Ballankii ugu dambeeyey ee Axdigii Hore waa in ka hor maalinta weyn oo laga cabsado ee Rabbiga, Eliyaah iman doono.
Xusuusta sharcigii addoonkaygii Muuse, kaas oo aan isaga ugu amray Xoreeb reer binu Israa’iil oo dhan aawadood, isaga oo wata qaynuunnada iyo xukummada. Bal eega, waxaan idiin soo diri doonaa Eliyaas nebigii ka hor imaanshaha maalinta weyn oo laga cabsado ee Rabbiga; oo isagu wuxuu qalbiga aabbayaasha u jeedin doonaa carruurta, iyo qalbiga carruurtana aabbayaashood, si aanan u iman oo aan dhulka habaar ugu dhuftin. Malaakii 4:4–5.
Eliyaahii ka soo hor mara “maalinta weyn oo cabsida leh ee Rabbiga,” waa farriin-wade qof ah, isla markaana waa dhaqdhaqaaqa la xidhiidha farriinta uu farriin-wadahaasu ku dhawaaqo. Sidaas darteed Eliyaahii la soo diray waa boqol iyo afartan iyo afarta kun ee aan dhadhamin dhimashada, sida ay u metelaan Enoog iyo Eliyaah. Iyagu waa kuwa loo taago sidii calamad marka uu dhowaan iman doono sharciga Axadda.
Eliyaahii maalinta ugu dambaysta waxa kale oo uu ku matalnaa Yooxanaa Baabtiisaha, laakiin Yooxanaa ma uusan matalin boqol iyo afartan iyo afarta kun. Wuxuu matalayay kuwa ku biira dhaqdhaqaaqa oo aqbala farriinta rasuulka maalinta ugu dambaysta, kuwaas oo markaas ay baabtiisnimadu disho saacadda qalalaasaha sharciga Axadda, taas oo ka bilaabata sharciga Axadda ee dhowaan imanaya kuna dhammaata marka Miikaa’iil istaago oo baabtiisnimadu timaaddo dhammaadkeeda iyadoo aanay jirin cid u hiilisa.
Eliiyaah waxaa lagu matalay Buur Karmel, Yooxanna na waxaa lagu matalay hoolkii cashadii Herodos. Labadaas markhaati ee taariikhiga ahi waxay tilmaamayaan labada kooxood ee dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya lagu matalay Muujintii cutubka toddobaad. Boqol iyo afartan iyo afarta kun iyo dadka badan waxay la jaanqaadaan Buur Karmel iyo xafladdii dhalashada Herodos. Labadaas xariiq ee wax sii sheegidda ahi waxay bixiyaan meel tixraac oo sugan si si taxaddar leh loogu garto qaybaha madaxa siddeedaad, kaas oo ka mid ah toddobada madax ee Muujintii toddoba iyo tobnaad, iyagoo leh faahfaahin wax sii sheegid oo ku filan in lagu caddeeyo sida iyo sababta madaxweynihii ugu dambeeyey, kaas oo ah madaxweynihii siddeedaad ee ka mid ah toddobada, uu ugu noqdo kali-taliyaha weyn ee Maraykanka dhaqdhaqaaqyada ugu dambeeya ee boqortooyada lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah.
Marka sharciga Axadda la dhaqan geliyo, waxaa rumooba midowga saddex-geesoodka ah.
“Amar-siiqii lagu dhaqan-gelinayo hay’adda Baabanimada iyadoo lagu xadgudbayo sharciga Ilaah, qarankeenna si buuxda ayuu isaga goyn doonaa xaqnimada. Markii Borotestaannimadu ay gacanteeda ka gudbin doonto bohosha si ay u qabato gacanta awoodda Roomaanka, markii ay ka dul fidsan doonto godka dheer si ay gacmaha ula qabsato Ruuxiyadnimada, markii, iyada oo ku hoos jirta saamaynta midowgan saddex-geesoodka ah, dalkeenna uu diidi doono mabda’ kasta oo Dastuurkiisa ah sida dawlad Borotestaan ah oo jamhuuri ah, oo uu diyaarin doono dariiqii lagu faafin lahaa been-abuurka iyo khiyaamooyinka baabanimada, markaas ayaynu ogaan karnaa in wakhtigii uu yimid hawlgalka yaabka leh ee Shayddaanka iyo in dhammaadku dhow yahay.” Testimonies, volume 5, 451.
