Walaasha White marar badan bay ka hadashaa in qaybta ku jirta Ishacyaah ee Ciise ka akhriyey sunagogga Naasared, aanay ku dhawaaqin oo keliya shuqulkiisa, balse ay ahayd astaamayn hore u sii muujinaysa shuqulkeenna. Dhammaystirka kaamilka ah ee shuqushaas la subkay waxaa fuliya kuwa ka kooban calanka boqolka iyo afartan iyo afarta kun.

Ruuxa Sayidka Rabbiga ah ayaa i saaran; maxaa yeelay Rabbigu wuu ii subkay inaan kuwa camalaysan ugu bishaareeyo war wanaagsan; wuxuu ii soo diray inaan dhaawaca qalbigoodu jabay duubo, inaan maxaabiista xorriyad ugu dhawaaqo, iyo furidda xabsiga kuwa xiran; inaan ku dhawaaqo sannadda Rabbiga ee la aqbalo, iyo maalinta aargudashada Ilaaheenna; inaan u qalbiqaboojiyo kuwa ooyaya oo dhan; inaan kuwa Siyoon ku ooyaya u diyaariyo, oo aan siiyo qurux halkii dambas laga siin lahaa, saliidda farxadda halkii baroor laga siin lahaa, iyo dharka ammaanta halkii ruuxa culayska laga siin lahaa; si loogu yeedho geedo xaqnimo, beeriddii Rabbiga, inuu isagu ku ammaano. Oo iyagu waxay dhisi doonaan meelihii hore u burburay, waxayna kicin doonaan baabba’ii hore, oo waxay hagaajin doonaan magaalooyinka baabba’ay, kuwaas oo jiilal badan cidla ahaa. Oo shisheeyayaashu way istaagi doonaan oo adhigiinna daajin doonaan, oo wiilasha ajaanibtuna waxay ahaan doonaan beerfalayaashiinna iyo kuwa canabkiinna hagaajiya. Laakiinse idinka waxaa laydiin magacaabi doonaa Wadaaddadii Rabbiga; dadkuna waxay idiinku yeedhi doonaan Adeegayaashii Ilaaheenna; waxaad cuni doontaan hodantinimada quruumaha, oo ammaantoodana waad ku faani doontaan. Ceebtiinnii aawadeed waxaad heli doontaan labanlaab; jahawareerka aawadiisna waxay ku rayrayn doonaan qaybtooda; sidaas daraaddeed dalkooda waxay ku hantiyi doonaan labanlaab; farxad weligeed ahna way u ahaan doontaa. Ishacyaah 61:1–7.

Maqaalkii hore waxaynu ku bilownay aqoonsiga “saacadda, bisha, maalinta iyo sannadka” ee ka koobnaa wax sii sheegidda wakhtiga ee saddex boqol iyo sagaashan iyo kow sannadood iyo shan iyo toban maalmood. Wakhti dambe ma jiro, sidaas darteed afartaas tilmaamood ee wakhtiga ah waa in si astaan ahaan ah loogu dabaqo maalmaha ugu dambeeya, marka astaamaha nebinnimo ee hooggii kowaad iyo kii labaad lagu celiyo hoogga saddexaad. “Sannadku” waa “sannadka Rabbiga la aqbali karo,” waana sidoo kale “maalinta aargudashada Ilaaheenna.”

“Maalinta” waa “maalinta balaayada,” maalin abaalgud iyo aarsasho ah, sida uu Muuse u dhigay.

Aargudasho iyo abaalgudkaygu anigaa iska leh; cagtoodu wakhtigeeda way simbiriirixi doontaa; waayo, maalinta belaayadoodu way dhow dahay, oo waxyaalaha ku soo degi doonaana way soo dedejayaan. Sharciga Kunoqoshadiisa 32:35.

Ishacyaah waxaa ku qoran “sannadda la aqbalay” iyo “maalinta aargudashada,” oo maalinta aargudashadu waa Muuse “maalinta masiibada,” halkaas oo cagta La’odikiya simbiriirixato markay helayaan abaalmarin iyo aargudasho. Saacadda dhulgariirka weyn, maalinta masiibada, sannadda la aqbalay, iyo bisha kowaad dhammaantood waxay waafaqsan yihiin sharciga Axadda. Erayga “bisha” ee Yoo’eel waa eray lagu daray, laakiin erayga la daray waa sax. Tarjumayaashu waxay ku dareen erayga “bisha” iyagoo waafajinaya runta ah in roobka dambe uu yimid bishii kowaad.

Haddaba, haddaba, kuwiinna Siyoon, oo ku reyreeya Rabbiga Ilaahiinna ah; waayo, wuxuu idin siiyey roobkii hore si qiyaasan, oo wuxuu idiin soo dejin doonaa roobka, kaas oo ah roobkii hore iyo roobkii dambe, bisha kowaad dhexdeeda. Yoo’eel 2:23.

Ereyga “bisha” waa fasiraad, kamana mid aha qoraalkii asalka ahaa ee la waxyooday. Cibraanigu si fudud ayuu u leeyahay roobabku waxay iman doonaan “markii hore” ama “sidii markii hore”—taasoo macnaheedu yahay in Ilaah soo celin doono roobabka xilligoodii habboonaa, sidii ay ahaan jireen waayihii hore. Walaashii White marar badan ayay dhaqdhaqaaqii Millerite ee 1840 ilaa 1844 ula waafajisaa Bentakost si ay ugu tilmaanto roobka dambe ee maalmaha ugu dambeeya. Roobka dambe wuxuu yimaadaa “sidii markii hore,” taas oo ahayd Bentakost, taas oo Walaashii White marar badan ula waafajiso sharciga Axadda.

“Malaa’igta ku midoobaya ku dhawaaqidda farriinta malaa’igta saddexaad waa inuu iftiinkiisa dunida oo dhan ku iftiimiyaa ammaantiisa. Halkan waxaa lagu sii sheegay shaqo gaadhaysa dunida oo dhan iyo awood aan caadi ahayn. Dhaqdhaqaaqii imaatinka Masiixa ee 1840–44 wuxuu ahaa muujin ammaano leh oo awoodda Ilaah ah; farriintii malaa’igta kowaad waxaa la gaadhsiiyey saldhig kasta oo adeegyo wacdineed oo dunida ku yiil, waddammo qaarkoodna waxaa ka jiray xiisaddii diineed ee ugu weynayd ee abid lagu arkay dal kasta tan iyo Dib-u-habayntii qarnigii lix iyo tobnaad; laakiin kuwaas waxaa ka sii weynaan doona dhaqdhaqaaqa xoogga badan ee hoos imanaya digniinta ugu dambaysa ee malaa’igta saddexaad.”

