Wax yar ka hor intaan albaabka nimcadu xidhmin ayaa amar la bixiyey oo leh, “ha shaabadayn hadallada wax sii sheegidda ee kitaabkan.”
Oo wuxuu igu yidhi, Ha xidhin erayada waxsii sheegidda kitaabkan; waayo, wakhtigu waa dhow yahay. Kii aan xaqa ahayn, ha sii ahaado mid aan xaq ahayn; kii wasakhaysanna, ha sii ahaado mid wasakhaysan; kii xaqa ahuna, ha sii ahaado mid xaq ah; kii quduuska ahuna, ha sii ahaado mid quduus ah. Muujintii 22:10, 11.
Cutubka shanaad ee Muujintii, Ilaaha Aabbaha ah wuxuu ku fadhiyaa carshigiisa, gacantiisana waxaa ku jira kitaab toddoba shaabad lagu xidhay.
Oo waxaan gacanta midig ee kii carshiga ku fadhiyey ku arkay kitaab gudihiisa iyo dibaddiisaba ku qoran, oo lagu xidhay toddoba shaabadood. Muujintii 5:1.
Sida qisada ka bilaabmaysa aayadda koowaad oo ku sii socota ilaa cutubka toddobaad, waxaynu aragnaa in Ciise, oo loo matalay Libaaxa qabiilka Yahuudah, uu yahay Kan kitaabka ka qaata gacanta Aabbihiis oo bilaaba inuu si tartiib-tartiib ah u furo shaabadaha. Markuu furo shaabadda lixaad oo uu soo bandhigo farriinta ay shaabaddu matalayso, cutubka lixaad wuu dhammaadaa. Wuxuu ku dhammaadaa su’aal u gudubta cutubka toddobaad, halkaas oo aynu ka helayno jawaabta su’aasha lagu kiciyey aayadda ugu dambaysa ee cutubka lixaad.
Waayo, maalintii weynayd ee cadhadiisu way timid; oo bal yaa awoodi doona inuu istaago? Muujintii 6:17.
Cutubka toddobaad wuxuu soo bandhigayaa boqolka iyo afartan iyo afar kun iyo “dadkii badnaa.” Ka dib marka dadka Ilaah lagu soo bandhigo cutubka toddobaad, markaas ayaan helaynaa shaabaddii toddobaad oo ah tii u dambaysay oo la furayo. Nebi-sheegidda keliya ee kale ee ku jirta kitaabka Muujintii oo la shaabadeeyey waa toddobada onkod ee cutubka tobnaad. Ujeeddada fudud waa in nebi-sheegidda keliya ee ku jirta kitaabka Muujintii ee la shaabadeeyey oo la furi karo ka hor intaan muddada imtixaanku xidhmin ay tahay “toddobada onkod.”
Sannado, haddii aanay tobannaan sannado ahayn, Future for America waxa ay aqoonsatay waxa ay “onkodyada toddobadu” matalaan. “Onkodyada toddobadu” waxa ay matalaan taariikhda dhaqdhaqaaqii Millerite laga bilaabo Agoosto 11, 1840 ilaa Oktoobar 22, 1844. Sister White waxay xaqiijinaysaa xaqiiqadan, waxayna ku dartaa in “onkodyada toddobadu” sidoo kale matalaan “dhacdooyin mustaqbalka ah oo lagu muujin doono sida ay u kala horreeyaan.” Soo-bandhigid faahfaahsan oo ku saabsan xaqiiqooyinkan waxa laga heli karaa Habakkuk’s Tables, kuwa aan aqoon u lahayn xaqiiqooyinkan nebiyadeed dartood.
Runta toddobada onkod ee hore loo soo bandhigay weli waa run, laakiin tan iyo Agoosto ee sannadkan Rabbigu gacantiisa ayuu ka qaaday mawduucyadan, oo waxgarad dheeraad ahna waa la muujiyey. Waxaynu ka bilaabi doonnaa cutubka tobnaad ee Muujintii, dabadeedna waxaynu eegi doonnaa faallada Walaasha White ee ku saabsan cutubkaas. Inta aynaan taas samayn, waa in aynu aqoonsannaa laba qodob oo aan la xiriirin tixgelinta toddobada onkod.
Qodobka koowaad waa in aqoonsiga runta toddobada onkod ee imminka la furay uu u baahan yahay dhowr xariiq oo run ah si wax kasta oo toddobada onkod ay matalaan loogu meeleeyo booskooda saxda ah. Halkan waxaan ku baryayaa, waa samirka quduusiinta. Qodobka labaad ee arrintan la xidhiidha waa in barnaamijka soo saara soo-bandhigga maqalka ee maqaalladan uu leeyahay xaddid ku saabsan inta wakhti ee uu akhrin karo oo ku hadli karo. Mid kasta oo ka mid ah maqaalladu waa inuu ku habboonaadaa muddadaas wakhtiga ah. Bilowgii daraasaddanba, waxaan idinku wargelinayaa in ay u baahan doonto dhowr maqaal si loo aasaaso runta ay toddobada onkod matalaan. Haddaba aynu u gudubno cutubka tobnaad.
Oo anna waxaan arkay malaa’ig kale oo xoog badan oo samada ka soo degaysa, iyadoo daruur huwan; qaanso-roobaadna wuxuu saarnaa madaxeeda, wejigeeduna wuxuu ahaa sida qorraxda, cagahaheeduna sida tiirar dab ah. Gacanteedana waxaa ku jiray kitaab yar oo furan; waxayna cagta midigeed saartay badda, tan bidixdana dhulka, Oo waxay ku qaylisay cod weyn sida marka libaaxu ciyo; oo markii ay qaylisayna, toddobadii onkod ayaa codadkoodii ku hadlay. Oo markii toddobadii onkod ay codadkoodii ku hadleen, ayaan damcay inaan qoro; markaasaan maqlay cod samada ka leh, Xir waxyaalihii toddobada onkod ku hadleen, hana qorin. Markaasaa malaa’igtii aan arkay oo badda iyo dhulka dul taaganayd gacanteedii u taagtay samada, Oo ku dhaaratay Kan weligiis iyo weligiis nool, kan abuuray samada iyo waxa ku jira, iyo dhulka iyo waxa ku jira, iyo badda iyo waxa ku jira, inaan wakhti dambe jiri doonin; Laakiin wakhtiga codka malaa’igta toddobaad, markay bilaabi doonto inay buunka afuufto, qarsoodiga Ilaah waa la dhammaystiri doonaa, siduu ugu sheegay addoommadiisa nebiyada ah. Codkii aan samada ka maqlayna mar kale ayuu ila hadlay, oo wuxuu igu yidhi, Tag oo qaado kitaabka yar oo furan ee ku jira gacanta malaa’igta badda iyo dhulka dul taagan. Markaasaan u tegey malaa’igtii, oo waxaan ku idhi, I sii kitaabka yar. Oo waxay igu tidhi, Qaado oo cun; calooshaadana wuu qadhaadhin doonaa, laakiin afkaaga wuxuu ugu macaanaan doonaa sida malab. Markaasaan kitaabkii yaraa ka qaaday gacanta malaa’igta, oo waan cunay; afkaygana wuxuu ugu macaanaa sida malab; oo markaan cunay dabadeed, calooshaydu way qadhaadhatay. Oo waxay igu tidhi, Waa inaad mar kale wax ka sii sheegtaa dadyow badan, iyo quruumo, iyo afaf, iyo boqorro. Muujintii 10:1–11.
