Habka uu Ilaah oggolaaday si gaar ah ayaa loogu aqoonsaday Ishacyaah cutubyada siddeed iyo labaatan iyo sagaal iyo labaatan, halkaas oo habkaas lagu metelo “xarriiq korkeed xarriiq.” Sebtembar 11, 2001, malaa’igtii xoogga badnayd ee Muujintii siddeed iyo tobnaad ayaa soo degtay, iyadoo sidaas samaynaysana waxay ku celisay soo-degidii ay samaysay Agoosto 11, 1840. Labada xaaladoodba, ka dib soo-degisteeda, Baabuloon waxaa lagu aqoonsaday inay dhacday, waxaana la bixiyey baaq, dhowaan mar kalena waa la bixin doonaa, oo ku wajahan kuwa weli ku jira wadaaggeeda inay ka soo baxaan. Labada xaaladoodba, dhacdadii dhammaystirtay waxsii sheegidda waxay lahayd saamayn caalami ah, waayo sida farriintii malaa’igta kowaad loo gaadhsiiyey “xarun kasta oo hawlgalka dunida ku taal” sannadkii 1840, dunida oo dhan ayaa saamaysay oo fahamtay dhacdadii Sebtembar 11, 2001. Waxsii sheegiddii la dhammaystiray Agoosto 11, 1840 waxay ahayd waxsii sheegid tilmaamaysay in xannibaad la saaray Islaamka hooggii labaad, isla markiiba ka dib Sebtembar 11, 2001na xannibaad ayaa la saaray Islaamka Hoogga saddexaad.
11-ka Agoosto, 1840, waxa uu matalaa xoojinta farriintii la furfuray wakhtigii dhammaadka sannadkii 1798, halka 11-ka Sebtembar, 2001, uu matalo xoojinta farriintii la furfuray wakhtigii dhammaadka sannadkii 1989. Xeerka aasaasiga ah ee dhaqdhaqaaqii malaa’igta koowaad waxaa la xaqiijiyey 11-ka Agoosto, 1840, xeerkaasina wuxuu ahaa mabda’a ah maalin sannad u taagan. Xeerka aasaasiga ah ee dhaqdhaqaaqii malaa’igta saddexaadna waxaa la xaqiijiyey 11-ka Sebtembar, 2001. Xeerku wuxuu yahay in runta lagu adkeeyo iyadoo la keenayo “xarriiq dusheed xarriiq,” taas oo muujinaysa in dhammaadku bilowga lagu sawiray, iyo in taariikhdu soo noqnoqoto. Dhacdadii nebinnimada ahayd ee 11-ka Sebtembar, 2001, laguma adkayn oo keliya erayadii tooska ahaa ee Sister White, balse si ka sii miisaan weyn waxaa lagu adkeeyey xaqiiqda ah in dhacdooyinku si qumman ula sinnayeen isla calaamadda jidka ee taariikhda Millerite-ka. Wixii lagu gartay dhacdadii 11-ka Agoosto, 1840, ma ahayn, si weyn, dhammaystirka waxsii sheegista, ee waxay ahayd saxnaanta habraacii uu Miller iyo saaxiibbadiis qaateen.
“Dhacdadu si sax ah bay u oofisay waxsii sheegiddii. Markii arrintaas la ogaaday, dad badan ayaa ku qancay saxnaanta mabaadi’da fasiraadda nebinnimada ee ay qaateen Miller iyo saaxiibbadiis, waxaana dhaqdhaqaaqa imaatinka la siiyey dardargelin yaab leh. Rag aqoon iyo mansab leh ayaa la midoobay Miller, iyagoo labadaba ku wacdiyaya oo ku daabacaya aragtidiisa, waxaana intii u dhexaysay 1840 ilaa 1844 shaqadu si degdeg ah u fidday.” The Great Controversy, 335.
11-kii Sebtembar, 2001, markii roobkii dambe la bilaabay in la qiyaaso, “dooddu” waxay ahayd welina ku saabsan tahay hab-raac sax ah ama been ah. Waxsii sheegyadii dhaqdhaqaaqii Millerite waxaa lagu soo bandhigay labada shaxadood ee 1843 iyo 1850, kuwaas oo Sister White ay ansixisay inay Rabbigu dejiyey, isla markaana ay yihiin dhammaystirka Xabaquuq cutubka labaad. Farriintii Millerites-ka ee lagu soo saaray “mabaadi’da fasiraadda waxsii sheegyada ee uu qaatay Miller iyo asxaabtiisu, iyo” taas oo dabadeed dhalisay “dardargelintii yaabka lahayd” ee awood siisay farriintii Oohintii Habeenbadhka, ayaa lagu matalay labadaas shaxadood ee quduuska ah. Waxsii sheegyadii lagu matalay labadaas shaxadood ee quduuska ah waxaa lagu aqoonsaday laguna aasaasay xeerarkii waxsii sheegyada ee Miller. Shaxaduhu waxay ahaayeen dhammaystirka amarkii ku jira Xabaquuq ee ahaa in si muuqaal ah loogu muujiyo waxsii sheegyadii lagu aasaasay hab-raaca Miller dusha “miisas,” jamac ahaan. Xabaquuq cutubka labaad wuxuu aqoonsanayaa, wuxuuna si toos ah ugu xiran yahay, “doodda” Ishacyaah cutubka toddoba iyo labaatanaad.
