Hadda waxaynu bilaabi doonnaa inaan sii dhex marno cutubka kow iyo tobnaad ee Daanyeel.
Aniguna sannaddii kowaad ee Daariyus kii reer Maaday ayaan aniguna u istaagay inaan isaga adkeeyo oo xoojiyo. Haddaba waxaan ku tusi doonaa runta. Bal eeg, weli saddex boqor ayaa Faaris ka dhex kici doona; oo kii afraadna aad buu uga taajirsanaan doonaa kulligood; oo markuu xoog ku yeesho maalkiisa ayuu kulligood ku kicin doonaa boqortooyada Gariigga. Oo boqor xoog badan ayaa kici doona, kaasoo xukun weyn ku talin doona oo wuxuu samayn doonaa sida uu doono. Oo markuu kaco, boqortooyadiisa waa la jebin doonaa, oo waxaa loo qaybin doonaa xagga afarta dabaylood ee samada; mana ay gaadhi doonto farcankiisa, mana noqon doonto sida xukunkii uu ku talin jiray; waayo, boqortooyadiisa waa la rujin doonaa, oo waxay u ahaan doontaa kuwo kale oo aan ahayn iyagaas. Daanyeel 11:1–4.
Jibriil wuxuu ku bilaabayaa isagoo Daanyeel ogeysiinaya in isaguna la soo shaqeeyey Daariyus sannadkiisii ugu horreeyey, kaasoo ah sannadkii Daariyus adeerkiis wiilkiis, oo ahaa taliyihiisii ciidanka, uu qabsaday Baabuloon oo uu dilay Belshaasar. Daanyeel wuxuu helayaa riyadan sannadka saddexaad ee Kuuros, sida ku qoran aayadda kowaad ee cutubka tobnaad, sidaas darteed Jibriil wuxuu calaamadaynayaa Daariyus iyo Kuuros labadaba inay yihiin astaamaha matalaya “wakhtiga dhammaadka.” Belshaasar iyo Baabuloon waxaa qabsaday Boqortooyadii Maado iyo Faaris sannadkii 538 BC.
“Quruus wuxuu hareereeyey Baabuloon, taas oo uu xeelad ku qabsaday sannadkii 538 BC, waxaana dhimashadii Belshaasar, oo reer Faaris dileen, ay boqortooyadii Baabuloon joojisay inay sii jirto.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 46.
Sanadkii 538 BC, Daanyeel wuxuu qoray cutubka sagaalaad.
“Riyadii lagu qoray cutubkii ka horreeyey [cutubka siddeedaad] waxa la bixiyey sannaddii saddexaad ee Belshaasar, CH 538. Isla sannadkaas, oo sidoo kale ahaa kii ugu horreeyey ee Daariyus, ayaa dhacdooyinka lagu sheegay cutubkan [cutubka sagaalaad] dhaceen.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 205.
Sannaddii kowaad ee Daariyus, taas oo ahayd sannaddii saddexaad oo ugu dambaysay ee Belshaasaar, sannadkii 538 BC, Rabbigu wuxuu ciqaabay dalkii reer Kaldayiin, wuxuuna ka dhigay cidlo.
Oo dalkii oo dhammu wuxuu ahaan doonaa cidlo iyo wax laga yaabo; oo quruumahanna waxay u adeegi doonaan boqorka Baabuloon toddobaatan sannadood. Oo waxay noqon doontaa in markay toddobaatan sannadood dhammaadaan, aan ciqaabi doono boqorka Baabuloon iyo quruuntaas, ayaa Rabbigu leeyahay, xumaantooda aawadeed, iyo dalka reer Kaldayiinba; oo waxaan ka dhigi doonaa cidlooyin weligeed ah. Yeremyaah 25:11, 12.
Aayadda tobnaad, Rabbigu wuxuu adeegsadaa erayga “ka dib,” isagoo ku hoggaaminaya ciqaabta Baabuloon. “Ka dib” markii Baabuloon laga dhigo cidlo, Rabbigu wuxuu u samayn lahaa shuqulkiisa wanaagsan dadkii Ilaah.
Waayo, Sayidku sidan buu leeyahay, In markay toddobaatan sannadood Baabuloon ku dhammaadaan aan idiin imanayo, oo aan idiin oofinayo eraygaygii wanaagsanaa ee xaggiinna ahaa, anigoo idinku soo celinaya meeshan. Yeremyaah 25:10.