Iyadoo ka faalloonaysa cutubka tobnaad, Sister White waxay leedahay:
“Malaa’igga xoogga badan oo Yooxanaa wax baray ma ahayn qof ka hooseeya Ciise Masiix. Inuu cagtiisa midig saaray badda, tan bidixna dhulka engegan, waxay muujinaysaa doorka uu ka fulinayo dhacdooyinka gabagabada murankii weynaa ee uu Shayddaan la leeyahay. Meeshan uu taagan yahay waxay tilmaamaysaa xooggiisa iyo amarkiisa sarreeya ee ka taliya dunida oo dhan. Muranku wuxuu sii xoogaystay oo sii adkaaday qarniba qarniga ka dambeeya, wuuna sidaas ku sii socon doonaa ilaa dhacdooyinka ugu dambeeya, marka hawlgalka xeeladaysan ee quwadaha gudcurku gaadho heerkoodii ugu sarreeyey. Shayddaan, isaga oo la midoobay niman shar leh, wuxuu khiyaanayn doonaa dunida oo dhan iyo kiniisadaha aan aqbalin jacaylka runta. Laakiin malaa’igga xoogga badani wuxuu dalbanayaa fiiro. Wuxuu ku qayliyaa cod weyn. Wuxuu doonayaa inuu kuwa Shayddaan la midoobay si ay runta uga soo horjeestaan tuso xoogga iyo amarka codkiisa.”
“Kadib markii toddobadan onkod ay codkoodii ku hadleen, waxaa amarka loo keenay Yooxanaa sida loo keenay Daanyeel oo ku saabsan kitaabka yar: ‘Shaabadeeya waxyaalihii ay toddobada onkod ku hadleen.’ Kuwani waxay khuseeyaan dhacdooyin mustaqbalka ah oo lagu muujin doono sida ay isugu xigaan. Daanyeel wuxuu istaagi doonaa meeshiisa dhammaadka maalmaha. Yooxanaa wuxuu arkaa kitaabka yar oo aan shaabadaysnayn. Markaas waxsii sheegyadii Daanyeel waxay helayaan meeshooda ku habboon farriimaha malaa’igta kowaad, labaad, iyo saddexaad ee dunida la siinayo. Furidda shaabadda kitaabka yaru waxay ahayd farriintii la xiriirtay wakhtiga.”
“Buugagga Daanyeel iyo Muujintii waa hal. Mid waa waxsii sheegid, kan kalena waa muujin; mid waa buug la shaabadeeyey, kan kalena waa buug la furay. Yooxanaa wuxuu maqlay waxyaalaha qarsoon ee onkodyadu ku dhawaaqeen, laakiin waxaa lagu amray inuusan qorin.”
“Iftiinka gaarka ah ee Yooxanaa la siiyey oo lagu muujiyey toddobada onkod waxay ahayd sawirid dhacdooyin dhici lahaa intii ay socdeen farriimaha malaa’igta koowaad iyo tan labaad. Ma ay ahayn waxa ugu habboon in dadku ogaadaan waxyaalahan, waayo rumaysadkoodu waa in khasab ahaan la tijaabiyaa. Sida nidaamka Ilaah qabo, runno aad u yaab badan oo horumarsan ayaa la naadin lahaa. Farriimaha malaa’igta koowaad iyo tan labaad waa in la naadiyo, laakiin iftiin kale oo dheeraad ah lama muujinayn ka hor inta farriimahani aanay dhammayn shaqadooda gaarka ah. Tani waxaa lagu matalayaa malaa’igta iyadoo hal lug saaran badda, kuna dhawaaqaysa dhaar aad u quduus ah in wakhti dambe jiri doonin.” The Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 7, 971.
“Malaa’igga xoogga badan” ee soo degay Agoosto 11, 1840 wuxuu ahaa Masiixa, wuxuuna gacantiisa ku hayay farriin Yooxanaa lagu amray inuu cuno. Wixii Yooxanaa cunay waxay ahayd farriin, hase ahaatee waxay si gaar ah u ahayd farriin loogu talagalay in loo geeyo dadka Ilaah, ee aan loo geynin dunida. Waa muhiim in la garto cidda beegsanaysa tuducaas, waayo inkasta oo Masiixu soo degay Agoosto 11, 1840, taas oo calaamadisay awoodsiinta farriintii malaa’igta kowaad, sidaas darteedna muujisay goorta farriinta malaa’igta kowaad loo qaadi lahaa dunida oo dhan, haddana kitaabka yar ee Yooxanaa lagu amray inuu cuno wuxuu tilmaamayaa goortii Protestantism-ku uu huwigii Protestantism-ka ugu wareejiyey Millerites-ka. Markii Masiixu la soo degay kitaabka yar, wuxuu soo afjarayay xiriirkiisii axdiga ahaa ee uu la lahaa kaniisaddii cidlada ka timid, isla markaasna wuxuu aqoonsanayay dadka Millerites-ka ah inay yihiin dadkiisii cusub ee la doortay ee axdiga. Millerites-ku waxay ahaayeen dad aan markii hore ahayn dadka Ilaah. Nebiyadu marna isma khilaafaan.
