuguti zari igishushanyo cye; kandi ibirenze ibyo byose—ni We Jambo. Binyuze muri iryo Jambo ahindura Abalawodikiya b’impumyi kandi batiteguye akabagira Abafiladelifeya bejejwe.

Ijambo ryahinduwemo ngo “kweza” risobanura guhindura icyera. Abo ibihumbi ijana na mirongo ine na bine bazaba bera, kandi bazaba bageze kuri iyo mimerere y’imico kubw’“ukuri,” cyangwa wakavuga uti, kubw’“ijambo” rye, kuko Yesu ari Jambo kandi ni we kuri.

Zindikirani kuti ichi ndi chinthu choyamba chimene Yohane analemba mu Uthenga wake Wabwino. Ndithudi, chikuyenderana ndi chinthu choyamba cholembedwa m’buku la Genesis. Chikuwonjezera pa umboniwo, pofotokoza momveka bwino kwambiri zimene zanenedwa mu Genesis 1.

Shoko rakashandurwa richinzi “Mwari” mundima yokutanga riri muchiuwandu, nokudaro richiratidza kubva pa“kutanga” chaipo kuti Mwari vanopfuura mumwe. “Pakutanga” muEvhangeri yaJohane, Shoko rakanga riri kuna Mwari uye rakanga riri Mwari. Uye Shoko ndiye akanga ari Musiki.

Yesu ndi Mawu, ndipo Iye anatulutsa Baibulo mwa kuphatikiza umulungu ndi umunthu—umulungu ukuimiridwa ndi Mzimu Woyera, ndipo umunthu uli mwa anthu amene analemba mawu a m’mabuku amene anayenera kutumizidwa ku mipingo. Choncho, Baibulo ndi kuphatikizana kwa umunthu ndi umulungu monga momwe zilili kwa Yesu. Baibulo, ngakhale panali kutengapo mbali kwa anthu a m’thupi ogwa, ndi lopatulika, ndipo anthu amene analilemba analinso opatulika.

Nangauli vaprofita vaive varume vatsvene, vakanga vachiri vanhu vakawa, nokuti vose vakatadza vakasashaiwa kubwinya kwaMwari. Kunyange zvakadaro, Bhaibheri mubatanidzwa wouMwari nouvanhu, uye itsvene, nokuti Shoko raMwari rakauya kuzoratidza muupenyu Hwake nomuShoko Rake rakanyorwa kuti uvanhu hwakabatanidzwa nouMwari hahutadzi. Chiri chokwadi pamusoro peBhaibheri ndichowo chokwadi pamusoro paKristu, nokuti Iye ndiye Bhaibheri.

Yesu akatora ku giti ciwe umubiri w’icaha kandi ntiyigeze akora icaha, gutyo atanga akarorero kerekana yuko ubumuntu buhujwe n’ubumana butakora icaha.

Jesu ndiwo Shoko, uye Jesu pamwe neBhaibheri zvose zviri zviviri mubatanidzwa hwehunhu hwevanhu nehuMwari. Jesu paakaburitsa Bhaibheri mukati memazana amakore, akaisa mitemo mukati meBhaibheri kuti avo vachanzwa vanzwe. Mitemo inotonga Bhaibheri ndiyo zvakare hunhu hwochimiro chaKe.

Inzwi rokuti “complement” rinoreva kuunza chinhu pakukwana. Uchapupu hwaDanieri hunoperera muna Zvakazarurwa, zvichiita kuti uchapupu hwaDanieri huve mavambo uye Zvakazarurwa zvive magumo. Mavambo eZvakazarurwa anodzokororwa pamagumo eZvakazarurwa, uye mundima yokutanga yaDanieri chitsauko chokutanga mune hondo pakati paIsraeri chaiyo neBhabhironi chaiyo umo Bhabhironi rinokunda; asi pakupera kwenhoroondo yenguva yokuedzwa muna Danieri 11:45, 12:1, Bhabhironi romweya riri muhondo naIsraeri romweya, uye pakupedzisira, Bhabhironi rinokundwa uye Israeri inokunda. Sezvazvakaitika kuna Johani muna Zvakazarurwa, mavambo ouchapupu hwaDanieri anowirirana nemagumo ouchapupu hwake. Naizvozvo, chokwadi chii?

Siddhāntaya yana vacanaya viśvāsikayin piriśaka tamaṭa niwaradi yayi avabōdha karana dē handunvanneya. Ehi aramuna hō prayōjanaya Baibalayata hō Kriśtiyānitvayata pamanak simā novē. Kiyanu labana Kriśtiyānitvaya tulin, satya siddhāntavalata vada bōhō boru “siddhānta” atæyi kiyā hitanna puluvan; mandātmika Bābilōnaya vana pāpāsampradāyaya siyalu apirisidu hā pilikul sahagata kurullange kuḍuvak vana athara, ema kurullō naraka yayi nirūpayi karanu labannēya, eya sampradāyin visin boru siddhānta magin—nītīya avahās karā ætæyi kiyā—pavatvāgena, vasā dæmīmen yutuva. Namut satya siddhāntaya æta.

Kuna “mafundisho” ambayo ni “kweli za injili,” nayo yanapaswa kuchunguzwa. Baadhi yake, (ikiwa si yote,) ni “kweli za majaribio.” Sabato ni kweli ya majaribio iliyo rahisi kueleweka. Kuna mafundisho ya kweli na ya uongo. Baadhi ya mafundisho ya kweli huleta jaribu kwa wale wanaoyasikia. Pia kuna aina ya kweli iliyokusudiwa kwa kipindi fulani cha wakati. Kweli hizi huitwa “kweli ya wakati huu.”

Vaadventisti vanowanzoshandisa ndima iyi kuti vadzivise zvarinotaura chaizvo. Vanopikisa vachiti zvose zvinofanira kusimbiswa mumashoko edu e“chokwadi chiripo” inzvimbo tsvene, mazuva 2300, mirayiro, nokutenda kwaJesu. Vanotaura izvi kuti vadzivise izvo zvinotsanangurwa pamusoro pezvidzidzo izvi zvina.