“Shaqadu wuxuu la mid ahaan doonaa kii Maalintii Bentekoste. Sidii ‘roobkii hore’ loo bixiyey, isagoo ah daadinta Ruuxa Quduuska ah bilowgii injiilka, si uu u keeno biqilka abuurka qaaliga ah, sidaas oo kale ‘roobka dambe’ ayaa la bixin doonaa dhammaadkiisa si goosashada loo bisleeyo. ‘Markaas ayaynu garan doonnaa, haddii aynu ku sii soconno in aynu Rabbiga garanno; bixitaankiisu wuxuu u diyaarsan yahay sida waaberiga; oo isagu wuxuu inoogu iman doonaa sida roobka, sida roobka dambe iyo roobka hore oo dhulka ku da’a.’ Hoosheeca 6:3. ‘Haddaba farxa, carruurta Siyoon, oo ku reyreeya Rabbiga Ilaahiinna ah; waayo, wuxuu idin siiyey roobkii hore si qiyaasan, oo wuxuu idinku soo dejin doonaa roobka, kan hore iyo kan dambe.’ Yoo’eel 2:23. ‘Maalmaha ugu dambeeya, ayuu Ilaah leeyahay, ayaan Ruuxayga ku shubi doonaa binu-aadmiga oo dhan.’ ‘Oo waxay noqon doontaa in ku alla kii ku yeedha magaca Rabbiga uu badbaadi doono.’ Falimaha Rasuullada 2:17, 21.”

“Shaqada weyn ee injiilka ma aha inay ku dhammaato muujin ka yar oo xoogga Ilaah ah tii calaamadisay bilowgeedii. Waxsii sheegyadii ku rumoobay shubistii roobkii hore markii injiilku furmay, ayaa haddana mar kale ku rumoobi doona roobka dambe marka uu dhammaanayo. Kuwanu waa ‘wakhtiyadii nasashada’ ee rasuul Butros hore u sii eegayay markii uu yidhi: ‘Haddaba toobad keena oo soo noqda, si dembiyadiinna loo tirtiro, marka wakhtiyada nasashadu ka yimaadaan Rabbiga hortiisa; oo isagu wuxuu soo diri doonaa Ciise.’ Falimaha Rasuullada 3:19, 20.” Murankii Weynaa, 611.

Bentakostigu wuxuu ahaa “furitaanka” ama “bilowga” hawsha injiilka, roobka dambena xilliga “xidhitaanka” waa “dhammaadka.” Kan hore wuxuu metelaa kan dambe. Bisha kowaad waxay tilmaamaysaa daadinta Ruuxa Quduuska ah wakhtiga sharciga Axadda.

“Midkeenna innaga ka mid ah weligiis heli maayo shaabadda Ilaah inta dabeecaddeennu ku leedahay hal bar ama wasakh dusheeda. Waxaa innagu hadhay in aynu hagaajinno ceebaha ku jira dabeecaddeenna, oo aynu macbudka nafta ka nadiifinno nijaas kasta. Markaasaa roobka dambe inagu soo degi doonaa sida roobkii hore ugu soo degay xertii Maalintii Bentekoste. …

“Walaalayaalow, maxaad ku samaynaysaan shaqada weyn ee isu-diyaarinta? Kuwa dunida la midoobaya waxay qaadanayaan qaab-dhismeedka dunyadeed, oo isu diyaarinaya calaamadda bahalka. Kuwa aan naftooda isku hallaynayn, ee isu hoosaysiinaya Ilaah hortiisa, oo naftooda ku nadiifinaya addeecidda runta—kuwaasu waxay qaadanayaan qaab-dhismeedka jannada, oo isu diyaarinaya shaabadda Ilaah ee fooddooda. Markii amarku soo baxo oo summaddu ku dhacdo, dabeecaddoodu weligeedba way sii ahaan doontaa daahir oo aan iin lahayn.” Testimonies, volume 5, 214, 216.

“Bisha” kowaad waa sharciga Axadda, “saacadda” dhulgariirka weynuna waa sharciga Axadda, “maalinta” belaayada, abaalmarinta iyo aargudashaduna waa sharciga Axadda, “sannadka” la aqbalayana waa sharciga Axadda. Boqol iyo kontonka sannadood ee waxsii sheegidda hoogga kowaad waxay ku dhammaadaan sharciga Axadda, halkaas oo ay ka bilaabmaan saddex boqol iyo kow iyo sagaashan sannadood iyo shan iyo toban maalmood.

Isagoo ku leh malaa’igtii lixaad oo buunka haysatay, Sii daa afarta malaa’igood ee ku xidhan webiga weyn ee Yufraad. Markaasaa la sii daayay afartii malaa’igood oo loo diyaariyey saacad, iyo maalin, iyo bil, iyo sannad, inay dilaan dadka saddex-meelood meel. Muujintii 9:14, 15.

“Afar malaa’igood” ee “ku xidhnaa webiga weyn ee Yufraad” waxaa “la sii daayaa” saacadda sharciga Axadda. Waxay si nebiyad ahaan ah “loo diyaariyey” saacadda, maalinta, bisha, iyo sannadka hoogga labaad, si ay u laayaan saddex-meelood meel dadka. Maraykanku waxaa loo laayaa sida boqortooyada lixaad ee waxsii sheegidda Kitaabka Quduuska ah marka la joogo sharciga Axadda, Maraykankuna waa saddex-meelood meel ka mid ah isbahaysiga saddex-geesoodka ah ee la dhiso marka la joogo sharciga Axadda. Hoogga labaad waxaa lagu soo celiyaa hoogga saddexaad, sida malaa’igta labaad loogu soo celiyo malaa’igta saddexaad.

Afartaas dabaylood waxaa la sii daayay 9/11, iyagoo calaamad u ahaa bilowgii shaabadaynta boqol iyo afar iyo afartan kun, isla markiiba dabadeedna waa la xannibay. Marka kuwa lagu matalay Ishacyaah lixdan iyo kow ee barooranaya la qalbiqaboojiyo, waxaa lagu qalbiqaboojiyaa shubashada buuxda ee Qalbiqaboojiyaha wakhtiga sharciga Axadda, kaas oo sidoo kale ah “saacadda” dhulgariirka weyn. Kuwa barooranaya sannadda la aqbali karo waa isla kuwii ku barooranaya Yexesqeel sagaal ee hela shaabadda Ilaah. Ciise wuxuu adeeggiisa ku bilaabay isagoo soo xiganaya Ishacyaah lixdan iyo kow, Walaashii White-na waxay ku waafajisaa dhawaaqistiisa shaqadeenna.