Maxaabiistii toddobaatanka sannadood ahayd waxay bilaabatay 606 BC.
“Markii toddobaatankii sannadood bilaabmeen BC 606, Daanyeel wuxuu gartay in ay imminka ku soo dhowaanayeen dhammaadkoodii.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 205.
Toddobaatankii toddobaatanka sannadood wuxuu bilaabmay 606 BC, wuxuuna dhammaaday 536 BC, taas oo ahayd laba sannadood ka dib dhimashadii Belshazzar iyo baabbaʼii Baabuloon ee 538 BC. Waxay ahayd sannaddii saddexaad ee Kuros. Jibriil wuxuu wax sii sheegidda Webiga Hiddekel dhigayaa sannaddii saddexaad ee Kuros, wuxuuna bilaabaa qisada cutubka kow iyo tobnaad isagoo tixraacaya sannaddii kowaad ee Daariyus, isagoo sidaas yeelayana wuxuu cayimayaa laba sannadood oo gaar ah. 538 BC iyo 536 BC labaduba waxay ahaayeen waqtiyo la qoondeeyey; 538 BC wuxuu ahaa waqtigii la qoondeeyey ee wax sii sheegidda toddobaatanka sannadood ay ku dhammaan lahayd, halka 536 BC uu ahaa waqtigii nebiyadeed ee la qoondeeyey markii, “ka dib” 538 BC, Rabbigu uu u samayn lahaa shuqulkiisa wanaagsan dadkiisa.
538 BC iyo 536 BC labaduba waa waqtiyo la cayimay, waxaana lagu matalayaa laba shakhsi oo taariikhi ah; midkood wuxuu ahaa boqorkii ugu horreeyey ee Maaday, kan kalena boqorkii ugu horreeyey ee Faaris. Dhammaadka toddobaatankii sannadood ee Israa’iilkii dhabtaa uu maxbuuska ugu ahaa Baabuloonkii dhabtaa, wuxuu u taagnaa kun laba boqol iyo lixdankii sannadood ee Israa’iilka ruuxiga ahi uu maxbuuska ugu ahaa Baabuloonkii ruuxiga ahaa, laga bilaabo sannadka 538 AD ilaa 1798. 1798 wuxuu ahaa “waqti la cayimay”, markaasna waxaa billowday muddadii nebiyad ahaan loogu aqoonsaday “wakhtiga dhammaadka”. 538 BC iyo 536 BC, kuwaas oo lagu matalay “waqti la cayimay”, waxay sidoo kale calaamadeeyaan bilowga muddo lagu matalay “wakhtiga dhammaadka”.
“Kaniisadda Ilaah ee dhulka joogtay si dhab ah bay maxaabiisnimo ugu jirtay muddadan dheer ee cadaadis aan kala go’ lahayn, sida ay carruurtii Israa’iil ugu haysteen maxaabiis ahaan Baabuloon intii lagu jiray muddadii masaafurinta.” Prophets and Kings, 714.
Waxsii oo dhan waxay si ka sii gaar ah uga hadlaysaa maalmaha ugu dambeeya marka loo eego maalmahii markii ugu horraysay la oofiyey; sidaas daraaddeed 538 BC iyo boqor Daariyus, iyo weliba 536 BC iyo boqor Kuros, waxay matalaan “wakhtiga dhammaadka” ee 1989, labada boqorna waxay tusaale u yihiin Madaxweyne Reagan iyo Madaxweyne Bush kii koowaad. 538 BC iyo 536 BC waxay matalaan calaamad-marxalad oo lagu oofiyo iyadoo labada taariikhoodba loo fahmayo inay metelaan hal calaamad-marxalad. Calaamad-marxaladda “wakhtiga dhammaadka” waxay ka kooban tahay laba astaan, mararka qaarkoodna, sida Reagan iyo Bush kii koowaad, labada astaamoodba waxaa la oofiyaa isla sannadkaas. Laakiin taasu waa ka-reebista xeerka, waayo calaamad-marxaladda “wakhtiga dhammaadka” ee xilligii Muuse waxay ahayd dhalashada Haaruun iyo Muuse labadaba, taas oo u dhexeysay kala fogaansho saddex sannadood ah. Taariikhda Masiixa, waxay ahayd dhalashada Yooxanaa Baabtiisaha iyo Masiixa, taas oo ay u dhexeysay lix bilood.