Chinangwa cheidzi nhokwadi huru ina ndechokuti “dzakayereswa zvakakwana kuti dzitsanangure kufamba kweAdventi kwakapfuura uye kuratidze zvatakamira pazviri zvino, kusimbisa kutenda kwavanokahadzika, uye kupa chokwadi pamusoro peramangwana rinobwinya.” Idzi dzidziso ina dzechokwadi chiripo dzakarongerwa kuratidza kuti kutanga kweAdventismu (kufamba kweAdventi kwakapfuura) kunofananidzira kuguma kweAdventismu (chinzvimbo chedu chiripo zvino). Idzo dzidziso ina dzokutanga “dzakayereswa zvakakwana” kutsanangura musimboti wokuti kuguma kunofananidzirwa nokutanga. Maererano nendima iyi yokufemerwa, ichi ndicho “chokwadi chiripo” icho “boka rinoda zvino.”

VaIsraeri vekare ndiyo kutanga kwaIsraeri, uye Israeri yemazuva ano ndiyo magumo. Israeri yekare chaiyo yaimiririra nenzira yokufananidzira vanhu veSeventh-day Adventist kubva panguva yokuguma muna 1798, kusvikira pamutemo weSvondo. Kristu asati auya kekutanga, “chokwadi chiripo” chakanga chisingaonekwi neVaJudha, nokuti vakanga vari mapofu (veRaodhikia) nokuda kwokuvimba kwavo netsika namagariro avakagamuchira.

Zvichienderana nechirevo chedu chinotevera, vaJudha vakanga varasikirwa nokuona “chokwadi chokutanga chaMwari,” uye chokwadi ichocho chokutanga kuvaJudha chaiva nhoroondo yokusunungurwa kubva muEgipita. Nhoroondo yokusunungurwa ikoko ndiyo yakanga iri chokwadi chavo chokutanga; ndicho chokwadi chavakarayirwa kudzidzisa vana vavo muzvizvarwa zvavo zvose. Vakakundikana, sezvakaitawo Adventism. Kuti aise chokwadi pamberi pavaJudha vakanga vapofumadzwa, Jesu akaisa chokwadi mukati mehurongwa.

Pakuuya kwake kokutanga, Jesu “akamisazve zvokwadi dzekare, achidziisa muchimiro chehurongwa hwezvokwadi. Akadzifananidza uye akadzibatanidza pamwe chete, achiita hurongwa hwezvokwadi hwakakwana uye hwakarongeka zvakaenzana.” Jesu akashandisa nhoroondo yokutanga yeIsraeri yekare kuti amisazve zvokwadi dzekare, uye akazviita nokufananidza zvokwadi idzodzo (maererano nenyaya) uye nokudzibatanidza pamwe chete (zvakafanana, mutsara pamusoro pomutsara). Akazviita nechinangwa chokusunungura vaJudha patsika nemagariro avo uye patsika dzekutapuriranwa dzakanga dzavapofumadza. Nhoroondo iyoyo yakanga iri nhoroondo yokupedzisira yaIsraeri chaiyo.

Uadventisti buphindzaphindza umlando wekuphela kwa-Israyeli wasendvulo, futsi luhlaka lokufaka kulo liciniso kuze kususwe buphumphutse beLaodisiya besiko nemikhuba luyafezeka nyalo njengalapho Khristu asebentisana nemaJuda. “Emaciniso lamadzala” kumele afakwe “eluhlakeni” lweliciniso, kuze kuhlanganiswe imitfombolusito yesiprofetho naleminye imitfombolusito yesiprofetho, “umugca etikwemugca” ngekufanana, ngenhloso yekutsi mhlawumbe kukhululwe umLaodisiya ebuphumphutseni bakhe. Khristu usibonelo setfu, kuko konkhe.

Muna zvokwadi muBhaibheri dzinozivikanwa sedzidziso, uye “kune zvokwadi zhinji dzinoshamisa,” asiwo kune “chokwadi chiripo zvino” icho chiri “muedzo kuvanhu ve” “chizvarwa” chiri kurarama panguva inozarurwa chokwadi ichocho. Muchiporofita izvi zvinoitika muchizvarwa chechina cheAdventism, uye “chokwadi chiripo zvino” “chinova muedzo kuchizvarwa chino” hachina kuva muedzo kuzvizvarwa zvokutanga zveAdventism.

Kuna wale ambao huenda wakataka kukana kwamba katika historia ya Uadventista kuna vizazi vinne; ningewaelekeza kwenye Meza za Habakuki. Njia iliyo rahisi sana ya kuelewa ukweli huu ni kwamba jina Laodikia linamaanisha watu waliohukumiwa. Mwanzo wa Uadventista ulitangaza kufunguliwa kwa hukumu, na mwisho wa Uadventista unatangaza kufungwa kwa hukumu. Kufungwa kwa hukumu kunatukia katika kizazi cha tatu na cha nne.

Pakupera kwekutonga, chizvarwa chokupedzisira cheAdventism yeLaodikia (vanhu vakatongwa) chichatongwa uye chicharutsirwa kunze kwemuromo waIshe, sezvakaitika kuna Israeri wekare pakuparadzwa kweJerusarema. Dzidziso dzeBhaibheri ichokwadi, uyezve kune chokwadi chinoedza, uyezve kune chokwadi chiripo. Chokwadi chiripo chinogara chiri chokwadi chinoedza, asi chinonyatsoratidza chokwadi chinoedza chakagadzirirwa zvikuru chizvarwa chiri kurarama panguva iyoyo. Asi chokwadi chaicho ndechokuti, zvinonyanya kuitika ndezvekuti chokwadi chipi nechipi chinobva muShoko raMwari chatinosarudza kuramba, chinobva chava chokwadi chinoedza icho chatangotadza.

Yesu ndi Mawu a Mulungu, ndipo Iye ndiye choonadi. Anauza Pilato kuti chifukwa chimene “anabwera” “m’dziko lapansi” chinali “kuchitira umboni choonadi,” ndiponso kuti aliyense amene anamva mawu Ake, “ndi wa choonadi.” Mawu akuti “choonadi” amene Pilato ndi Yesu analankhula amachokera ku liwu la Chiheberi limene limamasuliridwa kuti “choonadi” ndipo limapezeka ka zana limodzi ndi makumi awiri ndi kasanu ndi kawiri m’Chipangano Chakale. Liwu limenelo la Chiheberi (H571) limamasuliridwa m’Chingelezi m’njira zosiyanasiyana, koma m’Chipangano Chakale limamasuliridwa ka makumi asanu ndi awiri ndi awiri kuti “choonadi.” Ndi limodzi mwa mawu amene ali ndi mphamvu yozama kwambiri, pa magawo ambiri.