Waxaan istaagi doonaa meesheyda waardiyenimo, oo waxaan isku taagi doonaa munaaradda, oo waxaan fiirin doonaa inaan arko waxa uu igu odhan doono, iyo waxa aan uga jawaabi doono marka lay canaanto. Xabaquuq 2:1.
Ereyga “la canaantay” ee aayadda ku jirta waxay ka dhigan tahay ‘lala dooday.’ Xabaquuq, isaga oo matalaya waardiyayaasha dhaqdhaqaaqii malaa’igta koowaad iyo ta saddexaad labadaba, waxaa lala geli lahaa dood, wuxuuna jeclaa inuu garto waxa uu ka jawaabayo marka dooddu bilaabato. Jawaabtii taariikhda malaa’igta koowaad waxay ahayd soo saariddii labada shax ee quduuska ah, jawaabtiina taariikhda dhaqdhaqaaqa malaa’igta saddexaad waxay ahayd soo saariddii taxanaha nebinnimada ee cinwaankiisu yahay, Labada Miis ee Xabaquuq. Shaxyada iyo taxanuhuba waxaa lagu dhisay hab-raaca uu matalayay mid kasta oo ka mid ah taariikhahaas u gaarka ah. Buugga Xabaquuq dhexdiisa, hab-raacu wuxuu matalaa waxa ay waardiyayaashu u adeegsadaan inay ku dhidibbeeyaan farriinta, wuxuuna kaloo qeexaa qodobka “lagu doodayo,” kaas oo isna dhalinaya laba nooc oo caabudayaal ah.
Waxaan istaagi doonaa waardiyahayga, oo waxaan istaajin doonaa naftayda munaaradda dusheeda, oo waxaan fiirin doonaa inaan arko waxa uu igu odhan doono, iyo waxa aan ku jawaabi doono marka lay canaanto. Markaasaa Rabbigu ii jawaabay, oo wuxuu yidhi, Qor waxyiga, oo si cad ugu qor looxyada, si kii akhriyaa uu u ordo. Waayo, waxyigu weli wuxuu sugayaa wakhti la doortay; laakiin ugu dambaysta ayuu hadli doonaa, mana been sheegi doono. In kastoo uu raago, sug isaga; maxaa yeelay, hubaal wuu iman doonaa, mana raagi doono. Bal eeg, naftiisa kor isu qaadday qummana ma aha isaga dhexdiisa; laakiinse kan xaqa ahi rumaysadkiisa ayuu ku noolaan doonaa. Xabaquuq 2:1–4.
Qayb baa rumaysad lagu xaq ka dhigaa, halka qaybtan kalena naftoodu kor isu qaaddo, sida uu u metelo Fariisigii iyo Cashuurqaadihii. Fariisiyiintu waxay isku halleeyeen hab ku dhisnaa caado iyo dhaqan la soo gudbiyey, Fariisiguna sidoo kale wuxuu metelay nidaam diimeed xoolihiisa ku hayay xukun isaga oo hirgelinaya nidaam jaranjaro leh oo ay maamulaan kuwa sheeganayay inay yihiin dadka Ilaah doortay iyo difaacayaasha runta, hase yeeshee ugu dambayntii ka qayb qaatay iskutallaabta lagu qodbay Runta. “Doodda” nebinnimo ee Ishacyaah cutubka toddoba iyo labaatanaad, waxay ku saabsan tahay habraac Kitaabiga ah oo run ah iyo mid been ah. Kuwo iska soo horjeeda “doodda” ku jira waa kuwa raaca habraacii Eliiyaah ee wakhtigaas, iyo nidaamka muddo dheer dhisnaa ee khubarada fiqiga, kaas oo uu Sanhedriinku tusaale u yahay wakhtigii Masiixa.
Cutubka toddoba iyo labaatanaad wuxuu muujinayaa in “dooddu” ay bilaabato marka uu “joojiyo,” ama marka Ilaah xannibo “dabayshiisa kulul,” “maalinta dabaysha bari.” “Qiyaas ahaan, markay soo baxdo, waad la dooddi doontaa iyada; isagu wuxuu joojiyaa dabayshiisa kulul maalinta dabaysha bari. Haddaba sidaas daraaddeed xumaanta Yacquub baa lagu kafaaraggudi doonaa.” Ereyga “lagu kafaaraggudi doonaa” wuxuu ka dhigan yahay in kafaaraggud loo sameeyey, wuxuuna metelaa tirtiridda dembiga ee xukunka baaritaanka. Habka laga doodayo wuxuu metelaa imtixaanka ay tahay in laga gudbo, haddii dembiyada dadka Ilaah la tirtirayo. Habka Eliiyaah oo ah imtixaan ahaan waxaa lagu metelaa taariikhda Masiixa, halkaas oo horay noogu digay in wakhtigaas, kuwii diiday farriinta Yooxanaa Baabtiisaha (kaasoo Masiixu u aqoonsaday Eliiyaah), aanay wax faa’iido ah ka heli karin waxbaristii Ciise.