Haddana tusaalahan waxaa ku jira isxigxig, isxigxiggaasina waa mawduuc ka mid ah Erayga la waxyooday. Waa dhacdo ka dhacda amarka, taas oo hal dhinac laga eego ay tahay dhacdo keli ah, hase yeeshee dhab ahaantii waa isxigxig aad u taxaddar badan oo dhacdooyin ah. Markii “amarka” la bixiyo, Maraykanku wuxuu joojinayaa inuu ahaado boqortooyadii lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah, taas oo ka dhigan in halkaas ay ka bilaabato boqortooyada toddobaad; hase yeeshee boqortooyada toddobaad waxay oggolaanaysaa inay boqortooyadooda siiyaan bahalka. Marka nebigii beenta ahaa la jebiyo, masduulaagii ayaa qaata meeshiisii, oo isla markiiba boqortooyadiisa badhkeed siiya bahalka.
Buurtii Karmel waxaa joogay afar boqol iyo konton nebiyadii Bacal; waxaana joogay afar boqol oo nebiyadii geedkii Asheeraah, kuwaas oo Samaariya joogay oo wax ka cuni jiray miiskii Yesebeel.
Haddaba sidaas darteed u dir, oo ii soo ururi reer binu Israa’iil oo dhan Buur Karmel, iyo nebiyadii Bacal oo afar boqol iyo konton ah, iyo nebiyadii geedaha Asheeraah oo afar boqol ah, kuwaas oo ka cuna miiska Yesebeel. 1 Boqorradii 18:19.
Eliyaah wuxuu iska horimaadkii Buur Karmel ku tilmaamayaa muran, kaas oo aan ku koobnayn oo keliya su’aasha ah kan Ilaaha runta ahi yahay, balse sidoo kale ahaa muran ku saabsan kan nebiga runta ahi yahay.
Markaasaa Eliiyaah wuxuu dadkii ku yidhi, Aniga, aniga oo keliya, ayaa ka hadhay nebi Rabbiga ah; laakiinse nebiyadii Bacal waa afar boqol iyo konton nin. 1 Boqorradii 18:22.
Markii qurbaankii Eliiyaah dabkii samada ka soo degay wada baabbi’iyey, dabadeedna afarta boqol iyo kontonka nebiyo ee Bacal ayuu isagu gacmihiisa ku laayay.
Markaasaa Eliiyaah wuxuu iyaga ku yidhi, Qabta nebiyadii Bacal; yuusan midkoodna baxsan. Oo iyaguna way qabteen; markaasaa Eliiyaah wuxuu ku dejiyey durdurka Qiishoon, oo halkaasuu ku laayay. 1 Boqorradii 18:40.
Bacal wuxuu ahaa ilaah lab been ah, afarta boqol oo nebiyadii geedaha Asheeraah, kuwaas oo weli la joogay Yesebeel, oo miiskeeda wax kaga cuni jiray magaalada Samaariya, waxay ahaayeen nebiyadii ilaahadda dhedig ee Cashtaarot. Ilaahadda dhediggu way ka badbaadday gowracii Eliiyaah uu ku laayay nebiyadii Buur Karmel.
“Dadka buurta saaran waxay cabsi iyo baqdin qoto dheer ku sujuudaan Ilaaha aan la arki karin hortiisa. Ma ay kari karaan inay eegaan dabka ifaya ee wax guba oo samada laga soo diray. Waxay ka baqayaan in lagu baabbi’iyo riddadooda iyo dembiyadooda. Waxay ku qayliyaan hal cod, kaas oo buurta ka dhawaaqaya, oo bannaannada hoostooda gaadhaya isagoo si cabsi leh u cad, ‘Rabbigu isagu waa Ilaahii; Rabbigu isagu waa Ilaahii.’ Israa’iil ugu dambayntii waa la toosiyey, khiyaanaduna way ka fayowdeen. Waxay arkaan dembigooda iyo sida weyn ee ay Ilaah u sharaf rideen. Cadhadoodii waxay ku kacdaa nebiyadii Bacal. Axaab iyo wadaaddadii Bacal waxay argagax weyn ku arkeen muujinta cajiibka ah ee xoogga Rabbiga. Mar kale waxaa la maqlaa codkii Eliiyaah oo dadka ku leh ereyo amar ah oo naxdin leh, ‘Qabta nebiyada Bacal; yuusan midkoodna baxsan.’ Dadkuna waxay diyaar u ahaayeen inay addeecaan eraygii Eliiyaah. Waxay qabteen nebiyadii beenta ahaa ee iyaga khiyaaneeyey, oo waxay geeyeen durdurka Qiishoon, halkaasna Eliiyaah gacantiisa ku laayay wadaaddadan sanamcaabudka ah.” Review and Herald, October 7, 1873.