Izwi rakashandurwa richinzi “chokwadi” muTestamende Yekare rinoumbwa nemavara matatu echiHebheru, uye mumavara echiHebheru, vara rimwe nerimwe rine dudziro yaro pacharo; saka izwi rinoumbwa kubva mumavara acho rinosanganisa zvinorehwa nevara rimwe nerimwe kuti ribudise chirevo chakazara chezwi racho. Izwi rokuti “chokwadi” rinoumbwa nemavara matatu echiHebheru: vara rokutanga realfabheti yechiHebheru, vara riri pakati, uye vara rokupedzisira realfabheti yechiHebheru. “Chokwadi” muTestamende Yekare chinomiririrwa nevara rokutanga nerokupedzisira realfabheti, paine vara riri pakati!

Iyi ndiyo tsananguro yemutemo weBhaibheri unonzi “rule of first mention.” Nguva yokutanga panounzwa chidzidzo ndiyo inonyanya kukosha pakurehwa kweshoko, iro riri mbeu, uye rine DNA yose inodikanwa kuti ibereke nyaya yose yakazara. Chirevo chechipiri chinonyanya kukosha mu“rule of first mention” ndicho chirevo chokupedzisira, nokuti ipapo ndipo panosungirirwa pamwe chete nyaya dzose dzinomuka pakati pokutanga nokuguma. “MuRevelation mabhuku ose eBhaibheri anosangana uye anogumira,” uye Revelation ndiro bhuku rokupedzisira reBhaibheri.

Izwi rechiHebheru rinoreva kuti “chokwadi” ratiri kufunga rinotanga netsamba “Aleph,” tsamba yegumi nenhatu ndi “Mem,” uye tsamba yechimakumi maviri nembiri, inova yekupedzisira, ndi “Tav.” Zvirokwazvo, pane misiyano yakati kuti muzvirevo zvetsamba idzi zvichienderana nenyanzvi yemutauro yaunobvunza kuti ipe dudziro, asi zvirevo zvadzo zvakajairika zvinopa ruzivo rwakakosha zvikuru.

א (Aleph): Tsamba yokutanga yearufabheti yechiHebheru, uye inowanzobatanidzwa neumwechete, ichimiririra Uhumwari nezvisingaperi, ichifananidzira kubatana kuri pakati paMwari nezvisikwa.

מ (Mem): Herufi ya kumi na tatu ya alfabeti ya Kiebrania, na mara nyingi huhusianishwa na maji.

ת (Tav): Tsamba yekupedzisira yearufabheti yechiHebheru, uye inotakura zvarinoreva zvekuti “mucherechedzo” kana “chiratidzo.” Inowanzobatanidzwa nepfungwa yokupedzwa kana kuti “chisimbiso” chechisiko. MuHebheru yekare, tsamba Tav yakanga ine chimiro chemuchinjikwa.

Shoko rechiHebheru rakashandurwa richinzi “chokwadi” ratiri kufungisisa rine mavara matatu, ayo pamwe chete anomiririra vhangeri risingaperi. Sei? Izvi zvinoonekwa zviri nyore kana uchinzwisisa kuti mashoko evapfumbamwe vatatu ndiwo vhangeri risingaperi. Zvinozivikanwa nokuti dudziro dzemavara matatu aya dzinomiririra shoko revatumwa vatatu.

Mulumbe wa kutanga wa mu Kusokolola 14 amanyiska makani mabotu ga muyirayira, ndipo pamasinda wakuphalira charu chose kuti “wopeni Chiuta” na kumuchindika kwizira mu kumusopa Mlengi. Mazgu ghakulongosora (Aleph), kalata yakwamba pa zitala zitatu izo, ni agha: “Chiuta Wauzimu, wa Muyirayira, ndipo, pakuti ni Mlengi wa ŵanthu, ni Chiuta uyo ŵanthu ŵakwenera kumuwopa mwaulemu na kumusopa.”

Aleph imela Mharidzo yengirozi yokutanga.

Ujumbe wa malaika wa pili huwaita watu watoke Babeli, huonyesha wakati ambapo Roho Mtakatifu anamwagwa, na hubainisha uasi wa Babeli. Ufafanuzi wa (Mem) unahusishwa na maji, (ishara ya kumwagwa kwa Roho), na ni herufi ya kumi na tatu ya alfabeti, idadi ya kumi na tatu ikiwa ishara ya uasi, hivyo kuibainisha Babeli. Mem inawakilisha ujumbe wa malaika wa pili.

Munyalelo wa chitatu ukuchenjeza anthu za kulandira chilembo cha chilombo, uku kusiyanitsa magulu awiri a opembedza ndi mkwiyo wa Mulungu. Tanthauzo la (Tav) nlakuti limaimira “chizindikiro,” (chizindikiro cha chilombo); limaimiranso chisindikizo cha chilengedwe (chisindikizo cha Mulungu). Kalatayo yokha ili ndi mawonekedwe a mtanda. Tav imaimira uthenga wa mngelo wachitatu.

Izwi lesiHebheru elihunyushwa ngokuthi “iqiniso” lakhiwe ngezinhlamvu ezintathu, ngayinye yazo inencazelo yayo uqobo. Lezo zincazelo ezintathu ziyizincazelo futhi zemiyalezo yezingelosi ezintathu. Futhi ziyizincazelo zomlayezo wengelosi yokuqala, ngokuba umlayezo wengelosi yokuqala wawungumlayezo ekuqaleni kobu-Adventisti, kanti umlayezo wengelosi yesithathu ungumlayezo ekupheleni kobu-Adventisti. Ngenxa yokuthi uJesu ubonisa ukuphela ngesiqalo, ingelosi yokuqala iphethe zonke izimpawu zendlela ezingokwesiprofetho zomlayezo wengelosi yesithathu. Ngokwenza kanjalo, incazelo yezinhlamvu ezintathu zesiHebheru iba yizimpawu, hhayi zomlayezo wengelosi yesithathu kuphela, kodwa futhi nezimpawu zomlayezo wengelosi yokuqala.

Johane mu Chivumbulutso akaudzwa kuti anyore zvinhu zvakanga zviripo panguva iyoyo, uye pakuita kudaro aizenge panguva imwe chete achinyorawo zvinhu zvaizovapo munguva yaizouya. Akanyora mavambo kuti aratidze magumo. Zvisina mubvunzo, vaSeventh-day Adventists vakaudzwa kuti vadzidze nokuzivisa shoko revaMillerite, iro riri shoko remutumwa wokutanga. Pakudzidza nokuzivisa zvokwadi idzodzo nenhoroondo iyoyo, tinenge tichizivisa shoko remutumwa wechitatu uye tichidzokorora nhoroondo yomutumwa wokutanga.