Farriinta roobka dambe waxa lagu metelayaa sida waxbaristii Ciise, waayo Isagu waa Erayga; taasna waxaa ka sii dheer, roobka dambe waxa lagu metelayaa sida “baraarujinta”, taas oo lagu qeexay “joogitaanka Rabbiga”.
Sidaas daraaddeed u toobadkeena, oo u soo noqda, in dembiyadiinna la tirtiro, marka wakhtiyada nasashada ay ka iman doonaan hortiisa Rabbiga; oo isagu wuxuu soo diri doonaa Ciise Masiix, kii markii hore laydiin wacdiyey. Falimaha Rasuullada 3:19, 20.
Walaashe White waxay caddaynaysaa in malaa’igtii ku soo degtay Muujintii cutubka tobnaad, 11-kii Agoosto, 1840, “aanay ahayn shakhsi ka yar Ciise Masiix.” Sidaas daraaddeed malaa’igtii soo degtay 11-kii Sebtembar, 2001, iyaduna “aanay ahayn shakhsi ka yar Ciise Masiix.” Soo degistiisa taariikh kasta dhexdeeda waxay tilmaamaysaa bilowga “doodda” nebiyadeed ee ku saabsan hab-raaca runta ah ama kan beenta ah, waayo waxaa lagu metelayaa kitaabka gacantiisa ku jira oo dadka Ilaah lagu amray inay cunaan. Markii uu Galili joogay, Ciise wuxuu xertii ku amray inay cunaan jidhkiisa oo ay cabbaan dhiiggiisa, maxaa yeelay halkaas ayuu ku sheegay inuu yahay kibistii samada laga soo dejiyey. Halkaas ayuu ku waayey xer ka badan meel kasta oo kale oo adeeggiisii ka mid ah, kuwii tegayna mar dambe ma ay soo noqon. Kuwii tegay sidaas bay yeeleen maxaa yeelay waxay doorteen inay waxbarashadiisa ku lafaguraan hab-raaca beenta ah ee ah inay erayadiisa u qaataan macnahooda suugaan ahaan, halkii ay ku dabaqi lahaayeen macnaha ruuxiga ah ee saxda ah. “Doodda” Ishacyaah toddoba iyo labaatanaad waa calaamad-nebiyadeed leh markhaatiyo badan oo xaqiijinaya inay ka dhigan tahay nidaam la aqoonsan yahay oo la sheegto oo falanqaynta Kitaabka Quduuska ah ah, kaas oo wajahaya hab-raaca uu metelo farriin-sidaha Eliyaas.
Waxay calaamad u tahay meel gaar ah oo ku dhex taalla dabar-go’a tartiib-tartiibka ah ee axdigii hore iyo dadkii Ilaah ee la doortay, iyo bilowga xiriirka axdiga ee lala yeesho kuwii “waayadii hore aan ahayn dadkii Ilaah.” “Dooddu,” taas oo ka sii muhimsan, waxay meteshaa bilowga muddada wakhtiga ah ee ku dhammaanaysa sharciga Axadda ee dhowaan iman doona. Alfa iyo Oomega had iyo goor waxay metelaan dhammaadka oo la socda bilowga, sidaas daraaddeedna “doodda” lafteedu waxay noqotaa astaan ka mid ah dembiyadii awowayaasheen, kuwaas oo ay tahay in la garto oo la qirto, si loo fuliyo salaadda Laawiyiintii lix iyo labaatan.
Baryadii Daanyeel ee cutubka sagaalaad waxay meteshaa baryada ay khasab tahay in la bixiyo dhammaadka saddexda maalmood iyo badhka ah ee Muujintii kow iyo tobnaad. Wakhtigaas waxaa Ishacyaah toddoba iyo labaatanaad lagu matalayaa inuu yahay muddadii ay “magaalada la adkeeyey cidlo noqon doonto, hoygiina laga tegi doono, oo sida lamadegaan loo dayn doono; halkaasna dibigu wuu daaqi doonaa, oo halkaasuu jiifsan doonaa, oo laamaheedana wuu baabbi’in doonaa. Oo markii laamaheedu engegaan, waa la jebin doonaa; dumarkuna way iman doonaan oo dab bay ku qabadsiin doonaan, waayo, waa qoom aan garasho lahayn; sidaas daraaddeed Kii iyaga sameeyey uma naxariisan doono, oo Kii iyaga uumayna raalli kama noqon doono.”
