Kitaabka Daanyeel - Lambar Afar iyo Toban

Taariikhda farriintii malaa’igta labaad ee bilaabatay Sebtembar 11, 2001, waxaa ku jira xilli gaar ah iyo hab imtixaan oo si astaan ah loogu matalay riyadii sanamkii Nebukadnesar ee ku saabsanaa bahallo; waayo boqortooyo wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah ku jirta sidoo kale waa bahal. Nebukadnesar iyo madaxdii diimeed ee reer Kaldayiin waxay metelaan kuwa ku dhacaya imtixaanka, halka Daanyeel iyo saddexdii mudan ay metelaan kuwa ka gudba imtixaanka. Waxay u ekaan kartaa si kale, hase ahaatee, guuldarradii Nebukadnesar waxaa lagu xaqiijinayaa cutubka saddexaad ee Daanyeel.

Cutubka labaad ee Daanyeel, Daanyeel wuxuu ku tukanayey inuu fahmo “qarsoodiga” dahsoon ee riyadii-sawirka ahayd ee Nebukadnesar. Wuxuu u baahnaa inuu ogaado waxa riyadu ahayd, iyo sidoo kale waxa ay ka dhiganayd. Isagu wuxuu matalaa kuwa maalmaha ugu dambeeya ku dadaalaya inay fahmaan qarsoodiyada la xidhiidha furidda Muujintii Ciise Masiix, waayo furidda Muujintii Ciise Masiix waa “qarsoodigii” nebiyadeed ee ugu dambeeyey ee la furo ka hor intaan albaabka nimcadu xidhmin. Nebiyada oo dhan, Daanyeelna ku jiro, waxay tilmaamayaan maalmaha ugu dambeeya. Dadaalkii Daanyeel ee ahaa inuu fahmo “qarsoodiga” wuxuu ahaa dadaal nolol iyo geeri ah, sida ay imtixaanka sawirka bahalku ugu yahay dadkii Ilaah maalmaha ugu dambeeya.

Baryadii Daanyeel, intii uu doonayay inuu garto “qarsoodiga,” waxay matalaysaa calaamad-waddo gaar ah oo ku jirta taariikhda dadka Ilaah maalmaha ugu dambeeya. Kitaabka Daanyeel wuxuu bixiyaa laba markhaati oo xaqiijiya calaamad-waddada “baryada” ee maalmaha ugu dambeeya. Calaamaddaas-waddadu waxay ku taallaa muddada wakhtiga ee ay matasho farriinta labaad ee xariiq kasta oo dib-u-habayn ah.

Imtixaanka sawirka bahalka ayaa Ellen White ku qeexday inuu yahay imtixaanka ay tahay inaan ka gudubno ka hor intaan albaabka nimcadu xidhmin, iyo ka hor intaan nala shaabadayn. Markii muusiggu ka yeedhay cutubka saddexaad ee Daanyeel, albaabka nimcadu si astaan ahaan ah ayuu u xidhmay, waayo cutubka saddexaad wuxuu metelaa sharciga Axadda. Muusigga Nebukhadnesar wuxuu metelaa laxanka ay dhilladii Turos markaas billowdo inay ugu heesto boqorrada dhulka dhammaadka toddobaatanka sannadood ee astaanta ah ee ay illowga ku jirtay.

Taariikhda habka imtixaanka dhexdeeda, Daanyeel wuxuu matalaa farriin-sidaha la siiyey iftiinka, kaas oo uu marka hore la wadaago saddexdiisa saaxiib, sidaasna wuxuu astaan ugu yahay doorka nebiyadeed ee “Eliyaah”, kaas oo ah “codka cidlada ka qaylinaya”.

“Sirta” cutubka labaad ee Daanyeel waxay caddaynaysaa in boqortooyada siddeedaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ahi ay “ka mid tahay toddobadii” boqortooyo. Maadaama ay tahay matalaaddii ugu horraysay ee boqortooyooyinka wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah, sidaas darteed waxay ku xidhmaysaa matalaadda ugu dambaysa ee boqortooyooyinka wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah ee laga helo Muujintii cutubka toddoba iyo tobnaad. Boqortooyada siddeedaad, iyadoo ah mid “ka mid ah toddobadii” boqortooyo ee hore, waxay ka hadlaysaa barta kala-guurka ee dhidibada u taagaysa Baabuloon-ta casriga ah inay noqoto midowga saddex-geesoodka ah ee masduulaagga, bahalka, iyo nebiga beenta ah. Riyadii sawirka ee Nebukhadnesar ugu dambayntii waxay tilmaamaysaa boqortooyada siddeedaad ee dhulka ee taariikhda wax sii sheegidda.