Ujumbe wa malaika wa kwanza na historia ambayo ujumbe huo uliwasilishwa ndani yake vinafanana na kuieleza historia yetu ya sasa—kwa tahadhari fulani za kinabii. Historia hizo zote mbili pia zinawakilishwa na herufi tatu zilizotumiwa na Mtaalamu wa lugha wa Kiungu kuunda neno “ukweli.” Nalo neno “ukweli” linawakilisha injili ya milele.

Matey y’Aba-Milleri ku ntandaro y’UbwAdiventiste agereranya marayika wa mbere, kandi amateka yo ku iherezo ry’UbwAdiventiste agereranywa na marayika wa gatatu ni amateka abangikanye, ariko arimo itandukaniro runaka.

Ngirozi ya kwanza inatangaza kufunguliwa kwa hukumu, na ngirozi ya tatu inatangaza kufungwa kwa hukumu. Muundo wa kinabii ambao juu yake historia ya Uadventista ilijifunua ni mmoja na uleule, katika historia yake ya mwanzo na katika historia yake ya mwisho. Kila upande wa mwisho unaweza kuonyeshwa kufuata hatua tatu za wale malaika watatu wanapowasili katika historia. Nao wale malaika watatu pia ni zile herufi tatu. Kwa hiyo, mfuatano wa kinabii wa matukio katika pande zote mbili za Uadventista unategemea hatua tatu za wale malaika watatu, ambazo ni alama za njia ambazo pia zinawakilishwa na zile herufi tatu za Kiebrania zinazounda neno “kweli.”

Альфа — начало адвентизма, Омега — конец адвентизма, а буква посередине, будучи тринадцатой буквой, тем самым указывает на отступление адвентизма от его начала и до самого конца.

Siyafundiswa mayelana nokuthi indlela kaNkulunkulu ikuphi:

Muhepo twawana leswaku ndlela ya Xikwembu i magoza manharhu lawa fanaka ni marungula ya tintsumi tinharhu. Exivandleni, ku chava Xikwembu ku yisa munhu eku nyikeleni ka gandzelo ni le ku amukeleni ka ku lulamisiwa. Endhawini yo Kwetsima, ku kwetsimisiwa ku fanekiseriwa hi vutomi bya xikhongelo lebyi fanekiseriwaka hi alitari ya murhi wa nkoka, vutomi bya dyondzo lebyi fanekiseriwaka hi tafula ra swinkwa swa nkombiso, ni vutomi bya ntirho lebyi fanekiseriwaka hi swikhomela-swivoni. Endhawu yo Kwetsima ngopfu yi fanekisela vuavanyisi. Loko hi ri ni ku chava Xikwembu hilaha ku fanekiseriwaka hakona erunguleni ra ntsumi yo sungula, hi lava ku lulamisiwa ehansi ka xihambano, exivandleni. Loko hi lulamisiwile (hi endliwile lava lulameke) hi famba eku vuntshwa bya vutomi lebyi kwetsimisiweke (ku kula eku kwetsimeni) hilaha ku fanekiseriwaka hakona hi Ndhawu yo Kwetsima. Ndhawu yo Kwetsima yi fanekisela ntirho wa Mukriste hilaha wu endlaka hakona hi vaMillerite enkarhini wa rungula ra ntsumi ya vumbirhi leri heleketiweke hi Ndzandza wa le Xikarhi ka Vusiku. Loko hi lulamisiwile ni ku kwetsimisiwa, hi lunghisekerile vuavanyisi lebyi fanekiseriwaka hi Ndhawu yo Kwetsima ngopfu. Magoza manharhu ya muhepo, lama fanekiselaka, exikarhi ka swin’wana, marito manharhu ya tidyondzo ta vukhongeri—ku lulamisiwa, ku kwetsimisiwa, ni ku kwetsimisiwa eku kwetsimeni—naswona ma tlhela ma fanekisela marungula ya tintsumi tinharhu, naswona kunene ma tlhela ma fanekisela rungula ra ntsumi yo sungula, naswona kunene ma tlhela ma fanekisela maletere manharhu lama tirhisiwaka ku vumba rito leri nge “nchumu wa ntiyiso.”

Ka bakgotleng ya sehalalelo, re fitlhela dikgato tsotlhe tse tharo gape. Kgato ya ntlha ya go tsena mo sehalalelong e tshwanetse go supa kgato ya bofelo ya sehalalelo, fela jaaka moengele wa ntlha a tsamaisana le moengele wa boraro. Kgato ya ntlha mo bakgotleng ke go bolawa ga setlhabelo, mo go emelang tshiamiso. Kgato ya bobedi ke segopo sa tlhapiso, kwa mafura (boleo) a ntshiwang gone mme setlhabelo se itshekisiwa pele ga dikgato tsa bofelo. Metsi a segopo sa tlhapiso ke letshwao la kgato ya bobedi. Kgato ya boraro ke setlhabelo sa sebeso ka bosone, se se neng se tshwantsha Keresete mo sefapanong, kwa katlholo e neng ya diragadiwa gone. Dikgato tse tharo tse di tshwanang di mo kgatong ya ntlha ya sehalalelo, fela jaaka dikgato tse tharo tse di tshwanang di le mo molaetseng wa moengele wa ntlha. Molao-motheo wa alefa le omega o mo teng ga sehalalelo, fela jaaka o le mo melaetseng ya baengele ba bararo, fela jaaka o le mo ditlhakeng tse di bopang lefoko “boammaaruri.”

Unabii wa miaka 2300 una muundo uleule kabisa. Unabii huo ulianza kwa amri tatu, na ukafikia mwisho wake katika kuwasili kwa ujumbe wa malaika wa tatu tarehe 22 Oktoba, 1844. Unabii huo unaweka wazi mistari mitano ya kinabii, na historia iliyo mwanzoni mwa unabii wa miaka 2300 inawakilisha historia ya mwisho ya kila mmoja wa unabii huo mitano. Mwanzo na mwisho wa unabii kamili wa miaka 2300 una amri tatu, na unamalizika kwa jumbe tatu.

Kutanga kwechiporofita muna 457 BC kwakaitika munguva dzokutambudzika, uye kwakapa vaJudha mukana wokudzoka nokuvakazve temberi neguta. Zvinoenderana nechirevo ichocho, makore 49 gare gare, mushure mebasa rakatangwa muna 457 BC, rakapedzwa munguva dzokutambudzika. Kutanga kwamakore 49 kunoratidzira kuguma kwamakore 49.