Buur Karmel wuxuu astaan u yahay sharciga Axadda ee dhawaan ka imanaya Maraykanka. Waa markaas marka calanka boqolka iyo afartan iyo afarta kun (oo Eliyaas lagu astaan yeelay) kor loo qaado. Waa halkaas meesha geeska Protestant-ka ee runta ahi si cad loo muujiyo isaga oo ka soo horjeeda geeska Protestant-ka ee been-abuurka ah, kaas oo Samaariya jooga, kana cunaya cuntada Yesebeel. Waa halkaas meesha geeska Jamhuuriga ah oo noqday geeska kaniisadda iyo dawladda labadaba intii lagu sii socday Buur Karmel uu dhammaadkiisa ku gaaro isaga oo ah boqortooyadii lixaad ee waxsii sheegidda Kitaabka Quduuska ah. Markaas waxa hadhay Axaab, iyo qaran kiisa tobanka-laab ah, iyo Yesebeel, taas oo ku dhuumanaysay Samaariya, intay la cashaynayso Protestanada riddada ah. Boqortooyadii lixaad way dhammaatay, roobkiina markaas ayuu yimaadaa isagoo aan qiyaas lahayn.
Xafladdii dhalashada Herodos, Eliyaah oo uu matalayo Yooxanaa Baabtiisaha ayaa ku jira xabsiga Roomaanka, isagoo sugaya in la samatabbixiyo ama geeri. Ma jiraan nebiyo Bacal ah oo fuliya qoob-ka-ciyaarka khiyaanada, ee waxaa keliya jooga Salome, gabadhii Yesebeel. Herodos iyo saaxiibbadiisa boqornimada waxay ku sakhraansan yihiin khamriga Baabuloon, waayo dhalashadiisuna sidoo kale waxay ka dhigan tahay sharciga Axadda, oo quruumaha oo dhammu waxay bilaabeen inay cabbaan khamriga Baabuloon 11-kii Sebtembar, 2001, wax badan ka hor sharciga Axadda ee dhowaan imanaya.
Oo waxyaalahaas dabadeed waxaan arkay malaa’ig kale oo samada ka soo degaysa, iyadoo leh amar weyn; oo dhulkuna ammaanteeda ayaa lagu iftiimiyey. Oo waxay ku qaylisay cod weyn oo xoog leh, iyadoo leh, Baabuloon tii weynayd way dhacday, way dhacday, oo waxay noqotay hoyga jinniyada, iyo saldhigga ruux kasta oo wasakh leh, iyo qafiska shimbir kasta oo aan nadiif ahayn oo la neceb yahay. Waayo, quruumaha oo dhammu waxay ka cabbeen khamriga cadhada sinooyinkeeda, oo boqorradii dhulkuna waxay la sinaysteen iyada, oo ganacsatadii dhulkuna waxay ku taajireen badnaanta raaxadeeda. Muujintii 18:1–3.
Saddexdan aayadood waa la oofiyey markii dhismayaashii waaweynaa ee New York, munaaradihii mataanaha ahaa, lagu soo tuuray taabasho Ilaah.
“Haddaba ma waxaa soo baxaya hadalkii aan ku sheegay in New York lagu xaaqi doono hir weyn oo baddu keento? Tan weligay ma aanan odhan. Waxaan idhi, anigoo eegaya dhismayaasha waaweyn ee halkaas ka koraya, dabaqba dabaqa ka sarreeya, ‘Muuqaallo sidee u cabsi badan baa dhici doona marka Rabbigu u kaco inuu dhulka si aad ah u gariiriyo! Markaas ereyada Muujintii 18:1–3 way rumoobi doonaan.’ Dhammaan cutubka siddeed iyo tobnaad ee Muujintii waa digniin ku saabsan waxa dhulka ku soo socda. Laakiin iftiin gaar ah kama aanan helin waxa ku soo socda New York, marka laga reebo inaan ogahay in maalin maalmaha ka mid ah dhismayaasha waaweyn ee halkaas yaal lagu soo ridi doono rogrogidda iyo afgembinta xoogga Ilaah. Iftiinka la i siiyey ayaan ku ogahay in halaag dunida ku jiro. Hal eray oo Rabbiga ka yimaada, hal taabasho oo xooggiisa weyn ah, dhismayaashan aadka u waaweyn way soo dhici doonaan. Muuqaallo ayaa dhici doona, cabsideedana aynaan qiyaasi karin.” Review and Herald, July 5, 1906.