Labada markhaati looma muujin “naxariis,” waayo waxay ku dhawaaqeen saadaal been ah oo bilow u noqotay muddadii “cidlada” ee saddex maalmood iyo badhka ahayd. Dabadeedna waxay noqdeen “qoom aan waxgarasho lahayn,” in kastoo ay markii hore ahaan jireen “magaalada deyrka leh.” Markaas magaaladii waxay noqotay “cidla” iyo “degaan” ah oo “laga tegey.” Waxay noqotay lafo engegan oo dhintay oo yaal jidka magaalada Sodom iyo Masar. Markii markaas kuwii dhintay loogu yeedho inay kacaan, waxaa lagu tijaabiyaa dembiyadii aabbayaashood, kuwaas oo ay ku jirto “dooddii” bilowgii muddada ka bilaabmata awood-siinta farriintii kowaad kuna dhammaata imaatinka farriinta saddexaad. Dooddu waa in la aqbalo ama la diido hab-raaca uu matalo Eliyaahii taariikhdooda. Sannadkii 1863, aabbayaashii Adventism-ku waxay diideen farriintii Muuse ee “toddoba jeer,” taas oo uu soo bandhigay Eliyaah.
Laga bilaabo Luulyo 2023, laamaha engegay ee Ishacya toddoba iyo labaatanka waa inay go’aansadaan inay ku celinayaan iyo in kale dembiyadii kaniisadda Galili, iyo taariikhdii 1863, iyo weliba taariikhdii Sebtembar 11, 2001. In la diido habraaca uu matalayo Xabaquuq cutubka labaad, iyo Ishacya toddoba iyo labaatanka, iyo Eliiyaah, Yooxanaa Baabtiisaha, iyo William Miller, waa in la ku celiyo dembiyadii awowayaasheen, halkii laga anfici lahaa tusaalooyinkaas quduuska ah ee loo diiwaangeliyey kuwa ay dushooda timid dhammaadka dunidu.
Haddaba waxyaalahan oo dhammu waxay ugu dheceen iyaga inay tusaale u noqdaan; waxaana loo qoray digniinteenna, innaga ay dhammaadka wakhtiyadu nagu soo gaadheen. Sidaas daraaddeed kii isu maleeya inuu taagan yahay ha iska jiro inuusan dhicin. Jirrabaad idin kuma dhicin aan ahayn mid dadka ka dhexaysa; laakiin Ilaah waa aamin, oo idinma oggolaan doono in laydiin jirrabo intaad qaadi kartaan ka badan; laakiinse jirrabaadda wuxuu la samayn doonaa jid looga baxo, si aad u adkaysan kartaan. Sidaas daraaddeed, gacaliyayaashayda aan aad u jeclahayow, sanamcaabudidda ka carara. Waxaan idiinla hadlayaa sida kuwo xigmad leh; idinku xukuma waxaan leeyahay. 1 Korintos 10:11–15.
Habka quduuska ahi wuxuu dhidibada u taagaa farriinta Qaylada Saqda Dhexe, taas oo ah farriinta roobka dambe. Farriintaasu, marka ruux ahaan loo cuno, waxay soo saartaa waayo‑aragnimo u dhiganta si la hubo sida cuntadii digirta ahayd ee Daanyeel iyo saddexdii mudane u soo saartay muuqaal ka sii qurux badan oo ka sii buurbuuran. Laakiin kitaabka Xabaquuq cutubka labaad, dhagaxa turunturoodka u ah kuwa diida deeqda xaqnimada rumaysadka lagu helo waa kibir, kaas oo ka horjoogsada inay sii wadaan inay Rabbiga gartaan. Haddii ay jirto mar ay dadkii Ilaah aanay dib u dhigi karin hawsha aqbalidda habka runta ah, iyo cunidda farriinta ka timaadda gacanta malaa’igta, waa imminka!
“Waa inaynaan sugin roobka dambe. Wuxuu ku soo degayaa kuwa kasta oo garanaya oo qaata sayaxa iyo roobabka nimcada ee nagu soo da’a. Markaan urursanno jajabka iftiinka, markaan qiimeyno naxariisaha xaqa ah ee Ilaah, oo jecel in aynu isaga ku kalsoonaanno, markaas ballan kasta waa la oofin doonaa. ‘Waayo, sida dhulku u soo bixiyo biqilkiisa, iyo sida beertu u soo bixiso waxa lagu dhex beeray; sidaas oo kale Rabbiga Ilaah ahu wuxuu xaqnimada iyo ammaanta uga soo bixin doonaa quruumaha oo dhan hortooda.’ Ishacyaah 61:11. Dunida oo dhan waa in laga buuxiyaa ammaanta Ilaah.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 984.
Erayga nebinnimada Ilaah waxay caddeysay in markii dhismayaasha waaweyn ee Magaalada New York la dumin doono, malaa’igta Muujintii siddeed iyo tobnaad ay soo degi doonto, oo “Muujintii siddeed iyo tobnaad, aayadaha koowaad ilaa saddexaad la oofin doono.” Ishacyaah toddoba iyo labaatanaad wuxuu waqtigaas ku aqoonsanayaa inuu yahay “maalinta dabaysha bari,” waana wakhtiga “dabaysha qallafsan” la celinayo. “Qiyaas ahaan, markay soo baxdo, waad la doodi doontaa; isagu wuxuu celiyaa dabayshiisa qallafsan maalinta dabaysha bari.” Walaal White waxay tilmaamaysaa isla wakhtigaas.
