Kitaabka Daanyeel - Boqol iyo Shan iyo Toddobaatan

Araggii Masiixa ee ku jirta Daanyeel cutubka tobnaad waa isla araggii uu Yooxanaa ku arkay Muujintii. Waxay ahayd araggii “marah,” kaas oo ah muujinta dheddig ee aragga “mareh” ee muuqashada Masiixa. “Mareh” waa aragga labada kun iyo saddexda boqol oo sannadood, macnihiisa koowaadna waa “muuqasho.” “Muuqashada” Masiixa ee Daanyeel iyo Yooxanaa labadaba waxay ahaayeen aragtiyo ku saabsan Masiixa la ammaanay.

Erayga “mareh” oo macnaheedu yahay “muuqaal” ayaa qaybtaas loogu tarjumay “muuqaalka hillaaca.” Eraygaas afar jeer ayaa lagu adeegsaday cutubka tobnaad, laba jeerna waxaa loo tarjumay “riyad”, laba jeerna “muuqaal.” Saddex jeer oo kale ayaa lagu adeegsaday qaabkiisa dheddigga. Erayga “marah” waa qaabka dheddigga ee riyada “muuqaalka.” Waxaa lagu qeexaa “muraayad wax laga dhex arko”, waana fal-kaab sababeed ah oo keena in wax dhacaan marka la arko.

Sifada sababeysan waa sifad ka timaadda magac‑sifo oo keenta in wax dhacaan ama dhalisa saamayn. Afka iyo naxwaha dhexdiisa, badanaa waxay tilmaantaa falal ama dhismooyin muujinaya fikradda ah in qof ama shay lagu sababo inuu qabto fal ama uu galo xaalad.

Tusaale ahaan, weedha “Iyadu way ka qoslisay isaga,” falka “ka qoslisay” waa sababayn, maxaa yeelay wuxuu muujinayaa in mawduuca (iyadu) uu sababay shayga la falgalay (isaga) inuu sameeyo falka (qoslidda).

“Baabuurkayga waan dayactirsiiyey.” (Jumladdan, mawduuca “anigu” wuxuu sababay in qof kale qabto falka dayactirka baabuurka.)

“Waxay ardaydeedii ka dhigtay inay imtixaanka u bartaan.” (Halkan, fal-sameeyaha “Iyadu” ayaa sababtay in ardaydeedu ku kacaan falka ah inay imtixaanka u bartaan.)

“Timo ayaa loo jaray.” (Xaaladdan, mawduuca “Isagu” wuxuu sababay in qof kale uu fuliyo ficilka timihiisa jariddooda.)

“Shirkaddu waxay sababtay in dhismaha dib loo dayactiro.” (Jumladdan, shirkaddu waxay keentay in qof kale fuliyo falka dib-u-dayactirka dhismaha.)

“Waxaannu carruurta ka dhigi doonnaa inay gacan ka geystaan hawlaha guriga.” (Halkan, maaddada “annaga” waxay qorshaynaysaa inay carruurta ka dhigto kuwo ka qayb qaata falka ah gacan ka geysidda hawlaha guriga.) Mid kasta oo ka mid ah tusaalooyinkan, falalka sababaynta ah (had, made, got, get) waxay muujinayaan in maaddadu ay qof kale ku sababto inuu qabto falka uu tilmaamayo falka ugu weyn (repaired, study, cut, renovated, help).

Aragtida “mareh” ee muuqaalka, marka lagu muujiyo qaabka dheddigga ah “marah”, oo lagu qeexo “muraayad la iska eego”, waxay tilmaamaysaa in aragtida Masiixa la ammaanay ay dib ugu soo baxdo kuwa aragtidaas fiiriya. Markii Daanyeel arkay “muuqaalka” Masiixa oo sidii hillaac ah, koox dad ah ayaa cabsi ku cararay, laakiin Daanyeel gudihiisa waxay ka dhalisay isbeddel mucjiso ah.

