Khadka uu matalayey Maccabees-ka (iyaga oo aqoonsanaya Protestantism-ka riddada ah ee ka jira Maraykanka), waxay kacdoonkoodii ka bilaabeen diinta Giriigga ee Modein, sannadkii 167 BC. Maccabees-ku halkaas waxay kaga adkaadeen dadaalladii Antiochus Epiphanes ee ahaa inuu diinta Giriigga ku khasbo Yuhuudda, waxayna sidoo kale dileen hoggaamiyihii Yuhuudda ee la shaqaynayey Antiochus. Sidaas daraaddeed, Biden waxaa lagaga adkaadaa doorashada 2024, iyadoo loo marayo ururka codbixiyayaasha ee loo yaqaan “Religious Right”. Taariikhdu waxay sharxaysaa guusha doorashada 2024 sida Protestantism-ka riddada ahi uga adkaanayo oo keliya ma aha Jamhuuriyiinta caalamiyeysan ee loo yaqaan RINO’s, balse sidoo kale uga adkaanayo dadaallada Dimuqraadiyiinta aan Ilaah rumaysnayn ee ah inay diinta woke-ism ku khasbaan qaranka.

Dagaalka ruuxiga ah ee gudaha ah, oo uu matalo xariiqda Makabiyiinta, wuxuu billowday sannadkii 2015, markii madaxweynihii taajirka ahaa kiciyey awoodaha masduulaagga ee caalamiyeynta, waxaana shaqada masduulaagga ee dilidda labadii markhaati ka mid ahaa Maxkamadihii Pelosi ee ku saabsanaa Janaayo 6, 2021. Modein, iyo kacdoonkii Makabiyiintu waxay tilmaamayaan guusha mustaqbalka ee Protestantism-ka riddowday 5-ta Noofambar, 2024. Caleemo-saarkii Janaayo 20, 2025 waxaa lagu tusaaleeyey 164 BC, taas oo matalaysay dib-u-huriddii macbudkii labaad, isla sannadkaas qudhiisa (164 BC) ayuu Antiokhus Epifaanis dhintay. Antiokhus wuxuu matalaa xisbiga Dimuqraadiga, iyo shuraakadooda caalamiyeysan ee isu-aqoonsada Jamhuuriyiin, in kastoo aanay uga sii ahayn Jamhuuriyiin MAGA sida gabadhi uga sii ahaan lahayd wiil.

Halganka siyaasadeed ee ay metelaan aayadaha saddex iyo tobnaad ilaa shan iyo tobnaad, oo ku dhammaanaysa Dagaalkii Panium, waxay barbar socotaa halganka diimeed ee ku jira taariikhdaas ee u dhexeeya woke-ism iyo Protestantism-ka riddaysan. Ka dib caleemo-saarkii Trump ee 2025, oo uu metelayo dib-u-quduus-yeeliddii macbudkii labaad sanadkii 164 BC, dabadeed wuxuu bilaabi doonaa samaynta dhabta ah ee suuradda bahalka, isaga oo isu keenaya kaniisadda Protestant-ka riddaysan iyo xukuumaddiisa Jamhuuriga ah ee riddaysan, taas oo uu metelayo isbahaysigii Rooma iyo Makkabiyiinta laga bilaabo 161 BC ilaa 158 BC. Trump wuxuu kaniisadda iyo dawladda ku midayn doonaa isbahaysi ay curiyaha diimeedku xukunka ku hayo. Taariikhda nebiyadeed ee bahalka dhulku ku sameeyo suuradda bahalka Kaatooligga, geeska Jamhuuriga ah ee riddaysan iyo geeska Protestant-ka ah ee riddaysan waxay buuxin doonaan koobka wakhtiga tijaabadooda iyaga oo taagan dhinaca khaldan ee su’aasha nolosha weligeed ah.