“Waqtigaas, intii shuqulka badbaadadu soo xirmayay, dhib baa dhulka ku iman doona, quruumuhuna way cadhoon doonaan, hase yeeshee waa la xakamayn doonaa si aanay u hor istaagin hawsha malaa’igta saddexaad. Waqtigaas ‘roobka dambe,’ ama soo nooleynta ka timaadda hortiisa Rabbiga, ayaa iman doona, si uu awood ugu siiyo codka weyn ee malaa’igta saddexaad, oo uu quduusiinta ugu diyaariyo inay istaagaan xilliga toddobada belaayo ee ugu dambaysa la daadin doono.” Early Writings, 85.
Awooddii ka cadhaysiisa quruumaha waxay timid markii roobkii dambe bilaabay inuu da’o. Laakiin isla markii awooddaasu quruumaha cadhaysiisay, waa la xakameeyey, waayo Ishacyaah wuxuu qoray inuu “dabayshiisa kulul uu joojiyo.” Dabaysha kululi waa dabaysha bari, oo dabayshaas waa la celinayaa marka roobka dambe bilaabo inuu saydho, oo shaqada badbaadadu dhammaanayso. Shaqada gabagabada ee badbaadadu waa wakhtiga shaabadaynta. “Xariiqba xariiq” dabaysha kulul, ama dabaysha bari, ee la celinayo inta lagu jiro shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afarta kun, waa afarta dabaylood ee Muujintii cutubka toddobaad.
Oo dabadeed waxaan arkay afar malaa'igood oo taagan afarta gees ee dhulka, iyagoo haya afarta dabaylood ee dhulka, si aanay dabayshu ugu dhicin dhulka, ama badda, ama geedna. Oo waxaan arkay malaa'ig kale oo bari ka soo kacaysa, oo haysata shaabaddii Ilaaha nool; markaasay cod weyn ugu qaylisay afartii malaa'igood ee la siiyey inay waxyeelleeyaan dhulka iyo badda, iyadoo leh, Ha yeelina waxyeello dhulka, ama badda, ama geedaha, ilaa aannu ku shaabadayno addoommada Ilaaheenna fooddooda. Muujintii 7:1–3.
Shaabadaynta boqol iyo afar iyo afartan kun waxaa lagu sii muujiyey gelitaankii guusha lahaa ee Masiixu ku galay Yeruusaalem. Halkaas Masiixu, markii keliya ee noloshiisa, wuxuu fuulay dameer (astaanta Islaamka), oo Laasarosna wuxuu hoggaaminayey socodkii galay Yeruusaalem. Sister White waxay Laasaros ku aqoonsataa inuu yahay astaanta shaabadda taariikhdaas.
“Dib-u-dhaca uu Masiix ku dib-u-dhigay imaatinkiisa Laasaros waxay lahayd ujeeddo naxariis ah oo ku wajahan kuwii aan aqbalin. Wuxuu ku sii hakaday, si uu Laasaros isagoo kuwii dhintay ka soo sara kicinaya uu dadkiisa madax-adaygga iyo rumaysadla’aanta leh u siiyo caddayn kale oo ah inuu runtii yahay ‘sarakicidda iyo nolosha.’ Ma uu jeclayn inuu ka quusto rajada oo dhan ee dadkaas, oo ah adhigii miskiinka ahaa ee warwareegayay ee guriga Israa’iil. Qalbigiisu wuu la jabay sababta oo ah adkaysigooda dembi-ka-toobad-la’aanta ah. Naxariistiisa dhexdeeda wuxuu go’aansaday inuu siiyo hal caddayn oo kale oo muujinaysa inuu yahay Kan Soo Celiya, Kan keliya ee iftiimin kara nolosha iyo dhimasho-la’aanta. Tani waxay ahaan lahayd caddayn aan wadaaddadu si qaldan u fasiri karin. Tanu waxay ahayd sababta uu u dib-u-dhigay tegitaankiisa Beytaniya. Mucjisadan ugu sarraysa, oo ah soo sara kicintii Laasaros, waxay ahayd inay shaabbadda Ilaah ku saarto shaqadiisa iyo sheegashadiisa ilaahnimada.” The Desire of Ages, 528, 529.
Waqtiga daahitaanka ee bilaabmay 18-ka Luulyo, 2020, waxaa astaan u ah daahitaankii Masiixu sameeyey ka hor intuusan soo sara kicin Laasaros. Waqtiga daahitaanka ee Muujintii cutubka kow iyo tobnaad wuxuu ku dhammaadaa gunaanadka saddexda maalmood iyo badhka ah. Intii lagu jiray maalmahaas, labadii markhaati waxay meyd ahaan ugu yaalleen jidka. Oo sida Laasaros loo soo sara kicin lahaa ka dib waqti daahitaan ah, sidaas oo kale ayaa labadii markhaati ee Yooxanaa loo soo sara kiciyey. Markii la soo sara kiciyeyna, waxay hormuud u noqdaan socodka u gelaya Yeruusaalem, iyagoo matalaya “shaabadda Ilaah,” iyo “mucjisada taaj-siinta,” taas oo marag ka bixisa ilaahnimada Masiixa. Sarakiciddu waxay muujinaysaa dhammaadka shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afar kun, taas oo dhacaysa inta afarta dabaylood, dabaysha bari, dabaysha qallafsan, ee timid 11-ka Sebteembar, 2001, la xajinayo.