Oo wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, cagahaaga ku istaag, oo waan kula hadli doonaa. Markuu ila hadlayna, Ruuxii baa i soo galay, oo cagahayga igu taagay, si aan u maqlay kii ila hadlayay. Oo wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, waxaan kuu dirayaa reer binu Israa'iil, quruun fallaagowday oo igu caasiyowday; iyaga iyo awowayaashoodba way igu xadgudbeen ilaa maantadan qudheeda. Waayo, iyagu waa carruur weji adag oo qalbi adag. Iyaga ayaan kuu dirayaa, oo waxaad ku odhan doontaa, Sayidka Rabbiga ahu wuxuu leeyahay sidan. Oo iyagu, ha maqlaan ama ha diidaane, (waayo, waa reer fallaagoobay,) haddana way ogaan doonaan in nebi dhexdooda joogay. Adiguna, Wiilka Aadanow, ha ka baqin iyaga, hana ka baqin erayadooda, in kastoo qodxan iyo yamaarug ay kula jiraan, oo aad dabaqalloocyo dhex deggan tahay; ha ka baqin erayadooda, hana ka nixina wajiyadooda, in kastoo ay yihiin reer fallaagoobay. Oo waxaad iyaga kula hadli doontaa erayadayda, ha maqlaan ama ha diidaane; waayo, aad bay u fallaago badan yihiin. Laakiinse adigu, Wiilka Aadanow, bal maqal waxaan kugu idhaahdo; ha noqon fallaago sida reerkan fallaagowga ah; afkaaga fur, oo cun waxaan ku siinayo. Markaan eegayna, bal eeg, gacan baa laysoo diray; oo, bal eeg, waxaa ku jiray kitaab duuban; oo hortayday ku kala bixisay; oo waxaa lagu qoray gudihiisa iyo dibaddiisaba; oo waxaa ku qornaa baroor, iyo oohin, iyo hoog. Oo weliba wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, cun waxaad hesho; kitaabkan duuban cun, dabadeedna tag oo la hadal reer binu Israa'iil. Sidaas daraaddeed afkaygii baan furay, oo wuxuu i siiyey inaan cuno kitaabkaas duuban. Oo wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, calooshaada quudi, oo uurkaaga ka buuxi kitaabkan duuban oo aan ku siinayo. Markaasaan cunay; oo afkaygana wuxuu ugu macaanaa sida malab oo kale. Oo wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, tag, u dhaadhac reer binu Israa'iil, oo erayadayda kula hadal. Waayo, looma kuu dirin dad hadalkoodu qalaad yahay oo afkoodu adag yahay, laakiinse waxaa laguu diray reer binu Israa'iil; looma kuu dirin dadyow badan oo hadalkoodu qalaad yahay oo afkoodu adag yahay, oo aanad erayadooda garan karin. Hubaal, haddaan kuu diri lahaa iyaga, way ku dhegaysan lahaayeen. Laakiinse reer binu Israa'iil kuma ay dhegaysan doonaan; waayo, aniga ima dhegaysanayaan; waayo, reerka binu Israa'iil oo dhammu waa weji adag yihiin oo qalbi adag yihiin. Bal eeg, wejigaaga waxaan ka dhigay mid ku xoog badan wejiyadooda, oo fooddaadana mid ku xoog badan fooddooda. Waxaan fooddaada ka dhigay dheeman ka sii adag dhagax adag; ha ka baqin iyaga, hana ka nixina wajiyadooda, in kastoo ay yihiin reer fallaagoobay. Oo weliba wuxuu igu yidhi, Wiilka Aadanow, erayadayda aan kula hadli doono oo dhan qalbigaaga ku qaado, dhegahaagana ku maqal. Yexesqeel 2:1–3:10.
Markii Masiixu la soo degay kitaabkii yaraa ee Yooxanaa qaatay oo cunay, afkiisa wuxuu ugu “macaanaa sida malab oo kale.” Yooxanaa Muujiyihii iyo Yexesqeel labaduba waxay farriin ka qaataan “gacanta” Masiixa. Yexesqeel, sidaas daraaddeedna Yooxanaa, wuxuu lahaa farriin uu gaadhsiiyo “reer binu Israa’iil,” ee ma ahayn kuwii Israa’iil dibaddeeda joogay. Haddii kuwii Israa’iil dibaddeeda joogay ay farriinta maqli lahaayeen, way aqbali lahaayeen, laakiinse Israa’iil ma ay aqbaleen, waayo “reerka oo dhan” ee Israa’iil “waa madax-adag yihiin oo qalbi adag.” Guriga Israa’iil oo dhan oo dhammaystiran (reerka oo dhan) gebi ahaantood way fallaagoobeen. Israa’iil sannadkii 1840 waxaa Muujintii cutubka tobnaad loogu metelay kiniisaddii cidlada ku jirtay. Waxay buuxiyeen koobkii wakhtigoodii tijaabada.
In kasta oo aan farriinta la maqli doonin reer binu Israa’iil, haddana nebiga waxaa weli lagu amray inuu gaadhsiiyo farriinta kitaabka yar, si loogu qabsado mas’uuliyadda diidmadooda iftiinkii malaa’igtii kowaad. Buugaagta xukunka gudaheeda, waxaa lagu qabsan lahaa mas’uuliyadda diidmada ay diideen inay maqlaan farriintii “nebiga” ee “dhexdooda ku jiray.” In nebiga la diido waa in la diido farriintii malaa’ig Jibriil siiyey nebiga, taas oo isaguna uu ka helay Masiixa, kaas oo isaguna ka helay Aabbaha. Markii Masiixu hoos ugu soo degay isagoo gacantiisa ku sita farriinta kitaabka yar, waxay la simanayd markii Ruuxa Quduuska ahi ku soo degay baabtiiskiisii. Taas waxaa horay u sii astaysay Muuse markii uu joogay geedkii ololayay, waana isla islaamaddii jidka ahayd ee ka jirta dhaqdhaqaaq kasta oo dib-u-habayn ah.
“Shaqada Ilaah ee dhulka ka socotaa waxay, qarniba qarni ka dambeeya, muujisaa isu-ekaansho aad u muuqata oo ka dhex jirta dib-u-habayn kasta oo weyn ama dhaqdhaqaaq kasta oo diini ah. Mabaadi’da Ilaah dadka ula macaamilo mar walba waa isku mid. Dhaqdhaqaaqyada waaweyn ee waqtigan jira waxay leeyihiin wax u dhigma kuwii waagii hore, waayo-aragnimada kaniisadduna ee qarniyadii hore waxay xambaarsan tahay casharro qiime weyn u leh wakhtigeenna.” The Great Controversy, 343.
Burburkii sarreyntii Boqortooyadii Cuthmaaniyiinta 11-kii Agoosto, 1840, (taas oo ah wakhtigii Yooxanaa iyo Yexesqeel cuneen kitaabkii yaraa ee ku jiray “gacanta” Masiixa,) ayaa calaamad u ah “xoojintii” farriintii malaa’igta kowaad oo “timid” “wakhtigii dhammaadka” sannadkii 1798. Waxaa la “xoojiyey” iyada oo lagu xaqiijiyey xeerkii nebiyadeed ee ugu mudnaa ee Milleriyiinta; mabda’a ah sannad halkii maalin. Dabadeed Masiixu wuxuu bilaabay inuu taago aasaaskii macbudka Milleriyiinta, siduu ku sameeyey baabtiiskiisii.
“Iimaankii Nathana’eel ee gilgishanayey hadda waa la xoojiyey, markaasuu u jawaabay oo yidhi, ‘Rabbi, adigu waxaad tahay Wiilka Ilaah; adigu waxaad tahay Boqorka Israa’iil.’ Ciise ayaa u jawaabay oo ku yidhi, ‘Ma waxaad rumaysan tahay maxaa yeelay waxaan kugu idhi, Waxaan kugu arkay geedkii berdaha hoostiisa? Waxyaalo ka waaweyn kuwan ayaad arki doontaa.’ Markaasuu ku yidhi, ‘Runtii, runtii, waxaan idinku leeyahay, Hadda ka dib waxaad arki doontaan samada oo furanta, iyo malaa’igaha Ilaah oo kor ugu kacaya oo hoos ugu soo degaya Wiilka Aadanaha dushiisa.’”