Laga bilaabo caleemo-saarka, oo uu matalayay nadiifintii labaad ee macbudka sannadkii 164 BC, waxaa bilaabmaya hawsha samaynta suuradda bahalka, sida uu matalayay isbahaysigii Yuhuudda iyo Rooma ee ka socday 161 BC ilaa 158 BC. Trump waxaa mar kale loo dooran doonaa November 5, 2024 (167 BC), oo caleemo-saarkiisa (164 BC) wuxuu ku noqon doonaa madaxweynihii siddeedaad tan iyo wakhtigii dhammaadka ee 1989. Sidaas samaynaya wuxuu noqon doonaa kii siddeedaad, kaas oo ka mid ah toddobada, isagoo ka tarjumaya bahalkii baadariga oo noqda boqortooyadii siddeedaad ee waxsii-sheegidda Kitaabka marka boogtiisii dhimashada lahayd lagu bogsiiyo sharciga Axadda. Caleemo-saarkiisa waxaa matalayay dib-u-quduus-yeeliddii macbudka labaad ee Maccabees-ku sameeyeen sannadkii 164 BC. Kacdoonkii Maccabees-ku wuxuu bilaabmay saddex sannadood ka hor magaalada Modein, taas oo macnaheedu yahay “mudaaharaad,” oo calaamad u ah guushiisa doorashada ee November 5, 2024.

Sannadkii 164 BC, dib-u-gooni-siintii labaad ee macbudkii labaad ayaa dhacday, sidaas awgeedna waxay astaan u tahay caleemo-saarkii labaad ee Trump ee Janaayo 20, 2025. Halkaas ayuu si rasmi ah ugu noqonayaa madaxweynihii siddeedaad ee ka mid ah toddobadii madaxweyne ee isaga ka horreeyey. Sannadka 164 BC waxaa diinta Yuhuuddu u xusataa inuu calaamad u yahay dib-u-gooni-siintii labaad ee macbudkii labaad.

Caleemo-saarku waa halka Trump uu ku noqdo kii siddeedaad, kaas oo ka mid ah toddobada, tan iyo bartaasna waxaa dhici doona mucjisooyin shaydaani ah oo taageeraya hawsha samaynta sanamkii bahalka. Tirada siddeed waa astaan u ah ekaanta bahalkii sara kacay, waxaana markaas bilaabmaya samaysanka sanamkaas, sida uu u matalayo 161 BC.

Samaysanka suuradda bahalka waxaa marka hore lagu dhammaystiraa Maraykanka, dabadeedna suuradda bahalka waxaa lagu qasbaa dunida oo dhan. Bilowga xilliga uu Maraykanku dunida ku qasbayo inay aqbasho suurad bahalka loo sameeyey, taas oo hadli doonta isla markaana sababi doonta in inta badan kuwa aan u sujuudin suuradda bahalka la dilo, Maraykanku wuxuu markaas uun ansixin doonaa sharci Axadeed, oo wuxuu samayn doonaa isbahaysi saddex-geesood ah. Marka la joogo sharciga Axadda isbahaysiga saddex-geesoodka ahi wuu jiraa, oo wakhtigii hawl-yaabka badan ee Shayddaanku wuu yimid, sida Shayddaanku isu ekaysiinayo Masiixa oo uu mucjisooyin samaynayo si uu dunida ugu hoggaamiyo inay aqbasho suuradda caalamiga ah ee bahalka iyo cibaadada Axadda. Halkaas ayuu Trump ku noqdaa hoggaamiyaha tobanka boqor.

Sidaas darteed, caleemo-saarka Trump ee ah boqorka ugu sarreeya ee tobanka boqor, kaas oo lagu dhammaystiro midowga saddex-geesoodka ah marka sharciga Axadda ee dhow imanayaa yimaado, waxa hore loogu sii sawiray caleemo-saarka Trump ee madaxweynihii siddeedaad, kaas oo ah mid ka mid ah toddobada, 20-ka Janaayo, 2025. Marka la gaadho sharciga Axadda ee soo afjaraya samaysanka ekaanta bahalka ee Maraykanka, bahalkii baadariga ahaa isaguna wuxuu noqdaa kii siddeedaad oo ka mid ah toddobada. Sidaas darteed, wakhtiga tijaabada ee ekaanta bahalka wuxuu bilaabmaa marka Trump noqdo kii siddeedaad oo ka mid ah toddobada, oo marka muddadaasu dhammaato, baadarinimaduna sidoo kale waxay noqotaa kii siddeedaad oo ka mid ah toddobada; waayo Alfa iyo Oomeega wuxuu dhammaadka ku tusaaleeyaa bilowga.