Iyadoo la joogo “wakhtiga dhammaadka,” taariikhda Masiix-diidka gudahood wuxuu ahaa 1798 iyo 1799. Kacaankii Faransiisku waa mawduuc nebiyadeed, wuxuuna bilaabmay 1789, wuxuuna socday toban sannadood isagoo ku dhammaaday 1799, wakhtigiisii loo qoondeeyey, sida ay 1798 iyaduna u ahayd wakhti la qoondeeyey. Si wadajir ah waxay u tilmaamayaan dhaawicii dilaaga ahaa ee bahalkii la siiyey, iyo weliba naagtii bahalka fuushay oo xukuntay. Daariyus wuxuu ahaa boqorkii cadowgiisa kaga adkaaday markii uu ciidankiisii ka geliyey “derbiga” dhexdiisa, wuxuuna metelaa Reagan, kii cadowgiisa kaga adkaaday dumintii derbiga “daaha birta ah.” Kurosna wuxuu metelaa Bush kii koowaad, waayo Kuros waxaa loo yaqaan Kuroskii Weynaa, George Bush kii koowaadna waa Bush kii weynaa, Bush kii dambena waa Bush kii yaraa.
Sababtoo ah labadan boqor iyo labada taariikhood ee ay matalaan dhab ahaantii waa hal calaamad. Mid ayaa calaamad u ah toddobaatankii sannadood ee Baabuloon xukumi lahayd. Mudadaas toddobaatanka sannadood ah waxay gaadhay wakhtigeedii loo qoondeeyey 538 BC, waxaana matala Daariyos. Dhammaadka maxaabiisnimadii toddobaatanka sannadood waxay gaadhay wakhtigeedii loo qoondeeyey 536 BC, waxaana matala Kuuros. Isku darkooda waxay matalaan “wakhtiga dhammaadka,” marka iftiinka waxsii sheegidda la furfuri doono. Sannadkii 1798 malaa’igtii koowaad ee Muujintii afar iyo tobnaad waxay timid “wakhtiga dhammaadka,” waxaana Sister White ay tidhi malaa’igtaasu “may ahayn wax ka yar qofnimada Ciise Masiix.”
Sannaddii saddexaad ee Kuros, Miikaa’iil oo ah amiirka dadka Ilaah iyo malaa’igta sare ee malaa’igaha, ayaa soo degay si uu ula macaamilo Kuros oo u xaqiijiyo iftiinka ku hoggaamin lahaa Kuros inuu ku dhawaaqo kii ugu horreeyey saddexda amar ee u oggolaan lahaa dadka Ilaah inay Yeruusaalem ku soo noqdaan, oo ay dib u dhisaan magaalada, meesha quduuska ah, iyo jidadka iyo derbiyada. Hawshaasu waxay ahayd tusaale u ah hawsha malaa’igta koowaad iyo tan labaad, taas oo ka bilaabatay “wakhtiga dhammaadka” sannaddii 1798.
Soo degiddii Miikaa’iil wakhtiga dhammaadka, ee maalmaha Daariyus iyo Kuros, waxay ka dhiganayd imaatinkii malaa’igtii kowaad sannadkii 1798, waxayna si wadajir ah u tilmaamayaan imaatinka isla malaa’igtaas wakhtiga “dhammaadka” sannadkii 1989. Sannadka 1989 wuxuu bilaabay muddadii “wakhtiga dhammaadka,” wuxuuna sidoo kale ahaa wakhti la cayimay. Wakhti la cayimay wuxuu tilmaamaa dhammaadka muddo wakhti nebiyadeed ah. Kacdoonkii 1863, ee “Qaadeesh”tii ugu horraysay ee Israa’iilka ruuxiga ah ee casriga ah, wuxuu ahaa bilowgii muddo boqol iyo lix iyo labaatan sannadood ah oo ku dhammaatay “wakhtigii la cayimay” sannadkii 1989. Boqol iyo lix iyo labaatan waa toban meelood meel, ama toban meel ka mid ah, kun iyo laba boqol iyo lixdan; dhammaadka kun iyo laba boqol iyo lixdan sannadoodna sannadkii 1798, dhaqdhaqaaqii malaa’igtii kowaad ayaa soo galay taariikhda. Dhammaadka boqol iyo lix iyo labaatan sannadood, sannadkii 1989, dhaqdhaqaaqii malaa’igtii saddexaad ayaa soo galay taariikhda.