“Masiixu wuxuu dunida ugu dhawaaqay hawshiisii markii, isagoo ku jira sunagogga Naasared, uu akhriyey wax sii sheegiddii Ishacyaah: ‘Ruuxa Rabbigu waa i dul saaran yahay, maxaa yeelay wuxuu ii subkay inaan masaakiinta ku wacdiyo Injiilka; wuxuu ii soo diray inaan bogsiiyo kuwa qalbigoodu jabay, inaan maxaabiista ku wacdiyo xornimo, iyo indhala’aantana soo kabashada aragga, inaan sii daayo kuwa la jajabiyey, inaan ku wacdiyo sannadda Rabbiga ee la aqbalo.’ Shaqo weyn intee le’eg baa hortiisa tiil!—In lagu wacdiyo sannadda Rabbiga ee la aqbalo. Wakhtigan wuxuu koobayaa qarni ka dambeeya qarni, wuxuuna ka fidsan yahay qarniba qarniga ka dambeeya, inta nimcadu weli sii jirto. Ilaah wuxuu sugayaa inuu maqlo baryada iyo garaacista; wuxuu fiirinayaa inuu arko aadanuhu isagoo u soo dhowaanaya isaga, kaas oo keligiis ina caawin kara. Wuxuu jecel yahay inuu dembiyadooda cafiyo, oo uu u aqbalo kuwo isaga u gaar ah. Wuxuu aqbali doonaa naf kasta oo qoomamaysan oo isaga u timaadda; waayo, Ilaah wuxuu Wiilkiisa keliya ee dhashay ugu subkay inuu hawshan sameeyo.”

“Laakiin maxaa Masiixu u dhammaystiri waayey hadalkii ku qoran Ishacyaah? Maxaa isaga ku kallifay inuu ka tago weedha ah, ‘iyo maalinta aarsiga Ilaaheenna’? Qaybta dambe ee jumladdani run bay ahayd si la mid ah qaybta hore; Masiixuna runta ma uusan diidin aamusaantiisa, isagoo dib u reebaya qayb ka mid ah erayadiisii uu siiyey nebigiisii la doortay. Laakiin weedhan ugu dambaysaa waxay ahayd tii dhegaystayaashiisu ku farxi jireen inay ku dheeraadaan, oo ay u janjeedheen inay ku dhaqmaan, iyagoo xukun ku dhawaaqaya kuwa aan ka mid ahayn caqiidadooda diineed. Halkii ay dadka siin lahaayeen erayo run, xaqnimo, iyo dembi-dhaaf, waxay bari jireen in Ilaah necbaa dunida oo dhan ee jaahiliga ah. Dabeecadda aabbenimo ee Ilaah si qaldan ayaa loo metelay, waxaana lagu aasay hoosta dhaqammo bini’aadmi. Signs of the Times, January 14, 1897.”

“Hawlgalka dadka Ilaah ee wakhtigan jooga waxaa lagu qeexay erayada waxyiga ee sharxaya shuqulka Masiixa: ‘Ruuxa Sayidka Rabbiga ah ayaa igu dul jooga, maxaa yeelay Rabbigu wuu i subkay inaan war wanaagsan u wacdiyo kuwa is-hoosaysiiya; wuxuu ii soo diray inaan bogsiiyo kuwa qalbigoodu jabay, inaan xorriyad ugu dhawaaqo maxaabiista, iyo furidda xabsiga kuwa xidhan; inaan ku dhawaaqo sannadda Rabbiga ee la aqbalo, iyo maalinta aargudashada Ilaaheenna; inaan qalbi qaboojiyo kuwa barooranaya oo dhan, inaan u diyaariyo kuwa Siyoon ku barooranaya, inaan iyaga siiyo qurux meesheed dambas, saliidda farxadda meesheed baroor, iyo dharka ammaanta meesheed ruuxa culayska; si loogu yeedho geedo xaqnimo, beerista Rabbiga, in isaga la ammaano.’

“‘Oo waxay dhisi doonaan burburkii hore, waxay soo kicin doonaan baabba’ii hore, oo waxay hagaajin doonaan magaalooyinkii baabba’ay, kuwaas oo ahaa baabba’ii qarniyo badan.’” Lake Union Herald, November 11, 1908.

Ka hor intaynaan sii gelin ku-noqoshada hoogga labaad ee ku dhex jirta hoogga saddexaad, waa inaan is xusuusinnaa in farriinta lagu garto iyadoo la isu keenayo “xarriiq dusheed xarriiq.” Tani waxay muujinaysaa in “saacad” kasta, “maalin” kasta, “bil” kasta iyo “sannad” kasta oo ku jira Erayga waxyoonku dhiirrigeliyey, oo ku habboon macnaha sharciga Axadda, sidoo kale lagu dabaqayo diyaarinta Islaamku ku garaacayo sharciga Axadda.

Tusaale ahaan: erayga “saacad” waxa uu ku jiraa oo keliya hal buug oo Axdiga Hore ah, buuggaasna waa kitaabka Daanyeel. Buugga Daanyeel dhexdiisa “saacad” waxa lagu xusay shan jeer.

Oo aan dhicin oo aan caabudin, isla saacaddaas waxaa lagu dhex tuuri doonaa foorno dab ololaysa. … Haddaba haddii aad diyaar tihiin in waqtiga aad maqashaan codka buunka, iyo biibiilaha, iyo kataaradda, iyo sambuugga, iyo shareetiga, iyo dulsiimarka, iyo nooc kasta oo muusig ah, aad dhacdaan oo caabuddaan sanamka aan sameeyey, waa hagaag; laakiinse haddii aydaan caabudin, isla saacaddaas waxaa laydinku dhex tuuri doonaa foorno dab ololaysa; oo bal waa kee Ilaaha idinka samatabbixin doona gacmahayga? Daanyeel 3:6, 15.

Walaal White waxay marar badan Daniel cutubka saddexaad ku dabaqdaa sharciga Axadda, sidaas darteedna “saacaddaas qudheeda” sidoo kale. Daniel cutubka afraad, Daniel wuxuu ku wareersanaa “hal saac” isagoo la halgamaya sidii uu u sharxi lahaa xukunka soo socda ee ku dhici doona Nebukadnesar.