Saacadda ah ee ah sharciga Axadda, dabaylahaas waa la sii daayaa si ay dunida ugu keenaan xukun aargoosi ah oo ku soo degaya bahalka dhulka ee Muujintii cutubka saddex iyo tobnaad. Haatanba xataa way ka siibanayaan faraha afartaas malaa’igood ee xannibaya inta lagu jiro muddada shaabadaynta. Mid ka mid ah tixraacyada ugu qotada dheer ee ku jira Ruuxa Waxsii-sheegidda ee la xidhiidha maalinta dabaysha bari waxaa laga helaa Testimonies, mugga sagaalaad. Muggaas wuxuu ku bilaabmaa erayada la waxyooday bogga kow iyo tobnaad, sidaas darteed wuxuu si calaamadeysan uga bilaabmaa “sagaal-kow iyo toban”. Cinwaanka cutubku waa, “Dhibaatada Ugu Dambaysa”, laakiin sidoo kale waa cutubka ugu horreeya ee qayb cinwaankeedu yahay, “Imaatinka Boqorka Aawadiis”.
Ma jirto wax caddaynaya in qaybta iyo cinwaanka cutubka si ula kac ah ay u farageliyeen tifaftirayaashii ururiyey muggaas, hase yeeshee imaatinka Boqorka si fudud ayaa loogu garanayaa inuu yahay imaatinka arooska, kaas oo masaalka tobanka bikradood ka dhaca marka ay timaaddo qalalaasaha saqda dhexe, kaas oo ku yimaadda bikradaha sababo la xiriira joogitaanka ama maqnaanshaha saliidda ku jirta weelashooda. Qalalaasaha saqda dhexe ee hadda soo dhowaanaya waa sida cinwaanku muujinayo—qalalaasihii ugu dambeeyey ee tobanka bikradood. Qalalaasahaas dhexdiisa ayay ku muujiyaan inay saliidda haystaan iyo in kale. Saliiddu ma aha si fudud Ruuxa Quduuska ah; si qeexan ayaa loogu tilmaamay inay tahay Ruuxa Quduuska ah, iyo weliba farriinta saxda ah, iyo weliba dabeecadda saxda ah.
Hab-raaca saxda ahi waxay dejisaa farriinta saxda ah ee Qaylada Habeenbadhka, farriintaasna, marka la aqbalo oo lagu dhaqmo, waxay soo saartaa dabeecadda saxda ah. Dabeecaddaas marka lagu jiro dhibaatada ugu dambaysa waa dabeecadda hesha shaabadda Ilaah. Habka shaabadaynta dadkii Ilaah wuxuu bilaabmay markii ay timid maalintii dabaysha bari, Sebtembar 11, 2001. Farriintii wakhtigaas jirtay markaas waa in la cunaa. In la cuno ama aan la cunin waxaa matalaya “doodda” Ishacyaah, sidoo kalena waxaa matala su’aasha Xabaquuq ee ah waxa waardiyayaashu kaga jawaabayaan muranka. Wakhtiga dib-u-dhaca ee Matayos shan iyo labaatanka iyo Xabaquuq wuxuu ku dhammaanayaa matalaadda laba dabaqadood oo caabudayaal ah. Wakhtiga dib-u-dhaca, oo lagu matalay saddex maalmood iyo badh Muujintii cutubka kow iyo tobnaad, wuxuu ku dhow yahay inuu dhammaado.
Wakhtiga daahitaankaas ayaa sidoo kale lagu matalay bilowga cutubka ku jira mugga sagaalaad, iyada oo la adeegsanayo tuduc ka yimid Cibraaniyada, halkaas oo Bawlos ku soo koobayo aayadda afraad ee Xabaquuq cutubka labaad. Tixraaca Bawlos wuxuu Xabaquuq 2 ku meeleynayaa dhaqdhaqaaqa malaa’igta saddexaad, waayo taariikhdaas ayuu Masiixu ugu gudbay Meesha Ugu Quduusan, taariikhdaasna waxaa lagu muujiyey iftiinka adeeggiisa wadaadnimada sare, waana kitaabka Cibraaniyada kan uu Bawlos ku bixinayo muujinta ugu cad ee adeegga wadaadnimada sare ee Masiixa ee ku jirta Erayga Ilaah.