Runta waxaa matala erayga Cibraaniga ah ee “run,” kaas oo ka samaysan xarafka koowaad, kan saddex iyo tobnaad, iyo kan ugu dambeeya ee alifbeetada Cibraaniga. Xarafka koowaad iyo kan ugu dambeeya mar walba waa isku mid Masiixa, maadaama Alfa iyo Oomega ay had iyo goor ku metelaan dhammaadka iyo bilowga. Xarafka dhexe, ama kan saddex iyo tobnaad, wuxuu metelaa fallaagannimo. Daanyeel wuxuu leeyahay, “Aniga Daanyeel keligay baa aragtida arkay,” laakiin nimankii la jiray Daanyeel, kuwaas oo ku noolaa fallaagannimo, “aragtidii ma ay arkin.” Sidaas daraaddeed Daanyeel “keligiis” ayuu “arkay aragtidii weynayd.” Bilowgii iyo dhammaadkii Daanyeel keligiis ayuu arkay aragtida, tixraacii labaadna wuxuu sababay in kuwii cararay ay muujiyaan fallaagannimadooda. Daanyeel wuxuu metelayaa dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya, kuwaas oo loogu beddelo suuradda Masiixa iyagoo maraya hannaanka ku fiirsashada suuraddiisa. Waa in aynu eegnaa aragtida “muraayadda wax laga fiiriyo.”

Cutubka tobnaad iyo cutubka sagaalaad ee Daanyeel, Jibriil wuxuu Daanyeel siiyey fasiraadda muuqashooyinka dibadda iyo kuwa gudaha ee waxsii sheegidda; hadalkii ugu horreeyey ee Daanyeel ee aayadda koowaad ee cutubka tobnaadna wuxuu yahay in uu faham ka helay labada muuqasho, kuwaas oo lagu metelay “arrinka” iyo “muuqashada.” Fahamkaas wuxuu helay dhammaadka kow iyo labaatankii maalmood ee uu murugada ku jiray. Kow iyo labaatankaas maalmood waxay ku dhammaadeen imaanshaha Miikaa’iil oo ah madaxmalaa’igta. Tirada laba boqol iyo labaatan, iyo tirada laba iyo labaatan, oo ah toban meelood meel ama meeltobnaadkii laba boqol iyo labaatan, waa astaan u ah isu-geynta Ilaahnimada iyo aadannimada; maalintii laba iyo labaatanaadna Daanyeel waxaa loo beddelay ekaanshaha Masiixa.

Daani'eel wuxuu matalaa dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya kuwaas oo ereyga nebinnimada ee Ilaah ku gartay in la kala firdhiyey, oo ka murugaysan xaaladdooda kala firdhisan isla markaana iftiin doonaya. Xaaladdooda kala firdhisan waxaa lagu sawiray sidii dooxada lafo engegan oo dhintay ee ku jirta Yexesqeel cutubka soddon iyo toddobaad. Lafuhu waa dhintay, waana kala firdhisan yihiin, hase yeeshee waxaa lagu aqoonsaday inay yihiin reer binu Israa'iil. Reer binu Israa'iil ee maalmaha ugu dambeeya waa boqol iyo afar iyo afartan kun. Iyagu waa kala firdhisan yihiin, sida uu Daani'eel ka gartay kutubbadii Yeremyaah iyo Muuse. Yexesqeel gudaheed, dhimashadu waxay muujinaysaa inay iyagu garanayaan xaaladdooda.

Reerka Israa’iil, oo ah lafahaas, waxay ku dhawaaqayaan in “qaybahayagii laynaga gooyay.” Waxay garteen xaaladdooda kala firdhisan. Reerka Israa’iil ee maalmaha ugu dambeeya waxay si buuxda, xaraf ahaan, u rumoobaan masaalkii tobanka bikradood; taariikhdii Milleritena, rumoobidda garashada in qaybtoodii laga gooyay waxaa la aqoonsaday markii bikradihii xigmadda lahaa ay fahmeen inay ku jireen wakhtigii dib-u-dhaca, iyo weliba in wakhtiga dib-u-dhacu uu ahaa muddo gaar ah oo masaalkan ka mid ah. Kuwa ku jira Yexesqeel ee garta xaaladdooda kala firdhisan waa kuwii, niyad-jabkii ugu horreeyey dabadiis, gartay inay ku jireen wakhtigii dib-u-dhaca.