“Xertii ugu horreeyey, aasaaskii kaniisadda Masiixiga waxaa lagu dhisayay dadaal shakhsiyeed. Yooxanaa ayaa markii ugu horraysay laba ka mid ah xertiisii u tilmaamay Masiixa. Dabadeed midkood ayaa helay walaalkiis, oo u keenay Masiixa. Markaasuu isagu u yeedhay Filibos inuu raaco, isna wuxuu tegey isagoo raadinaya Natanaa’eel.” Spirit of Prophecy, volume 2, 66.
Markii Masiixu soo degay Agoosto 11, 1840 isagoo gacantiisa ku sita kitaabka yar oo furan, arrintaas waxaa horay loogu sii tusay dhaqdhaqaaqii dibuhabaynta ee taariikhda Masiixa intuu dhulka joogay, waayo dhaqdhaqaaq kasta oo dibuhabayn ahi wuxuu leeyahay isla astaamaha jidka. Muuse iyo dhaqdhaqaaqii dibuhabaynta ee uu hoggaaminayey markuu dibadda u soo baxay waxay lahaayeen isla astaanta jidka. Waayo-aragnimadii Muuse ee geedka gubanaya waxay astaan u ahayd Ruuxa Quduuska ah oo ku soo degaya baabtiiskii Masiixa, taas oo iyaduna astaan u ahayd 1840, taas oo haddana astaan u ah Sebtembar 11, 2001 markuu malaa’igta xoogga badan ee Muujintii siddeed iyo tobnaad soo degtay.
“Imaanshaha” farriinta malaa’igta kowaad, iyo “imaanshaha” farriinta malaa’igta labaad, iyo “imaanshaha” farriinta malaa’igta saddexaad, dhammaantood waxaa lagu metelay malaa’ig. Malaa’igta kowaad gacanteeda waxaa ku jiray buug yar, tan labaadna gacanteeda waxaa ku jiray qoraal, tan saddexaadna gacanteeda waxaa ku jiray warqad duudduuban. Markhaatifurka laba ama saddex ayaa run lagu adkeeyaa. Saddexda malaa’igoodba, ha ahaato imaanshahooda ama xooggaynta loo sameeyey, gacantooda waxay ku hayaan farriin.
Yooxanaa iyo Yexesqeel waxay matalaan kuwii cunay farriinta markii farriintii malaa’igta kowaad “la xoojiyey,” taas oo ah astaamo taariikheed ka duwan markii farriintii malaa’igta kowaad “timid” sannadkii 1798.
Farqiga u dhexeeya “imaatinka” farriin iyo “awoodsiinteeda” waa kala-sooc aad u muhiim ah in la garto. Markaan tixgelinayno tuducda soo socota, ogow in ujeeddada malaa’igta koowaad ay la mid tahay ujeeddada malaa’igta ku jirta Muujintii siddeed iyo tobnaad oo dhulka ku iftiimisa ammaanteeda. Sidoo kale ogow in farriin kasta ay keento kala qaybsanaan, taasoo dhalisa laba nooc oo caabudayaal ah.
“Waxaa la i tusay danayntii samada oo dhan ka qabtay hawsha ka socotay dunida dusheeda. Ciise wuxuu amray malaa’ig xoog badan [malaa’igtii kowaad] inay soo degto oo uga digto dadka dhulka deggan inay isu diyaariyaan soo muuqashadiisa labaad. Markii malaa’igtii ka tagtay hortiisa Ciise ee samada, iftiin aad u dhalaalaya oo ammaantiisu weyn tahay ayaa hortiisa ka sii socday. Waxaa la ii sheegay in hawshiisu ahayd inay dhulka ku iftiimiso ammaanteeda oo dadka uga digto cadhada Ilaah ee soo socota. Dad badan ayaa iftiinka aqbalay. Qaarkood waxay u ekaayeen kuwo aad u murugo iyo xurmo leh, halka kuwo kalena ay faraxsanaayeen oo aad u rayraynayeen. Kuwii iftiinka aqbalay oo dhan wejiyadoodii waxay u jeediyeen xagga samada, Ilaahna way ammaaneen. In kasta oo uu ku daatay dhammaan, qaar waxay keliya yimaadeen saamayntiisa hoosteeda, hase yeeshee qalbi ahaan uma ay aqbalin. Kuwo badan waxaa ka buuxsantay cadho weyn. Wadaaddo iyo dadweyne ayaa la midoobay kuwa xun, oo si adkaysi leh uga hor yimid iftiinkii ay malaa’igta xoogga badani soo daadisay. Laakiin kuwii wada aqbalay way ka go’een dunida, waxayna si dhow isugu midoobeen midba midka kale.
Shayddaanka iyo malaa’igtiisiiba waxay si aad u dadaal badan ugu hawlanaayeen inay maskaxda dad inta ugu badan ee suurtagal ah ka jeediyaan iftiinka. Kuwii diidayna waxaa looga tegey gudcur. Waxaan arkay malaa’igta Ilaah oo dan iyo xiiso aad u qoto dheer ku ilaalinaysa dadkiisa sheegta inay yihiin kuwiisa, si ay u diiwaangeliso dabeecadda ay muujiyeen markii farriintii samada ka timid loo soo bandhigay. Oo markii dad aad u badan oo qiranayay jacaylka ay u qabaan Ciise ay farriintii samada kaga jeesteen quudhsi, majaajillo, iyo nacayb, malaa’ig gacanta ku haysata warqad duuban ayaa diiwaangelisay qormadaas ceebta leh. Samada oo dhan waxaa ka buuxsamay cadho xaq ah in Ciise sidaas loogu fududaado oo loogu quudhsado kuwa sheeganaya inay yihiin kuwii raacsanaa.
“Waxaan arkay niyad-jabkii kuwii aaminka ahaa, maadaama ayan Rabbigood u arkin wakhtigii la filayay. Waxay ahayd qasdiga Ilaah inuu mustaqbalka qariyo oo uu dadkiisa keeno meel go’aan laga gaaro. Haddii aan la wacdiyin wakhti cayiman oo ku saabsan imaatinka Masiixa, shaqadii Ilaah qoondeeyey lama ay dhammaan lahayn. Shayddaan wuxuu kuwo aad u badan ku hoggaaminayey inay mustaqbalka fog eegaan dhacdooyinka waaweyn ee la xidhiidha xukunka iyo dhammaadka wakhtiga nimcadu socoto. Waxay lagama maarmaan ahayd in dadka la keeno inay si daacad ah oo aad u daran u doondoonaan diyaar-garow hadda jira.
“Markii wakhtigu sii socday, kuwii aan si buuxda u aqbalin iftiinkii malaa’igta ayaa la midoobay kuwii quudhsaday farriinta, waxayna ku jeesteen kuwii niyad-jabka la kulmay iyagoo ku majaajiloonaya. Malaa’iguhu waxay calaamadeeyeen xaaladda kuwa sheeganaya inay yihiin kuwa Masiixa raacsan. Gudbidda wakhtigii la cayimay ayaa iyaga tijaabisay oo caddaysay, dad aad u badanna waxaa lagu miisaamay miisaanka oo lagu helay inay liitaan. Si cod dheer ayay u sheeganayeen inay Masiixiyiin yihiin, hase yeeshee ku dhowaad dhinac kasta way ku guuldarraysteen inay Masiixa raacaan. Shayddaanku wuxuu ku farxay xaaladda kuwa sheeganaya inay yihiin kuwa Ciise raacsan.”