Mucjisooyinka Shaydaanku waxay ka bilaabmaan caleemo-saarka Trump, marka uu bilaabmo xilliga samaysanka sawirka bahalka, taasuna waxay calaamad u tahay hawlgalka yaabka leh ee Shaydaanka oo bilaabma dhammaadka xilliga samaysanka sawirka bahalka ee Maraykanka. Caleemo-saarka Trump wuxuu calaamadeeyaa bilowga xilligaas, caleemo-saarkiisuna isagoo ah boqorka koowaad ee tobanka boqor ee Qaramada Midoobay wuxuu calaamadeeyaa dhammaadka xilligaas. Caleemo-saarrada bilowga iyo dhammaadka, kuwaas oo labaduba billaaba samaysanka sawirka bahalka, marka hore waxay ku jiraan Maraykanka, dabadeedna dunida oo dhan.

Hawsha ururka, ama isu-imaatinka Rooma ee dhacay laga bilaabo 161 BC ilaa 158 BC, ayaa tilmaamaya taariikhdan, waxayna ku dhammaanaysaa sharciga Axadda ee aayadda lix iyo tobnaad. Hawsha ugu dambaysa ee hirgelinta dawlad ah ekaanta nidaamka baabanimada waxay ku bilaabataa samaysanka sawirka bahalka, waxaana hore u sii riixaya Trump isagoo dib u gudaya abaal-marinnadii siyaasadeed ee Protestannada riddada ah ay ku taageereen guushiisii siyaasadeed.

Qaab-dhismeedkan nebinnimo waa in lagu dhex meeleeyaa taariikhda qarsoon ee aayadda afartan. Taariikhda qarsoon ee aayadda laba ilaa aayadda saddex ee Daanyeel kow iyo tobnaadna waa in sidoo kale lagu dul meeleeyaa qaab-dhismeedkaas. Taariikhda nebinnimo ee labada markhaati ee Muujintii cutubka kow iyo tobnaadna waa in iyaduna lagu dul meeleeyaa qaab-dhismeedkaas. Marka saddexdan sadar la isu geeyo taariikhda qarsoon ee aayadda afartan, Libaaxa qabiilka Yahuudah wuxuu furayaa qaybta wax sii sheegidda Daanyeel oo la shaabadeeyey ilaa maalmaha ugu dambeeya.

Magaalada buun ma laga dhex afuufi doonaa, dadkuna miyaanay cabsan doonin? Magaalada masiibo ma ku dhici doontaa, Rabbiguna miyaanu samayn? Hubaal Sayidka Rabbiga ahu waxba ma sameeyo, laakiinse sirtiisa wuxuu u muujiyaa addoommadiisa nebiyada ah. Libaaxii waa ciyey, bal yaa aan cabsan doonin? Sayidka Rabbiga ahu waa hadlay, bal yaa aan wax sii sheegi doonin? Ka naadiya daaraha Ashdood ku yaal, iyo daaraha dalka Masar ku yaal, oo waxaad tidhaahdaan, Isku soo urursada buuraha Samaariya, oo bal eega rabshadaha waaweyn ee dhexdeeda ka jira, iyo kuwa la dulmay ee dhexdeeda ku jira. Caamoos 3:6–9.

Farriinta aan la furin ee ku matalan taariikhda qarsoon ee aayadda afartanaad ee Daanyeel kow iyo tobnaad, waa farriinta shaabadaynta; Amosna wuxuu weydiinayaa su’aal maahmaah ahaan ah oo ku saabsan buun lagu afuufayo magaalo, iyo libaax ciyaya; Amosna jawaabta ayuu bixiyaa markuu yidhaahdo in Ilaah uusan waxba samaynayn, ilaa uu marka hore u muujiyo addoommadiisa nebiyada. Wuxuu ku darayaa in farriinta buunka ee loogu talagalay inay dhaliso cabsi Ilaah ka timaadda, ay sidoo kale aqoonsanayso sharka magaalada ku jira, iyo in lagu baahiyo Ashdood, Masar, iyo Samaariya, kuwaas oo metelaya dhismaha saddex-geesoodka ah ee Baabuloonta casriga ah. Farriinta buunka ee shaabadayntu waxay ahayd in loo naadiyo dunida oo dhan ka hor dhacdooyinka lagu matalay farriinta shaabadaynta. Farriinta buunka ee ah farriinta shaabadayntu waxay sidataa saxeexa “Runta”, waayo waqtiga shaabadayntu wuxuu ku dhisan yahay saddex afuuf oo buunka hoogga saddexaad ah.