Labadaba, lafaha Yexesqeel iyo kuwa caqliga leh ee masaalka tobanka bikradood, waxaa matalaya baroortii Daanyeel intii lagu jiray kow iyo labaatanka maalmood. Kow iyo labaatankii maalmood dabadeed, maalintii laba iyo labaatanaad, Miikaa’iil ayaa soo degay, oo Daanyeelna waxaa la siiyey aragti Masiixa ammaansan oo Daanyeel u beddeshay ekaanta Masiixa. Bikradaha caqliga leh iyo lafaha dhintayba waa inay sidoo kale maraan isbeddelka ay fuliso aragtida muraayadda.

Daanyeel, lafihii dhintay ee Yexesqeel, iyo bikradihii caqliga lahaa ee taariikhda Millerite-ka, dhammaantood waxay la jaanqaadaan labada markhaati ee lagu laayo Muujintii cutubka kow iyo tobnaad. Muuse iyo Eliiyaah waa la laayay, laakiin waxay ahayd in la soo sara kiciyo dhammaadka saddex maalmood iyo badh oo astaan ah. Muuse waxaa soo sara kiciyey Miikaa’iil, sida lagu aqoonsaday kitaabka Yuudas.

Cutubka tobnaad ee Daanyeel, Daanyeel wuxuu helaa riyadii muraayadda wax laga eego markii Miikaa’iil soo degay ka dib kow iyo labaatankii maalmood ee baroordiiqda. Waa codka Miikaa’iil kan kiciya kuwii dhintay.

Daani'eel cutubka tobnaad wuxuu tilmaamayaa kala-guurka dhaqdhaqaaqa La'odikiya ee malaa'igta saddexaad una gudbaya dhaqdhaqaaqa Filadelfiya ee malaa'igta saddexaad. Wuxuu la jaanqaadaa labada markhaati ee Muujintii cutubka kow iyo tobnaad, lafaha dhintay ee Yexesqeel cutubka toddoba iyo soddonaad, bikradaha xigmadda leh ee masaalka tobanka bikradood, iyo Milleriyiintii oofiyey masaalkaas. Jibriil wuxuu bixiyey fasiraadda riyadii weynayd ee muraayadda u ekayd, isaga oo dhammaystiraya hawshii fasiraadda ee uu ka bilaabay cutubka sagaalaad. Fasiraaddaas waxaa Jibriil ku dhammaystiray isagoo tilmaamaya taariikhda nebiyadeed ee laga helo cutubka kow iyo tobnaad, taas oo dhab ahaan sii socota ilaa saddexda aayadood ee ugu horreeya cutubka laba iyo tobnaad. Dabadeed aayadda afraad ee cutubka laba iyo tobnaad, Daani'eel waxaa lagu amray inuu kitaabkiisa shaabadeeyo.

Cutubka tobnaad ee Daanyeel, “xariiqba xariiqdeeda”, Daanyeel wuxuu matalaa dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya, kuwaas oo sidoo kale lagu matalay cutubka labaad ee Daanyeel iyagoo si aad u dadaalaya u doonaya (iyagoo hanjabaad dhimasho ku jirto) inay fahmaan farriinta nebiyadeed ee dibadda ah ee uu matalayo sawirka qarsoon ee bahallada ee Nebukhadnesar. Wuxuu kaloo doonayaa inuu fahmo muujintii farriinta nebiyadeed ee gudaha ah ee ay matalaan laba kun iyo saddex boqol oo maalmood. Kaddib kow iyo labaatanka maalmood ee astaan ahaan u ah baroordiiqda ee ku xusan cutubka tobnaad, ugu dambayntii waxaa lagu matalaa isagoo fahmay labada muujinba. Fahamkiisu wuxuu rumoobaa markii malaa’igta sare ay soo degto, oo isaga la taabto saddex jeer.