Markaasaa Daanyeel, oo magiciisa loo bixiyey Belteshaasar, yaabay saacad dhan, oo fikirradiisiina way dhibeen. Boqorkii baa hadlay oo yidhi, Belteshaasarow, yaanay riyadu ama fasirkeedu ku dhibin. Belteshaasar baa u jawaabay oo yidhi, Sayidkaygiiyow, riyadu ha ku dhacdo kuwa ku neceb, fasirkeeduna cadaawayaashaada ha ku dhacdo. Daanyeel 4:19.

Daanyeel wuxuu la yaabay “hal saac” isagoo doonaya inuu fahmo sida uu Nebukhadnesar ugu sheegi lahaa xukunka ku soo socda. Daanyeel wuxuu matalayaa farriinwadaha malaa’igta kowaad ee ku dhawaaqaya in “saacaddii” xukunku timid. Waxsii sheegiddiisa waxaa loo dhiibay Nebukhadnesar, sannad dabadeedna xukunkii Baabuloon waxaa lagu soo dejiyey Nebukhadnesar.

Saacaddiiba isla saacaddaas ayaa wixii lagu sheegay Nebukadnesar ku rumoobay; oo dadka waa laga eryay, oo caws buu u cunay sida dibiyo, jidhkiisiina sayaxa samaduu ku qoyay, ilaa timihiisu u baxeen sida baalasha gorgorrada, cidiyihiisuna waxay noqdeen sida ciddiyaha haadda. Daniel 4:33.

Daniyel waxa uu sii sheegaya sharciga Axadda ee dhowaan imanaya, oo marka uu yimaaddona waa “saacaddii” xukunka ku soo degaysa Baabuloon. Labada “saacadood”ba waxay tilmaamayaan sharciga Axadda, kaas oo ah saacaddii dhulgariirka weyn. Nebukhadnesar waa alfa, Belshaasarna waa oomeega sheekada Baabuloon, oo Belshaasarna isla habeenkii gacantii wax ku qortay derbiga lagu dilay.

Saacaddaas qudheeda ayaa waxaa soo baxay faro gacan nin, oo wax ku qoray ka soo horjeedka laambadda dusheeda nuuradda derbiga qasriga boqorka; boqorkiina wuxuu arkay qaybtii gacanta ee wax qortay. Daanyeel 5:5.

“Saacaddaas qudheeda” ayaa qorniinkii derbiga ku soo baxay, taasoo tilmaamaysa goorta sharciga Axadda ee qoran uu baabbi’iyo “derbiga” kala-sooca kaniisadda iyo dawladda marka la joogo sharciga Axadda, dabadeedna Baabuloon ay dhammaatay, sidaas oo kalena Maraykankuna u dhammaado isagoo ah boqortooyada lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah. Isagoo ah boqortooyada lixaad, Maraykanku waa quwadda xukunta toddobaatan sannadood oo astaan ah ee Ishacyaah 23, marka dhilladii Turos la illoobo. Boqortooyada ama boqorka uu Ishacyaah tilmaamayo waa maalmaha toddobaatan sannadood, boqortooyadii xukuntayna toddobaatan sannadood ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ahna waxay ahayd Baabuloon. Dhicitaankii Baabuloon ee Belshaasar wuxuu astaan u yahay dhicitaanka Maraykanka, marka la joogo sharciga Axadda, halkaas oo qorniinka derbiga ku qoran uu la jaanqaadayo ku hadalka sida masduulaagii ee Muujintii 13.

Muujintii siddeed iyo tobnaad, xukunka Baabuloon wuxuu ka bilaabmaa sharciga Axadda ee aayadda afraad, marka codkii labaad caddeeyo in xukunkeedu ku yimaado hal saac gudaheed iyo sidoo kale hal maalin gudaheed.

Oo waxaan maqlay cod kale oo samada ka yeedhaya oo leh, Ka soo baxa iyada, dadkaygow, inaydnaan dembiyadeeda ka qaybgelin, oo aydnaan belaayooyinkeeda wax ka helin. Waayo, dembiyadeedii waxay gaadheen ilaa samada, oo Ilaahna xumaatooyinkeedii wuu soo xusuustay. U abaalmariya sida ay idiin abaalmarisay, oo laba-laaba ugu celiya sida ay shuqulladeedu yihiin; koobkii ay buuxisay, laba-laab ugu buuxiya iyada. Intii ay is-weyneysiisay oo raaxo ugu noolaatay, intaas oo kale silcin iyo murug siiya; waayo, qalbigeeda waxay ku tidhaahdaa, Boqorad baan carshiga ku fadhiyaa, oo carmal ma ihi, murugna ma arki doono. Sidaas daraaddeed belaayooyinkeedu hal maalin bay ku iman doonaan, dhimasho, iyo baroor, iyo gaajo; oo dab baa gebi ahaanba ku gubi doona; waayo, xoog badan waa Rabbiga Ilaaha ah oo iyada xukuma. Oo boqorrada dhulka oo sinaystay oo raaxo kula noolaa iyada way u ooyi doonaan oo u barooran doonaan, markay arkaan qiiqa gubashadeeda, iyagoo ka fogaanaya cabsi ay ka qabaan silcinteeda, oo leh, Hoog, hoog, magaaladaas weyn oo Baabuloon ah, magaaladaas xoogga badan! waayo, saacad qudha xukunkaagii baa yimid. Muujintii 18:4–10.

Si cad bay u caddahay in xukunka sii soconaya ee ku dhacaya Baabuloon uu ka bilaabmo sharciga Axadda ee aayadda afraad, markaas oo adhiga kale ee Ilaah looga yeedhayo inay Baabuloon ka soo baxaan. Yooxanaa wuxuu waqtiga xukunkeeda ku tilmaamaa labadaba “maalin” iyo “saacad,” isagoo xaqiijinaya in astaamaha wakhtiga loo fahmo si calaamadaysan.

Kormaridda Kormaridda waa in la dhawraa bisha kowaad, Kormaridduna waxay la jaanqaaddaa iskutallaabta, taas oo iyaduna la jaanqaadda sharciga Axadda.