Aayadda koowaad ee Daanyeel cutubka kow iyo tobnaad, Jibriil si taxaddar leh oo sax ah ayuu u qeexayaa in taariikhda halkaas lagu matalayaa ay ka bilaabmayso Kuros, xilligii dhammaadka ee 1989. Kuroskii Weynaa halkaas wuxuu u taagan yahay Bush kii weynaa, kaas oo ay ku xigi doonaan saddex boqor, dabadeedna boqor afraad oo aad uga taajirsan iyaga oo dhan. Sidaas awgeed, boqorkaas afraad ee taajirka ah, kan wada kicinaya Giriigga oo dhan, waa madaxweynihii lixaad tan iyo 1989.
Dhacdooyinka cutubka tobnaad, Daanyeel waxaa loo muujiyey isagoo barooranaya, waayo-aragnimadiisa baroorashadana waxaa loogu beddelaa ekaanta Masiixa, markuu aragtida fiirinayo. Muddada baroorashada ee kow iyo labaatanka maalmood ah waxay ka dhigan tahay wakhti dhimasho ah oo ku dhammaada sarakicid. Cutubka tobnaad, Miikaa’iil ayaa samada ka soo degay, Yuudas toddobadna, markuu soo dego, wuxuu soo sara kiciyaa Muuse. Muujintii cutubka kow iyo tobnaad, Muuse (iyo Eliyaas) waa la dilay, waxayna mayd ahaan yaalliin jidka dhexdiisa saddex maalmood iyo badh oo astaan ah. Dabadeed Muuse, (oo ay weheliso Eliyaas) waxaa soo sara kiciya “cod weyn”.
Oo saddex maalmood iyo badh dabadeed ayaa Ruuxa nolosha oo xagga Ilaah ka yimid uu galay iyaga, markaasay cagahooda ku istaageen; cabsi weynina waxay ku dhacday kuwii arkayay. Oo waxay maqleen cod weyn oo samada ka leh, Korkan u soo kaca. Oo waxay daruur ku kor u kaceen samada; cadaawayaashoodiina way daawadeen. Muujintii 11:11, 12.
“Codka weyn” ee soo nooleeya waa codka malaa’igta sare, malaa’igta sarena waa Miikaa’iil.
Waayo, Rabbiga qudhiisu samada ayuu kaga soo degi doonaa qaylo, codkii malaa’igta sare, iyo buunka Ilaah; kuwii Masiixa ku dhex dhintayna marka hore ayay soo sara kici doonaan. 1 Tesaloniika 4:16.
Taariikhda ay Muuse iyo Eliyaas lagu dilo dabadeedna lagu soo sara kiciyo waa taariikhda shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afarta kun. Taariikhdaasu waxay bilaabatay Sebtembar 11, 2001, iyadoo leh “codkii kowaad” ee malaa’igta Muujintii siddeed iyo tobnaad, kaas oo Sister White ay ku aqoonsanayso inuu yimid markii la dumiyey dhismayaashii waaweynaa ee Magaalada New York. “Codka labaad” ee Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaadna, waxaa la yeedhin doonaa sharciga Axadda ee dhowaan imanaya, marka adhiga kale ee Ilaah laga yeedhayo Baabuloon. Waa taariikhdaas, taariikhda shaabadaynta, meesha Daanyeel lagu matalo sidii loogu beddelayo ekaanta Masiixa isagoo fiirinaya muujinta “marah”, taas oo ah qaabka dheddigga ah ee muujinta “mareh”. Waa muujinta “sababaysa”, taas oo “sababaysa” in ekaanta la fiiriyey dib loogu soo saaro kuwa fiiriya.
Taariikhdaas shaabadaynta, iyo tan isbeddelka Daanyeel ee cutubka tobnaad, waxay ka kooban tahay soo-degidda Miikaa’iil marka uu sara kiciyo oo uu beddelo kuwa ay Muuse, Eliiyaah, iyo Daanyeel metelaan. Wuxuu sara-kicinta ku fuliyaa “codka weyn” ee malaa’igta sare, sidaas ayuu ku keenaa “cod” saddexaad, oo ku dhex yaal codadka hore iyo kuwa dambe, kuwaas oo labaduba isku mid ah, waayo labaduba waa codka Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad. Codka dhexe waa meesha fallaaganimada lagu metelo, waayo markii Miikaa’iil sara kiciyey Muuse, dood lama gelin Shayddaan, in kastoo Shayddaan, oo ah curiyaha fallaaganimada, uu halkaas joogay si uu uga hor yimaado.