Sharciga Axadda ee dhowaan imanaya waxaa matala codka labaad ee Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad, wuxuuna matalaa Buurta Karmel ee Axaab, iyo xafladdii dhalashada ee Herodos. Herodiyaas, oo iyaduna ah Yesebeel, kama ay joogin xafladda sakhraannimada ee Herodos, sida Yesebeelna uga maqnayd Buurta Karmel. Ilaa laga gaadho sharciga Axadda, waa la illoobay intii lagu jiray toddobaatankii sannadood ee astaanta ahaa ee xukunkii bahalka dhulka, oo ah boqortooyadii lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah. Markii Yesebeel heshay nabarkeedii dilaaga ahaa sannadihii 1798 iyo 1799, boqortooyadii lixaad (Maraykanka) waxay billowday muddadeedii ahaan boqortooyadii lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah. Markay boqortooyada lixaad dhammaato, markaasay dib u soo noqotaa, oo waxay billowdaa inay heesaheeda qaaddo, waxayna sino la gashaa quruumaha dhulka oo dhan.
Heesaheeda sino iyo khamrigeedu si nebiyad ahaan ah bay u bilaabantay Sebtembar 11, 2001, hase yeeshee taasu waxay ahayd oo keliya xilligii diyaargarowga, sida ay u mataleen soddonkii sannadood ee ka soo bilaabmay 508 ilaa 538, markii ugu horraysay ee ay carshiga qabsatay. Ilaa laga gaadhayo sharciga Axadda, markay boqortooyada lixaad gacmaha Eliyaah ku layso, iyadu waxay ku qarsoonayd Samaariya. Waqtigaas Yooxanaa Baabtiisaha waxaa lagu hayaa xabsigeeda, isaga oo sugaya ama samatabbixin ama dhimasho.
Herodos iyo saaxiibbadiisii sharafka lahaa waxay ku sakhraansanaayeen khamriga Baabuloon, markii Salome, gabadhii Herodiyaas (Yesebeel), ay samaysay dheesheeda aadka u sasabashada badan; markaasaa Herodos muujiyey damacyadiisii xunxumaa ee shahwadeed iyo qaraabo-u-galmoodka. Waxa uu si buuxda ugu qabsaday xodxodashadii galmada ee gabadhiisa uu aboowga u ahaa, wuxuuna u ballanqaaday ilaa kala badh boqortooyadiisa.
Oo markii maalin ku habboon timid, Herodosna maalintiisii dhalashadiisa uu casho u sameeyey amiirradiisii, taliyayaashii sare, iyo kuwa ugu waaweynaa Galili; oo gabadhii Herodiyas la yidhaahdo markay soo gashay oo cayaartey, oo ka farxisay Herodos iyo kuwii la fadhiyey, boqorkii wuxuu gabadhii ku yidhi, I weyddiiso wax alla wixii aad doonayso, waanan ku siin doonaa. Oo wuu u dhaartay iyada, Wax alla wixii aad i weyddiisato waan ku siin doonaa, ilaa boqortooyadayda badhkeed. Markaasay dibadda u baxday, oo hooyadeed ku tidhi, Maxaan weyddiistaa? Iyana waxay tidhi, Madaxa Yooxanaa Baabtiisaha. Markaasay isla markiiba iyadoo degdeg ah boqorkii ugu soo gashay, oo weyddiisatay iyadoo leh, Waxaan doonayaa inaad haddaba saxan igu siisid madaxa Yooxanaa Baabtiisaha. Boqorkiina aad buu u murugooday; hase yeeshee dhaartiisii aawadeed, iyo kuwii la fadhiyey aawadood, ma uu doonayn inuu diido. Markaasaa boqorkii isla markiiba askari dila ah diray, oo ku amray in madaxiisa la keeno; markaasuu tegey oo xabsigii kaga madax gooyey, oo madaxiisii saxan ku keenay, oo gabadhii siiyey; gabadhiina hooyadeed bay siisay. Markos 6:21–28.