Buunka ayaa marka hore calaamadisay bilowga shaabadaynta 11 Sebtembar, 2001, kan ugu dambayna wuxuu matalaa dhammaadka shaabadaynta marka sharciga Axadda ee dhowaan imanaya la gaaro, markaas oo dhulgariirka weyn uu jiro hooggii saddexaad si kedis ah u iman doono. Dhawaaqii dhexe wuxuu dhacay 7 Oktoobar, 2023, markii dhulkii quruxda badnaa ee qadiimiga ahaa lagu dhuftay weerar kedis ah oo ka yimid Islaamka hoogga saddexaad, sida dhulkii quruxda badnaa ee casriga ahaa loogu dhuftay weerar kedis ah oo ka yimid Islaamka hoogga saddexaad sannadkii 2001, iyo sida ay noqon doonto dhawaaqa ugu dambeeya ee saddexdaas dhawaaq marka sharciga Axadda ee dhowaan imanaya la gaaro. Weerarkii kediska ahaa ee dhexe ee lagu qaaday dhulkii quruxda badnaa ee qadiimiga ahaa, wuxuu ku dhacay Israa’iilkii suugaaneed, taas oo astaan u ah kacdoonkii iskutallaabta ku qodbay Masiixa.

Farriinta buunka ee Caamoos waxaa lagu baahin lahaa dunida oo dhan, shaqada daabicidda farriintaasina waxay bilaabatay dhammaadkii Luulyo 2023. Markaasaa Libaaxa qabiilka Yahuudah ciyey, oo bal yaa aan cabsan doonin, yaase ku dhici doona inuu diido in dhacdooyinka la xidhiidha wakhtiga shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afarta kun hadda lagu furfurayo meeraha dunida oo dhan? Maqaalladani hadda waxay gaadheen in ka badan boqol iyo labaatan quruumood, in ka badan lixdan af, waana la akhrisan karaa ama waa la dhegaysan karaa.

Waxaa barakaysan kan akhriya, iyo kuwa maqla erayada wax sii sheegiddan oo xajiya waxyaalaha ku qoran dhexdeeda; waayo, wakhtigu waa dhow yahay. Muujintii 1:3.

Markii dabkii meeshii allabariga laga soo qaaday, oo lagu daray baryo iyo foox, dhulka lagu tuuray iyadoo shaabaddii toddobaad oo ugu dambaysay la qaaday, waxaa dhacay codad, onkoddo, hillaacyo, iyo dhulgariir weyn. Dhulgariirka weyn waxaa la keenaa natiijada farriinta Qayladii Habeenbadhka oo sidii dab loogu soo daadiyey quduusiinta taahaya oo ooyaya ee ku xusan Ezekiel cutubka sagaalaad, sidaas oo kale sidii dabku ugu soo degay Bentekoste. Dabkaa waxa uu matalayey farriin markaas loo qaaday quruun kasta, qabiil kasta, af kasta, iyo dad kasta, sida ay maqaalladani yihiin. Dabkaa waxa uu matalayey awoodda lagu gaadhsiinayo farriintaas luqado fara badan, sida ay maqaalladani yihiin. Maqaalladu waxay hore u aqoonsanayaan waxa qarka u saaran inuu dhaco, waayo Rabbigu waxba ma sameeyo inuusan marka hore ficilladiisa ku muujin Eraygiisa nebinnimada ah mooyaane.

Dhegaysta, samooyinkow, oo waan hadli doonaa; oo dhegeyso, dhulkow, erayada afkayga. Cilmigaygu wuxuu u da’i doonaa sida roobka, hadalkayguna wuxuu u quban doonaa sida sayaxa, sida roob yar oo ku da’a geedka curdanka ah, iyo sida mahiigaan ku da’a cawska; maxaa yeelay, waxaan ku dhawaaqi doonaa magaca Rabbiga: weyneynna u qira Ilaaheenna. Isagu waa Dhagaxii, shuqulkiisuna waa kaamil; waayo, jidadkiisa oo dhammu waa caddaalad; waa Ilaah run ah oo aan xumaan lahayn, xaq iyo qummanba isagu waa. Iyagu way iskharribeen, ceebtooduna ma aha ceebta carruurtiisa; iyagu waa qarnigan qalloocan oo gurracan. Sharciga Kunoqoshadiisa 32:1–5.