Laakiinse Miikaa’iil oo ah malaa’igta sare, markuu Ibliiska la murmayay oo ku doodayay jidhkii Muuse, kuma dhicin inuu ku soo oogo eed cay ah, laakiin wuxuu yidhi, Rabbigu ha ku canaanto. Yuudas 7.
Bilowgii wakhtiga shaabadaynta ee bilaabmay Sebtembar 11, 2001, kuna dhammaanaya sharciga Axadda ee dhawaan imanaya, waxaa lagu calaamadeeyey saxiixa “Runta,” maxaa yeelay bartamaha muddadaas, bishii Luulyo ee 2023, codkii weynaa ee malaa’igta sare ayaa bilaabay hawsha sara-kicinta kuwii dhintay ee ku jira Masiixa, kuwaas oo doorta inay maqlaan codkiisa dhexe. Ogow in 2023 ay timaaddo laba iyo labaatan sannadood ka dib 2001, laba iyo labaatanna waa meel-toban-meelood oo laba boqol iyo labaatan ah, taas oo ah astaanta xidhiidhka ka dhexeeya Ilaahnimada iyo aadannimada, sidoo kalena waa astaanta soo-celinta.
Bishii Luulyo 2023, malaa’igta xoogga badan oo aan ahayn qof kale aan ka ahayn Ciise Masiix, kaas oo ah Runta, oo sidoo kale ah Miikaa’iil, oo ah Alfa iyo Oomega, ayaa soo degaya isaga oo farriin gacantiisa ku sita. Kitaabka yar ee gacantiisa ku jiraa waa qaybta Daanyeel ee la shaabadeeyey ilaa maalmaha ugu dambeeya.
“Muujintii dhammaan buugaagta Kitaabka Quduuska ahi way ku kulmaan kuna dhammaadaan. Halkan waxaa ku yaal dhammaystirka kitaabka Daanyeel. Mid waa waxsii sheegid; kan kalena waa muujin. Kitaabkii la shaabadeeyey ma aha Muujintii, balse waa qaybta waxsii sheegidda Daanyeel ee la xidhiidha maalmaha ugu dambeeya. Malaa’igtii waxay amartay, ‘Laakiinse adigu, Daanyeelow, erayada xidh, oo kitaabka shaabadee ilaa wakhtiga dhammaadka.’ Daanyeel 12:4.” Falimaha Rasuullada, 585.
Qaybta waxsii-sheegidda Daanyeel ee ku saabsan maalmaha ugu dambeeya waa cutubka kow iyo tobnaad. Waa lixda aayadood ee ugu dambeeya cutubka kow iyo tobnaad, hase yeeshee si gaar ah waa taariikhaha ku dhex jira cutubka ee lagu soo celiyey lixdaas aayadood ee ugu dambeeya.
“Waqti inoo ma lihin oo aan ku luminno. Wakhtiyo dhib badan ayaa ina hor yaal. Dunidu waxaa kiciyey ruuxa dagaalka. Dhawaan muuqaallada dhibaatada ee nebiyaduhu ka hadleen way dhici doonaan. Waxsii sheegista ku jirta Daanyeel cutubka kow iyo tobnaad ku dhowaad waxay gaadhay dhammaystirkeeda buuxa. Taariikh badan oo dhacday iyadoo lagu rumoobayo waxsii sheegistan ayaa mar kale soo noqon doonta.” Manuscript Releases, lambarka 13, 394.
Aayadda lix iyo tobnaad ee Daanyeel cutubka kow iyo tobnaad waxay muujinaysaa taariikh mar kale lagu soo celiyey aayadda kow iyo afartan, waayo aayaddaas boqorka woqooyi wuxuu taagan yahay dhulka sharafta leh. Taariikhda aayadda lix iyo tobnaad waxay tilmaamaysaa goortii jeneraalka Roomaanka ahaa Pompey uu Yahuudah iyo Yeruusaalem maxaabiis ahaan u qabsaday.
Laakiin kii isaga ku soo kacaa wuxuu yeeli doonaa siduu doono, oo ninna hortiisa ma istaagi doono; oo isagu wuxuu istaagi doonaa dalka ammaanta badan, kaas oo gacantiisa lagu baabbi'in doono. Daanyeel 11:16.