Codkii ugu horreeyey ee Muujintii siddeed iyo tobnaad wuxuu yeedhay Sebtembar 11, 2001, codkii labaadna wuxuu yeedhayaa sharciga Axadda ee dhowaan imanaya. Taariikhda lagu matalay Yooxanaa cutubka lixaad, codkii ugu horreeyey ee 2001 wuxuu ahaa codka Masiixa oo xertiisa ku wargelinaya inay cunaan jidhkiisa oo ay cabbaan dhiiggiisa, waayo Isagu wuxuu ahaa Kibista runta ah ee Samada. Wakhtigaasu wuxuu ka bilaabmay Galili, wuxuuna ku dhammaaday sifayn lagu sameeyey xertiisii ka jeesatay Isaga sida ku qoran Yooxanaa cutubka LIXAAD, aayadda LIX iyo LIXDAN. Taariikhdaasu waxay ka bilaabatay Galili iyadoo lagu bilaabay imtixaan cunto, waxayna ku dhammaatay dhaqan-gelinta calaamadda bahalka, sida uu u astaysan yahay tirada magaca baadariga, taas oo ah LIX, LIX, LIX. Galili macneheedu waa “meel-rogid,” Sebtembar 11, 2001-na wuxuu ahaa “meel-rogid” nebiyadeed (Galili), dhalashadii Herodosna waxay la xidhiidhay hoggaanka Galili. Codka bilowga ee Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad, iyo codka dhammaadka ee Muujintii siddeed iyo tobnaad, labaduba waxaa matalaya Galili, taas oo ah meel-rogid.
“Waxaa jira casharro laga baran karo taariikhdii hore; waxaana fiiro loo jeedinayaa kuwan, si kulligood u fahmaan in Ilaah maanta ku shaqeeyo isla hannaanadii uu weligiis ku shaqayn jiray. Gacantiisa waxaa lagu arkaa shuqulkiisa iyo quruumaha dhexdoodaba hadda, sida ay weligeedba u ahayd tan iyo markii injiilka markii ugu horraysay loogu dhawaaqay Aadan Ceeden dhexdeeda.
“Waxaa jira xilliyo noqda meelo taariikhda quruumaha iyo tan kiniisadda ka leexato. Qorshaha daryeelka Ilaah gudaheeda, marka dhibaatooyinkan kala duwani yimaadaan, nuurka ku habboon wakhtigaas waa la bixiyaa. Haddii la aqbalo, waxaa yimaada horumar ruuxi ah; haddii la diido, hoos-u-dhac ruuxi ah iyo burbur baa ka daba yimaada. Rabbigu Eraygiisa wuxuu ku muujiyey hawsha weerarka leh ee injiilka sida hore loogu sii waday, iyo sida mustaqbalka loogu sii wadi doono, xataa ilaa khilaafka ugu dambeeya, markaas oo awoodaha Shaydaanku samayn doonaan dhaqdhaqaaqoodii ugu dambeeyey ee yaabka lahaa.” Bible Echo, August 26, 1895.
Galili sannadkii 2001, iyo Galili xeerka Axadda ee dhowaan imanaya, waxay tilmaamayaan goorta iftiinka roobka dambe la shubayo. Sannadkii 2001 waxay ahayd shubid qiyaasan, laakiin codka labaad waxaa lagu shubayaa qiyaas la’aan, sida uu u matalayo shubiddii aadka u weynayd ee dhacday ka dib markii Eliiyaah laayay nebiyadii Bacal, taas oo ka dhacday xafladdii dhalashada Herodos. Dhalashada Herodos waxay tilmaamaysaa dhalashada boqortooyada toddobaad ee waxsii sheegidda Kitaabka Quduuska ah, taas oo isla markiiba ka dambaysa dhimashada boqortooyadii ka horraysay. Maraykanku wuxuu bilaabay inuu xukumo sannadkii 1798, markii ay dhimatay boqortooyadii shanaad, oo marka ay dhimashada nebiyadii Bacal dhacdo, dhalashadii boqortooyada toddobaad way timid. Boqortooyadaas toddobaad waxaa matala boqortooyadii woqooyi ee tobanka laab ahayd ee Axaab, iyo Herodos oo ah wakiilka boqortooyadii woqooyi ee tobanka laab ahayd ee Roomaankii jaahiliga ahaa.