Markaasaa Rabbigu wuxuu Muuse iyo Haaruun kula hadlay dalkii Masar, isagoo leh, Bishan waxay idiin ahaan doontaa bilaha bilowgooda; waxay idiin ahaan doontaa bisha ugu horraysa ee sannadka. Dadka shirka reer binu Israa'iil oo dhan la hadla, idinkoo leh, Maalinta tobnaad ee bishan nin kastaa ha qaato wan, sida guryaha awowayaashood, wan guri kasta loogu talagalay. Oo haddii reerka gurigu ku yar yahay wanka, markaas isaga iyo deriskiisa gurigiisa ugu dhow ha u qaataan sida tirada nafaha; nin kastaa sida uu wax u cuno ha ku sameeyo tiradiinna wanka. Wankiinnu ha ahaado mid aan iin lahayn, oo lab ah, sannadkiisii kowaad; waxaad ka soo qaadan doontaan idaha ama riyaha. Oo waa inaad xajisaan ilaa maalinta afar iyo tobnaad ee isla bishaas; oo shirka reer binu Israa'iil oo dhan ha gowraco fiidkii. Baxniintii 12:1–6.

Kormaridda waxay ahayd bilowgii xilliga Bentakostiga, sidaas darteedna waxay astaan u tahay Bentakostiga, kaas oo isna waafaqsan sharciga Axadda. Taambuuggii waxaa la taagay maalintii kowaad ee bisha kowaad, sidaasna wuxuu astaan ugu yahay kor loo qaadista kiniisadda guulaysata sidii calan oo kale marka la joogo sharciga Axadda. “Saacadda,” “maalinta,” “bisha,” iyo “sanadka” hoogga labaad waxay tilmaamayaan sharciga Axadda, oo sadarba sadar mid kasta oo ka mid ah weedhahaas wakhtiga ah waxay la jaanqaadaan sharciga Axadda marka macnuhu sidaas waafaqo. Marka la joogo sharciga Axadda, waxaa bilaabma muddadii labaad ee silicdilka baabbanimada, tan kowaadna waxay ahayd 1,260-kii sannadood ee sababay in shuhadadii muddadaas ku qayliyaan Rabbiga shaabaddii shanaad iyagoo wata su’aasha ah “ilaa goorma,” ilaa awoodda baabbanimada la xukumi doono. Qubayska labaad ee dhiigga ee baabbanimada dhexdiisa, Ciise wuxuu dadkiisa ogeysiiyey inaanay ka welwelin waxa ay odhan doonaan marka la silciyo.

Laakiin markii laydin kaxeeyo oo laydin gacan geliyo, ha ka welwelina hore waxa aad odhan doontaan, hana sii qorshaynina; laakiin wixii saacaddaas laydin siiyo, kaas ku hadla; waayo idinku ma tihiin kuwa hadlaya, laakiin waa Ruuxa Quduuska ah. Markos 13:11.

Aafoowgii kowaad dadka waxaa la silicay boqol iyo konton sannadood. Sannadahaasu waxay bilaabmeen 27-ka Luulyo, 1299, waxayna dhammaadeen 27-ka Luulyo, 1449, markii afartii malaa’igood ay sii daayeen afartii dabaylood oo loo diyaariyey saacadda, maalinta, bisha, iyo sannadka, inay dilaan saddex-meelood meel dadka. Muddada silicinta ahi waxay u taagan tahay muddada la taagayo sanamka bahalka ee Maraykanka. Muddadaasina waa shan iyo tobanka maalmood ee ku metelan Laawiyiintii labaatan iyo saddex, laga bilaabo iidda buunanka ilaa Bentekostiga. Muddada samaysanka sanamka bahalku waa laga bilaabo 9/11 ilaa xeerka Axadda, hase yeeshee muddada ku dhawaaqidda farriinta qaylada saqda dhexe waa jajab-isku-eg (fractal) ka mid ah samaysanka sanamka bahalka oo ka bilaabma 9/11 ilaa xeerka Axadda.

Bilowga iyo dhammaadka shaabadayntu sidoo kale waa alfa iyo oomega ee samaysanka suuradda bahalka. Koox ayaa samaynaysa dabeecad u qalanta shaabadda Ilaah; kooxda kalena waxay samaynaysaa suuradda bahalka. Muddadaas ka jirta Maraykanka waxay la jaanqaaddaa isla muddada dunida ka jirta ee ka bilaabmata sharciga Axadda. “Bishuna” waa astaan u taagan silicda ku khasbaysa in la dhiso suuradda, sidaas darteed bisha ku xusan sharciga Axadda, sida uu matalayo aayadda shan iyo tobnaad ee Muujintii sagaal, waxay sidoo kale matalaysaa silicda Islaamiga ah inta lagu jiro dhisidda suuradda bahalka ee dunida.

Waxa jira adeegsiyo nebiyadeed oo kale oo muujinaya sida wax sii sheegidda hoogga labaad, iyo saacaddiisa, maalintiisa, bishiisa iyo sannadkiisu u metelaan sharciga Axadda iyo sii-daynta Islaamka si uu u garaaco Maraykanka, laakiin waa in aynu u gudubnaa qodobo kale.

Waqtigii u dambeeyey, lixdii bilood ee la soo dhaafay ama ku dhowaad, waxaan adkaynayey in Islaamka saddexda hoog uu si nebiyaysan ugu xiran yahay saddexda malaa’igood. Laga bilaabo saadaashii Yacquub ee maalmaha ugu dambeeya oo Yahuudah ku tilmaamaysay “geedka canabka ah” ee ku xiran “dameerka,” ilaa Masiixu sii daynayo dameerka ka hor gelitaankiisii guusha lahaa, iyo xariiqyo kale, Islaamka hoogga koowaad iyo labaad wuxuu matalaa farriinta nebiyaysan ee awood siisay farriimaha malaa’igta koowaad iyo labaad, Islaamka hoogga saddexaadna wuxuu matalaa farriinta nebiyaysan ee malaa’igta saddexaad.

Dhawaan cutub ka mid ah buug uu qoray A. T. Jones ayaa la tixraacay, waxaana uu tilmaamayaa isla xaqiiqadaas, hase yeeshee dariiq kale ayuu uga soo dhowaanayaa. Jones waxa uu adeegsadaa naxwaha iyo qaab-dhismeedka Muujintii si uu u muujiyo sida aanay suurtagal u ahayn in saddexda buun ee hoogga ugu dambaysa laga sooco farriimaha saddexda malaa’igood. Waxa uu adkaynayaa in malaa’igta kowaad aan laga sooci karin tan labaad, isla markaana tan saddexaadna aan laga sooci karin labadii ka horraysay. Diiradda Jones waxay saaran tahay saddexda malaa’igood, oo inta uu caddayntiisa ka samaynayo xidhiidhka aan kala go’a lahayn ee saddexda malaa’igood, isla mantiqadaas qudheeda ayuu ku caddeynayaa in aan sidoo kale buunanka Muujintii sagaal laga sooci karin saddexda malaa’igood ee Muujintii afar iyo toban. Waxaan maqaalkan ku soo gunaanadi doonnaa cutubka Jones.