“Wuxuu ku haystay dabinkiisa. Wuxuu intooda badan ku hoggaamiyey inay ka tagaan jidkii qummanaa, oo waxay isku dayayeen inay samada si kale uga fuulaan. Malaa’igahu waxay arkeen kuwa daahirka ah oo quduuska ah oo ku dhex qasmay dembilayaasha Siyoon ku jira iyo munaafiqiinta dunida jecel. Waxay ilaalinayeen xertii runta ahayd ee Ciise; laakiin kuwa xumaaday waxay saamayn ku yeelanayeen kuwa quduuska ah. Kuwii qalbiyadoodu ku gubanayeen rabitaan aad u daran oo ay ku arkaan Ciise waxaa walaalahoodii isku sheegtay lagu mamnuucay inay ka hadlaan imaatinkiisa. Malaa’igahu waxay daawadeen muuqaalkaas, oo waxay u naxariisteen hadhayga jeclaa muuqashada Rabbigooda.”
“Malaa’ig kale oo xoog badan [malaa’igta labaad] ayaa loo igmaday inay dhulka ku soo degto. Ciise wuxuu gacantiisa geliyey qoraal, oo markay dhulka timidna way qaylisay iyadoo leh, ‘Baabuloon waa dhacday, waa dhacday.’ Markaasaan mar kale arkay kuwii niyad jabay oo indhahooda u qaadaya xagga samada, iyagoo rumaysad iyo rajo ku sugaya soo muuqashada Rabbigooda. Laakiin kuwo badan waxay u ekaayeen inay ku sii jireen xaalad doqonnimo ah, sidii iyagoo hurda; hase ahaatee, wejiyadooda waxaan ka arkayay raad murugo qoto dheer ah. Kuwii niyad jabay waxay ka arkeen Qorniinka inay ku jireen wakhtigii dib-u-dhaca, iyo inay si samir leh u sugaan rumoobidda aragga. Isla caddayntii ku hoggaamisay inay Rabbigooda filaan sannadkii 1843, ayaa ku hoggaamisay inay isaga filaan 1844. Hase ahaatee, waxaan arkay in intooda badan aanay lahayn tamartii lagu gartay rumaysadkooda sannadkii 1843. Niyad-jabkoodii ayaa wiiqay rumaysadkooda.”
“Sida ay dadka Ilaah ay ku midoobeen qaylada malaa’igta labaad, ciidanka samadu waxay si danayn qoto dheer leh ula socdeen saamaynta farriinta. Waxay arkeen kuwo badan oo sita magaca Masiixiyiinta oo si quudhsi iyo jees-jees ah ugu jeestay kuwii niyad-jabay. Markii erayadu ka soo dhaceen bushimaha majaajillada, ‘Weli ma aydin kicin!’ malaa’ig baa qortay. Malaa’igtii waxay tidhi, ‘Waxay ku jees-jeesaan Ilaah.’ Waxaa dib laygu tilmaamay dembi la mid ah oo lagu galay wakhtiyadii hore. Eliyaah waxaa loo qaaday samada, oo khamiiskiisiina wuxuu ku dhacay Eliishac. Markaas dhallinyaro shar leh, oo waalidkood ka baratay inay quudhsadaan ninkii Ilaah, ayaa daba socday Eliishac, iyagoo ku qaylinaya si jees-jees ah, ‘Kor u kac, madax-bidaarle yahow; kor u kac, madax-bidaarle yahow.’ Markay sidaas addoonkiisa u caayeen, Ilaah bay caayeen, oo waxay isla goobtii iyo isla markaasba kula kulmeen ciqaabtoodii. Sidaas oo kale, kuwa ku qoslay oo ku jees-jeesay fikradda quduusiintu kor ugu kacayaan, waxaa ku soo degi doona cadhada Ilaah, waxaana la dareensiin doonaa inaanay ahayn arrin fudud in lala ciyaaro Abuurahooda.”
“Ciise wuxuu malaa’ig kale u diray inay si degdeg ah u duulaan si ay u soo nooleeyaan oo u xoojiyaan iimaanka sii liicaya ee dadkiisa, uguna diyaariyaan inay fahmaan farriinta malaa’igta labaad iyo tallaabada weyn ee muhiimka ah oo dhawaan samada laga qaadi lahaa. Waxaan arkay malaa’igtaas oo Ciise ka helaya awood weyn iyo iftiin, dabadeedna si degdeg ah ugu duulaya dhulka si ay u gutaan ergadooda, oo ay uga caawiyaan malaa’igta labaad shaqadeeda. Iftiin weyn ayaa ku ifay dadka Ilaah markii malaa’igtu qayliyeen, ‘Bal eega, aroosgalkii waa imanayaa; u baxa inaad ka hortagtaan.’ Markaasaan arkay kuwii niyad jabay oo kacaya, oo iyadoo la waafaqsan yahay malaa’igta labaad ku dhawaaqaya, ‘Bal eega, aroosgalkii waa imanayaa; u baxa inaad ka hortagtaan.’ Iftiinkii malaa’igta ayaa meel kasta gudcurkii ka dhex muday. Shayddaan iyo malaa’igtiisii waxay ku dadaaleen inay ka horjoogsadaan iftiinkan inuu faafo oo uu gaadho saamayntii loogu talagalay. Waxay la murmeen malaa’igihii samada, iyagoo ku leh Ilaah dadka wuu khiyaaneeyey, iyo in iftiinkooda iyo xooggooda oo dhanba aanay dunida ka dhaadhicin karin in Masiixu imanayo. Laakiin in kastoo Shayddaan ku dadaalay inuu jidka xannibo oo uu maanka dadka iftiinka ka jeediyo, malaa’igta Ilaah waxay sii wadeen shaqadoodii….”