457 BC inoratidza kutanga kwechiporofita chinoratidza kuzodzwa kwaKristu parubhabhatidzo rwake. Kuzodzwa kwake kwakaratidza kutanga kwebasa rake rokuunganidza vanhu pamwe chete kuti vave vagari veJerusarema Idzva, kwete reJerusarema Rekare, sezvakangoitawo Israeri yekare payakaunganidzwa kuti ivakezve Jerusarema chaiyo muna 457 BC.

457 BC යනු ක්‍රිස්තුස් වහන්සේ කුරුසියේ ඇණ ගසනු ලබන කාලය හඳුන්වා දෙන අනාවැකියේ ආරම්භය ද සලකුණු කරයි. සහෝදරි වයිට් කුරුසියේ ඉතිහාසය 1844 ඔක්තෝබර් 22 වන දින වූ මහත් බලාපොරොත්තුභංගය සමඟ සමපාත කරයි; එමෙන්ම ඇය රතු මුහුද හරහා ගමන් කළ ඉතිහාසයද එම මහත් බලාපොරොත්තුභංගය සමඟ සමපාත කරයි. 457 BC දී, රතු මුහුද අසල හෙබ්‍රෙව්වරුන්ට ඇති වූ බලාපොරොත්තුභංගයට, ඇඩ්වෙන්ටිස්වරුන්ගේ මහත් බලාපොරොත්තුභංගයට, කුරුසියේදී ගෝලයන්ට ඇති වූ බලාපොරොත්තුභංගයට, සහ 457 BC දී එස්රාට ඇති වූ බලාපොරොත්තුභංගයට සංකේතවත් වූ බලාපොරොත්තුභංගයක් තිබුණි.

457 BC zvakare inoratidza kutanga kwechiporofita chinoratidza nguva iyo Israeri yekare yaizorambwa naMwari, uye evhangeri yaizoendeswa kuvaHedheni, zvichiratidza kupera kwenguva yakasarudzika yekunzwirwa nyasha yemakore 490 yakanga yakanyanyisa kupihwa Israeri yekare. Naizvozvo, 457 BC inoratidza kutanga kwenguva yavo yekunzwirwa nyasha, uye 34 AD inoratidza kupera kwenguva yavo yekunzwirwa nyasha, zvichifananidzira kuti nguva yekunzwirwa nyasha yeAdventism yakatanga muna 1844 uye inopera pamutemo weSvondo.

Kune humwe uporofita hushoma hwenguva hwemukati huri muuporofita hwemakore 2300, asi hwose hunotakura mucherechedzo waArufa naOmega. Kutanga kwahwo kunoratidza kuguma kwahwo.

Zvinokosha kucherechedza kuti Israeri yekare yakaitwa vachengeti vemurairo waMwari uye kuti Israeri yemazuva ano yakaitwa kwete chete vachengeti vemurairo Wake, asiwo vachengeti vezviporofita Zvake. Apo Ishe vakapinda musungano neIsraeri yekare, vakavaita vachengeti veMirayiro Gumi sezvayakanga yakanyorwa pamahwendefa maviri ematombo. Apo vakapinda musungano neIsraeri yemazuva ano munhoroondo yeMillerite, vakavaita vachengeti veshoko Ravo rechiporofita sezvarinomiririrwa pamahwendefa maviri aHabhakuki anomiririrwa nemachati epiyona e1843 na1850. Kutanga kweIsraeri yekare kunoratidza kutanga kweIsraeri yemazuva ano.

Ukukhiqizwa kwamatafula amabili njengokugcwaliseka kwesahluko sesibili sikaHabakuki kwakuwukugcwaliseka kweziprofetho eziningana.

Kuumbwa kwa chati ya waanzilishi ya 1843 na chati ya waanzilishi ya 1850 kulikuwa utimizo wa unabii. Utafiti wa Majedwali ya Habakuki unatoa ushahidi wa kutosha kuhusu jambo hili. Hata hivyo, kifungu kilicho katika Habakuki kinatoa mchango muhimu katika hoja hii ya mjadala wetu.

Pemuva pa1843 Ishe akarayira kuti paitwe imwe chati, asi kuti chati yokutanga (1843) isashandurwa, kunze kwokunge kwaitwa nokufemerwa.

Paakagara na Hama Nichols (avo vakagadzira chati ya1850), panguva yavakanga vachigadzira chati iyoyo, Sista White vakati vakaona chati ya1850 muBhaibheri.

ஹபக்கூக்கிற்கு “தரிசனத்தை எழுதிவை; அதை பலகைகளின்மேல் தெளிவாகக் குறி” என்று கட்டளையிடப்பட்டது. ஹபக்கூக்கின் அந்த இரண்டு பலகைகள், தேவன் ஆத்வென்டிசத்தோடு உடன்படிக்கை செய்தபோது, தம்முடைய தீர்க்கதரிசனங்களின் பொக்கிஷக்காப்பாளர்களாக அவர்களை ஆக்கினதற்கான அடையாளமாக இருந்தன; இதுவே அவர் பண்டைய இஸ்ரவேலோடு உடன்படிக்கை செய்து, நியாயப்பிரமாணத்தின் இரண்டு பலகைகளையும், அந்த நியாயப்பிரமாணத்தின் பொக்கிஷக்காப்பாளர்களாக இருப்பதற்கான பொறுப்பையும் அவர்களுக்கு அளித்தபோதும் இருந்தது. ஆனால், தரிசனத்தைத் தெளிவாக்க வேண்டிய அந்த பலகைகளோடு தொடர்புடைய ஆராதகர்களில் இரு வகுப்புகளை ஹபக்கூக் சுட்டிக்காட்டுகிறார். ஒரு வகுப்பு, “தன் ஆத்துமா மேட்டிமையடைந்திருக்கிற”தும் “செம்மையில்லாத”துமாகியோர்; மற்றொரு வகுப்பு, “நீதிமான்” என்று அடையாளப்படுத்தப்படுகிறவர்களாகிய அவர்கள், “தன் விசுவாசத்தினால் வாழ்வான்” என்பவர்களாக இருக்கிறார்கள்.