CUTUBKA XI. FARXADDA MALAA'IGTA SADDEXAAD

“JAWAABTA su’aashaas muhiimka ah ee maanta, ‘Maxaynu samaynaa?’ waxaa lagu bixin karaa hubaal iyada oo lagu salaynayo Toddobada Buun iyo meesha ay quruumaha waaweyn ee maanta joogaan; maxaa yeelay jawaabta waxaa bixiya Erayga Ilaah, isaga oo ku salaynaya saldhiggan qudhiisa.

“Waxa aynu aragnay in Saddexda Hoog ay si aan kala go’ lahayn ugu xidhan yihiin saddexda dambe ee Toddobada Buun. Isla badhtamaha Toddobada Buun—ka dib dhammaadka Buunka Afraad, oo ka hor bilowga Buunka Shanaad—waxaa qoran: ‘Oo anna waan fiiriyey, oo waxaan maqlay malaa’ig hawada samada dhexdeeda ku duulaysa, iyadoo cod weyn ku leh, Hoog, hoog, hoog waxaa leh kuwa dhulka deggan, codadka kale oo ah buunka saddexda malaa’igood aawadood oo weli dhawaaqi doona.’ Muujintii 8:13.”

“In Saddexda Hoogsi aan si aan kala go’ lahayn ugu xiran yihiin saddexda ugu dambaysa ee Toddobada Buun, mid walbana uu la socdo midkood, waxaa shaki kasta ka saaray xaqiiqda ah in, markii dhawaaqii Malaa’igta Shanaad dhammaaday, la qoray: ‘Hal hoog baa dhammaaday; oo bal eega, laba hoog oo kale ayaa tan dabadeed imanaya.’ Muujintii 9:12. Oo markii buunkii lixaad dhammaadayna, waxaa la qoray: ‘Hooggii labaad waa dhammaaday; oo bal eega, hooggii saddexaad si dhaqso ah ayuu u imanayaa. Markaasaa malaa’igtii toddobaad dhawaaqday.’ Muujintii 11:15.

“Haddaba, malaa’iggan ku dhawaaqaya imaatinka Saddexda Hoog, kuwaas oo si aan kala go’ lahayn ugu xidhan saddexda ugu dambeeya ee Toddobada Buun, waxaa si aan la kala saari karin ula xidhan ‘Malaa’igta Saddexaad’ ee Muujintii 14.”

“In tan sidoo kale loogu arki karo inay hubaal tahay oo aan wax shaki ah ku jirin, aynu ka bilowno Farriinta Malaa’igta Saddexaad ee Muujintii 14, oo aynu gadaal ugu raadraacno xiriirradeeda tooska ah ilaa bilowgoodii.

Erayadii ugu horreeyey ee ku qoran diiwaanka ee ku saabsan “Malaa’igta Saddexaad” waa: “Markaasaa malaa’igtii saddexaad daba socotay iyaga.” Muujintii 14:9. Tani waxay muujinaysaa in qaar ay ka hor tageen, kuwaas oo Malaa’igta Saddexaad “daba socotay.”

“Haddaba qaado aayadda ka horraysa tan: ‘Markaasna waxaa daba yimid malaa’ig kale.’ Tani waxay muujinaysaa in malaa’ig kalena ay tan ka horraysay; tanina markay daba timaaddo, waxay ka dhigaysaa ‘kale.’”

“Haddaba ku noqo aayadda lixaad: ‘Oo waxaan arkay malaa’ig kale.’ Tani sidoo kale waxay caddaynaysaa in malaa’ig hore u sii martay, taas oo sababaysa in tan, iyadoo duulaysa samada dhexdeeda, loo noqdo ‘kale.’”

“Haddaba markaan dib ugu sii daba galno kitaabka Muujintii, malaa’ig kale ma helayno, marka laga reebo malaa’igta Buunka Toddobaad, ilaa aynu ka nimaadno aayadda kowaad ee cutubka tobnaad; halkaasna waxaynu ku akhrinaynaa: ‘Oo waxaan arkay malaa’ig kale oo xoog badan.’ Oraahdani, sidii hore oo kale, waxay caddaynaysaa in ka hor middan ay jirto malaa’ig, taas oo, markii middani soo baxdo, sababta loogu tilmaamo ‘mid kale.’”

“Haddana dib ugu sii daba-galno, malaa’igto ma helayno, marka laga reebo malaa’igta Buunka Lixaad iyo Buunka Shanaad, ilaa aynu ka gaadhno aayadda ugu dambaysa ee cutubka siddeedaad; halkaasna waxa aynu ku gaadhaynaa bilowgii asalka ahaa, waayo waxa aynu akhrinaynaa: ‘Oo anna waan eegay, oo waxaan maqlay malaa’ig’—ee ma aha ‘malaa’ig kale,’ balse, asalka ahaan, ‘malaa’ig.’”

“Sidaas daraaddeed, laga bilaabo Muujintii 8:13, waxaa jira taxane malaa’ig ah oo aan kala go’ lahayn, kuwaas oo isku xidhan erayga ‘mid kale,’ kuna sii socda si toos ah ilaa Malaa’igta Saddexaad ee Muujintii 14, oo leh farriinteeda. Sidaas:

“‘Oo waan arkay, oo maqlay malaa’ig.” Muujintii 8:13.

“‘Oo waxaan arkay malaa’ig kale oo xoog badan.’ Muujintii 10:1.

“‘Markaas waxaan arkay malaa’ig kale.’ Muujintii 14:6.

“Markaasaa malaa’ig kale ayaa daba yimid.” Aayadda 8.

“Malaa’igtii saddexaadna way raacday iyaga.” Aayadda 9.

“Waxaa laga yaabaa in jaantuskan fudud ee soo socda uu ka gacan geysto in si cad loo muujiyo xiriirka ka dhexeeya malaa’igta ku dhawaaqaysa Saddexda Hoog ee saddexda dambeba ee Toddobada Buun, iyo Farriinta Malaa’igta Saddexaad ee Muujintii 14:

“Buunka 1aad Muujintii 8:7”

“Buunka 2aad Muujintii 8:8”

“Buunka 3aad Muujintii 8:10

“Buunka 4aad” Muujintii 8:12 “Malaa’ig” — Hoog, hoog, hoog. Muujintii 8:13.