“Caqiidada” roobka dambe ayaa hadda Rabbigu daabacayaa, oo caqiidooyinka ka kooban farriinta Qaylada Habeensii—farriinta Roobka Dambe—waxay ku dhisan yihiin “magaca Rabbiga.” Magiciisu waa “Run,” Isagu waa Palmoni, Tiriyaha Yaabka leh, oo Isagu waa Af-yaqaanka Yaabka leh; Isagu waa Alfa iyo Oomega, Isagu waa Wiilka Ilaah iyo Wiilka Aadanaha, Isagu waa Wadaadka Sare, Isagu waa Libaaxa qabiilka Yahuudah, oo Isagu waa Mikaa’iil oo ah malaa’igta sare. Magacyadan Masiixa oo dhammu waa qayb aan laga maarmi karin oo ka mid ah Muujintii Ciise Masiix oo shaabadda laga furayo wax yar ka hor intaan fursadda nimcadu xidhmin, oo sidoo kale waa qayb aan laga maarmi karin oo ka mid ah maqaallada la daabacay dunida dacalladeeda tan iyo dhammaadkii Luulyo, 2023. “Kii dhego leh ha maqlo waxa Ruuxu ku leeyahay kiniisadaha.”

Libaaxa qabiilka Yahuudah, kaas oo ah kii guulaystay oo helay xaqa uu ku furo kitaabka toddobada shaabadood lagu shaabadeeyey, ayaa hadda qaylinaya, sidii uu yeelay Oktoobar 22, 1844; bal yaa aan cabsan doonin?

Oo wuxuu ku dhawaaqay cod weyn, sida libaax u ciyo; oo markii uu ku dhawaaqayna, toddobadii onkod ayaa codadkoodii ku hadlay. Oo markii toddobadii onkod ay codadkoodii ku hadleen, waxaan ku sigtay inaan qoro; markaasaan maqlay cod samada ka leh, Waxyaalihii toddobada onkod ku hadleen xir, hana qorin. Muujintii 10:3, 4.

Taariikh quduus ah oo la jaanqaadaysa taariikhda qarsoon ee Daanyeel 11:40 waa taariikhda Milleriyiinta, taas oo ah dhammaystirka masaalka tobanka bikradood ee Matayos 25, toddobada onkod ee Muujintii 10, Xabaquuq cutubka 2aad, iyo Yexesqeel 12:21–28. Taariikhdoodu waxay ka bilaabatay wakhtiga dhammaadka sannadkii 1798, taas oo la jaanqaadaysa wakhtiga dhammaadka ee 1989. Muujintii cutubka 10aad, toddobadii onkod waxay ku hadleen codadkoodii, laakiin Yooxanaa waa laga horjoogsaday inuu qoro wixii toddobada onkod ku hadleen. Rasuul Bawlos wuxuu samada saddexaad ku arkay oo ku maqlay waxyaalo aan dadka loo oggolayn inay qoraan.

Rasuul Bawlos, bilowgii waayo-aragnimadiisii Masiixinnimo, waxaa la siiyey fursado gaar ah oo uu ku barto doonista Ilaah ee ku saabsan kuwa raacsan Ciise. Waxaa “loo qaaday samada saddexaad,” “jannada dhexdeeda, oo wuxuu maqlay hadallo aan la sheegi karin, kuwaas oo aan nin loo fasaxin inuu ku hadlo.” Isagu qudhiisu wuxuu qirtay in “riyooyin iyo waxyiyo” badan laga siiyey “xagga Rabbiga.” Fahamkiisa mabaadi’da runta injiilka wuxuu la ekaa kan “rasuullada ugu waaweyn.” 2 Korintos 12:2, 4, 1, 11. Wuxuu lahaa garasho cad oo buuxda oo ku saabsan “ballaca, iyo dhererka, iyo qoto dheerida, iyo sarraynta” ee “jacaylka Masiixa oo ka sarreeya aqoonta.” Efesos 3:18, 19.” Falimihii Rasuullada, 469.