Waxaan doonayaa inaan aayaddan u adeegsado barroosin u ah ka fiirsashadeenna aayadaha ka horreeya aayaddan; sidaas darteed waxaan marka hore saldhig uga dhigayaa fahamkan. Waxaan ku talo jirnaa inaan muujinno in taariikhda raacda kala jabkii boqortooyadii Alexander the Great ee ku xusan aayadaha saddexaad iyo afraad ay bilaabato sannadkii 1989, dabadeedna ay aqoonsato Dagaalka Yukrayn ee hadda socda, guushii Putin ka gaadhay xoogagga Reer Galbeedka, iyo guuldarradiisii xigtay ee ka dambaysa, taas oo horseedaysa aayadda lix iyo tobnaad.
“In kasta oo Masar ay hor istaagi kari weyday Antiochus, boqorkii woqooyiga, haddana Antiochus ma hor istaagi karin Roomaankii oo haddaba ku soo kacay isaga. Boqortooyooyin dambe ma jirin oo awood u yeeshay inay iska caabiyaan quwaddan soo kacaysa. Suuriya waa la qabsaday, waxaana lagu daray boqortooyadii Roomaanka, markii Pompey, BC 65, uu Antiochus Asiaticus ka qaaday hantidiisii, Suuriyana ka dhigay gobol Roomaan ah.
“Awooddaas islaas ahayd inay sidoo kale ka istaagto Dhulka Quduuska ah, oo ay baabbiʼiso. Rooma waxay xidhiidh la yeelatay dadka Ilaah, oo ah Yuhuudda, iyada oo axdi la gashay, sannadkii BC 161, taariikhdaas oo ay ka heshay meel muuqata jadwalka nebiyadeed. Hase yeeshee, ma ayan helin xukunka Yahuudiya qabsasho dhab ah ilaa BC 63; markaasna sida tan soo socota.”
“Markii Bumbey ka soo laabtay duullaankiisii uu ku qaaday Mithridates, boqorkii Bontos, laba tartame, Hyrcanus iyo Aristobulus, ayaa u halgamayay taajkii Yahuudiya. Dacwaddoodii waxaa loo gudbiyey Bumbey, kaasoo markiiba garwaaqsaday dulmiga ku jiray sheegashooyinka Aristobulus, hase yeeshee wuxuu doonayay inuu dib u dhigo go’aanka arrinta ilaa ka dib duullaankiisii uu muddada dheer jeclaa ee Carabiya, isagoo markaas ballanqaaday inuu soo noqon doono oo uu arrimahooda u xallin doono sida ay caddaalad iyo habboonaan ugu muuqato. Aristobulus, isagoo gartay dareenka dhabta ah ee Bumbey, wuxuu ku degdegay inuu ku noqdo Yahuudiya, wuxuu hubeeyey dadkiisii, wuxuuna isu diyaariyey difaac xooggan, isagoo go’aansaday, khatar kasta ha ku timaaddee, inuu taajka sii haysto, kaasoo uu hore u arkayay in mid kale loo xukumi doono. Bumbey ayaa si dhow u daba socday baxsadkii. Markuu Yeruusaalem u soo dhowaaday, Aristobulus, isagoo bilaabaya inuu ka shallaayo jidkiisii, ayuu u soo baxay inuu ka hor tago, wuxuuna isku dayay inuu arrimaha heshiis ku dhammeeyo isagoo ballanqaadaya isu-dhiibid buuxda iyo lacago fara badan. Bumbey, isagoo aqbalaya soo jeedintan, wuxuu diray Gabinius, isagoo madax ka ah ciidan gooni ah, si uu lacagta u soo qaato. Laakiin markii sarkaalkaas sare uu Yeruusaalem yimid, wuxuu helay irdihii oo laga xidhay, waxaana dusha derbiyada lagaga sheegay in magaaladu aysan ku taagnaan doonin heshiiskaas.”