Oo tobanka gees ee aad ku aragtay bahalka korkiisa, kuwaasu way necbi doonaan dhillada, oo waxay ka dhigi doonaan cidla iyo qaawan, oo waxay cuni doonaan hilibkeeda, oo dab bay ku gubi doonaan. Waayo, Ilaah wuxuu qalbiyadooda geliyey inay yeelaan doonistiisa, oo ay isku raacaan, oo boqortooyadooda siiyaan bahalka, ilaa erayada Ilaah ay dhammaadaan. Oo naagtii aad aragtay waa magaaladaas weyn oo xukunta boqorrada dhulka. Muujintii 17:16–18.
Herodos wuxuu oggolaaday inuu oofiyo dhaartii uu Salome u galay, oo uu siiyo madaxa Yooxanaa; dhaartiisana waxaa lagu matalay ilaa kala bar boqortooyadiisa. Tobanka boqor ee Qaramada Midoobay, in kasta oo ay dhillada neceb yihiin, waxay ku heshiiyaan inay boqortooyadooda toddobaad siiyaan madaxa siddeedaad, kaas oo ka mid ah toddobadii madax ee ka horreeyey. Waxay ku heshiiyaan boqortooyo ku dhisan isku darka Dawladda caalamiga ah oo lagu daray Kaniisaddeeda caalamiga ah. Laakiin guurku waa guur Laatiin ah, ee ma aha guur Ingiriis ah; waayo guurkooda waxaa lagu matalay “naagta” oo “xukunta boqorrada.” Guurka Laatiinka ah qoyska wuxuu haystaa magaca qoys ee haweeneyda, ee ma aha kan ninka; magaca guurkan laba-geesoodka ahna waa qodob muhiim ah oo ka mid ah sheekada nebinnimada.
“Boqorrada iyo taliyayaasha iyo guddoomiyayaashu waxay is dul saareen astaanta ka geesta Masiixa, waxaana lagu metelay masduulaagga u baxa inuu quduusiinta la dagaallamo—kuwa xajiya amarrada Ilaah oo leh rumaysadka Ciise.” Testimonies to Ministers, 38.
Waxaannu daraasaddan ku sii wadi doonnaa maqaalka xiga.
Kanu waa eraygii uu Ishacyaah ina Aamoos ku arkay oo ku saabsanaa Yahuudah iyo Yeruusaalem. Oo waxay ahaan doontaa maalmaha ugu dambeeya in buurta guriga Rabbiga laga taagi doono buuraha dushooda, oo laga sarraysiin doono kuraha; oo quruumaha oo dhammu iyaday u soo qulquli doonaan. Oo dadyow badan baa tegi doona oo odhan doona, Kaalaya, aynu u korno buurta Rabbiga, guriga Ilaaha Yacquub; oo isagu jidadkiisa ayuu ina bari doonaa, annaguna waddooyinkiisa ayaynu ku socon doonnaa; waayo, Siyoon baa sharcigu ka soo bixi doonaa, oo erayga Rabbiguna Yeruusaalem buu ka iman doonaa.... Oo maalintaas toddoba naagood ayaa nin keliya qabsan doona, iyagoo leh, Annaga qudhayadu ayaannu kibistayada cuni doonnaa, oo dharkayagana xidhan doonnaa; magacaaga oo keliya ha naloo bixiyo, si ceebtayada nalaga qaado. Maalintaas laanta Rabbigu waxay ahaan doontaa qurux iyo ammaan, oo midhaha dhulkuna waxay ahaan doonaan heer sare iyo bilicsan kuwa reer binu Israa'iil ah oo baxsaday. Oo waxay ahaan doontaa in kii Siyoon ku hadha, iyo kii Yeruusaalem ku sii nagaada, quduus loogu yeedhi doono, kaas oo ah mid kasta oo kuwa nool loogu qoran Yeruusaalem dhexdeeda: markii Rabbigu maydhi doono wasakhdii gabdhaha Siyoon, oo uu dhiiggii Yeruusaalem dhexdeeda ka nadiifin doono ruuxa xukunka iyo ruuxa gubidda. Ishacyaah 2:1–3, 4:1–4.