Boqortooyo waa bahal ku jira waxsii sheegidda Kitaabka Quduuska ah; sidaas darteed runta uu matalayo riyadii sanamka ee Nebukadnesar waa tixraacii ugu horreeyey ee bahalka ugu dambeeya, sida tan sidoo kale lagu aqoonsaday Muujintii cutubka toddoba iyo tobnaad. Sidaa darteed, riyada Nebukadnesar ugu dambayntii waa riyada sanamka bahalka siddeedaad oo ah kii ugu dambeeya. Waa riyada “sanamka bahalka”.

Calaamadda afraad ee xukunka waxay ahayd iskutallaabta, taasoo iyaduna ahayd dhimasho iyo sarakicid. Muddada afartaas calaamadood waxaa matalaya toddobaatankii sannadood ee maxaabiisnimada ee Daanyeel.

Sebtembar 11, 2001, Islaamka “Ayaanka saddexaad” waa la sii daayay, dabadeedna waa la xakameeyey. Luulyo 18, 2020, waxay ahayd saadaal fashilantay oo ku saabsan doorka Islaamka. Farriinta lafaha qalalan ee dhintay nolosha ku soo celisa waxay ka timaaddaa “afarta dabaylood”, kuwaas oo astaan u ah Islaamka, isla markaana matala farriinta Qaylada Habeenbadhka. Burburka qaran ee ka dambeeya riddada qaran ee sharciga Axadda ee Maraykanka waxaa keena Islaamka “Ayaanka saddexaad”. Muddada afartaas calaamadood ee jidka waxaa matala toddobaatankii sannadood ee maxaabiisnimada Daanyeel.

Dhaqdhaqaaqii malaa’igta kowaad waxa uu matalayaa dhaqdhaqaaqa malaa’igta saddexaad, farriintii Qayladii Habeenbadhkuna ee taariikhda Millerite waxay ahayd sixidii saadaashii fashilantay ee dhalisay niyad-jabkii ugu horreeyey.

“Awoodsiinta” farriintii kowaad ee taariikhda Millerite-ku waxay ahayd Islaamka hooggii labaad, oo awoodsiintaasina waxay astaysay awoodsiintii dhacday Sebtembar 11, 2001, taas oo uu keenay Islaamka hooggii saddexaad.

Toddobada Buugga Muujintii waxay ahaayeen xukummadii Ilaah ee ku soo degay dhaqan-gelintii cibaadada Axadda ee ay meel mariyeen Roomaankii jaahilka ahaa iyo Roomaankii baadariga ahaa labaduba.

Garashada farriinta Qaylada Saqda Dhexe waa qayb asaasi ah oo ka mid ah “qarsoodiga” lagu muujiyey tusaale ahaan Daanyeel, markii uu u tukaday inuu garto riyadii sawirka ahayd ee Nebukadnesar. Tukashadiisu waa astaan-jid oo taalla dhammaadka saddexda maalmood iyo badhka ah ee dhimashada labada markhaati ee Muujintii kow iyo tobnaad. Tukashadii Daanyeel ee Laawiyiintii lix iyo labaatanaad, sida loogu qoray cutubka sagaalaad, waxay ahayd sannaddii kowaad ee Daariyos. Tani waxay dhigaysaa tukashadiisa meelaha kala-guurka.

Barta kala-guurka ee taariikhda Millerite waxay ahayd 1856 markii dhaqdhaqaaqii Millerite, sida ay sheegeen James iyo Ellen White, uga gudbay Philadelphia una gudbay Laodicea. Isla sannadkaas, “iftiin cusub” oo ku saabsan “toddobada jeer” ayaa ka soo muuqday maqaalada Hiram Edson ee Review and Herald, laakiin 1863 (“toddoba jeer” ka dib), “toddobada jeer” gebi ahaanba waa la diiday. Daanyeel wuxuu tukaday “salaadda” loo aqoonsaday “dawada” loogu talagalay “kala firdhinta” “toddobada jeer” ee barta kala-guurka u dhexaysa boqortooyada koowaad iyo boqortooyada labaad ee waxsii-sheegidda Kitaabka Quduuska ah.