Nebiyaashii oo dhan waxay tilmaamayaan maalmaha ugu dambeeya, oo wixii Yooxanaa maqlay markii toddobada onkod ay codadkoodii “ku dhawaaqeen,” waxaa laga mamnuucay inuu qoro. Wixii Bawlos arkay intii uu ku jiray samada saddexaadna, nin looma oggolayn inuu “ku dhawaaqo.” Runta ay toddobada onkod matalayeenna waxay ahayd in la shaabadeeyo ilaa Libaaxa qabiilka Yahuudah doorto inuu runtaas shaabadda ka qaado.

Waxa qayb ahaan loo furay Walaasha White, waayo waxay aqoonsatay in ay ka dhigan tahay “dhacdooyinka dhici lahaa” ee taariikhda farriimaha malaa’igta koowaad iyo tan labaad, iyo weliba in ay ka dhigan tahay “dhacdooyin mustaqbalka ah oo lagu muujin doono sidooda u kala horreeyaan.” Wixii markaas la muujiyeyna waxay ahaayeen wax sii sheegid la xidhiidha “dhacdooyin mustaqbalka ah.” Waxaa kaloo la faray in xidhitaanka toddobada onkod lagu asteeyey xidhitaanka kitaabka Daanyeel.

“Iftiinka gaarka ah ee la siiyey Yooxanaa, oo lagu muujiyey toddobadii onkod, waxay ahayd qeexid dhacdooyin dhici lahaa intii lagu jiray farriimaha malaa’igta kowaad iyo tan labaad....”

“Ka dib markii toddobadan onkod codkoodii ku hadleen, amarku wuxuu u yimid Yooxanaa sida uu ugu yimid Daanyeel marka laga hadlayo kitaabka yar: ‘Shaabadee waxyaalihii ay toddobada onkod ku hadleen.’ Kuwanu waxay khuseeyaan dhacdooyin mustaqbalka ah oo lagu muujin doono sida ay isugu xigaan.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.

Fahamka ah in toddobada onkod ay yihiin astaan caddaynaysa oo taageeraysa habraaca, waxaana la aqoonsaday wakhtiga dhammaadka ee bilaabmay 1989. Ka dib Sebtembar 11, 2001, muhiimadda ku jirta ku-noqnoqoshada labada dhaqdhaqaaq waxay noqotay run imtixaan ah oo taagan.

Ku-celcelinta taariikhda Millerite ee taariikhda boqolka iyo afartan iyo afarta kun waxay ahayd xeerkii aasaasiga ahaa ee la xaqiijiyey taariikhdaas, sida xeerkii aasaasiga ahaa ee Millerites loo xaqiijiyey Agoosto 11, 1840. Millerites-ka, xeerka aasaasiga ah ee ah in maalin ay matasho sannad ayaa la xaqiijiyey Agoosto 11, 1840, xeerka aasaasiga ahna ee tilmaamaya in dhammaan dhaqdhaqaaqyada dib-u-habayntu ay isu asteeyaan midba midka kale, “line upon line,” ayaa la xaqiijiyey Sebtembar 11, 2001. Toddobada onkod, iyagoo marag u ah runtaas, ayaa wakhtigaas la furfuray.

Ciise had iyo goorba wuxuu dhammaadka wax ku tusaaleeyaa bilowgiisa, oo Sebtembar 11, 2001, maadaama uu yahay bilowgii habka shaabadaynta, wuxuu tilmaamayaa dhammaadka habka shaabadaynta. Libaaxa qabiilka Yahuudah wuxuu furay dhinac kale oo ka mid ah toddobada onkod markii uu bilaabay inuu kiciyo lafihii engegnaa ee dhintay bishii Luulyo ee 2023, waayo markaas ayuu caddeeyey in, isagoo waafaqsan “Runta,” toddobada onkod ay sidoo kale si astaan ahaan ah u metelaan taariikhdii Millerite ee niyad-jabkii kowaad iyo kii ugu dambeeyey, iyadoo fallaagadii Qayladii Habeenbadhkuna ay tahay calaamadda dhexe.