Xabaquuq laba ee dhaqdhaqaaqii malaa’igta kowaad weli ma uu aqoonsan dhaqdhaqaaqii Masiixa ee uu ugu galay Quduuska Ugu Quduusan, waayo taasu ma ay dhicin ilaa dhammaadka ku dhawaaqistii Qaylada Habeenbadhka. Wakhtiga dib-u-dhaca ee Bawlos tilmaamay waa wakhtiga dib-u-dhaca ee Xabaquuq iyo Matayos, laakiin waa wakhtiga dib-u-dhaca ee bilaaban lahaa 18-ka Luulyo, 2020. Aayadda ugu dambaysa ee Xabaquuq laba waxay metelaysaa gunaanadka Qaylada Habeenbadhka ee taariikhdii Millerite-ka, iyo imaatinka malaa’igta saddexaad:
Laakiinse Rabbigu wuxuu ku jiraa macbudkiisa quduuska ah; dhulka oo dhammu ha ku aamuso hortiisa. Xabaquuq 2:20.
Markhaatiyada, jildka sagaalaad, waxay xoogga saartaa, iyadoo ka bilaabmaysa bogga kow iyo tobnaad (9-11), masaalka tobanka bikradood, wakhtiga dib-u-dhaca iyo xidhiidhkiisa la leh Xabaquuq iyo Matayos, iyo qalalaasaha ugu dambeeya iyo Sebtembar 11, 2001, markii doodda nebinnimadu timid.
“Qaybta 1aad—Loogu Talo Galay Imaatinka Boqorka”
“Laakiinse in yar dabadeed, Kan iman doona wuu iman doonaa, mana raagi doono.” Cibraaniyada 10:37.
“Qalalaasihii Ugu Dambeeyey”
“Waxa aynu ku nool nahay wakhtiga dhammaadka. Calaamadaha wakhtiyada ee si degdeg ah u rumoobaya waxay ku dhawaaqayaan in imaatinka Masiixu aad u dhow yahay. Maalmaha aynu ku nool nahay waa kuwo murugo leh oo muhiim ah. Ruuxa Ilaah si tartiib ah, hase ahaatee si hubaal ah, ayaa looga sii laabanayaa dhulka. Belaayooyin iyo xukuno ayaa durba ku dhacaya kuwa quudhsada nimcada Ilaah. Aafooyinka berriga iyo badda ka dhaca, xaaladda aan degganayn ee bulshada, iyo digniinaha dagaalka, waa calaamado cabsi leh. Waxay sii sheegayaan dhacdooyin soo dhow oo leh miisaan aad u weyn.
“Awoodaha sharka ayaa isu geynaya xoogaggooda oo isa soo ururinaya. Waxay isu xoojinayaan dhibaatada ugu dambaysa ee weyn. Isbeddello waaweyn ayaa dhowaan dunideenna ka dhici doona, dhaqdhaqaaqyada ugu dambeeyana waxay ahaan doonaan kuwo degdeg ah.”
Xaaladda waxyaalaha dunida ka jira waxay muujinaysaa in waqtiyo dhib badan ay si toos ah inoogu soo fool leeyihiin. Wargeysyada maalinlaha ah waxaa ka buuxa calaamado muujinaya isku dhac cabsi leh oo mustaqbalka dhow dhici doona. Dhac hubaysan oo geesinimo leh ayaa si joogto ah u dhaca. Shaqo-joojinno waa wax caadi noqday. Tuugo iyo dilal ayaa meel kasta laga geystaa. Rag jinniyo qaba ayaa nafta ka qaadaya rag, dumar, iyo carruur yaryar. Dadku waxay la dhaceen xumaan, oo nooc kasta oo shar ahna wuu baahay.
“Cadowgu wuu ku guulaystay inuu qalloociyo caddaaladda oo uu qalbiyada dadka ka buuxiyo damaca faa’iido-doon danaysi ah.
“‘Caddaaladdu meel fog bay taagan tahay; waayo, runtu jidka ayay ku dhacday, oo sinaantuna ma geli karto.’ Ishacyaah 59:14. Magaalooyinka waaweyn waxaa ku nool dad tiro badan oo ku jira saboolnimo iyo silic, ku dhowaadna ka madhan cunto, hoy, iyo dhar; halka isla magaalooyinkaas ay joogaan kuwa haysta wax ka badan inta qalbi doonan karo, oo ku nool raaxo iyo barwaaqo, lacagtana ku bixiya guryo si qaali ah loo goglay, isku qurxin shakhsiyadeed, ama ka sii daran, ku qancinta damacyada jidhka, khamriga, tubaakada, iyo waxyaalo kale oo baabbi’iya awoodaha maskaxda, qalqalloociya garaadka, oo dullaynaya nafta. Qaylada dadnimada gaajaysan ayaa kor ugu kacaysa Ilaah hortiisa, halka dadkuna nooc kasta oo dulmi iyo baad ah ay ku urursanayaan maal aad u waaweyn.”
“Maalin ka mid ah, anigoo ku sugan magaalada New York, ayaa xilligii habeenka laygu yeedhay inaan arko dhismayaal dabaqba dabaq uga koraya xagga samada. Dhismayaashan waxaa lagu dammaanad qaaday inay dabka ka celinayaan, waxaana loo dhisay in lagu ammaano milkiilayaashooda iyo kuwii dhisay. Sii sarreeya oo weliba sii sarreeya ayay dhismayaashani u kacayeen, waxaana lagu isticmaalay agabka ugu qaalisan. Kuwii ay dhismayaashani lahaayeen isma ay weydiinayn: ‘Sidee baynu ugu wanaagsan ugu ammaani karnaa Ilaah?’ Rabbigu kuma jirin fikirradooda.