“Pompey, si aan sidan lagu khiyaaneeyo isaga oo aan ciqaab la kulmin, wuxuu Aristobulus, oo uu isagu agtiisa ku haystay, geliyey silsilado, dabadeedna isla markiiba ayuu Yeruusaalem kula dhaqaaqay ciidankiisii oo dhan. Kuwa Aristobulus taageersanaa waxay u jireen inay goobta difaacaan; kuwa Hyrcanus taageersanaana, inay irdaha furaan. Kuwii dambe, iyagoo aqlabiyad ah oo gacan sarreeyey, ayaa Pompey siiyey inuu magaalada si xor ah ku galo. Markaas kuwii raacsanaa Aristobulus waxay u gurteen buurta macbudka, iyagoo si buuxda uga go’an inay meeshaas difaacaan sida uu Pompey uga go’naa inuu qabsado. Dhammaadkii saddex bilood ayaa derbiga laga sameeyey dalool ku filan weerar, goobtiina waxaa lagu qabsaday afka seefta. Gowracii naxdinta badnaa ee markaas ka dhashay, laba iyo toban kun oo qof ayaa lagu laayey. Waxay ahayd muuqaal qalbiga taabanaya, ayuu taariikhyahanku leeyahay, in la arko wadaaddadii, iyagoo wakhtigaas ku hawlan adeegga Ilaah, iyagoo gacmo deggan iyo qasdiyo sugan ku sii wada hawshoodii caadada u ahayd, iyagoo u muuqda kuwo aan ka warqabin buuqa waallida ah, in kastoo hareerahooda oo dhan saaxiibbadood loo laynayay, iyo in kastoo marar badan dhiiggoodii qudhoodu ku dhex milmay kii allabaryadooda.”
“Markuu soo afjaray dagaalkii, Pompey wuxuu dumiyey derbiyadii Yeruusaalem, wuxuu dhowr magaalo ka wareejiyey xukunkii Yahuudiya una wareejiyey kii Suuriya, wuxuuna Yuhuudda ku soo rogay baad. Sidaas ayaa Yeruusaalem markii ugu horraysay qabsasho lagu geliyey gacanta awooddaas oo ahayd tii ku hayn lahayd “dhulka ammaanta leh” gacan bir ah ilaa ay gebi ahaanba baabbi’iso.” Uriah Smith, Daniel and the Revelation, 259, 260.
Waxaannu daraasaddan ku sii wadi doonnaa maqaalkeenna xiga.
Xaqiiqda ah in aan muran ama kicin ka dhex jirin dadka Ilaah waa in aan loo qaadan caddayn kama dambays ah oo muujinaysa inay si adag ugu dheggan yihiin caqiido sax ah. Waxa jirta sabab laga cabsado in aanay si cad u kala soocayn runta iyo qaladka. Marka aan su’aalo cusub laga dhalin baaritaanka Qorniinka, marka aan kala duwanaansho aragtiyeed ka iman oo dadka ku kallifa inay Kitaabka qudhooda u baadhaan si ay u hubiyaan inay runta haystaan, waxaa jiri doona kuwo badan hadda, sidii waayihii hore, kuwaas oo ku dhegganaan doona dhaqanka oo caabudi doona wax aanay garanayn.
“Waxaa lay tusay in kuwo badan oo qirta inay aqoon u leeyihiin runta wakhtigan jooga aanay garanayn waxa ay rumaysan yihiin. Ma fahmaan caddaymaha iimaankooda. Ma laha qaddarin sax ah oo ku saabsan hawsha waqtigan la joogo. Markii wakhtiga imtixaanku yimaado, waxaa jiri doona rag hadda kuwa kale wax u wacdiya oo, marka ay baadhaan mawqifyada ay haystaan, ogaan doona inay jiraan waxyaalo badan oo aanay u hayn karin sabab qancisa. Ilaa intaas lagu tijaabiyo ma ay garanayn jaahilnimadooda weyn. Waxaana kaniisadda ku jira kuwo badan oo iska qaata inay fahmayaan waxa ay rumaysan yihiin; hase ahaatee, ilaa muran ka dhasho, ma gartaan itaaldarradooda. Marka laga sooco kuwa ay isku iimaanka yihiin oo lagu khasbo inay keli-keligood oo cidlo ah u istaagaan si ay u sharxaan caqiidadooda, waxay la yaabi doonaan markay arkaan sida ay u qasan yihiin fikradahoodu ku saabsan wixii ay u aqbaleen inay run yihiin. Waxa hubaal ah in dhexdeenna uu ka jiray ka leexasho Ilaaha nool ah iyo u jeesasho dadka, iyadoo tanu ay xigmaddii aadanaha la gelinayo meeshii xigmadda Ilaah.”