Muktadha wa Habakuki unatambulisha kwamba wale waliohesabiwa haki wanaishi kwa imani inayojengwa juu ya Neno la kinabii, kama linavyowakilishwa na zile mbao mbili; na kwa hiyo wale ambao hawajahesabiwa haki wamezikataa mwanzo za Uadventista. Hoja ninayotaka kuwasilisha inategemea kifungu tulichokizingatia wakati fulani uliopita. Kinasema:

Tangochereongorora chokwadi zvina izvi zvose: nzvimbo tsvene, mazuva ane zviuru zviviri nemazana matatu, mirayiro yaMwari, nokutenda kwaJesu. Takaisa chokwadi zvina izvi zvose mukati mechimiro chechokwadi icho “chakaverengerwa zvakakwana kuti chitsanangure kufamba kwekutanga kweAdvent uye chiratidze kuti nzvimbo yedu yazvino chii.” Chimiro ichocho “murau wokutanga kutaurwa,” ndicho chisimbiso cheArfa naOmega, uye ndicho chimiro chechokwadi, nokuti shoko rokuti “chokwadi” rine chisimbiso chimwe chetecho sezvinoita chokwadi zvina zvose zvinozivikanwa se“chokwadi chiripo zvino,” icho chakagadzirirwa kutsanangura kutanga kweAdventism.

Kana pasina chimwewo, izvi zvinoreva kuti shoko rakashandurwa richinzi “chokwadi” ratiri kufungisisa ndiro hwaro hweevhangeri isingaperi, uye ndiro hwaro hweshoko reyambiro rokupedzisira, uye ndiro hwaro hweshoko remutumwa wechitatu, uye chikamu chikuru cheZvakazarurwa zvaJesu Kristu.

Ujumbe wa mwisho wa onyo, unaowakilishwa kama Ufunuo wa Yesu Kristo katika aya tatu za kwanza za Ufunuo sura ya kwanza, unashuhudiwa mara ya pili mwishoni mwa Ufunuo. Mwisho wa Ufunuo hushuhudia aya za kwanza za Agano la Kale na pia aya za mwisho za Agano la Kale. Kwa marejeo hayo manne inaweza kufahamika, kwa kutumia kanuni ya kimungu ya kuweka mstari wa unabii juu ya mstari wa unabii, kwamba ujumbe wa mwisho wa onyo unahusu uhusiano wa Muumba na viumbe Wake. Unahusu uwezo Wake wa uumbaji. Unahusu jinsi uwezo Wake wa uumbaji unavyowasilishwa kwa kanisa Lake. Unahusu sifa ya Uungu inayoutambulisha mwisho pamoja na mwanzo. Ni ujumbe unaowasili kabla tu ya kufungwa kwa muda wa rehema na zaidi. Unapozingatiwa kwa pamoja, unahusu uwezo wa Mungu wa uumbaji! Na kutajwa kwa kwanza kwa uwezo Wake wa uumbaji ni mwanzoni mwa Mwanzo 1, kuanzia aya ya kwanza hadi sura ya pili aya ya tatu.

Iivesi letendlulile zimelela bufakazi bonkhe bendalo, tigcizelela kutsi livi laNkulunkulu linemandla ekudala.

Amangwe agaŵa ghakusonkheska agho ghakalenga charu ndigho Khristu wakugwiliskira ntchito pakusandura ŵanthu.

Kuyamburwa kwa Yesu Kristo kunotsinhira nzira inoburitswa nayo Shoko raMwari kuvanhu. Rinobva kuna Baba, richienda kuMwanakomana, kumutumwa, kumuporofita anorinyora pasi uye achiritumira kumachechi. Maitiro ekutaurirana akaiswa pachena pakutanga nekuguma kwebhuku raZvakazarurwa anoratidzwawo nemanera aJakobho ane vatumwa vachikwira nokuburuka pamanera. Anoratidzwawo nemipombi miviri yendarama yaZekariya inounza mafuta munzvimbo tsvene. Maitiro ekutaurirana pakati paMwari nomunhu inyaya yeuporofita hweBhaibheri, uye shoko rinotumirwa rine simba rokusika rakaita denga nenyika. Mumaitiro ekutaurirana ari muchitsauko chokutanga chaZvakazarurwa, zvinofanira kunzwisiswa kuti shoko rinopiwa kumachechi rine simba rokushandura muRaodhikia richimuisa muFiraderifia.

Kaya nokuti kana tichitarisa mavambo kana magumo eTestamende Yekare kana yeTestamende Itsva, mashoko acho ndeamamwe chete. Mwari vari kuparidza shoko rokupedzisira renyevero, uye rine simba rokusika raMwari kana richinzwiwa nokuchengetwa navanorinzwa. Shoko rinozadzisa izvi rakaiswa mukati mehurongwa hwoumwari hwaArfa naOmega. Mavambo, pakati, uye magumo. Mavara matatu echiHebheru anobatana kuti aumbe shoko rokuti “chokwadi” ndiwo vhangeri risingaperi, uye mavara acho nezvaanoreva, pamwe neshoko raanobereka kana abatanidzwa pamwe chete, zvinomiririra nheyo yacho uye naiyewo ari Arfa naOmega. Izvi zvinosimbisa simba rake rokusika. Mashoko matatu okupedzisira enyaya yokusika, rimwe nerimwe rinotanga nemavara matatu iwayo, muhurongwa hunoumba shoko rokuti “chokwadi.”

ටුවාලි කථාවේ අවසානය වන වචන තුන එකට එක්ව “සත්‍යය” යන වචනය සෘජුව ගොඩනඟන අකුරු තුනෙන් ආරම්භ වේ. එම පදයේ අවසාන වචන තුන අනුපිළිවෙළින් א (Aleph), מ (Mem), සහ ת (Tav) යන අකුරුවලින් ආරම්භ වේ. එම වචන තුන “දෙවියන්වහන්සේ,” “මැවූයේ,” සහ “කළේ” ලෙස පරිවර්තනය කෙරේ. අනුපිළිවෙළින් א (Aleph), מ (Mem), සහ ת (Tav) යන අකුරුවලින් ආරම්භ වන මේ වචන තුන, මැවීමේ කථාවෙහි පූර්ණත්වය හා පිළිවෙළ තවදුරටත් අවධාරණය කරයි. මේ රටාව හෙබ්‍රෙව් පාඨයේ සිත්ගන්නාසුලු භාෂාමය ලක්ෂණයක් ලෙස යුදෙව් විවරණකරුවන් විසින් සලකා ඇත.

Nhoroondo yokusikwa inotanga namashoko anoti “pakutanga,” uye inoguma namashoko matatu anomirira Arfa naOmega, kutanga nokuguma, wokutanga nowokupedzisira. Simba rokusika rinoratidzwa muuchapupu hwaGenesi rinotanga richiguma nechisimbiso chomudzidzi wemitauro anoshamisa.