Waxaan is-idhi: “Hadday kuwii hantidooda sidan u gelinaya ay arki lahaayeen jidkooda sida Ilaah u arko! Waxay urursanayaan dhismayaal aad u heer sarreeya, laakiin sidee bay nacasnimo ugu tahay indhaha Kan xukuma koonka qorshayntooda iyo hindisayaashoodu. Kuma dadaalayaan, iyagoo adeegsanaya awoodaha oo dhan ee qalbiga iyo maskaxda, sida ay Ilaah u ammaani karaan. Waxay ka jeesteen tan, oo ah waajibka ugu horreeya ee binu-aadmiga.”
“Markii dhismayaashaas dhaadheer kor u kacayeen, milkiilayaashoodu waxay ku farxeen kibir hami leh, iyagoo haysta maal ay ugu adeegtaan in ay naftooda ku raaxeystaan oo ay ku kiciyaan xaasidnimada deriskooda. Lacagtaas badankeed oo ay sidaas ku maalgeliyeen waxaa lagu helay baad iyo ku dulmi-saaridda masaakiinta. Waxay illoobeen in samada lagu hayo xisaabta macaamil kasta oo ganacsi; heshiis kasta oo aan caddaalad ahayn iyo fal kasta oo khiyaano ah halkaas baa lagu diiwaangeliyaa. Wakhti baa imanaya marka dadku khiyaanadooda iyo isla weynidooda ku gaadhi doonaan heer Rabbigu uusan u oggolaan doonin inay ka gudbaan, markaasay baran doonaan in dulqaadka Rabbiga uu leeyahay xad.”
“Muuqaalka xigay ee hortayda maray wuxuu ahaa digniin dab. Dadku waxay eegeen dhismayaashii dhaadheeraa ee loo haystay inay dabka ka adkaysanayaan, waxayna yidhaahdeen: ‘Aad bay ammaan u yihiin.’ Laakiin dhismayaashaas waa ay gubteen sidii iyagoo daamur ka samaysan. Gaadiidkii dab-damisku waxba kama qaban karin joojinta baabbi’inta. Dab-damisyaduna ma ay awoodin inay ku shaqaysiiyaan mishiinnada.” Testimonies, volume 9, 11–13.
“Doodda” ka dhacay ee ku saabsanaa hab-raaca bilowgii muddada uu matalayo Daanyeel cutubka koowaad; oo weliba uu matalayo Daanyeel cutubyada koowaad ilaa saddexaad; oo weliba ay matalayso taariikhda ka bilaabmaysa Agoosto 11, 1840; oo weliba lagu matalayo taariikhda Yooxanaa cutubka lixaad, xilligii qalalaasaha ee Galili; oo weliba ay matalayso taariikhda Sebtembar 11, 2001 (ilaa Luulyo 18, 2020), ayaa hadda mar kale soo noqnoqonaya, ma aha gudaha Adventism-ka guud ahaan, balse wuxuu ka dhex dhacayaa lafaha dhintay ee engegan oo laga kicinayo habacsanaantoodii iyada oo loo marayo “cod” ka qaylinaya cidlada.
Qoraalkeenna xiga waxaan ku qaadi doonnaa tixgelinta habraaca ah roobka dambe sida loogu metelay cutubyada siddeed iyo labaatanaad iyo sagaal iyo labaatanaad ee Ishacyaah.
Oo haddana waxaan maqlay codkii Rabbiga oo leh, Yaan diraa, oo yaa noo tegi doona? Markaasaan idhi, Waa i kan; i dir. Oo isna wuxuu yidhi, Tag, oo dadkan u sheeg, Hubaal waad maqli doontaan, laakiinse ma aydaan garan doonin; oo hubaal waad arki doontaan, laakiinse ma aadan gartoontaan. Dadkan qalbigooda cayili, oo dhegahooda cuslee, oo indhahooda xidh; waaba intaasoo ay indhahooda wax ku arkaan, oo dhegahooda wax ku maqlaan, oo qalbigooda wax ku gartaan, oo soo noqdaan, oo bogsadaan. Markaasaan idhi, Sayidow, ilaa goormase? Oo isna wuxuu ku jawaabay, Ilaa magaalooyinku ay cidla noqdaan oo aan deggane lahayn, oo guryuhuna ay dadla’aan noqdaan, oo dalkuna uu aad u baabba’o, Oo Rabbiguna dadka fog u kexeeyo, oo dalkana dhexdiisa ay ka dhacdo dayrin weyn. Laakiinse weli waxaa ku sii jiri doona meel toban meelood meel ah, oo haddana way soo noqon doontaa, oo waa la baabbi’in doonaa; sida geedka teilka ah iyo geedka qudaaradda ah, oo walaxdoodu ku dhex jirto markay caleemahooda daadiyaan; sidaas oo kale iniinta quduuska ahi waxay ahaan doontaa walaxdeeda. Ishacyaah 6:8–13.