“Ilaah wuxuu toosin doonaa dadkiisa; haddii habab kale ay fashilmaan, bidcooyin ayaa dhexdooda soo geli doona, kuwaas oo iyaga kala haadin doona, oo qashinka ka soocaya sarreenka. Rabbigu wuxuu ugu yeedhayaa dhammaan kuwa eraygiisa rumaysan inay hurdada ka toosaan. Iftiin qaali ah ayaa yimid, oo ku habboon wakhtigan. Waa runta Kitaabka Quduuska ah, taas oo muujinaysa khataraha si toos ah inoogu soo fool leh. Iftiinkani waa inuu inagu hoggaamiyaa daraasad dadaal leh oo Qorniinka ah iyo baadhitaan aad u xeeldheer oo ku saabsan mawqifyada aynu haysanno. Ilaah wuxuu doonayaa in dhammaan dhinacyada iyo mawqifyada runta si dhammaystiran oo adkaysi leh loo baadho, iyadoo lagu jiro salaad iyo soon. Mu’miniintu ma aha inay ku nastaan mala-awaal iyo fikrado aan si cad loo qeexin oo ku saabsan waxa runta ka dhigaya run. Rumaysadkoodu waa inuu si adag ugu aasaasmanaadaa erayga Ilaah si marka wakhtiga imtixaanku yimaado oo iyaga la hor keeno golayaal si ay uga jawaabaan rumaysadkooda, ay awood ugu yeeshaan inay sabab u bixiyaan rajada ku jirta iyaga, iyagoo leh qabownaan iyo cabsi.”
“Kiciya, kiciya, kiciya. Mawduucyada aynu dunida u soo bandhigno waa inay innaga noo ahaadaan xaqiiqo nool. Waxaa muhiim ah in marka aynu difaacayno caqiidooyinka aynu u aragno qodobbada aasaasiga ah ee rumaysadka aynaan marnaba isu oggolaan in aynu adeegsanno dooddo aan si buuxda u sugnayn. Kuwani waxay ku anfici karaan inay aamusiyaan qofka ka soo horjeeda, laakiin runta ma maamuusaan. Waa inaynu soo bandhignaa dooddo sugan, kuwaas oo aan keliya aamusiin doonin kuwa inaga soo horjeeda, balse u adkaysan doona baaritaanka ugu dhow uguna qotada dheer. Kuwa isu tababbaray sidii dood-wadayaal waxaa ugu jira khatar weyn inay ereyga Ilaah ula macaamilin caddaalad. Marka lala kulmayo qof ka soo horjeeda, waa inaynu dadaalkeenna daacadda ah gelinno in aynu mawduucyada u soo bandhigno si maskaxdiisa loogu kiciyo qancin, halkii aynu keliya ka dooni lahayn in aynu kalsooni siino rumaystaha.
“In kastoo uu jiro horumar kasta oo maskaxeed oo aadamuhu gaadho, yaanu xitaa hal daqiiqo ku fikirin inaan loo baahnayn baadhitaan qoto dheer oo joogto ah oo Qorniinka ah si loo helo iftiin ka sii weyn. Innaga oo dad ahaan ah, waxaa naloo yeedhay in mid kastaaba gaar ahaan u noqdo arday wax ka barta waxsii sheegista. Waa inaynu si aad ah u feejignaannaa si aynu u garanno fallaadh kasta oo iftiin ah oo Ilaah inoo soo bandhigo. Waa inaynu qabannaa bilowga hore ee runta; oo iyada oo loo marayo daraasad salaad ku dheehan tahay ayaa la heli karaa iftiin ka sii cad, kaas oo loo soo bandhigi karo kuwa kale.
“Marka dadka Ilaah ay deggan yihiin oo ku qanacsan yihiin iftiinkooda ay hadda haystaan, waxaan hubi karnaa inuusan raalli ka ahaan doonin. Waa doonistiisa in ay had iyo goor hore u socdaan si ay u helaan iftiinka kordhaya oo weligiis sii kordhaya ee u ifaya aawadood. Mowqifka hadda ee kaniisaddu ma aha mid Ilaah ka farxiya. Waxaa soo galay isku-kalsooni nafsadeed oo ku hoggaamisay inay dareemaan inaanay baahi u qabin run dheeraad ah iyo iftiin ka sii weyn. Waxaynu ku nool nahay waqti uu Shayddaanku ka shaqaynayo midigta iyo bidixda, hortayada iyo gadaasheenna; hase ahaatee innagu dad ahaan waynu hurudnaa. Ilaah wuxuu doonayaa in cod la maqlo oo dadkiisa ku baraarujiya ficil.” Testimonies, volume 5, 707, 708.