Ekutanga kwechinhu kunoratidza kwekupedzisira kwechinhu ndiko kwakasimbiswa nomuprofita Johane apo, nokunyora zvaivapo panguva iyoyo, panguva imwe cheteyo akanga achinyorawo zvaizovapo.

Ujumbe wa mwisho wa onyo wa Eliya uliowakilishwa mwishoni mwa Agano la Kale unatambulisha kanuni iyo hiyo ya kinabii, katika muktadha wa msukosuko wa sheria ya Jumapili na mapigo saba ya mwisho yanayokaribia.

“Mutemo wokutanga kutaurwa” nezvose zvaunomiririra ndiwo “hwaro” hunofanira kuiswa “chokwadi chiripo” mukati mawo. Hwaro ihwohwo ndiwo “mutemo wokutanga kutaurwa,” uyo uriwo humwe hweunhu hwaMwari.

Mubhuku raDanieri, rinomiririra kutanga kweAdventism, uye mubhuku raZvakazarurwa, rinomiririra kuguma kweAdventism, tinowana kuwirirana kunoshamisa patinoritarisa maererano nenheyo yokuti chokutanga chinoratidza chokupedzisira. Bhuku raDanieri rinobudisa humwe hunhu hwaJesu parinoshandisa zita rokuti Palmoni, rinoreva muverengi anoshamisa wezvakavanzika. Danieri anozivisazve Jesu saMikaeri, mutumwa mukuru. Johani anoshandiswa kuita zvimwe chetezvo sezvakaitwa naDanieri, uye anozivisa kwete tenzi wemasvomhu, kana mutungamiri wavatumwa, asi tenzi womutauro. Kana tichifunga nezvaJesu setenzi wearufabheti, tinofanira kufunga nezve Mapisarema 119, chitsauko chakareba kupfuura zvimwe zvose muBhaibheri.

Pisarema 119 i-acrostic yetsamba remavara earufabheti, kureva kuti mabhii okutanga echikamu chimwe nechimwe chemavhesi masere anotanga nebhii rimwe chete. Muarufabheti yechiHebheru mune mabhii makumi maviri namaviri, saka kune zvikamu makumi maviri namaviri zvine mavhesi masere. Chikamu chimwe nechimwe chinotanga nebhii rearufabheti maererano nokutevedzana kwearufabheti, uye ipapo rimwe nerimwe remavhesi masere rakagoverwa kubhii iroro rinotanga nebhii iroro. Kune mavhesi masere pabhii rimwe nerimwe; naizvozvo mavhesi masere akawandwa nemabhii makumi maviri namaviri echiHebheru anoita mitsara zana namakumi manomwe nenhanhatu. Pisarema iri rinosimbisa kuteerera kuna Mwari, Mwari anova Mwari wehurongwa (ndokusaka paine chimiro cheacrostic), kwete wenyonganyonga.

Imwe nheyo huru inoonekwa muMapisarema 119 ichokwadi chakadzama chokuti Shoko raMwari rinokwanira pazvose. MuPisarema rose mune mazwi masere akasiyana anoreva Shoko raMwari: murayiro, zvipupuriro, zvirevo, mitemo, mirairo, kutonga, shoko, nezvisungo. Munenge mundima imwe neimwe, Shoko raMwari rinotaurwa. Mapisarema 119 anosimbisa kwete chete hunhu hweMagwaro, asiwo anosimbisa kuti Shoko raMwari rinoratidza hunhu chaihwo hwaMwari pachake. Cherechedzai zvimiro izvi zvaMwari zvinoratidzwa muMapisarema 119:

Sungano iyi inotanga nezvikomborero zviviri. “Vakaropafadzwa” ndevaya vane nzira dzisina chadzinoshoreka nadzo, vanorarama maererano nomurayiro waMwari, vanochengeta zvipupuriro zvake uye vanomutsvaka nomwoyo wavo wose. Izvi ndizvo zvidzidzo zvatinodzidziswa neSungano huru iyi. Shoko raMwari rakakwana kuti ritipe uchenjeri, ritidzidzise kururama, uye ritigadzirire basa rose rakanaka (2 Timoti 3:15–17).

Uye zvazvo, Mapisarema 119 chikamu chenyaya ichiri kusati yagadziriswa zvakajeka munyika yezvechitendero. Inobata nezvekuti ndeipi ndima iri pakati peBhaibheri uye kuti ndechipi chitsauko chiri pakati peBhaibheri. Kana ukatsvaga paindaneti, uchawana nharo dzakasiyana-siyana dzakatarisana nekuti uri kushandisa Bhaibheri ripi, nezvimwe zvakadaro. Dambudziko riripo pachinzvimbo chose chiri munharo iyi nderekuti tsananguro yepakati peBhaibheri, kungava kwendima kana kwechitsauko, inofanira kusarudzwa neMunyori weBhaibheri, kwete nomudzidzi kana mutsoropodzi weBhaibheri ari munhu.

Bhaibheri rinodzidzisa kuti zvinhu zvose zvine mavambo nemagumo. Chinhu chose chine nguva yacho.

Pane nguva yokuberekwa, uye pane nguva yokufa, asiwo kune upenyu hunoitika pakati pokutanga nokuguma kwoupenyu hwedu. Kuberekwa inguva pfupi, sezvakangoitawo rufu. Upenyu ndihwo huri pakati, uye kazhinji hune nhoroondo yakawanda kwazvo yakabatana nahwo kupfuura nguva yokuberekwa kwedu nenguva yokufa kwedu.

Okuphakathi emthethweni othi “ukukhankanywa kokuqala” ngokuvamile kunobufakazi obuningi kakhulu kunokuqala nokugcina. Ukufuna ivesi elilodwa noma isahluko esisodwa eBhayibhelini bese kusichaza njengokuphakathi kuwukunganaki ubufakazi beBhayibheli, nakuba ukuqala nokuphela ngokuyisisekelo kuyizikhathi ezithile; okuphakathi ngokuvamile kuyisikhathi esithile eseluliwe. Yebo, ukuqala, ukuphela, nokuphakathi kuyovumelana, nakuba kaningi uphawu lwendlela olufanayo ekugcineni luyoba ukuphambana nokuqala.