“Sida adeeggii Ciise uu ku jiray meesha quduuska ah uu dhammaaday, oo uu galay Quduuska ugu Quduusan, kana hor istaagay sanduuqii axdiga oo ay ku jirtay sharciga Ilaah, wuxuu dunida u diray malaa’ig kale oo xoog badan oo sidday farriin saddexaad. Warqad duuban ayaa gacanta malaa’igta la geliyey, oo markii ay dhulka ugu soo degtay xoog iyo haybad, waxay ku dhawaaqday digniin cabsi leh, oo ay la socotay hanjabaaddii ugu daranayd ee weligeed dadka loo keenay. Farriintan waxaa loo qorsheeyey in carruurta Ilaah laga dhigo kuwo feejigan, iyadoo la tusayo saacadda jirrabaadda iyo cidhiidhiga ee hortooda taal. Malaa’igtii waxay tidhi, ‘Waxaa la gelin doonaa dagaal toos ah oo ay la galaan bahalka iyo sanamkiisa. Rajadooda keliya ee nolosha weligeed ah waa inay adkaystaan. In kastoo noloshoodu halis ku jirto, waa inay runta si adag u xajistaan.’ Malaa’igta saddexaad waxay farriinteeda sidan ku soo gabagabaysaa: ‘Halkan waxaa ku taal samirka quduusiinta; halkan waxaa ku sugan kuwa xajiya amarrada Ilaah iyo rumaysadka Ciise.’ Markii ay erayadan ku celcelisay, waxay tilmaantay meesha quduuska ugu Quduusan ee jannada. Maskaxda dhammaan kuwa farriintan aqbalaa waxaa loo jeediyaa meesha ugu quduusan, halkaas oo Ciise ka hor taagan yahay sanduuqa axdiga, isagoo samaynaya shafeecadiisii ugu dambaysay oo uu u sameynayo dhammaan kuwa weli naxariistu u sii hadhsan tahay iyo kuwa si jaahilnimo ah u jebiyey sharciga Ilaah. Kafaaraggudkan waxaa loo sameeyaa kuwii xaqa ahaa ee dhintay iyo kuwa xaqa ah ee noolba. Waxay ka kooban tahay dhammaan kuwii dhintay iyagoo Masiixa ku aaminay, laakiin aan helin iftiinka ku saabsan amarrada Ilaah, sidaas darteedna si jaahilnimo ah u dembaabay iyagoo ku xadgudbay qawaaniintiisa.” Early Writings, 245–254.
Dhawr bog ka dib isla buuggaas, iyadoo ka hadlaysa isla fikradihii hadda la soo xusay, Sister White waxay caddeyneysaa in diidmadii saddexda farriimood ee taariikhda Millerite-ka lagu sii muujiyey taariikhda Masiixa. Halkaas waxay ku bixisaa laba markhaati oo tilmaamaya hab imtixaan oo tartiib-tartiib u socda, kaas oo u baahan guul laga gaaro imtixaan kasta si loogu gudbo imtixaanka xiga.
“Waxaan arkay koox istaagtay iyagoo si wanaagsan loo ilaaliyey oo adkaysi leh, iyagoo aan wax taageero ah siinayn kuwa doonaya inay gilgishaan rumaysadka jidhka ee hore loo aasaasay. Ilaah wuxuu ku eegay iyaga raalli ahaansho. Waxaa la i tusay saddex tallaabo—farriimaha malaa’igta koowaad, labaad, iyo saddexaad. Malaa’igtii i weheshanaysayna waxay tidhi, ‘Waxaa hoogay kan ka dhaqaajin doona dhagax ama ka ruxi doona biin mid ka mid ah farriimahan. Fahamka runta ah ee farriimahani waa arrin nolosha muhiim u ah. Masiirka nafuhu wuxuu ku xiran yahay sida loo aqbalo.’ Mar kale ayaa la i soo mariyey farriimahan, waxaanan arkay sida qaaliga ah ee dadka Ilaah u iibsadeen waayo-aragnimadooda. Waxaa lagu helay silica badan iyo halgan daran. Ilaah ayaa tallaabo tallaabo u hoggaaminayay, ilaa uu saaray sal adag oo aan dhaqaaqayn. Waxaan arkay dad u soo dhowaanaya salkaas oo baaraya aasaaskiisa. Qaar ayaa iyagoo faraxsan isla markiiba ku tallaabay. Qaar kalena waxay bilaabeen inay aasaaska ku ceeb-raadiyaan. Waxay rabeen in wax-ka-beddello lagu sameeyo, markaasay salkaasu sii kaammilnaan lahayd, dadkuna aad bay uga farxad badnaan lahaayeen. Qaar baa ka degay salka si ay u baaraan, waxayna ku dhawaaqeen in si qaldan loo dhigay. Laakiin waxaan arkay in ku dhowaad kulligood ay si adag ugu taagnaayeen salka oo ay ku boorrinayeen kuwii ka degay inay joojiyaan cabashadooda; waayo Ilaah baa ahaa Dhisaha Sare, iyaguna waxay la dirirayeen Isaga. Waxay dib u xuseen shaqadii yaabka lahayd ee Ilaah, taas oo ku hoggaamisay salka adag, waxayna iyagoo midnimo ku jira indhahooda u qaadeen samada oo cod weyn Ilaah ku ammaaneen. Tani waxay saamaysay qaar ka mid ah kuwii cabanayey oo salka ka tegey, markaasay iyagoo eegmo is-hoosaysiin leh mar kale ku tallaabeen.”
“Waxaa dib la ii tusay ku dhawaaqiddii imaatinkii ugu horreeyey ee Masiixa. Yooxanaa waxaa lagu soo diray ruuxa iyo xoogga Eliiyaah [isagoo astaan u ah farriinta malaa’igta kowaad] si uu jidka Ciise u sii diyaariyo. Kuwii diiday markhaatifurka Yooxanaa kama ay faa’iidaysan waxbariddii Ciise [taasoo astaan u ah farriinta malaa’igta labaad]. Mucaaradkoodii ay ka horyimaadeen farriintii sii sheegaysay imaatinkiisa ayaa geeyey meel aanay si fudud ugu aqbali karin caddaynta ugu xooggan ee muujinaysay inuu isagu yahay Masiixa. Shayddaanku wuxuu horseeday kuwii diiday farriintii Yooxanaa inay weli sii fogaadaan, oo ay diidaan oo iskutallaabta ku qodbaan Masiixa [taasoo astaan u ah farriinta malaa’igta saddexaad]. Markay sidaas sameeyeen, waxay isa saareen meel aanay ku heli karin barakada maalintii Bentekoste, [taasoo astaan u ah malaa’igta Muujintii siddeed iyo tobnaad] taasoo bari lahayd jidka loo galo meesha quduuska ah ee samada. Jeexiddii daaha macbudka waxay muujisay inaan allabaryadii iyo qaynuunnadii Yuhuudda mar dambe la aqbali doonin. Allabarigii weynaa waa la bixiyey, waana la aqbalay, oo Ruuxa Quduuska ah oo soo degay maalintii Bentekoste wuxuu maskaxdii xertii ka qaaday meesha quduuska ah ee dhulka oo geeyey tan samada, halkaas oo Ciise ku galay dhiiggiisa qudhiisa, si uu xertiisa ugu shubo faa’iidooyinka kafaaraggudkiisa. Laakiin Yuhuuddii waxaa looga tegey gudcur dhan. Waxay lumiyeen iftiinkii oo dhan ee ay ka heli kari lahaayeen qorshaha badbaadada, welina waxay isku halleeyeen allabaryadoodii iyo qurbaannadoodii aan waxtarka lahayn. Meesha quduuska ah ee samadu waxay beddeshay tii dhulka, hase yeeshee waxba kama ay ogayn isbeddelkaas. Sidaas daraaddeed kama ay faa’iidaysan karin dhexdhexaadinta Masiixa ee meesha quduuska ah.