Waayo-aragnimadiisii uu la yeeshay Miikaa’iil, taas oo ah muujinta Miikaa’iil ee isaga keligiis arko, waxay u diyaarisaa inuu helo fasiraadda buuxda ee labada muujin ee gudaha iyo dibadda ee waxsii sheegidda. Waayo-aragnimadaas waxaa loo soo bandhigayaa sadar ka dul sadar, si aad u faahfaahsan, marka lagu daro Yexesqeel cutubka soddon iyo toddobaad, Muujintii cutubka kow iyo tobnaad, iyo Ishacyaah cutubka lixaad. Aayadda ku jirta cutubka kow iyo tobnaad ee Jibriil ku mideeyo labada muujin waa aayadda tobnaad, waayo halkaas boqorka woqooyi wuxuu u sii socdaa ilaa qalcadda, hase yeeshee intaas ka sii gudbi maayo. Qalcaddu waa quruunta, ama caasimadda, ama boqorka Masar ee ku xusan aayadda, sida uu Ishacyaah ku qeexay cutubka toddobaad.

Aayadda tobnaad ee cutubka kow iyo tobnaad ee Daanyeel, boqorka woqooyi wuxuu soo gaadhaa xadka Masar, aayadduna taas waxay ku qeexaysaa “qalcadda” Masar (boqorka koonfureed). Aayadda tobnaad waxaa la muujin karaa inay matalayso sannadkii 1989, markaas oo Midowgii Soofiyeeti uu xaaqay baabtiisku iyo ciidankiisa wakiilka ah, oo ah Maraykanka. Taasu waxay ahayd tii ugu horraysay saddex dagaal oo wakiilnimo ah, kuwaas oo ugu dambayntii noqda Dagaalkii Saddexaad ee Adduunka marka la gaadho dagaalkii saddexaad ee wakiilnimada (Panium). Dagaalkii labaad ee wakiilnimada waxaa metelaya aayadaha kow iyo toban iyo laba iyo toban, wuxuuna hadda ka socdaa Yukrayn, halkaas oo Ruushku u taagan yahay boqorka koonfureed, sida Midowgii Soofiyeeti ugu taagnaa boqorka koonfureed markii laga adkaaday sannadkii 1989.

Waagii hore waxaan adeegsaday oraahda “cold war” si aan u muujiyo kala duwanaanshaha u dhexeeya saddexdan dagaal ee wakiillada ah iyo dagaallada adduunka. Dhab ahaantii dagaal run ah ayaa ka socda Ukraine, sidaas darteed si dhab ah ma aha “cold war,” hase yeeshee waa dagaal wakiillo ah oo u dhexeeya baabasiinta iyo xulafadeeda, iyo Ruushka. Laakiin waxaa jiri doona dagaal saddexaad oo adduunka ah, kaas oo ku dhowaad qaran kasta loo tixgelin doono bartilmaameed.

Aayadaha kow iyo tobnaad iyo laba iyo tobnaad, Ruushka oo ah boqorka koonfureed, wuxuu ka adkaan doonaa ciidanka wakiilka u ah baabasiinta, oo uu matalayo nidaamka Naasiga ah ee hagaya dadaalka dagaal ee Yukrayn, kaas oo ay taageerayaan ciidankii hore ee wakiilka u ahaa baabasiinta, oo ah Maraykanka. Dagaalkii Labaad ee Adduunka, ciidankii wakiilka u ahaa baabasiinta, boqorka woqooyi, ee ka soo horjeeday Ruushkii Shuuciga ahaa, wuxuu ahaa nidaamkii Naasiga ahaa ee Jarmalka, ciidankaas wakiilka ahna wuu guuldarraystay, sida uu mar kale ugu guuldarraysan doono Yukrayn mustaqbalka dhow.