Yesu alimtambulisha Yohana Mbatizaji kuwa ndiye Eliya, na wote wawili wanaonyesha mlolongo uleule wa matukio ya kinabii; lakini Eliya aliteswa na mwanamke mwovu (Yezebeli) ambaye alitaka kumtia Eliya gerezani na kumwua, lakini hakufanikiwa kamwe. Yohana, ambaye alikuwa ishara ya Eliya, alitafutwa na mwanamke mwovu (Herodia) ili afungwe gerezani na auawe, naye alifanikiwa. Eliya na Yohana ni alama zinazoweza kutumika kwa kubadilishana, lakini wana baadhi ya sifa za kinabii ambazo ni sifa zinazopingana, ingawa bado zinaenda sambamba. Eliya hakufa; Yohana alikufa. Kuelewa kwamba alama za kinabii zinazolingana mara nyingi huwa ni zilizo kinyume huruhusu wale wanaotaka kuona kwamba katikati ya Biblia ni Zaburi 118.

Pobudu wana taṅgveṭīma piḷibanda mūladharmaya api mehi nirūpaṇaya karamin sitina ākarayen yomu kala vita, Baibilaye madhyabhāgayē ārambhaya vana bavat api dakimu, eya vana Psalm 117 ya; eya Baibilayē koṭama adhyāyaya vana atara, vākya dekaḍa pamaṇin samanvita y. Eyaṭa pasu adhyāya 118 pæmiṇe, eya Baibilayē madhyaya y; adhyāya 118ṭa pasu pæmiṇenne 119 vana adhyāyaya yi, eya Baibilayē dīgama adhyāyaya vana atara, Baibilayē madhyabhāgayē avasānaya dā lakunu karayi. Adbhuta bhāṣāvidyāgnayā ārambhaya koṭama adhyāyayin lakunu karayi; ita pasuva avasānaya dīgama adhyāyayin lakunu karayi. E adhyāya deka paraspara viruddha adhyāya deka ki. Ārambhaya bījaya y; avasānaya nam sampūrṇayen mūka pakvū paḷamu peḷa vikasita vana sthānaya yi, ehi madhyaye pihitā æti siyalu sākṣi ekata bændī yati. Psalm 117 salakā balanna.

Izwi ratiri kufunga, rinoumbwa netsamba nhatu, rakashandurwa muchitsauko chechipiri richinzi “chokwadi,” uye rinomiririra kutanga kwepakati peBhaibheri, (pakati peBhaibheri iri Mapisarema 117–119). Kuguma kwepakati iko Mapisarema 119. Mapisarema 118 ndiwo pakati peiyo pakati. Mapisarema 118 akatsikirirwa pakati pechitsauko chipfupi kwazvo nechitsauko chakareba kwazvo muBhaibheri, uye icho chipfupi, chinova kutanga, chinoburitsa shoko rokuti “chokwadi,” rakasikwa netsamba nhatu dzinomiririra nhanho nhatu dzevhangeri risingaperi, uye ndidzo hwaro hwekunzwisisa chokwadi. Hwaro ihwohwo huri nheyo inomiririra chimiro chaKristu saArufa naOmega.

Kuguma kwapakati, kuri chitsauko 119, nhetembo yeacrostic yemaarufabheti yakaiswa pakati peBhaibheri, ichisimbisa mutauro unoshamisa. Kanokwana kana muchitsauko 119 shoko rimwe chetero rinodudzirwa richinzi chokwadi.

Choonadi muvesi idzi mutemo wechiporofita cheBhaibheri unorondedzera kuguma kubva pakutanga, uye chokwadi chiri mumavesi acho ndechekuti Arufa naOmega vakaisa chisimbiso chavo pakati peBhaibheri, sezvavakaita pakutanga nepamagumo. Chisimbiso cheWokutanga neWokupedzisira ndicho “hwaro” hwekuburitsa shoko reyambiro rokupedzisira rengirozi yechitatu. Chikamu chokupedzisira chepakati chinosanganisira mavhesi mana anoshandisa shoko rakashandurwa richinzi “chokwadi,” kunyange zvazvo chirevo chechina chichingodudzirwa chete kuti “chechokwadi.” Chokupedzisira chezvokupedzisira zvemavhesi mana iwayo chinoratidza kuti “kubva pakutanga,” shoko racho “nderechokwadi.”

Pakutanga munyaya yokusika iri muna Genesisi chitsauko chokutanga nechokupiri, shoko rokuti “chokwadi,” kunyange risina kunyorwa zvakananga, rinomiririrwa mumashoko matatu okupedzisira enyaya yokusika; nokuti shoko rimwe nerimwe rinotanga netsamba dzinotevedzana, dzinoumba shoko rokuti “chokwadi.” Pakutanga pakanga pane Shoko, uye zvinhu zvose zvakasikwa naro, uye uchapupu hwokusika huri muna Genesisi hunotanga namashoko okuti, “Pakutanga,” uye hunopera namashoko matatu anomiririra zvokwadi dzinobatana neunhu hwaKristu uhwo muna Isaya hunotsanangurwa seuchapupu hwokuti ndiye Mwari mumwe chete oga.

Pakati pa Baibulo (Masalimo 117–119) payamba mu chaputala 117 pofotokoza choonadi chakuti chiyambi chimayimira mapeto kudzera m’kugwiritsa ntchito kwake mawu akuti “choonadi.” Mawuwa amapangidwa ndi zilembo zitatu zimene zimaimira uthenga wabwino wamuyaya ndi mauthenga a angelo atatu, ndipo zimazindikiritsa kutha kwa nkhani ya chilengedwe. Mapeto a pakati pa Baibulo ndi kuperekedwa kwa alifabeti imene Wodziwa zinenero wodabwitsa uja anapanga kuti akhazikitse kumvetsetsa kwakuti zimene zikuvumbulutsidwa tsopano zokhudza khalidwe Lake zikugwirizana ndi tanthauzo la mawu akuti chivumbulutso, pakuti Chivumbulutso cha Yesu Khristu ndi uthenga wopangidwa kuti uonetse mbali ina ya khalidwe la Khristu imene kufikira tsopano siinazindikiridwe mokwanira, ngati inazindikiridwapo konse. Chivumbulutsochi chikugwirizana ndi mizere ya mbiri ya pangano, pakuti mbiri ya pangano imaphatikizamo umboni wa kuyesayesa kwa Mulungu kudziwulula Yekha kudzera m’maina pamene His-story Yake inkafutukuka.

Chokwadi, pane zvimwe zvakawanda zvikuru zvinoda kutaurwa pamusoro pechokwadi ichi, asi tichagumira pano.