“Buunka 5aad Muujintii 9:1–11 / Hoogga Koowaad”

“Buunka 6aad Muujintii 9:13 ilaa 11:13 Hoogga labaad ‘Malaa’ig kale oo xoog badan.’ Muujintii 10:1”

“Buunka 7aad Muujintii 11:13–19 Hoogga Saddexaad ‘Malaa’ig kale.’ Muujintii 14:6

“‘Mid kale baa raacay.’ Muujintii 14:6

“Malaa’igii saddexaadna wuu daba socday iyaga.” Muujintii 14:9.

Saamaynta waxaas oo dhan hadda si ka sii dhammaystiran ayaa loo arki karaa marka la tixgeliyo waxa Farriinta Malaa’igta Saddexaad dhab ahaan qudheedu tahay: Marka ereyga “Malaa’igta Saddexaad” dusha laga eego, si cad ayuu u tilmaamayaa middii saddexaad ee taxane ka kooban saddex malaa’igood. Sida hore loo muujiyey, taxanahan saddexda malaa’igood ah, oo mid kastaa farriin siddo, waxaa laga helaa cutubka afar iyo tobnaad ee Muujintii, aayadaha 6–12. Farriimaha saddexdan malaa’igood way isdhexgalaan oo waxay ku dhammaadaan tan saddexaad, taas oo aan joojin dhawaaqeeda ilaa goosashada dhulku bislaato, oo loo diyaariyo imaatinka Rabbiga si uu u goosto.

“Farriinta Malaa’igta Saddexaad lafteedu, sida loogu dhawaaqay erayada Malaa’igta Saddexaad, waa sidan: ‘Markaasaa malaa’igtii saddexaad raacday iyaga, iyadoo cod weyn ku leh, Haddii nin uun caabudo bahalka iyo sanamkiisa, oo qaato summaddiisa fooddiisa ama gacantiisa, kaasuna wuxuu cabbi doonaa khamriga cadhada Ilaah oo aan lagu qasin waxba, oo lagu shubay koobka caradiisa; oo waxaa lagu cadaabi doonaa dab iyo baaruud hortooda malaa’igaha quduuska ah iyo hortiisa Wanka; oo qiiqa cadaabkooduna kor buu u kacayaa weligiis iyo weligiisba; mana helaan nasasho habeen iyo maalin, kuwa caabuda bahalka iyo sanamkiisa, iyo ku alla kii qaata summadda magiciisa. Halkan waxaa ku taal samirka quduusiinta; halkan waxaa jooga kuwa xajiya amarrada Ilaah iyo rumaysadka Ciise.’”

“Kanu waa Farriinta Malaa’igta Saddexaad sida ay u taagan tahay, iyadoo ka go’an labada kale. Laakiin, dhab ahaantii, looma qaadan karo inay ka go’an tahay; loomana yeeli karo inay kaligeed u taagnaato sidii iyadoo iyada qudheedu tahay farriin keli ah oo ka go’an oo dunida loo diray; waayo erayadii ugu horreeyey ee laga yidhi waa kuwan: ‘Malaa’igta Saddexaadna WAY RAACDAY IYAGA.’ Sidaas awgeed, erayada ugu horreeya ee farriinta qudheedu waxay inoo tilmaamayaan ma aha oo keliya middii keli ahayd, balse labada ka horreeyey. Oo erayga Giriigga ah ee loo tarjumay ‘raacday’ macnihiisu ma aha raacid ka go’an, mana aha oo keliya raacid, balse waa ‘la-raacid,’ sida askartu u raacaan kabtankooda, ama addoommadu sayidkooda; sidaas darteedna, ‘in qof lagu raaco arrin; in qofku isu daayo in la hoggaamiyo.’ Marka waxyaalaha laga hadlayo, wuxuu ka dhigan yahay in loo raaco natiijo ahaan; in loo raaco ‘iyadoo ka dhalatay wax hore u dhacay.’ Sidaas awgeed, marka dadka laga hadlayo, Malaa’igta Saddexaad waxay la socotaa labada ka horreeyey; farriinteeduna, iyada oo ah wax, waxay u daba timaaddaa natiijo ahaan, ama cawaaqib ahaan, waxyaalihii ka hor maray.”

“Laakiin tan Labaadna waxaa kaloo ku qoran: ‘Markaasna waxaa daba yimid malaa’ig kale.’ Sida Malaa’igta Saddexaad ay u daba socoto tan Labaad, sidaas oo kalena Malaa’igta Labaad bay u daba socotaa tan Koowaad. Oo tan Koowaad waxaa ku qoran: ‘Oo waxaan arkay malaa’ig kale oo duulaysa,’ iwm. Tanu waa tii ugu horraysay ee taxanahan saddexda ah. Mid kale ayaa raacda; Malaa’igta Saddexaadna iyaga ayay daba socotaa. Isku xigxig baa ka jira nidaamka soo bixitaankooda; laakiin marka saddexduba ay isu xigxig u soo baxaan, markaasay wada socdaan iyagoo mid ah. Tan Koowaad waxay ku dhawaaqdaa farriinteeda; tan Labaadna way daba socotaa oo waxay la midoobaysaa tan Koowaad; tan Saddexaadna iyagay raacdaa oo way kula midoobaysaa; sidaas daraaddeed, marka saddexduba ay midoobaan oo ay ku wada socdaan xooggooda mideysan, waxay noqdaan farriin weyn, saddex-laab ah, cod dheer leh. Dhammaantood baa loo baahan yahay si Farriinta Malaa’igta Saddexaad u noqoto mid dhammaystiran; oo Farriinta Malaa’igta Saddexaad si run ah looma bixin karo iyada oo aan dhammaantood la bixin.”

“Haddaba, waa maxay farriinta saddex-geesoodka ahi qaybaheeda kala duwan?—Tanu waa tan Kowaad: ‘Oo waxaan arkay malaa’ig kale oo dhexda samada ku duulaysa, iyadoo haysata injiilka weligiis ah inay ugu wacdiso kuwa dhulka deggan, iyo quruun kasta, iyo qabiil kasta, iyo af kasta, iyo dad kasta, iyadoo cod weyn leh ku leh, Ilaah ka cabsada, oo ammaan isaga siiya; waayo, saacaddii xukunkiisu waa timid; oo caabuda kan sameeyey samada, iyo dhulka, iyo badda, iyo ilaha biyaha.’”