Dagaalkii saddexaad ee wakiillada ah waxaa lagu matalay aayadaha saddex iyo tobnaad ilaa shan iyo tobnaad, waxaana taariikhda qadiimiga ah lagu rumoobay dagaalkii Panium. Dagaalkaas saddexaad ee wakiillada ah waxaa fulin doona Maraykanka, oo ah ciidanka wakiilka u ah baabtinimada, boqorka woqooyiguna dagaalkaas ayuu kaga adkaan doonaa cawaannimada, sidii uu ku sameeyey dagaalkii koowaad ee wakiillada ahaa (dagaalkii qaboobaa). Dagaalkii koowaad iyo kii saddexaad ee wakiillada ah, boqorka woqooyi—baabtinimada—wuxuu ka adkaadaa boqorka koonfureed (Midowgii Soofiyeeti), dabadeedna wuxuu ka adkaadaa Qaramada Midoobay. Ciidankiisii wakiilka ahaa labadaas dagaal wuxuu ahaa, mar kalena noqon doonaa, Maraykanka.

Guushii Putin ee Ukraine dabadeed, Trump mar kale ayaa loo dooran doonaa madaxweynihii siddeedaad, taas oo ah kan ka tirsan toddobadii madaxweyne ee ka talinayey Maraykanka tan iyo markii dagaalkii wakiillada ee ugu horreeyey (dagaalkii qaboobaa) uu rumoobay 1989, taas oo ahayd wakhtigii dhammaadka ee dhaqdhaqaaqa dib-u-habaynta ee malaa’igtii saddexaad. Trump wuxuu matalaa geeska Jamhuuriga ee bahalka dhulka, wuxuuna helay dhaawac dilaa ah gacanta bahalka “woke” ee mulxidnimada sannadkii 2020, taas oo ahayd dhammaystirka labada markhaati ee Muujintii cutubka kow iyo tobnaad oo lagu laayay jidka dhexdiisa.

Future for America waxay metelaysaa geeska runta ah ee Protestant-ka inta lagu jiro isla taariikhdaas, oo sannadkii 2020, Future for America waxay ka heshay nabar dhimasho leh gacanta bahalka “woke” ee cawaannimada. Sannadkii 2023, laba iyo labaatan sannadood ka dib 2001, Michael ayaa soo degay si uu u bilaabo habraaca uu matalayo Ezekiel, Yooxanaa, Daanyeel iyo Ishacyaah ee dib loogu soo noolaynayo ciidan xoog weyn leh oo kor loo qaadi doono sidii calan ahaan marka sharciga Axadda ee dhawaan imanaya yimaado.

Sannadkii 1856, dhaqdhaqaaqii Millerite ee Filadelfiya wuxuu u gudbay dhaqdhaqaaqii Millerite ee La’odikiya, halkaasna isla markaas ayuu ku diiday aqoontii korodhay ee toddobada waqti, dabadeedna wuxuu si buuxda u dhammaystiray fallaagadiisii sannadkii 1863. Millerite-yadu waxay ka gudbeen xaaladdii uu matalayay kiniisaddii lixaad ee Filadelfiya, una gudbeen waayo-aragnimada kiniisadda toddobaad; bartaas leexashada ahina waxay la jaanqaadaysaa taariikhda 2023, marka dhaqdhaqaaqa La’odikiya ee Future for America uu ka guurayo waayo-aragnimada kiniisadda toddobaad, kuna noqonayo waayo-aragnimada kiniisaddii lixaad ee Filadelfiya. Adeegsigan nebiyadeed, geeska Protestant-ka runta ah, sida geeska Jamhuuriga ah, wuxuu noqonayaa kii siddeedaad, oo ka mid ahaa toddobada.