Markuu sidaas yeelay, Wuxuu muujiyey in toddobada onkod ay ku soo noqnoqdeen taariikhdii Luulyo 18, 2020 ilaa sharciga Axadda ee dhowaan imanaya. Niyad-jabkii Luulyo 18, 2020 oo ah calaamaddii ugu horraysay ee jidka, iyo niyad-jabka sharciga Axadda ee dhowaan imanaya oo ah tii ugu dambaysay saddexda calaamadood ee jidka ee “Runta,” kuwaas oo aqoonsada toddobada onkod dhammaadka wakhtiga shaabadaynta, waxaa lagu metelaa kacdoonka la xidhiidha bikradaha nacasyada ah ee diida farriinta Libaaxa qabiilka Yahuudah oo hadda guuxaya, isagoo furaya shaabadda kana faafinaya farriintiisa daafaha meeraha dhulka, waayo farriintaasu waa farriinta Qaylada Saqbadh ee maalmaha ugu dambeeya.

Bilowgii wakhtiga shaabadaynta, 11-kii Sebtembar, 2001, malaa’igtii Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad ayaa soo degtay, oo waxyaalo dhawr ah dhexdood, Waxay furtay faham ka sii dhammaystiran oo ku saabsan macnaha toddobada onkod. Wixii markaas laga fahmay toddobada onkod ma ahayn oo keliya in dhaqdhaqaaqyada dib-u-habayntu ay isu barbar socdaan, laakiin sidoo kale waxay ahayd in markii malaa’igtu ay ku soo degto astaantaas jidka ee dhaqdhaqaaq dib-u-habayn, ay xaqiijin doonto xeerka nebiyadeed ee aasaasiga ah ee taariikhdeeda u gaarka ah.

Degitaankii malaa’igta ee Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad ku xusan, ee dhacay Sebtembar 11, 2001, wuxuu xaqiijiyey habraacii roobka dambe ee “xariiqba xariiq”, isagoo muujiyey in dhaq-dhaqaaqii bilowga (ama Alfa) uu sawiray dhaq-dhaqaaqii dhammaadka (ama Oomega). Dhammaadka wakhtiga shaabadaynta, Miikaa’iil ayaa soo degay si uu u soo sara kiciyo lafihii engegnaa ee dhintay, kuwaas oo ay matalayeen labada markhaati ee meyd ahaan ugu yiillay waddada magaaladaas weyn ee Sodom iyo Masar, halkaas oo Rabbigeenna lagu qodbay. Markii Miikaa’iil kuwii dhintay dib ugu yeedhay nolosha, isagu, sida Libaaxa qabiilka Yahuudah, wuxuu furfuray in toddobada onkod ay lahaayeen taariikh qarsoon oo ka dambaysay runnihii hore loo muujiyey ee ku saabsanaa toddobada onkod.

Oo markii Libaaxa qabiilka Yahuudah uu shaabadda ka qaaday runtaas, wuxuu ku dhex dhigay qaab-dhismeedka “Runta.” Markaas ayaa la muujiyey in Luulyo 18, 2020 ay barbar socotay Abriil 19, 1844, iyo in mid kasta oo calaamadahaas jidka ah uu daba socon doono ka-qaadista shaabadda ee farriinta Qaylada Saqda dhexe, taas oo muujin doonta fallaagada bikradaha nacasyada ah ee taariikh kasta oo u dhiganta. Wuxuu kaloo shaabadda ka qaaday xaqiiqda ah in farriintu ay dunida oo dhan ugu faafi doonto sida sunaami oo kale ilaa niyad-jabka weyn ee sharciga Axadda la dhaqan-geliyo.

Waxaannu daraasaddan ku sii wadi doonnaa maqaalka xiga.

Oo wuxuu igu yidhi, Ha shaabadayn erayada wax sii sheegidda kitaabkan, waayo wakhtigu waa dhow yahay. Kii aan xaqa ahayn, ha sii ahaado mid aan xaq ahayn; kii wasakhaysanuna, ha sii ahaado mid wasakhaysan; kii xaqa ahuna, ha sii ahaado mid xaq ah; kii quduuska ahuna, ha sii ahaado mid quduus ah. Oo bal eeg, dhaqso baan u imanayaa, oo abaalkaygu waa ila jiraa, inaan nin kasta u siiyo sida camalkiisu ahaan doono. Anigu waxaan ahay Alfa iyo Oomega, bilowga iyo dhammaadka, kan ugu horreeya iyo kan ugu dambeeya. Muujintii 22:10–13.