“Kuwo badan ayaa si naxdin leh u fiiriya hab-dhaqankii Yuhuudda ee diidmada iyo iskutallaabta ku qodiddii Masiixa; markay akhriyaanna taariikhda xadgudubkii ceebta lahaa ee loo geystay, waxay u maleeyaan inay isaga jecel yihiin, oo aanay u inkiri lahayn sidii Butros yeelay, ama aanay u iskutallaabta ku qodi lahayn sidii Yuhuuddu yeeleen. Laakiin Ilaaha akhriya quluubta dadka oo dhan ayaa imtixaamay jacaylka ay ku andacoodeen inay Ciise u hayaan. Samada oo dhammu waxay danayn qoto dheer ku daawanaysay sida loo aqbalay farriintii malaa’igta kowaad. Hase ahaatee, kuwo badan oo sheeganayay inay Ciise jecel yihiin, oo ilmeyn jiray markay akhriyaan qisada iskutallaabta, waxay ku jeesjeeseen warka wanaagsan ee imaatinkiisa. Halkii ay farriinta farxad ku aqbali lahaayeen, waxay ku dhawaaqeen inay tahay khiyaano. Waxay naceen kuwii jeclaa muuqashadiisa, waxayna ka saareen kaniisadaha. Kuwii diiday farriintii kowaad kama ay faa’iidaysan karin tan labaad; mana ayan ka faa’iidaysan qayladii saqda dhexe, taas oo ahayd inay u diyaariso inay rumaysad kula galaan Ciise meesha ugu quduusan ee macbudka jannada ku yaal. Iyagoo diiday labadii farriimood ee hore, waxay sidaas u madoobeeyeen garashadooda ilaa aanay iftiin ku arki karin farriinta malaa’igta saddexaad, taas oo muujinaysa jidka loo maro meesha ugu quduusan. Waxaan arkay in sida Yuhuuddu Ciise u qodbeen iskutallaabta, sidaas oo kale kaniisadaha magac-u-yaalka ahi u qodbeen iskutallaabta farriimahan; sidaas daraaddeedna wax aqoon ah uma laha jidka loo galo meesha ugu quduusan, mana ay ka faa’iidaysan karaan shafeecada Ciise ee halkaas. Sida Yuhuudda oo kale, kuwaas oo bixin jiray allabaryadooda aan waxtarka lahayn, iyaguna waxay u qaadaan baryadooda aan waxtarka lahayn qaybtaas uu Ciise ka baxay; Shaydaankuna, isagoo ku faraxsan khiyaanadaas, wuxuu isu ekaysiiyaa dabeecad diineed, wuxuuna maskaxda Masiixiyiintan sheegashada ah u leexiyaa xaggiisa, isagoo ku hawlgala xooggiisa, calaamadihiisa, iyo yaababkiisa beenta ah, si uu ugu adkeeyo dabinkiisa.” Early Writings, 258–261.
Qoraallada laga soo qaatay buugga Early Writings ayaa marar badan lagu baray adeegga Future for America. Laakiin waxaa jira xaqiiqooyin ay qoraalladani muujinayaan oo aan la dareemin.
Calaamadaha taariikhiga ah ee dhaqdhaqaaqii Millerite waxaa lagu aasaasay dhowr dhaqdhaqaaq oo dib-u-habayn ah oo ku jira Kitaabka Quduuska ah. Haddii aan qofku wax aqoon ah u lahayn calaamadaha taariikhiga ah ee laga helo dhaqdhaqaaq kasta oo dib-u-habayn ah, aad bay u yar tahay in uu fahmo muhiimadda kala soocidda u dhexaysa goorta farriintu “timaaddo” iyo goorta ay “xoog hesho.” Waxa kale oo suurtagal ah in qaar badan oo ka mid ah kuwa garanaya isbarbardhigga dhaqdhaqaaqyada dib-u-habaynta ay seegeen sifooyin aad u muhiim ah oo ka mid ah calaamadaha taariikhiga ah ee kala duwan ee dhaqdhaqaaqyada dib-u-habaynta.
“Toddobada onkod” ee matala dhacdooyinkii bilowgii Adventism-ka iyo dhacdooyinka dhammaadka Adventism-ka, waa iftiinka la furfuro wax yar ka hor inta aanu xidhmin wakhtiga tijaabadu. Waxaa nala ogeysiiyey in “toddobada onkod” ay matalaan labadaba “tilmaamid dhacdooyin dhici lahaa xilligii farriimaha malaa’igta koowaad iyo tan labaad,” iyo “dhacdooyin mustaqbal ah oo lagu muujin doono sidii ay u kala horreeyaan.” “Toddobada onkod” waxay xambaarsan yihiin saxeexa Alfa iyo Oomeega.
“Kala-soocidda dhacdooyinka” ee dhacay “intii lagu jiray farriimihii malaa’igta koowaad iyo tan labaad,” waxay tusaale u yihiin dhacdooyinka dhaca intii lagu jiro farriinta malaa’igta saddexaad. Markii Yooxanaa lagu amray inuusan qorin wixii toddobada onkod ku hadleen, amarkaas waxaa horay loogu sii tusaaleeyay amarkii Daanyeel la siiyey inuu kitaabkiisa xidho; waayo, waxaa naloo sheegay in ka dib markii “toddobada onkod codkoodii ku hadleen, amarku wuxuu u yimaadaa Yooxanaa sida uu ugu yimid Daanyeel oo ku saabsanaa kitaabka yar: ‘Xidh waxyaalahaas ay toddobada onkod ku hadleen.’”
Yexesqeel iyo Yooxanaa labaduba waxay tusaale u yihiin dadka Ilaah oo cunaya farriinta xilligii xoojintii malaa’igtii kowaad sannadkii 1840, nebiga Yeremyaahna wuxuu tusaale u yahay niyad-jabkii ka dhex dhacay dadka Ilaah markii farriintii malaa’igta kowaad ay u muuqatay inay fashilantay.
Erayadaadii waa la helay, anna waan cunay; oo eraygaagii wuxuu ii noqday farxad iyo rayraynta qalbigayga; waayo, magacaaga ayaa laygu yeedhaa, Rabbiyow Ilaaha ciidammada. Anigu ma aanan fadhiisan shirka kuwa wax quudhsada, mana aanan rayrayn; keligay baan u fadhiistay gacantaada aawadeed; waayo, cadho baad iga buuxisay. Bal maxaa xanuunkaygu u yahay mid joogto ah, oo nabarkayguna aan loo bogsiin karin, kaas oo diida in la bogsiiyo? Ma waxaad ii ahaan doontaa sida beenaale oo kale, iyo sida biyaha baabba’a? Sidaas daraaddeed Rabbigu wuxuu leeyahay, Haddaad soo noqoto, markaas waan ku soo celin doonaa, oo hortaydaad istaagi doontaa; oo haddaad waxa qaaliga ah ka soocdo waxa liita, waxaad noqon doontaa sida afkayga; iyagu ha kuugu soo noqdeen, laakiinse adigu ha ugu noqon iyaga. Oo dadkan waxaan kaaga dhigi doonaa derbi naxaas ah oo deyr leh; way kula diriri doonaan, laakiinse kuguma adkaan doonaan; waayo, waan kula jiraa inaan ku badbaadiyo oo aan ku samatabbixiyo, ayaa Rabbigu leeyahay. Oo gacanta kuwa sharka leh waan kaa samatabbixin doonaa, oo gacanta kuwa cabsida leh waan kaa furan doonaa. Yeremyaah 15:16–21.