Furaha lagu garto in dagaalka Yukrayn uu yahay dagaalkii labaad ee wakiillada, waa “qalcadda” ee aayadda tobnaad, iyo aayadda toddobaad. Aayadda toddobaad, oo matalaysay baabtiisnimada oo heshay nabarkeedii dilaaga ahaa sannadkii 1798, boqorkii koonfureed wuxuu galay “qalcadda” boqorkii woqooyi, taasina waxay rumoowday markii jeneraalkii Napoleon uu gudaha u galay Vatican-ka oo uu baadarigii maxbuus ahaan u kaxeystay. Boqorkii koonfureed wuxuu galay qalcadda. Aayadda tobnaad boqorkii woqooyi, oo matalaya baabtiisnimada iyo ciidankeeda wakiilka ah ee Maraykanka, wuxuu xaaqay qaab-dhismeedkii Midowgii Soofiyeeti, hase yeeshee wuxuu ka tegay “qalcaddii” iyadoo taagan. “Qalcaddu” waxay ahayd madaxa, caasimadda—waxay ahayd Ruushka.

Laakiin “madaxa,” ama qalcadda, waxaa lagu adkayn karaa oo keliya markhaati laba ama saddex ah, iyada oo la adeegsanayo Ishacyaah cutubka toddobaad, aayadaha toddoba iyo siddeed. Ishacyaah toddoba, aayadaha siddeed iyo sagaal, ayaa ahaa barta ugu weyn ee tixraaca u ahayd taxanaha maqaallada Hiram Edson ee ku saabsanaa “toddobada waqti” ee la daabacay 1856. Labada aayadood ee caddaynaya in Ruushku yahay qalcadda ka adkaanaysa dagaalka hadda ka socda Yukrayn, ayaa sidoo kale ah labada aayadood ee dejinaya barta bilowga ee labada “toddobada waqti,” ee ka geesta boqortooyooyinka waqooyi iyo koonfureed ee Israa’iil. Aayadda tobnaad ee cutubka kow iyo tobnaad waxay tilmaamaysaa aragtida dibadda, taas oo Sister White ay barayso in ay ku dhisan tahay kacitaanka iyo dhicitaanka boqortooyooyinka.

Saddexda dagaal ee wakiillada ah waxaa “si cad loogu muujiyey buugaagta Daanyeel iyo Muujintii,” furaha runtaasna waa “qalcadda” ku xusan aayadda tobnaad ee Daanyeel kow iyo tobnaad. Laakiin aayadda tobnaad waxay kaloo ka hadlaysaa aragtida gudaha, waayo barta bilowga ee labada “toddoba goor”ba waxaa sidoo kale lagu aqoonsaday Ishacyaah cutubka toddobaad aayadaha siddeedaad iyo sagaalaad. Dibadda iyo gudahaba lama kala saari karo, labadii muddoba ee laba kun iyo shan boqol iyo labaatan sannadoodna waa sidoo kale labada ul ee Yexesqeel, kuwaas oo marka la isu geeyo matala shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afarta kun, taas oo ah isu-geynta Ilaahnimada iyo bini’aadannimada.

Khibraddii Daanyeel ee la xidhiidha aragtida sababaysiinta leh ee “marah” waxay matalaysaa xariiqda wax sii sheegidda ee Miikaa’iil ku soo dego oo ku soo nooleeyo dadkiisa maalmaha ugu dambeeya. Soo noolayntaasi waxay matalaysaa tallaabooyinka Masiixu ku fuliyo si uu Ilaahnimadiisa ugu midoobiyo bini’aadantinimada dadkiisa maalmaha ugu dambeeya. Taas waxaa lagu dhammaystiraa isku xidhka maskaxda Ilaahiga ah iyo maskaxda aadanaha si ay u yeeshaan hal maskax, waxaana lagu dhammaystiraa qolka carshiga, ee Quduusyada Ugu Quduusan, kaas oo ah “qalcadda” ay Sister White ku aqoonsatay “citadel”-ka (qalcadda) nafta.

Qolka carshiga dhexdeeda dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya waxay helaan maanka Masiixa, dabadeedna waxaa lala fariisiyaa Masiixa meelaha jannada ku jira. Meesha jannada ah ee Masiixu ku fadhiisto waa qalcadda ama madaxa macbudka. Macbudka jidhku wuxuu leeyahay dabeecad hoose, taas oo ah jidhka ama hilibka. Wuxuu kaloo leeyahay dabeecad sare, taas oo ah maanka. Aayadda tobnaad ee Daanyeel cutubka kow iyo tobnaad, furaha calaamadeeya qalcadda aragtida dibadda, wuxuu sidoo kale calaamadeeyaa qalcadda aragtida gudaha, sidaas yeelidana wuxuu aqoonsanayaa taariikhda ay geesaha Jamhuuriyadnimada iyo Borotestaannimadu uga gudbaan sawirka bahalka (Jamhuuriyadnimo), ama sawirka Ilaah (Borotestaannimada runta ah). Markaas labada geesba waxay noqdaan kan siddeedaad oo ka yimid toddobada.