“Kanu waa Tan Labaad: ‘Markaasaa malaa’ig kale daba timid, iyadoo leh, Baabuloon way dhacday, way dhacday, magaaladii weynayd, maxaa yeelay waxay quruumaha oo dhan ka cabbisay khamriga cadhada sinooyinkeeda.’”

Oo halkan waxaa jooga Kan Saddexaad: “Malaa’igtii Saddexaadna way raacday iyagii, iyadoo cod weyn ku leh, Haddii nin uun caabudo bahalka iyo sanamkiisa, oo summaddiisa ka qaato wejigiisa ama gacantiisa, kaasuna wuxuu cabbi doonaa khamriga cadhada Ilaah, oo si aan waxba loogu qasin loogu shubay koobka xanaaqiisa; oo waxaa lagu cadaabi doonaa dab iyo baaruud hortooda malaa’igaha quduuska ah iyo hortooda Wanka; qiiqa cadaabtooduna wuxuu kor u kacayaa weligiis iyo weligiis; oo ma haystaan nasasho habeen iyo maalin kuwa caabuda Bahalka iyo sanamkiisa, iyo ku alla kii qaata summadda magiciisa. Halkan waxaa ku sugan dulqaadka quduusiinta; halkan waxaa jooga kuwa xajiya amarrada Ilaah iyo rumaysadka Ciise.”

Si fiirsi eraybixinta mid kasta oo ka mid ah farriimahan ayaa muujin doonta fikirka ku jira erayga Giriigga ah ee “followed,” kaas oo macnihiisu yahay “raacidda sida natiijo ka dhalata.” Kii Kowaad wuxuu sidaa injiilka weligiis jira, si loogu wacdiyo uun kasta, isagoo ugu yeedhaya dhammaan inay Ilaah ka cabsadaan oo ay ammaanta siiyaan isaga, oo ay caabudaan isaga; waayo, saacaddii xukunkiisu waa timid. Diidmada farriintan kowaad waxay dhalisaa xaalad waxyaalo ah oo, sida natiijada diidmadaas, lagu sharraxay erayada Malaa’igta Labaad, oo raacda. Oo sababta diidmada Farriinta Kowaad; iyo sababta cawaaqibta ka dhalata diidmadaas, sida lagu sheegay tan Labaad; waxaa la soo saaraa xaalad waxyaalo ah, sida natiijo dheeraad ah, taas oo u baahan in Malaa’igta Saddexaad ay iyaga raacdo, iyada oo cod weyn ku dhawaaqaysa digniinteeda laga cabsado ee ka dhan ah xumaatooyinka daran ee laga soo saaray sida laba-laabka natiijada diidmada Farriinta Kowaad.

“Oo codka iyo hawsha Malaa’igta Saddexaad ay la midoobaan kuwa Kowaad, waxaa si cad looga garanayaa erayadiisa gunaanadka ah: ‘Waa kuwan kuwa xajiya amarrada Ilaah iyo rumaysadka Ciise;’ waayo, tanina had iyo goor waa ujeeddada lagu wacdiyo injiilka weligiis ah. Waa nuxurka ka cabsashada Ilaah iyo isaga ammaanta loo siiyo, iyo caabudidda ‘kan sameeyey samada, iyo dhulka, iyo badda, iyo ilo-biyoodka.’ Xajinta amarrada Ilaah iyo rumaysadka Ciise ayaa ah waxa keliya ee naf kasta u suurtagelin doona inay istaagto saacadda xukunkiisa, taas oo malaa’igta kowaad ku dhawaaqdo in ‘ay timid.’”

Isla markiiba erayadii xidhitaanka ee Malaa’igta Saddexaad waxaa ku xiga, “waxaan maqlay cod samada ka yimid oo igu leh, Qor, Waxaa barakaysan kuwa dhintay oo Rabbiga ku dhinta tan iyo hadda ka dib”—laga bilaabo wakhtigan hore. Muujintii 14:13. Isla markiiba tan waxaa ku xiga erayadan, “Oo anna wax baan fiiriyey, oo bal eeg, daruur cad, oo daruurta dushadeedana waxaa ku fadhiyey mid u eg Wiilka Aadanaha, oo madaxana u saaran taaj dahab ah, gacantana ku haysta manjo af badan. Markaasaa malaa’ig kale macbudka ka soo baxday, iyadoo cod weyn ugu qaylinaysa kii daruurta ku fadhiyey, Manjadaada geli oo gur; waayo, wakhtigii aad guran lahayd waa yimid; waayo, beergooyska dhulku waa bislaaday. Markaas kii daruurta ku fadhiyey ayuu manjadiisii dhulka ku geliyey; dhulkiina waa la goostay.” Muujintii 14:14–16. Oo “beergooysku waa dhammaadka dunida.” Matayos 13:39.

“Haddana: Malaa’igta Saddexaad waxay si gaar ah dadka oo dhan uga digaysaa caabudidda bahalka iyo sanamkiisa, wax kasta oo ay kuwani noqon karaane; oo, Muujintii 19:11–21, waxaan ka helaynaa in bahalka iyo sanamkiisu ay ‘nool yihiin’ marka Rabbigu ku yimaado daruuraha samada, oo ‘labadooduba’ lagu baabbi’iyo iftiinka imaatinkiisa.

“Xaqiiqooyinkanu waxay muujinayaan in Farriinta Malaa’igta Saddexaad ay tahay farriin xoog badan, saddex-laab ah, cod dheer leh, oo u baxda quruun kasta iyo qabiil kasta iyo af kasta iyo dad kasta, wax yar ka hor imaatinka labaad ee Rabbiga; oo bisleysa goosashada dhulka, oo diyaarinaysa dad Rabbiga u diyaar ah, sida farriintii Yooxanaa Baabtiisaha ay jidka ugu diyaarisay imaatinkii ugu horreeyey ee Rabbiga. Sidaas daraaddeedna waa farriintii ugu dambaysay, farriintii xidhitaanka ahayd, ee Ilaah u diro dunida.”

“Haddaba, annagoo sidan ku haysanna faham ku saabsan waxa Fariinta Malaa’igta Saddexaad tahay qudheeda, xidhiidhka ay fariintaasi la leedahay quruumaha waaweyn ee maanta jooga si ka sii wanaagsan ayaa loo garan karaa marka la eego Wakhtiga Fariinta Malaa’igta Saddexaad.” A. T. Jones, The Great Nations of Today, 114.