Yeremyaah wuxuu helay erayadii kitaabka yar sidii uu u helay Yooxanaa iyo Yexesqeel, isaguna wuu cunay farriinta; hase ahaatee farriintii waxay noqotay farriin (biyo) fashilantay. Waxay u ekayd sidii in Ilaah been sheegay, taas oo dabcan aan suurtagal ahayn; laakiin eedaynta “been” waxay bixisaa furaha lagu meeleeyo Yeremyaah niyad-jabkii ugu horreeyey ee Millerite-ka, kaas oo lagu metelay Xabaquuq.
Waxaan istaagi doonaa meeshayda waardiyenimo, oo waxaan istaajin doonaa munaaradda dusheedda, oo waxaan fiirin doonaa si aan u arko waxa uu ila hadli doono, iyo waxa aan ku jawaabi doono marka lay canaanto. Markaasaa Rabbigu ii jawaabay, oo wuxuu yidhi, Qor muujinta, oo si cad ugu qor looxyada, in kii akhriyaa uu ordo. Waayo, muujintu weli waa wakhti la cayimay, laakiinse dhammaadka ayay hadli doontaa, mana been sheegi doonto; in kastoo ay raagto, sug iyada; waayo, hubaal way iman doontaa, mana raagi doonto. Xabaquuq 2:1–3.
Aragtidii farriintii malaa’igta kowaad waxaa lagu qoray shaxdii hormuudka ee 1843, taas oo lagu hagayey “gacanta” Ilaah.
“Waxaan arkay in shaxdii 1843 uu hago gacanta Rabbigu, iyo inaan aan la beddelin; in tirooyinku ahaayeen sidii uu Isagu doonayay; in gacantiisu dul saarnayd oo ay qarisay qalad ku jiray qaar ka mid ah tirooyinka, si aan ninna u arki karin, ilaa gacantiisa laga qaaday.” Early Writings, 74.
“Waqtiga la doortay” ee 1843 ayaa lagu muujiyey jaantuska, waana sababta loogu yeedho jaantuskii 1843. Waxaa la daabacay 1842, taas oo ahayd dhammaystirka amarka ku qoran Xabaquuq ee ahaa “aragti ku qor, oo looxyada ku caddee.” Aragtidu waxay ahayd in lagu caddeeyo “looxyo,” jamac ahaan, sidaas awgeedna waxay tilmaamaysaa in markii Rabbigu gacantiisa ka qaaday qaladkii ku jiray jaantuskii 1843, lagu sixi doono jaantuskii hormuudka ee 1850. Qaladku wuxuu dhaliyey niyad-jabkii ugu horreeyey, Yeremyaahna wuxuu metelaa kuwii cunay kitaabkii yaraa 11-kii Agoosto, 1840, oo niyad-jabay markii waqtigii la doortay ee 1843 uu rumoobi waayey.
Markii Yeremyaah cunay kitaabkii yaraa sannadkii 1840, wuxuu qalbigiisa u ahaa “farxad iyo rayrayn”; hase yeeshee markii niyad-jabku yimid, mar dambe ma uu “rayrayn,” oo wuxuu “keligii fadhiistay sababo la xiriira” “gacanta” Ilaah. Gacanta Ilaah ayaa qarisay “qalad ku jira qaar ka mid ah tirooyinka,” taasoo Yeremyaah ku dhalisay inuu tixgeliyo suurtagalnimada in Ilaah been sheegay. Ballankii Yeremyaah la siiyey wuxuu ahaa in haddii uu “soo noqdo” oo ka soo noqdo murugtiisa, Ilaah Yeremyaah ka dhigi doono “afka” Ilaah. Haddii Yeremyaah Ilaah uga soo noqdo niyad-jabkiisa oo uu garto inuu ku jiro wakhtiga dib-u-dhaca ee masalka tobanka bikradood, Ilaah wuxuu u adeegsan lahaa inuu noqdo afhayeenka si sax ah u tilmaama goorta ay riyadu imanayso oo aanay mar dambe dib u dhici doonin.
Ujeeddada halkan lagu soo bandhigayo xaqiiqooyinkan waa in la caddeeyo in dhammaan farriimaha malaa’igta, “imaatinkooda” iyo “awood-siintoodu,” ay soo bandhigaan farriin nolol ama geeri ah oo dhalisa laba qaybood oo caabudayaal ah. Saddexda malaa’igood waa saddex tallaabo oo ah hab imtixaan ah oo si tartiib-tartiib ah u socda. Waxa ka sii muhiimsan qodobka aynu doonayno waa in, inkasta oo fahamka toddobada onkod la aqoonsaday wax yar ka dib imaatinkii “wakhtiga dhammaadka” sannadkii 1989 markii lixdii aayadood ee ugu dambeysay ee Daanyeel la furay iyagoo ku dhawaaqaya xidhitaanka xukunka, haddana ay jirto furid kale oo toddobada onkod ah dhammaadka taariikhda malaa’igta saddexaad.
Taariikhda bilowgii Adventism-ku waxay ka bilaabataa furitaankii malaa’igtii kowaad sannadkii 1798, waxayna ku dhammaataa furitaankii run uu Rabbigu gacantiisa ku daboolay si uu u keeno niyad-jab. Dabadeedna gacantiisii ayuu ka qaaday (furay), oo wuxuu muujiyey farriintii wakhtiga dib-u-dhaca.
Taariikhda dhammaadka Adventism-ku waxay ka bilaabataa furfuriddii farriintii malaa’igta saddexaad sannadkii 1989, waxayna ku dhammaataa furfuridda run uu Rabbigu gacantiisa ku daboolay si uu u keeno niyad-jab. Haatan wuxuu ka qaadayaa gacantiisa, sidaas darteedna wuxuu furfurayaa farriinta niyad-jabkii ugu horreeyey iyo wakhtiga dib-u-dhaca. Wuxuu furfurayaa ujeeddada Luulyo 18, 2020.
Sidaas daraaddeed Rabbigu wuxuu leeyahay, Haddaad soo noqoto, markaas waan ku soo celin doonaa, oo hortaydaad istaagi doontaa; oo haddaad kuwa qaaliga ah ka soocdo kuwa waxdarrada ah, waxaad ahaan doontaa sidii afkayga. Iyagu ha kuugu soo noqdeen adiga; laakiinse adigu ha ugu noqon iyaga. Oo waxaan kaa dhigi doonaa dadkan derbi naxaas ah oo deyr leh; way kula diriri doonaan, laakiinse kaama adkaan doonaan; waayo, anigu waan kula jiraa inaan ku badbaadiyo oo aan ku samatabbixiyo, ayaa Rabbigu leeyahay. Oo waxaan kaa samatabbixin doonaa gacanta kuwa sharka leh, oo waxaan kaa furan doonaa gacanta kuwa cabsida leh. Yeremyaah 15:19–21.