Geesta runta ah ee Protestantism-ka haddaba waa geesta Filadelfiyaanka ah oo ah ciidanka xoogga badan ee Yexesqeel, iyo calamadda Ishacyaah oo kor loo qaaday dagaalka lagula jiro sanamka bahalka, marka hore Maraykanka gudaheeda dabadeedna dunida. Daanyeel kow iyo toban, aayadda toban, waxay tilmaamaysaa barta taariikhda quduuska ah ee ay ka bilaabato isku-xidhka ulaha. Dagaalkii Yukrayn wuxuu billowday 2014, hase ahaatee ma ay ahayn ilaa 2022 markii Ruushku bilaabay inuu ku duulo Yukrayn. Sannadkii 2023, laba iyo labaatan sannadood ka dib 2001, Miikaa’iil wuxuu bilaabay shuqulkiisii soo sara-kicinta kuwa ku dhacay niyad-jabkoodii ugu horreeyey, taas oo ah dhammaystirka masaalka tobanka bikradood ee 2020. Markii hore wuxuu kiciyey “cod” oo hadda ku qaylinaya cidlada. Bishii Luulyo 2023, codkaasu wuxuu bilaabay inuu qayliyo, wuxuuna ahaa isla codkii la kiciyey bilowgii dhaqdhaqaaqa dib-u-habaynta ee malaa’igta saddexaad sannadkii 1989, waayo Ciise had iyo goor wuxuu dhammaadka ku tusaaleeyaa bilowga.

“Codkii” ka qaylinayay cidlada wuxuu bilaabay inuu dhawaaqo isagoo soo bandhigaya Muujintii cutubka koowaad, halkaas oo isku-darka Ilaahnimada iyo aadminimada lagu matalay Muujinta Ciise Masiix, oo ah muujin la furo wax yar ka hor inta aan nimcadu xidhmin. Daanyeel wuxuu muujintaas ku arkay cutubka tobnaad, isagoo leh aragtida “causative”-ka. Isku-darka Ilaahnimada iyo aadminimada ee aayadaha hore ee Muujintii wuxuu matalaa runta ugu muhiimsan, iyadoo lagu salaynayo xeerka marka ugu horraysa la xuso. Isku-darka Ilaahnimada iyo aadminimada, oo ah shaabadaynta boqol iyo afar iyo afartan kun, waxaa lagu dhammeeyaa Erayga Ilaah. Eraygaas waxaa Aabbuhu siiyaa Wiilka, isaguna wuxuu siiyaa malaa’igtiisa, taas oo haddana farriinta siisay wakiil bini’aadan ah. Labada tallaabo ee ugu horreeya waxaa matala Ilaahnimada. Labadaas tallaabo waxay leeyihiin kala-soocidda ah in tallaabada labaad ee Ilaahnimadu ay matasho Ilaahnimadii wax walba abuurtay. Labada tallaabo ee xiga waxaa matala makhluuqaadka Ilaah. Tallaabada koowaad waa malaa’ig aan dhicin, muujinta labaadna ee abuurista Ilaah waxay ahayd tii la siiyey awoodda inay dib u abuurto iyadoo raacaysa noockeeda. Tallaabadaas afraad, oo matalaysa aadminimada, markaas waa inay qaaddaa farriinta oo u dirtaa kiniisadaha, si ay kiniisaduhu u “akhriyaan oo u maqlaan” waxyaalaha halkaas ku qoran.

Waxaan daraasaddan ku sii wadi doonnaa maqaalka xiga.