Saddex iyo badh waa astaan u ah kun iyo laba boqol iyo lixdan sannadood, kuwaas oo iyaguna astaan u ah “toddobadii wakhti.” 18-ka Luulyo, 2020, dhaqdhaqaaqii La’odikiya ee Future for America wuxuu muujiyey caasinimo ka dhan ah amarka Ilaah ee ahaa inaan mar dambe farriin nebiyadeed lagu sudhin wakhti. Markaas dabadeed dhaqdhaqaaqa waa la “dilay” oo waa lagu “kala firdhiyey” jidka Muujintii kow iyo tobnaad, kaas oo dhex mara dooxada lafaha qalalan ee dhintay ee Yexesqeel. Dhammaadka wakhtigaas “kala firdhinta,” oo sidoo kale ah “wakhtiga dib-u-dhaca” ee masaalka tobanka bikradood, hadda waxaa laga yeedhayaa qabuurahooda iyada oo loo marayo “cod qaylinaya” oo ka imanaya gudaha “lamadegaanka” ee “saddexda iyo badhka” maalmood.

Marka salaaddaas towbadkeenka iyo qirashadu ay rumoowdo, ballanku waa in Ilaah markaas xusuusan doono axdigiisa oo uu soo ururin doono dadkiisa kala firidhsan. Waxsii sheegistii ugu horraysay ee Yexesqeel lafihii bay isu keentay, dabadeedna waxsii sheegistiisii “afarta dabaylood” waxay “Filadelfiyiin”-tii immika dhalatay u beddeshay ciidan xoog badan… ciidan xoog badan oo, sida ku xusan Muujintii kow iyo tobnaad, markaas loo “kor qaadi lahaa samada” iyaga oo la jira “daruur malaa’ig ah”. Markaas iyagu waa “calankiisa” Rabbiga.

Kuwa doonaya inay noqdaan “calaamadda” waa inay ka jeestaan ku-dhaqanka “waqtiyada iyo xilliyada”, haddii ay doonayaan inay helaan xoogga Ruuxa Quduuska ah si ay u gutaan hawsha “calaamadda”.

Muddo dheer ayaa la fahamsanaa in Toddobada Onkod ay metelaan “faahfaahin dhacdooyin ah oo dhacay intii lagu jiray farriimihii malaa’igta kowaad iyo tan labaad,” iyo in ay sidoo kale metelaan “dhacdooyin mustaqbal ah oo la muujin doono siday u kala horreeyaan.” Hadda waxaa lagu muujiyey Muujinta “runta,” in saddexda calaamadood ee ugu dambeeya ee xariiqda dibuhabayntu ay yihiin “taariikhda qarsoon” ee Toddobada Onkod. Calaamadahaasu waxay ka bilaabmaan niyad-jabkii “ugu horreeyey” waxayna ku dhammaadaan niyad-jabkii “ugu dambeeyey.” Calaamadda dhexe waa Oohintii Habeenbadhka. Niyad-jabkii ugu horreeyey wuxuu calaamadeeyaa bilowga “wakhtiga dib-u-dhaca”, kaas oo ku dhammaada Oohintii Habeenbadhka. Farriinta Oohinta Habeenbadhka waxay ku dhammaataa “xukunka” halkaas oo niyad-jabkii ugu dambeeyey lagu calaamadeeyo.

“Xukunkii” Nebukadnesar ee ku saabsan riyadii iyo fasiraaddii uu Daanyeel soo bandhigay waxa uu calaamad u yahay tii saddexaad ee saddexda calaamadood ee matala “taariikhda qarsoon” ee Toddobada Onkod. Xukunkaas waxaa kaloo lagu sii ambaqaadaa cutubka saddexaad ee Daanyeel, kaas oo matalaya mabda’a si adag loogu adeegsado buugaagta Daanyeel iyo Muujintii, mabda’aas oo ah “ku celi oo sii ballaadhi.”

“Taariikhda qarsoon” ee “labada markhaati”, kuwaas oo matala dhaqdhaqaaqa Future for America, waxay matalaysaa niyad-jabkii dhacay Luulyo 18, 2020. Markaas waxaa bilaabmay “wakhtiga sugitaanka” sida ay u matalaan “saddex maalmood iyo badh” ee Muujintii cutubka kow iyo tobnaad. Baraarugga iyo sarakicidda kuwa “lagu laayay jidadka” byawaanka ka soo baxay “bohol aan gun lahayn” waxaa si gaar ah loogu faahfaahiyey Erayga nebinnimada ee Ilaah; laakiin heer sahlan, marka labada markhaati toosaan, waxay fahmaan “sirta” lagu matalay Daanyeel cutubka labaad.

Waxaannu ku dhammaystiri doonnaa soo koobidda iyo gunaanadka cutubka labaad ee Daanyeel maqaalka xiga.